‍مرثیه‌ای برای سالروز صدور فرمان مشروطیت!
علی مرادی مراغه‌ای

۱۲۰ سال پیش که بخش اعظم جهان و آسیا، رعیت و برده وار در زیر سلطه حکومتهای استبدادی می زیستند ایرانیان خود را آماده مترقی ترین جنبش تاریخ شان ساختند، میخواستند از جامه مندرس صغارت و رعیتی بدرآمده، جامه فاخر شهروندی پوشیده، دارای حق طبیعی گردند.

در آن زمان، درآمریکا مجله ایی در بخش اعلانات خود به مزایا و مرغوبیت یک شانه سری پرداخته بود که از استخوان جمجمه انسان سیاهپوست ساخته شده بود!

۱۲۰ سال پیش، ایرانیان با هزار امید، کعبه آمال خود را در زیر بالهای منحوسِ دو قدرت استعماری در بهارستان برپا ساختند تا با پارلمان خود، شاه مستبد را در پوست گردو کرده و خودشان برای اولین بار، مقدرات خود را بدست گیرند.
و انصافا نیز آن مجلس، قبل از اینکه طعمه توپهای لیاخوفی و اعوانش گردد در اندک مدت، کاری کرد کارستان!

وقتی آن مجلس تصمیم گرفت برای استقلال اقتصادی و دفع تسلط بیگانگان، «بانک ملی» تاسیس نماید و برای سرمایه آن، از مردم کمک خواست، زنان النگوها و طلاب کتابهایشان را فروختند!
از باکو نامه به آن مجلس فرستاده تشکر کردند که هرچند خودشان دیگرجزو ایران نیستند و در ایران نیستند اما مجلس با این کارش، اجساد نیاکانشان را که در ایران دفن شده شاد کرد!
و زمانیکه دانش آموزان مدرسه اقدسیه، دست جمعی وارد مجلس شده و یکصد تومان پول توجیبی شان را برای تشکیل بانک ملی تقدیم کردند تمامی نمایندگان مجلس شروع کردند به گریستن...!

اما در آن مجلس، مستشارالدوله ها، تقی زاده ها، مصدق ها، وکیل الرعایاها و...نماینده بودند که وقتی داستانِ فروش دختران قوچان توسط آصف الدوله را شنیدند همگی گریستند! چون نوامیش مردم را ناموس خود می دانستند، چون غرورشان لکه دار شده بود...

اما آن مجلس به توپ بسته شد، آرزوهای مشروطه خواهان برباد رفت پس با شکستِ انقلابشان، آرزوی استبدادِ منور کردند و استبدادِ منور آمد و تک تک شان را خفه کرد!
حتی یک نفر از رهبران و سرداران آن انقلاب عاقبت بخیر نشدند، چون سرنوشتِ غم انگیزشان جدا از سرنوشتِ انقلابِ به گِل نشسته شان نبود.

اما این گناه آنان نبود، آنان صلیبِ عقب ماندگی صدها ساله جامعه شان را به دوش می کشیدند آنان مصداق سخنِ رافائل چیریس بودند:
«این گناه ما نیست که عدالت لختی تأمل کرد و آنگاه
مصمم گشت تا از این کره خاکی روی برتابد و
تعطیلات تابستانی اش را در مریخ، زهره یا
خدا می داند در کدام نقطه ی دیگر بگذراند.
ما به آنچه می خواستیم دست نیافتیم بگذار به
آنچه داریم و آنچه نمی خواستیم خوش
باشیم....»

در افسانه های آذربایجان صحبت از «آل» رفته که به سراغ زنان زائو می آمده تا به زن زائو آسیب رسانده یا نوزادش را دزدیده و با خود می برده.
اما در این افسانه آمده که این «آل»ها و یا «اجنه» ها بدجوری از اشیا فلزی می ترسیدند و اگر انسانها، زرنگی بخرج داده سوزنی یا سنجاقی فلزی در بدن آن آل یا جن فرو میکردند، دیگر آن آل، قدرت ماورایی خود را از دست داده و برای تمامی عمر به خدمت انسان در می آمد، مطیع و رام انسانها گشته تمام عمر به هر گونه رنج و مشقتی تن می داد، چون آن جن یا آل نمی توانسته آن سنجاق را بیرون کشیده خود را رها و آزاد سازد...!

یکصدوبیست سال است که شبیه آن آل گشته ایم و گرفتار آن سنجاق!
به هر مرارتی و مشقتی تن داده، با هر رنجی ساخته و به هر گونه تلاشی دست یازیده ایم تا بلکه آن سنجاق را بکَنیم تا آزاد شویم، اما نتوانسته ایم!
حتی بعضا به هر عامل بیگانه نیز پناه برده ایم به انگلستان به روسیه و ارتش سرخ...بلکه از آن سنجاق رها شویم اما سرانجام، خسته، شکست خورده و زخمی و مایوس بازگشته ایم...

نسلِ قبل از ما می خواست ژاپن گردد، نسل ما آرزوی کره جنوبی و نسل بعد، آرزوی کدام کشور آفریقایی...؟!

زمانی پدران مان در مشروطه آرزو میکردند فلک را سخت شکافته طرحی نو دراندازند اما اکنون آرزوهای ما کوچک و کوچک تر شده است!
شبیه داستانِ روباهِ خلیل جبران خلیل شده ایم که در هنگام طلوع خورشید، از لانه اش بیرون آمد و به سایه بزرگش نگاه کرد و گفت :
امروز شتری خواهم خورد.
سپس تا ظهر تلاش کرد چون شتری نیافت و گرسنه تر شده سایه اش نیز کوچکتر گشته پس آنگاه گرسنه و درمانده دوباره به سایه کوتاهش نگریست و گفت :
صد البته که یک موش هم برای من کافی است!

