ایران را چه کنیم
روش حل مسائل ایران
https://youtu.be/7SFaiwGRq6U?is=ouRipD6ggHhlvAgw
#فرهیختگان روزن آگاهی
روش حل مسائل ایران
https://youtu.be/7SFaiwGRq6U?is=ouRipD6ggHhlvAgw
#فرهیختگان روزن آگاهی
YouTube
ایران را چه کنیم؟ | روش حل مسائل ایران |
این برنامه در تاریخ 8 مرداد 1405 ضبط شده است.
میلاد منشی‌پور بیشتر به فعال اقتصاد و بنیان‌گذاری شرکت #تپسی شناخته شده است، اما سابقه چندین سال فعالیت در شرکت‌های بین‌المللی مشاوره مدیریت بزرگ را هم دارد. او در این گفت‌وگو توضیح می‌دهد که با چه روشی و بر…
میلاد منشی‌پور بیشتر به فعال اقتصاد و بنیان‌گذاری شرکت #تپسی شناخته شده است، اما سابقه چندین سال فعالیت در شرکت‌های بین‌المللی مشاوره مدیریت بزرگ را هم دارد. او در این گفت‌وگو توضیح می‌دهد که با چه روشی و بر…
🔥1
در حاشیه‌ی فحاشی به نامِ نقدِ موسی غنی‌نژاد علیه شریعتی
عزیز قاسم‌زاده
چون غرض آمد، هنر پوشیده شد
صد حجاب از دل به سوی دیده شد
نقد اندیشه، لازمه حیات فکری و پالایش اندیشه در هر جامعه است. اما از نقد، زمانی اعتبارزدایی می‌شود که به جای استدلال، برچسب‌زنی به نام نقد رواج یابد.اینکه موسی غنی‌نژاد، علی شریعتی را «شیاد فکری»بنامد، بیش از آنکه چیزی درباره شریعتی بگوید، شیوه داوری خود او را آشکار می‌کند و نشان می‌دهد چقدر از مبانی نقد معرفت‌شناسانه فاصله دارد و به ساحت حب و بغض‌های احساسی غلتیده است.
می‌توان مبانی معرفتی شریعتی را نقد کرد، می‌توان از منظر تاریخ، جامعه‌شناسی و یا الهیات، بسیاری از آرای او را نادرست دانست. حتی می‌توان معتقد بود که بخشی از پروژه فکری او، خواسته یا ناخواسته، در شکل‌گیری فضای ایدئولوژیک انقلاب نقش داشته است. اما هیچ‌یک از اینها مجوز آن نیست که یکی از اثرگذارترین متفکران معاصر ایران با واژه‌ای توهین‌آمیز و اتهام‌آمیز توصیف شود.
شریعتی پیش از استقرار جمهوری اسلامی از دنیا رفت. او هرگز فرصت نیافت تجربه حکومتی را که به نام دین شکل گرفت، ببیند. از همین رو، نسبت دادن همه پیامدهای بعدی به او، هم از نظر تاریخی ساده‌سازی است و هم از نظر اخلاقی بی‌انصافی. عمر کوتاه او مجال نداد تا اندیشه‌های دینیش در مواجهه با تجربه یک حکومت دینی، مسیر تحول و بازاندیشی خود را طی کند. اما این امر، مجوز آن نیست که مسئولیت عملکرد حکومتی را که پس از مرگ او شکل گرفت، متوجه کسی کنیم که نه در آثارش چنین قرائتی از حکومت دینی ارائه کرده بود و نه منش مبارزاتیش با قدرت‌طلبی و استبداد سازگار بود.
چه‌بسا اگر شریعتی زنده می‌ماند، تجربه حکومت دینی او را نیز مانند بسیاری از روشنفکران به بازنگری در نسبت دین و قدرت وامی‌داشت و همانند بسیاری از روشنفکران و مبارزان و حتی روحانیان منتقد در دهه شصت، با طرد، حذف و سرکوب مواجه می‌شد.
اهمیت شریعتی در آن بود که انحصار فهم دین را شکست. او دین را از انحصار نهاد رسمی روحانیت بیرون کشید و به نسل دانشگاهی سپرد تا خود بیندیشد، پرسش کند و تفسیر ارائه دهد. ممکن است این پروژه خطاهای فراوانی داشته باشد اما نمی‌توان انکار کرد که یکی از مهم‌ترین گسست‌های فکری تاریخ معاصر ایران را با تفکر سنتی و فقهی رقم زد. او نه فقط روحانیت را از جایگاه یگانه مرجع فهم دین بیرون کشید، بلکه بر آن بود که کار دین مهم‌تر از آن است که صرفاً به فقیهان و روحانیان سپرده شود.