از تلاشهای نافرجامِ عباس میرزا برای تجدد ایران، ۲۰۰سال میگذرد در این مدت ایرانیان نتوانستند آن سنجاقِ عقب ماندگی را از سینه شان برکَنند.
چون آن سنجاق از بیرون بر ما زده نشده که آسان بیرون آید بلکه، خود از اعماق درون ما و کنهِ وجود ما برآمده و تنها با تربیت صحيح و طولانی مدت ممکن میگردد

چنین است که بیش از ۱۲۰سال، تلاش، تکاپو و دویدن همچنان، خسته، زخمی و پریشیده:
دوره می کنیم
شب را و روز را
هنوز را...

آهنگ مشروطه با صدای گیتی پاشایی، شعر و نغمه از عارف قزوینی

#فرهیختگان

یک سوال در باره طرد آقا مجتبی از دفتر پدرش؟

احمد حیدری 

اخیرا یکی منسوبین بیت رهبری در باره مناسبات آقا مجتبی و دفتر پدرش سخنانی بر زبان رانده که بسیار مبهم و سؤال انگیز و مهم است.
_این فرد(باقر خرازی) عضو دفتر شهید خامنه ای را متهم کرده که به مدت سه سال آقا مجتبی را از دفتر پدرش طرد کرده بود.

_با توجه به این که عضو مورد اشاره_ آقای حجازی_ در بمباران بیت زخمی شده بود و عضو مجلس خبرگان هم نبوده، با این وجود با آن وضعیت بحرانی در آن جلسه به شدت امنیتی و خاص خبرگان برای تعیین رهبری. شرکت کرده و در راستای انتخاب نشدن آقا مجتبی صحبت کرده است! حالا فردی مدعی شده که این عضو دفتر خودسرانه فرزند رهبر را به دفتر رهبری راه نمی‌داده است!

باید روشن شود این فرد راست گفته یا دروغ؟ اگر ‌دروغ گفته- که احتمالش زیاد است- باید ضمن طرد از حریم قدرت، علنی محاکمه شود تا انگیزه هایش از دروغگویی روشن شود و چنان که توطئه ای در پس پرده هست_ که امکان قوی دارد_ خنثی شود.

اما اگر راست گفته، باید علت طرد معلوم شود و بخصوص ادله مخالفت عضو دفتر رهبر شهید با رهبر شدن آقا مجتبی معلوم گردد زیرا اگر بگوییم این عضو قدرتمند دفتر بدون آگاهی، بلکه اجازه و بلکه دستور رهبری شهید این کار را کرده و رهبری شهید اطلاع نداشته، که رهبری شهید را توهین کرده ایم و او را بی اطلاع از وقایعی دانسته ایم که در دفترش می گذشته و کسی که بر دفترش حاکمیت نداشته چگونه....؟

و اگر عضو دفتر با آگاهی بلکه اجازه و بلکه دستور رهبری شهید این کار را کرده، علت طرد آقا مجتبی از طرف پدرش چه بوده است؟

در هر حال فایل صحبت های باقر خرازی کلید صندوق های اسرار زیادی است که باید در پیشگاه ملت باز شود تا سرنوشت جامعه دچار ابهام و گره کور نگردد.

به امید روشن شدن حقایقی که در ابهام صحبت های این فرد خوره آرامش جامعه می‌شود.



#فرهیختگان روزن آگاهی

طاعون پایداری؛
وقتی ایدئولوژی انحرافی جای انسان را می‌گیرد

علیرضا کفایی

آلبر کامو در طاعون، از بیماری‌ای سخن نمی‌گوید که تنها ریه‌ها را درگیر کند؛ او از بیماری وجدان سخن می‌گوید.
طاعون، استعاره‌ای از شری است که آرام و بی‌صدا وارد جامعه می‌شود؛ نخست حقیقت را می‌کشد، سپس آزادی را، آنگاه اخلاق را و سرانجام انسان را. خطرناک‌ترین ویژگی طاعون، قدرت آن در عادی شدن است.

امروز اگر کامو در ایران زندگی می‌کرد، شاید طاعون را نه در کوچه‌های اوران، بلکه در کوچه‌های سیاست جست‌وجو می‌کرد؛ در جایی که گاه ایدئولوژی بر عقلانیت غلبه می‌کند، حذف بر گفت‌وگو می‌نشیند و دشمن‌تراشی، جایگزین حل مسئله می‌شود.

نماد برجسته این گفتمان را می‌توان در جبهه پایداری دید؛ جریانی که در سال‌های اخیر، بیش از آنکه زبان توسعه، آشتی ملی و اصلاح ساختارها را نمایندگی کند، با ادبیات تقابل، انحصارگرایی، بدبینی به جهان، بی‌اعتمادی به دیپلماسی و تنگ‌تر کردن دایره "خودی‌ها" شناخته شده است.

مسئله، صرفاً اختلاف سیاسی نیست؛ مسئله، نوعی نگاه به انسان و جامعه است که حقیقت را در انحصار خود می‌بیند و هر صدای متفاوتی را به جای شنیدن، به حاشیه می‌راند.
کامو هشدار می‌دهد که طاعون، پیش از آنکه قربانی بگیرد، زبان مردم را تغییر می‌دهد.

در چنین فضایی، واژه‌هایی مانند "منتقد"، "مخالف"، "اصلاح"، "مذاکره" و "صلح" به تدریج بار منفی پیدا می‌کنند و در مقابل، "حذف"، "تقابل" و "خشونت و جنگ" فضیلت معرفی می‌شوند. این همان لحظه‌ای است که بیماری از سیاست فراتر می‌رود و با نفوذ در قدرت تلاش می کند به فرهنگ عمومی نفوذ می‌کند.

خشونت، همیشه با اسلحه آغاز نمی‌شود. خشونت از کلمه آغاز می‌شود؛ از برچسب زدن، از نفرت‌پراکنی، از محروم کردن مخالف از حق سخن گفتن، از تبدیل رقیب به دشمن. جامعه‌ای که به این زبان عادت کند، دیر یا زود خشونت را نیز عادی خواهد کرد.

از منظر علوم سیاسی، هرگاه یک جریان سیاسی، مشروعیت خود را نه از کارآمدی و رضایت عمومی، بلکه از تولید بحران، خشونت گرایی، جنگ طلبی، ترس و دشمن‌سازی به دست آورد، جامعه وارد چرخه‌ای خطرناک می‌شود؛ چرخه‌ای که در آن ناکارآمدی پشت شعارهای ایدئولوژیک پنهان می‌شود و مطالبات واقعی مردم به حاشیه رانده می‌شود.

در چنین شرایطی، تورم، فقر، بیکاری، فساد، مهاجرت نخبگان، سقوط سرمایه اجتماعی و کاهش امید، دیگر مسئله اصلی نیستند. مسئله اصلی، حفظ یک قرائت خاص و انحرافی از ایدئولوژی منحط و قدرت مبتنی بر آن  است؛ حتی اگر هزینه آن را میلیون‌ها شهروند با کوچک‌تر شدن سفره‌هایشان، از دست رفتن فرصت‌هایشان و مهاجرت فرزندانشان بپردازند.

گفتمانی که صلح را نشانه ضعف و جنگ را نماد اقتدار معرفی می‌کند، آینده ایران را قربانی توهم قدرت می‌کند.
هیچ ملتی با تحریم، انزوا، تنش دائمی و ستیز با جهان، به رفاه و توسعه نرسیده است.
وطن را با شعار نمی‌توان آباد کرد؛ ایران به عقلانیت، دانش، دیپلماسی، سرمایه‌گذاری، آزادی و اعتماد نیاز دارد.

کامو وظیفه انسان و جامعه را مقاومت در برابر طاعون می داند. مقاومت امروز نیز یعنی ایستادن در برابر هر اندیشه‌ای که آزادی را محدود، حقیقت را قربانی و انسان را ابزار قدرت می‌کند.

تاریخ نشان داده است که هیچ قدرتی با حذف مخالفان جاودانه نشده است. آنچه ماندگار است، عدالت است؛ آنچه ملت‌ها را حفظ می‌کند، آزادی است؛ و آنچه امنیت واقعی می‌آفریند، رضایت مردم است، نه ترس آنان.

بزرگ‌ترین خطر برای ایران، دشمنان بیرونی نیستند؛ بزرگ‌ترین خطر، عادی شدن افراط‌گرایی، تقدیس خشونت، دشمن‌سازی دائمی و بی‌اعتنایی به رنج مردم است.
این همان طاعونی است که اگر درمان نشود، پیش از آنکه حکومت‌ها را از پا درآورد، جامعه را از درون تهی خواهد کرد.

امروز باید به پرسش پاسخ داد: آیا انسان اصل است، یا ایدئولوژی جای انسان را گرفته است؟

#فرهیختگان روزن آگاهی

اين سوپر انقلابی‌های ضدِ انقلاب
غلامرضا بنی اسدی

دشمن جنگ تحميلي خود را در گونه‌اي ديگر تعريف کرده است. هوشمندانه از ناهوشياري وغرور خود حق پنداري جمعي استفاده کرده و جنگ را به خانه ما کشانده است. فرم و ادبيات کار تغيير کرده اما هدف يک سر سوزن هم متفاوت نيست.

مي‌خواهند مردم را تجزيه کنند تا راه براي تجزيه کشور مردم هم فراهم آيد.
خودشان که نتوانستند با جنگ چنين کنند. حتي با فتنه‌ها و نيابتي‌هاي خود هم قدمي نتوانستند از قدم بردارند لذا برنامه‌هاي خود رابرده‌اند به طرف فعال‌سازي گسل‌هاي داخلي توسط کساني که دچار غرور خودحق‌بيني و توهم قدرت صد درصدي براي فتح جهانند.

اولين قدم‌ها را هم با زبان آنان برداشته‌اند. توهين به راي و فهم و انتخاب مردم. تحريف واقعيت و استناد به گفته‌هاي دشمن که هرکس با اندکي از عقلانيت مي‌فهمد که«دروغ» است.
دروغ دشمن به جنگ برخاسته را صدق و دروغ گويي چون ترامپ را صادق گرفته و به فرزندان صادق وطن در عرصه ديپلماسي و خدمت مي‌تازند.

در روز روشن يا شب‌هاي روشن‌تر از روز در تريبون‌هاي رسمي، تحريف مي‌کنند و توهين مي‌نمايند و با گردن کلفتي، هر باطلي را لباس حق مي‌پوشانند و حق را باطل‌نمايي مي‌کنند تا کينه‌هاي بدري و خيبري و حنيني انتخابات را تخليه کنند.
عقل شان نمي‌رسد يا دانسته طرح صهيونيست‌ها را کامل مي‌کنند.
به آشکارترين شکل، به مانع تراشي سرراه منتخبان مردم چون رئيس‌جمهور و رئيس مجلس مي‌پردازند.