هر اندیشمندی حق دارد در پرتو تجربه و استدلال، در باورهای خود تجدیدنظر کند. اما وقتی این دگرگونی‌ها از گرایش‌های چپ به دفاع سرسختانه از سرمایه‌داری و سپس همراهی و مشاوره با سیاست‌های اقتصادی برخی دولت‌های جمهوری اسلامی و حضور در تمامی انتخابات‌هایی که از سوی بخش بزرگی از جامعه و نیروهای سیاسی به دلیل فقدان رقابت واقعی و شرایط نابرابر، مخدوش تلقی شده، می‌رسد، انتظار می‌رود طی‌کننده این مسیر پر از چرخش‌های عمیق و متعارض، به جای فحاشی به دیگری، توضیح نظری قانع‌کننده‌ای درباره چرخش‌های گسترده در سیره ی نظری و عملی زندگی خود ارائه دهد.
کسی که کارنامه فکری و عملیش چنین فراز و فرودهایی را پشت سر گذاشته است، بیش از دیگران باید در داوری درباره شخصیت‌های تاریخی جانب احتیاط و فروتنی را نگه دارد، نه آنکه با واژگانی چون «شیاد» حکم صادر کند.از این نیز فراتر، غنی‌نژاد در جایگاه داور ایمان می‌نشیند و درباره مسلمان بودن یا نبودن شریعتی اظهار نظر می‌کند. گویی اقتصاددان، هم‌زمان فقیه صاحب فتوا و متکلم نیز شده است. حال آنکه داوری درباره ایمان اشخاص نه در صلاحیت علم اقتصاد است و نه در انحصار هیچ روشنفکری. تاریخ اندیشه، بارها نشان داده است که تکفیر و نامسلمان خواندن، هرگز جای استدلال را پر نکرده است....
متن کامل:
https://cutt.ly/8yon9dKz
#فرهیختگان روزن آگاهی
عزیز قاسم‌زاده
چون غرض آمد، هنر پوشیده شد
صد حجاب از دل به سوی دیده شد
نقد اندیشه، لازمه حیات فکری و پالایش اندیشه در هر جامعه است. اما از نقد، زمانی اعتبارزدایی می‌شود که به جای استدلال، برچسب‌زنی به نام نقد رواج یابد.اینکه موسی غنی‌نژاد، علی شریعتی را «شیاد فکری»بنامد، بیش از آنکه چیزی درباره شریعتی بگوید، شیوه داوری خود او را آشکار می‌کند و نشان می‌دهد چقدر از مبانی نقد معرفت‌شناسانه فاصله دارد و به ساحت حب و بغض‌های احساسی غلتیده است.
می‌توان مبانی معرفتی شریعتی را نقد کرد، می‌توان از منظر تاریخ، جامعه‌شناسی و یا الهیات، بسیاری از آرای او را نادرست دانست. حتی می‌توان معتقد بود که بخشی از پروژه فکری او، خواسته یا ناخواسته، در شکل‌گیری فضای ایدئولوژیک انقلاب نقش داشته است. اما هیچ‌یک از اینها مجوز آن نیست که یکی از اثرگذارترین متفکران معاصر ایران با واژه‌ای توهین‌آمیز و اتهام‌آمیز توصیف شود.
شریعتی پیش از استقرار جمهوری اسلامی از دنیا رفت. او هرگز فرصت نیافت تجربه حکومتی را که به نام دین شکل گرفت، ببیند. از همین رو، نسبت دادن همه پیامدهای بعدی به او، هم از نظر تاریخی ساده‌سازی است و هم از نظر اخلاقی بی‌انصافی. عمر کوتاه او مجال نداد تا اندیشه‌های دینیش در مواجهه با تجربه یک حکومت دینی، مسیر تحول و بازاندیشی خود را طی کند. اما این امر، مجوز آن نیست که مسئولیت عملکرد حکومتی را که پس از مرگ او شکل گرفت، متوجه کسی کنیم که نه در آثارش چنین قرائتی از حکومت دینی ارائه کرده بود و نه منش مبارزاتیش با قدرت‌طلبی و استبداد سازگار بود.
چه‌بسا اگر شریعتی زنده می‌ماند، تجربه حکومت دینی او را نیز مانند بسیاری از روشنفکران به بازنگری در نسبت دین و قدرت وامی‌داشت و همانند بسیاری از روشنفکران و مبارزان و حتی روحانیان منتقد در دهه شصت، با طرد، حذف و سرکوب مواجه می‌شد.