دروغ مي‌گويند که ولايتمدارند. قدرت طلباني هستند که جز به تخت و بخت و قدرت نمي‌انديشند. همراهي شان با هر انديشه و جرياني هم تا جايي است که بتوانند از آن براي توسعه قدرت خود بهره گيرند.
براي مرگ رئيس‌جمهور حتي آشکارا به تروريست‌هاي صهيونيست، دخيل مي‌بندند. به هر شکل مي‌خواهند برنامه دشمن را براي تفرقه در ميان مردم، پيش ببرند حتي با جعل روايت‌هاي مختلف و خبرسازي‌هاي ناشيانه از آرزو‌هاي خود.

آخرين نمونه‌هاي اقدامات اين گروه کوچک اما پر سر و صدا را همين روزها شاهد بوديم. يکي شان گفت به رهبري کار نداريم و کار خود را مي‌کنيم و ديگري «شبه خبري» را «روياپردازي» کرد که استعفاي رئيس‌جمهور پزشکيان پذيرفته خواهد شد. البته رئيس‌جمهور اين بار جوابشان را سريع داد، جوابي که خوابشان را برخواهد آشفت «استعفا نخواهم داد و خواهم ايستاد.»

اين همان چيزي است که چون موشک‌هاي نقطه زن، هم قلب کفر را هدف مي‌گيرد و هم قلب نفاق را. پزشکيان دستِ آنان را خوانده است. مردم فهيم ايران هم خوانده‌اند لذاآنهارا به هيچ هم نمي‌گيرند. چيزي هم نيستند البته فقط صداي بلند دارند و قدرتِ پراکندن دروغ‌هاي خود در فضاي مجازي، همان فضايي که براي مسدودسازيش هزار کوشش کردند و مي‌کنند.

انگار اين فضا هم ملک طلقشان است. همان‌طور که گفته بودند مملکت مال ماست و هرکه نمي‌خواهد برود. حالا هم فضاي مجازي را مال خود مي‌خوانند. بگذريم که اين جماعت خيلي وقت است براي ايران تيغ را از رو بسته و چنان پنبه در گوش و شنيدن را بر خود حرام کرده‌اند اما بايد گفت که اهل خرد قبل از هر اقدامي، بررسي مي‌کنند که رفتار و کردار و حتي گفتارشان براي چه کسي قدرت ايجاد مي‌کند و توان که را مي‌فرسايد.

وقتي بهره بردار آن دشمن باشد حتما تجديد نظر مي‌کنند اما اينان نظرشان با دشمن سفاک چنان در هم ترجمه شده است که انگار نمي‌توانند براي ايران و ماندگاري انقلاب شهيدان دست از تفرقه و دشمني بشويند. براي دستمال قدرت دارند به قيصريه بنزين مي‌ريزند تا آتش زدن آن براي دشمن بيش از يک سيخ کبريت هزينه نداشته باشد. شايد همان را هم خود از جيب بيرون آورند...

#فرهیختگان روزن آگاهی

"منافع ملی" و "مصالح بین‌المللی" ایران
بازیچه‌ی شهوتِ ابرازِ وجودِ بستگانِ شهدای اخیر!

عیسی سحرخیز

پیامدهای جنگ اخیر اسرائیل و آمریکا علیه ایران و از جمله به شهادت رسیدن مسئولان رده بالای جمهوری اسلامی، اگرچه برای ملت جز مرگ و فلاکت ثمری دربر نداشت، اما  شهوتِ حضورِ رسانه‌ای برخی از بستگان مقامات سابق را احتمالا با هدف معروفیت و... تحریک کرده است.

از جمله این افراد، برادرزاده‌های سیدکمال خرازی، صادق و محمدباقر  است که در ضمن خواهرشان یکی از عروسان بیت خامنه‌ای است- زن مسعود.

پس از آنکه صادق خرازی پس از مدت‌‌ها غیبت و حتی استعفا از دبیرکلی حزب "ندای ایرانیان"، در پی شهادت عمو و بستگان خواهرش، یک باره از پرده برون آمد و به "قصه‌گویی" و "داستان‌سرایی" از مسائل پشت پرده‌ی کشور پرداخت، اکنون نوبت سیدمحمد باقر رسیده است تا به اصطلاح حرف‌هایی شاذتر و  شنیدنی‌تر بزند.

هرچه زمان می گذرد این گفت‌وگوها و سخنرانی‌ها که در دل آن حرف هایی از مسائل درون و پشت پرده بیت خامنه‌ای بیان می‌شود و گویا کسی هم نیست که آن‌ها را تائید یا تکذیب کند، شگفت انگیزتر می‌گردد.

فعلا اوضاع تا آن‌جا پیش رفته  که روز  سه‌شنبه رئیس "حزب‌الله ایران" رهنمود ساخت و پرتاب بمب اتمی را نیز صادر شد.

محمدباقر خرازی، برادر همسر مسعود خامنه‌ای در مراسم اربعین:

بزرگترین مشکلی که پزشکیان و امثال او در شورای راهبردی [شورای راهبردی روابط خارجی] که عموی ما کمال خرازی هم رئیس آن بود و خدا از سر تقصیراتش بگذرد این بود که با ساخت بمب اتمی مخالفت می کردند.

سهام نیوز

از آن گذشته، این افراد که هنوز روشن نیست چه "اهداف سیاسی" و "برنامه‌های بلندمدت‌تر"ی را دنبال می‌کنند، حتی پا را از ارتباط با "پشت پرده بیت" فراتر گذارده و خود را با عالم دیگر و شاید امام زمان نیز مرتبط می دانند.
شاید به این دلیل است که هشدار می دهند :

"آقایانی که از حیث کارشناسی مخالفت کردند در آن دنیا خیلی گرفتارند این را با اطلاع از آن طرف عالم می گویم."

نمی‌دانم این از پیامد سانسور و خودسانسوری در فضای مطبوعاتی کشور است که کارشناسانِ واقعی و تحلیل‌گرانِ خردمند را خانه‌نشین کرده یا به گوشه‌ی زندان فرستاده، تا تریبون در دست این دست از سیاستمداران بیفتد.

اما این نکته را می‌دانم که مصلحت نیست اصحاب رسانه، مبنا را بر "فامیل‌سالاری"، "شهیدبازی" و ... بگذارند و چنین سخنانی را بازتاب دهند، زیرا اشاعه‌ی هر راست و دروغی  در جامعه،  "منافع ملی" و "مصالح بین‌المللی" ایران را به خطر می‌اندازند.

باز نگوئید که نگفتید!

#فرهیختگان روزن آگاهی

سندرم خود گالیور پنداری و‌ صداو‌سیما

این روزها بازار گمانه‌زنی درباره رئیس بعدی سازمان صداوسیما داغ است. هر روز نام تازه‌ای مطرح می‌شود و عده‌ای امیدوار می‌شوند که شاید این بار با آمدن یک مدیر جدید، ورق برگردد!

به باور حقیر که سالهاست پایم را در آنجا نگذاشته‌ام اما، مهمترین مسئله صداوسیما، مدیر جدید نیست!

هر کسی که امروز سکان این سازمان را به دست بگیرد، قبل از هر چیز وارث یک خرابه است. سازمانی با سال‌ها انباشت خطا، آشفتگی، بی‌اعتمادی، بی‌برنامگی، توده نیروهای خسته، سرخورده و رمیده، ساختارهای فرسوده و سرمایه اجتماعی از دست‌رفته...

اینطور است که بخش بزرگی از انرژی هر مدیری، نه صرف ساختن، که صرف آواربرداری چندين ساله خواهد شد.

تا زمانی که رویکرد‌های کلان این سازمان تغییر نکند، جابه‌جایی مدیران بیش از آنکه آغاز یک تحول باشد، جابه‌جایی نگهبانان یک ساختمان فرسوده است!

و این فقط قصه صداوسیما نیست؛ قصه امروز ایران است...

به راستی چرا این روزها تقریبا هر ایرانی احساس می‌کند گالیور است؟

استاد دانشگاه می‌گوید اگر این ساختار اجازه می‌داد، دانشگاه را متحول می‌کردم. کارآفرین می‌گوید اگر این مقررات دست‌وپایم را نبسته بود، می‌توانستم در منطقه رقابت کنم. کاسب بازار می‌گوید اگر اینطور بی‌ثباتی نبود، می‌شد آینده را ساخت. هنرمند می‌گوید اگر فضا بازتر بود، اثر دیگری خلق می‌کردم. مدیر می‌گوید اگر این حجم از خرابی‌های انباشته نبود، می‌شد تغییر ایجاد کرد! و خلاصه همه یک جمله مشترک دارند: «می‌توانستم، اگر...»

همه خودشان را گالیوری می‌بینند که با هزاران نخ باریک توسط آدم‌های کوچک به زمین بسته و گرفتار شده است.

واقعا هنوز خیال می‌کنیم مسئله ایران، کمبود آدم‌های خوب است؟ و برای همین هر بار منتظر یک مدیر، یک وزیر، یک رئیس یا یک قهرمان تازه می‌مانیم؟‌ (انگار قرار است یک نفر، به‌تنهایی، تاریخ را عوض کند!)

به باور من، مسئله ما، ساختارهایی است که سال‌هاست فاعلیت را می‌بلعند. ساختارهایی که حتی اگر بهترین آدم‌ها هم واردشان شوند، ابتدا آن‌ها را درگیر بقا می‌کنند و بعد، اگر چیزی از توان و انگیزه‌شان باقی ماند، اجازه اصلاح با قبول تبعات سخت را می‌دهند!

(یادتان هست همین آقای جبلی اولین روزهایی که آمده بود هر اعتراضی، حتی اعتراض، و تظاهرات عظیم کشاورزان اصفهانی را هم پوشش می‌داد؟ مدتی بعد چه شد؟)

ایران امروز بیش از آنکه از فقر مدیران رنج ببرد، از فرسودگی ساختارها رنج می‌برد. بیش از آنکه محتاج چهره‌های تازه باشد، محتاج رویکردی تازه است. رویکردی که دوباره به انسان‌ها امکان اثرگذاری بدهد!

تلخ‌ترین پرسش همین است که اگر همه ما احساس می‌کنیم گالیوریم، پس لی‌لی‌پوتی‌ها چه کسانی‌اند؟

و شاید پاسخ این باشد که لی‌لی‌پوتی‌ها فقط «دیگران» نیستند! بلکه همان شبکه‌ای از ترس، بی‌اعتمادی، بوروکراسی، محافظه‌کاری و عادت‌های غلطی هستند که هر روز، نخ دیگری به دست‌وپای خودمان و دیگران اضافه می‌کنند!

البته این حرف به این معنا نیست که ساختارها خودبه‌خود به وجود آمده‌اند یا کسی مسئول شکل‌گیری آن‌ها نیست. هیچ ساختاری از آسمان نازل نمی‌شود!ه

ساختارها حاصل تصمیم‌ها، انتخاب‌ها و منافع گروه‌هایی هستند که در طول زمان آن‌ها را ساخته و تثبیت کرده‌اند. اما نکته اینجاست که وقتی یک ساختار سال‌ها باقی می‌ماند، کم‌کم چیزی به نام «اینرسی» پیدا می‌کند؛ یعنی حتی بعد از تغییر آدم‌ها هم، همان مسیر قبلی را ادامه می‌دهد و مقاومت می‌کند تا دوباره خودش را بازتولید کند!