اهمیت شریعتی در آن بود که انحصار فهم دین را شکست. او دین را از انحصار نهاد رسمی روحانیت بیرون کشید و به نسل دانشگاهی سپرد تا خود بیندیشد، پرسش کند و تفسیر ارائه دهد. ممکن است این پروژه خطاهای فراوانی داشته باشد اما نمی‌توان انکار کرد که یکی از مهم‌ترین گسست‌های فکری تاریخ معاصر ایران را با تفکر سنتی و فقهی رقم زد. او نه فقط روحانیت را از جایگاه یگانه مرجع فهم دین بیرون کشید، بلکه بر آن بود که کار دین مهم‌تر از آن است که صرفاً به فقیهان و روحانیان سپرده شود.
هر اندیشمندی حق دارد در پرتو تجربه و استدلال، در باورهای خود تجدیدنظر کند. اما وقتی این دگرگونی‌ها از گرایش‌های چپ به دفاع سرسختانه از سرمایه‌داری و سپس همراهی و مشاوره با سیاست‌های اقتصادی برخی دولت‌های جمهوری اسلامی و حضور در تمامی انتخابات‌هایی که از سوی بخش بزرگی از جامعه و نیروهای سیاسی به دلیل فقدان رقابت واقعی و شرایط نابرابر، مخدوش تلقی شده، می‌رسد، انتظار می‌رود طی‌کننده این مسیر پر از چرخش‌های عمیق و متعارض، به جای فحاشی به دیگری، توضیح نظری قانع‌کننده‌ای درباره چرخش‌های گسترده در سیره ی نظری و عملی زندگی خود ارائه دهد.
کسی که کارنامه فکری و عملیش چنین فراز و فرودهایی را پشت سر گذاشته است، بیش از دیگران باید در داوری درباره شخصیت‌های تاریخی جانب احتیاط و فروتنی را نگه دارد، نه آنکه با واژگانی چون «شیاد» حکم صادر کند.از این نیز فراتر، غنی‌نژاد در جایگاه داور ایمان می‌نشیند و درباره مسلمان بودن یا نبودن شریعتی اظهار نظر می‌کند. گویی اقتصاددان، هم‌زمان فقیه صاحب فتوا و متکلم نیز شده است. حال آنکه داوری درباره ایمان اشخاص نه در صلاحیت علم اقتصاد است و نه در انحصار هیچ روشنفکری. تاریخ اندیشه، بارها نشان داده است که تکفیر و نامسلمان خواندن، هرگز جای استدلال را پر نکرده است....
متن کامل:
https://cutt.ly/8yon9dKz
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegraph
🟣در حاشیه فحاشی به نام نقد موسی غنی‌نژاد علیه شریعتی
🔷عزیز قاسم‌زاده @iranfardamag چون غرض آمد، هنر پوشیده شد صد حجاب از دل به سوی دیده شد نقد اندیشه، لازمه حیات فکری و پالایش اندیشه در هر جامعه است. اما از نقد، زمانی اعتبارزدایی می‌شود که به جای استدلال، برچسب‌زنی به نام نقد رواج یابد.اینکه موسی غنی‌نژاد،…
👎12👍11❤8🤔2
جای خدا کجاست؟
گفت‌وگویی میان فلسفه و الهیات
https://youtu.be/iBYKxlla-m4?is=Rpy43Dp6T4YLC_HF
#فرهیختگان روزن آگاهی
گفت‌وگویی میان فلسفه و الهیات
https://youtu.be/iBYKxlla-m4?is=Rpy43Dp6T4YLC_HF
#فرهیختگان روزن آگاهی
YouTube
جای خدا کجاست؟؛ گفت‌وگویی میان علم، فلسفه و الهیات | نادر کنزی/ روح‌الله علیزاده
▪️ خدا کجاست؟ گفت‌وگویی میان روایتِ علم، فلسفه و الهیات از خدا
▪️ نادر کنزی | روح‌الله علیزاده
«خدا» برای چه کسانی و به چه معنایی مسئله است؟ در این مناظره، نادر کنزی و روح‌الله علیزاده از سه منظرِ الهیات، فلسفه و علم به این پرسش نزدیک می‌شوند: الهی‌دان…
▪️ نادر کنزی | روح‌الله علیزاده
«خدا» برای چه کسانی و به چه معنایی مسئله است؟ در این مناظره، نادر کنزی و روح‌الله علیزاده از سه منظرِ الهیات، فلسفه و علم به این پرسش نزدیک می‌شوند: الهی‌دان…
صلح شرافتمندانه؛ راهی در امتداد عقلانیت دینی و منافع ملی
آیت‌الله سید محمدعلی ایازی
سخنان اخیر حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمد خاتمی درباره ضرورت حمایت از صلح، مذاکره و تقدم مصالح ایران و ملت بر هر ملاحظه دیگری، سخنانی سنجیده، مسئولانه و برخاسته از آموزه‌های اصیل اسلام و تجربه تاریخی انقلاب اسلامی است.