به همین دلیل، مشکل فقط پیدا کردن یک مدیر جدید یا کنار گذاشتن چند نفر نیست. آدم‌ها مهم‌اند و مسئولیت دارند، اما آدم‌ها درون ساختارها عمل می‌کنند. اگر قواعد، فرهنگ سازمانی و شیوه اداره تغییر نکند، حتی افراد تازه هم ممکن است بعد از مدتی شبیه همان چیزی شوند که قرار بود اصلاحش کنند.

شاید راز احساس گالیور بودن همین باشد. اینکه افراد زیادی با توانایی و انگیزه وارد میدان می‌شوند، اما در برابر نیروی سنگینِ عادت‌ها و ساختارهای فرسوده، کم‌کم احساس می‌کنند دست‌وپایشان بسته شده است!
یاسر عرب

#فرهیختگان روزن آگاهی

زمین ۳ هزارمتری سعادت‌آباد؛ قرار بود حسینیه شود، برج شد!

در سال ۱۳۹۶ چند نماینده مجلس تصمیم می‌گیرند برای «سیدالشهدا» کار خیر بکنند و ده شب نذری بدهند و سینه بزنند! می گردند و یک قطعه زمین ۳هزارمتری در منطقه سعادت‌آباد تهران را پیدا می‌کنند و چادر می‌زنند و نذری می‌دهند ، دو سال پی‌درپی در محرم همین کار را می‌کنند و سال سوم از شهرداری منطقه ۲ درخواست جواز می‌کنند تا «حسینیه شهدای مجلس» را بسازند، جواز را که می‌گیرند بجایش یک برج ۱۵ طبقه می‌سازند.
ایران بریفینگ

#فرهیختگان روزن آگاهی

سخن‌گفتن از خون مردم خیانت نیست
مهدی محمودیان:

رئیس‌جمهور، کسانی را که شمار قربانیان قتل‌عام ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه را سی یا چهل هزار نفر اعلام کرده‌اند، «خائن» و «وطن‌فروش» خوانده است.

بسیار خوب؛ فرض کنیم روایت آنان نادرست و آمار مورد ادعای شما درست است. اگر به رابطه آسمانی‌تان با رهبر شهیدتان و آقای خامنه‌ای دوم آسیبی وارد نمی‌شود، لطفاً توضیح دهید آن چند هزار نفری را که خودتان نیز کشته‌شدنشان را انکار نمی‌کنید، چه کسانی به خاک و خون کشیدند و عاملان این جنایت را باید چه نامید؟

مگر وطن فقط نام یک حکومت، یک رهبر یا یک دستگاه سرکوب است؟ مگر آن هزاران انسانی که در خیابان‌ها کشته شدند، مردم همین سرزمین نبودند؟ آیا اعتراض به کشتار مردم خیانت به وطن است، اما فرمان‌دادن، زمینه‌سازی، توجیه‌کردن و پنهان‌کردن آن کشتار، وطن‌دوستی محسوب می‌شود؟

اختلاف بر سر عدد، اصل جنایت را از میان نمی‌برد. حتی اگر آمار رسمی خود شما را بپذیریم، باز هم با کشته‌شدن هزاران شهروند روبه‌رو هستیم؛ انسان‌هایی که نام، خانواده، زندگی و حق حیات داشتند. نمی‌توان با مناقشه بر سر شمار قربانیان، مسئولیت قتل آنان را پاک کرد.

به‌جای خائن و وطن‌فروش خواندن کسانی که از قربانیان سخن می‌گویند، پاسخ دهید: آن هزاران نفر را چه کسانی کشتند؟ چه کسی فرمان داد؟ چه کسانی شلیک کردند؟ چه کسانی حقیقت را پنهان کردند؟ و چه کسانی امروز نیز به‌جای پاسخ‌گویی، طلبکارانه به خانواده قربانیان و معترضان اهانت می‌کنند؟
اگر سخن‌گفتن از خون مردم خیانت است، کشتن مردم را چه باید نامید؟

#فرهیختگان روزن آگاهی

... ملت به مثابه یک جماعت، تصوری [متخیل] است از این رو که بدون توجه به نابرابری‌های عینی و استثمار و بهره‌کشی‌هایی که ممکن است در میان هر ملتی شیوع داشته باشد ملت همیشه به صورت یک ارتباط عمیق و افقی بین افرادِ همگون فهمیده می شود. نکته‌ی آخر اینکه این احساس برادری است که در دویست سال گذشته باعث شده است میلیونها انسان بیش از آن که میل به کشتن داشته باشند میل به مردن در راه چنین تصورات محدودی دارند.
این مُردنها به سرعت ما را با مشکلی اساسی که ملیت خواهی ایجاد کرده است رودررو می‌سازد: چه باعث می شود تا این تصورات منقبض شده‌ی تاریخ متأخر (به ندرت بیش از دویست سال) چنین از خودگذشتگی‌های عظیمی را ایجاد کند؟

بندیکت اندرسون،
جماعت‌های تصوری [متخیل]،
ص36،
ترجمه محمد محمدی،
تهران: رخ‌داد نو، 1391.