به گمان من، در شرایط حساس کنونی، تأکید بر عقلانیت، گفت‌وگو و پرهیز از جنگ، نه یک موضع سیاسی، بلکه یک ضرورت دینی، ملی و اخلاقی است.
یکی از نکات مهم در سخنان ایشان، رد این اندیشه است که صلح‌خواهی را خیانت و مذاکره را خلاف راه و مرام امام حسین(ع) معرفی می‌کند. این برداشت، نه با قرآن کریم سازگار است و نه با سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع). خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ» (انفال: ۶۱)؛ اگر طرف مقابل به صلح گرایش یافت، تو نیز بدان گرایش پیدا کن و بر خدا توکل نما. همچنین در آیه‌ای دیگر تصریح می‌کند: «وَالصُّلْحُ خَيْرٌ» (نساء: ۱۲۸)؛ صلح و آشتی، بهتر است.
اگر به تاریخ اسلام نیز بنگریم، صلح حدیبیه از بزرگ‌ترین پیروزی‌های سیاسی پیامبر اکرم(ص) بود و صلح امام حسن مجتبی(ع) نیز برای حفظ اسلام، جان مسلمانان و آینده امت اسلامی صورت گرفت. این دو تجربه بزرگ تاریخی نشان می‌دهد که مذاکره و صلح، در جای خود، نه نشانه ضعف، بلکه جلوه‌ای از تدبیر، شجاعت و دوراندیشی است.
از همین منظر، تأسف‌آور است که هنوز کسانی می‌کوشند هر سخن از مذاکره، تفاهم و کاهش تنش را با برچسب‌هایی چون «خیانت» و «سازش» بی‌اعتبار کنند و حتی برای این ادعا رنگ و بوی دینی بتراشند.
چنین رویکردی نه با مبانی اسلام سازگار است، نه با سیره اهل‌بیت(ع) و نه با مصالح امروز ایران. دفاع از عزت و استقلال کشور، هیچ تعارضی با بهره‌گیری از دیپلماسی و گفت‌وگو برای دفع خطر جنگ و تأمین منافع ملی ندارد.
امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به آرامش، همبستگی و عقلانیت نیازمند است. مردم از فشارهای اقتصادی، نگرانی‌های معیشتی و نااطمینانی نسبت به آینده رنج می‌برند و هیچ انسان دلسوزی نمی‌تواند خواهان گسترش جنگ و تشدید بحران باشد.
در چنین شرایطی، هر اقدامی که بتواند از سایه جنگ بکاهد، امنیت کشور را تقویت کند و راه را برای توسعه و رفاه مردم هموار سازد، شایسته حمایت است.
از این رو، از تأکید آقای خاتمی بر حمایت از مذاکرات، پشتیبانی از مذاکره‌کنندگان و ضرورت حفظ فرصت‌های به‌وجودآمده برای رسیدن به توافقی پایدار استقبال می‌کنم.
باور دارم که امروز حمایت از دیپلماسی، در حقیقت حمایت از امنیت ملی، آرامش جامعه و آینده ایران است.
همچنین امیدوارم همه شخصیت‌های سیاسی، علما، اندیشمندان، رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی، به جای دامن زدن به دوگانگی‌ها و افراط‌گرایی، در ترویج فرهنگ گفت‌وگو، مدارا و صلح‌طلبی بکوشند.
تجربه‌های تلخ گذشته به ما آموخته است که جنگ، هرچند آغازش آسان باشد، پایانش در اختیار آغازکنندگان آن نیست و بیشترین هزینه آن را مردم می‌پردازند.
امروز پاسداری از ایران، حفظ جان و کرامت مردم و گشودن افقی روشن‌تر برای آینده کشور، اقتضا می‌کند که صلح شرافتمندانه، مبتنی بر عزت، حکمت و مصلحت، به عنوان یک راهبرد ملی مورد حمایت قرار گیرد. چنین صلحی عقب‌نشینی نیست؛ بلکه نشانه بلوغ سیاسی، مسئولیت‌پذیری و وفاداری به اسلام، ایران و منافع ملت است./ جماران
#فرهیختگان روزن آگاهی
آیت‌الله سید محمدعلی ایازی
سخنان اخیر حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمد خاتمی درباره ضرورت حمایت از صلح، مذاکره و تقدم مصالح ایران و ملت بر هر ملاحظه دیگری، سخنانی سنجیده، مسئولانه و برخاسته از آموزه‌های اصیل اسلام و تجربه تاریخی انقلاب اسلامی است.