تراث
عدنان فلاحی

#فرهیختگان روزن آگاهی

محمدرضا نیکفر:
شیوه‌ی بحث میان اباذری و وهابی (ر.ک. "نقد اقتصاد سیاسی")مرا به یاد این مقاله‌ی چند سال پیش انداخت:
Https://www.radiozamaneh.com/401484/


#فرهیختگان روزن آگاهی

Kayhan Kalhor - Torgheh [Setar Instrumental] / طرقه - سه تار نوازی کیهان کلهر

در دیده به جای خواب آب است مرا
شهرام ناظری
کنسرت ای حریفان
گروه سماعی
صدا و سیمای ملی ایران ۱۳۵۶


#فرهیختگان روزن آگاهی

مصطفی زهرانی، دیپلمات سابق ایران در نیویورک:

الان «زمان طلایی» برای توافق ایران است؛ همه چیز به عملکرد ما بستگی دارد

فیلم کامل گفت‌وگو در لینک زیر

https://youtu.be/djQBhWsTGEk?is=fgAA2S6gbIPLwPKy

#فرهیختگان روزن آگاهی

سپیده پاریزی
سیرجان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

واکاوی نفوذ در ساختار تصمیم سازی جمهوری اسلامی ایران و برخی مصادیق آن
مجید تفرشی
https://youtu.be/ATapko6b9nU?is=90rYJ3ORG5PbD6T-


#فرهیختگان روزن آگاهی

اسلامی که لیبرال شد: مورد فقه و بدعتگزاران (دگراندیشان)
 
   یکی از مدعیات اخیر د. عبدالکریم سروش آن است که «اسلام لیبرال نداریم». اگر مقصود از این سخن آن باشد که لیبرالیسم به عنوان یک مکتب فلسفی، از درون منابع نخستین اسلام استخراج نمی‌شود، این ادعا قابل بحث است. اما اگر مقصود آن باشد که لیبرالیسم هیچ تأثیری بر فهم و صورت‌بندی گفتمان معاصر اسلامی نگذاشته است، شواهد قطعی تاریخی خلاف آن را نشان می‌دهد.
   باب «أهل الأهواء والبدع» یکی از موضوعات مهم فقه، حدیث و عقاید تراث قدیم است. فقها صرفاً به نقد نظری بدعتگزاران (دگراندیشان) اکتفا نمی‌کردند، بلکه درباره نحوه تعامل اجتماعی و سیاسی با آنها نیز احکام مفصل ارائه می‌دادند: از تحریم همنشینی و سلام کردن گرفته تا منع تصدی مناصب عمومی، رد شهادت تا انواع و اقسام مجازات‌ها که گاه اعدام را نیز در بر می‌گرفت. در این سنت، حتی با مجتهدین بدعتگزار (دگراندیش) هم مماشات نمی‌شد. گرفتاری‌ها و مصائبی که برای دو فقیه مشهور حنبلی ابن عقیل و ابن تیمیه پیش آمد تنها مشت نمونه‌ی خرواری است از این قبیل برخوردهای مستند به فقه ارتدکس. در اینجا می‌توان انبوهی متون فقهی و فتاوای مؤید این قضیه را از فقهای مختلف اهل سنت نقل کرد که ما فقط به این سخن فقیه مشهور مالکی شاطبی (790ق) ـ که امروزه به مثابه یکی از چهره‌های برجسته‌ی فقه موسوم به مقاصدی هم شناخته می‌شود ـ بسنده می‌کنیم[1]:

... اهل سنت مأمور به دشمنی با بدعتگزاران و طرد آنها و مجازات افراد متمایل به آنان ـ با توسل به اعدام یا پایین‌تر از آن ـ هستند. چنان‌که آوردیم علما از هم‌صحبتی و هم‌نشینی با بدعتگزاران به شدت نهی کرده‌اند"[2].

   در تراث قدما، نحوه مواجهه با بدعتگزاران (دگراندیشان) در دو سطح متبلور شده است: 1) برخوردهای شخصی با آنها (مانند پرهیز از همصحبتی و...) 2) برخوردهای دولتی. در واقع به گفته‌ی ماوَردی ـ فقیه بزرگ شافعی قرن پنجم ـ یکی از وظایف اصلی خلیفه یا حاکم سیاسی برخورد با بدعت و بدعتگزاران (دگراندیشان) بود[3]. این مناسبات ذیل مسأله‌ی کلان نهی از منکر قرار داشت و حتی برخی فقها طرد بدعتگزاران (دگراندیشان) را از زمره‌ی واجبات کفایی دانسته‌اند[4]. نکته‌ی مهم‌تر اینکه این فتاوا عملا جامعه‌ی عصر عباسی و ممالیک را شکل می‌داد. گزارش‌های متعدد از برخوردهای میان پیروان مذاهب کلامی و فقهی (اشعری‌ها و حنبلی‌ها و شیعیان) ـ که گاه با تحریک مستقیم علما هم شکل می‌گرفت ـ تأییدی بر اهمیت این مناسبات است[5].
   اما در فقه معاصر، چه بر سر این میراث سنگین آمده است؟ امروزه به ندرت فقیهی را می‌یابیم که ـ دست‌کم در عرصه‌ی گفتمانِ عمومی ـ از مجازاتِ بدعت‌گزار (دگراندیش) ـ با شدتِ ابن‌تیمیه یا شاطبی ـ سخن بگوید. بلکه مفاهیمی چون «دگرپذیری»، «حقوق شهروندی»، «حق آزادی بیان و عقیده» و «مدارا» به کانون گفتار فقهیِ معاصر راه یافته‌اند. این تحول، حتی بر نهادهای رسمیِ دینی و فقهایی که خود را در مقابلِ لیبرالیسم تعریف می‌کنند نیز تأثیر گذاشته است. حقوقِ شهروندی، که ریشه‌ در گفتمانِ لیبرال دارد امروزه به یکی از محورهای اصلی فقه معاصر تبدیل شده است. فقهایی که تا دیروز از بدعتگزار و مجازات او سخن می‌گفتند، امروز از «حقوقِ اقلیت‌های دینی»، «آزادیِ عقیده» و «مدارا» با مخالفان می‌گویند. این تغییر، نه یک انتخاب لزوما آگاهانه، بلکه پیامد نوعی تربیت سیاسی لیبرال است که بر ابواب فقه قدیم تحمیل شده است. لیبرالیسم به‌مثابه‌ی یک «واقعیتِ زیستِ اسلامی در جهان مدرن»، چنان فضای گفتمانی را دگرگون کرده است که حتی مخالفان سرسخت آن نیز ناچارند با واژگان و مفاهیم آن سخن بگویند. اگر امروز به بیانیه‌ها و آثار بسیاری از مؤسسات دینی و مفتیان معاصر بنگریم، کمتر بیانی را می‌یابیم که افراد را به صرف داشتن عقاید اشعری، شیعی، سلفی یا... مستوجب محروم کردن‌شان از حقوق مدنی یا اجتماعی بداند. برعکس، تأکید بر حقوق برابر شهروندان، احترام به آزادی اعتقاد، پرهیز از خشونت مذهبی و ضرورت همزیستی، به زبان غالب تبدیل شده است. این تحول را نمی‌توان صرفاً نتیجه اجتهاد درون‌دینی دانست؛ بلکه بدون تردید، نظم سیاسی و حقوقی مدرن و غلبه ارزش‌های لیبرال در عرصه عمومی در شکل‌گیری آن نقش تعیین‌کننده داشته‌اند.
   از این منظر، اگر گفته شود «اسلام لیبرال نداریم»، نمی‌توان انکار کرد که بخش بزرگی از فقه معاصر در فضایی لیبرال بازخوانی شده است. بنابراین، اگرچه شاید نتوان از «اسلام لیبرال» به عنوان یک مکتب سخن گفت، اما می‌توان با اطمینان از «لیبرالی شدن افق سیاسی و حقوقی فقه معاصر» سخن گفت؛ افقی که موجب شده مثلا بسیاری از مناسبات کلاسیک درباره دگراندیشان و مواجهه با آنان، عملاً کنار گذاشته شوند یا دست‌کم در پرتو مفاهیمی چون آزادی، حقوق شهروندی، مدارا و... بازتفسیر گردند.

ارجاعات در فرسته‌ی بعد👇

عدنان فلاحی

#فرهیختگان

👆ارجاعاتِ فرسته‌ی قبل
ــــــ
[1]. چنان‌که گفتیم متون فقهی و عقیدتی در این باره بسیار است. برای مطالعه‌ی بیشتر می‌توان به این اثر مراجعه کرد: عبد الله بن عبد الحميد الأثري، الوجيز في عقيدة السلف الصالح، ص173ـ186، السعودية: وزارة الشؤون الإسلامية. و یا برای مطالعه‌ی تفصیلی دیدگاه‌های ابن تیمیه در این باب نک: السمهوری، نقد گفتمان سلفی: مورد ابن تیمیه، ص129ـ228، ترجمه و حواشی: عدنان فلاحی، لندن: نشر نوگام، 2026.
[2]. الشاطبي، الاعتصام، 1/158، السعودية: دار ابن عفان، 1992.
[3]. الماوردي، الأحكام السلطانية، ص40، القاهرة: دار الحديث.
[4]. ابن داود الحنبلي، الكنز الأكبر من الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر، ص431،  بیروت: دار الكتب العلمية.
[5]. ما پیش‌تر بخش‌هایی از این گزارش‌های تاریخی را در اینجا و فرسته‌های بعدی، در کانال خود نقل کرده بودیم.

#فرهیختگان روزن آگاهی

جمشید برزگر، در بیستمین سال درگذشت سیاوش کسرایی، شاعر معاصر، در فیلمی مستند و گفت و گوهایی با هوشنگ ابتهاج، محمد رضا شجریان، حسین علیزاده، ناصر رحمانی نژاد و علی امینی نجفی به زندگی و آثار او پرداخته

شب های بخارا درباره محمدعلی جمالزاده با حضور محمود دولت آبادی

#فرهیختگان روزن آگاهی

برقص دخترم

رحیم قمیشی

دنیا کوتاه است
برقصیم یا ماتم بگیریم
می‌گذرد
کدام زیباتر است؟

برقص، زیبایم
شاید به کاسه این جوان خنده‌رو
یک سِنت بیشتر بریزند
شاید امروز او با دست پُر
برود خانه‌اش
شاید دختر کوچکش
امروز کمی بخندد

برقص دخترم
می‌دانم خدا هم
این رقص تو را
از هزار تظاهر امثال من به عبادت
بیشتر دوست دارد!

برقص عزیزم
نگو کسی می‌بیند
نگو عیب دارد
ببین جوان چه می‌خندد
او با همان چند سنت اضافه
امروز  یک نان اضافه می‌خرد
از آن نان‌های شیرین
من با همه ادعاهایم
چه کرده‌ام برای نیازمندان!

برقص و دلبری کن
این روزها می‌گذرند
و تنها یاد آنها زنده می‌ماند
که برای دل مردم
کاری کردند
از خویش گذشتند
تا دنیا را
کمی زیباتر کنند


#فرهیختگان روزن آگاهی