به گمان من، در شرایط حساس کنونی، تأکید بر عقلانیت، گفت‌وگو و پرهیز از جنگ، نه یک موضع سیاسی، بلکه یک ضرورت دینی، ملی و اخلاقی است.
یکی از نکات مهم در سخنان ایشان، رد این اندیشه است که صلح‌خواهی را خیانت و مذاکره را خلاف راه و مرام امام حسین(ع) معرفی می‌کند. این برداشت، نه با قرآن کریم سازگار است و نه با سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع). خداوند در قرآن می‌فرماید: «وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ» (انفال: ۶۱)؛ اگر طرف مقابل به صلح گرایش یافت، تو نیز بدان گرایش پیدا کن و بر خدا توکل نما. همچنین در آیه‌ای دیگر تصریح می‌کند: «وَالصُّلْحُ خَيْرٌ» (نساء: ۱۲۸)؛ صلح و آشتی، بهتر است.
اگر به تاریخ اسلام نیز بنگریم، صلح حدیبیه از بزرگ‌ترین پیروزی‌های سیاسی پیامبر اکرم(ص) بود و صلح امام حسن مجتبی(ع) نیز برای حفظ اسلام، جان مسلمانان و آینده امت اسلامی صورت گرفت. این دو تجربه بزرگ تاریخی نشان می‌دهد که مذاکره و صلح، در جای خود، نه نشانه ضعف، بلکه جلوه‌ای از تدبیر، شجاعت و دوراندیشی است.
از همین منظر، تأسف‌آور است که هنوز کسانی می‌کوشند هر سخن از مذاکره، تفاهم و کاهش تنش را با برچسب‌هایی چون «خیانت» و «سازش» بی‌اعتبار کنند و حتی برای این ادعا رنگ و بوی دینی بتراشند.
چنین رویکردی نه با مبانی اسلام سازگار است، نه با سیره اهل‌بیت(ع) و نه با مصالح امروز ایران. دفاع از عزت و استقلال کشور، هیچ تعارضی با بهره‌گیری از دیپلماسی و گفت‌وگو برای دفع خطر جنگ و تأمین منافع ملی ندارد.
امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به آرامش، همبستگی و عقلانیت نیازمند است. مردم از فشارهای اقتصادی، نگرانی‌های معیشتی و نااطمینانی نسبت به آینده رنج می‌برند و هیچ انسان دلسوزی نمی‌تواند خواهان گسترش جنگ و تشدید بحران باشد.
در چنین شرایطی، هر اقدامی که بتواند از سایه جنگ بکاهد، امنیت کشور را تقویت کند و راه را برای توسعه و رفاه مردم هموار سازد، شایسته حمایت است.
از این رو، از تأکید آقای خاتمی بر حمایت از مذاکرات، پشتیبانی از مذاکره‌کنندگان و ضرورت حفظ فرصت‌های به‌وجودآمده برای رسیدن به توافقی پایدار استقبال می‌کنم.
باور دارم که امروز حمایت از دیپلماسی، در حقیقت حمایت از امنیت ملی، آرامش جامعه و آینده ایران است.
همچنین امیدوارم همه شخصیت‌های سیاسی، علما، اندیشمندان، رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی، به جای دامن زدن به دوگانگی‌ها و افراط‌گرایی، در ترویج فرهنگ گفت‌وگو، مدارا و صلح‌طلبی بکوشند.
تجربه‌های تلخ گذشته به ما آموخته است که جنگ، هرچند آغازش آسان باشد، پایانش در اختیار آغازکنندگان آن نیست و بیشترین هزینه آن را مردم می‌پردازند.
امروز پاسداری از ایران، حفظ جان و کرامت مردم و گشودن افقی روشن‌تر برای آینده کشور، اقتضا می‌کند که صلح شرافتمندانه، مبتنی بر عزت، حکمت و مصلحت، به عنوان یک راهبرد ملی مورد حمایت قرار گیرد. چنین صلحی عقب‌نشینی نیست؛ بلکه نشانه بلوغ سیاسی، مسئولیت‌پذیری و وفاداری به اسلام، ایران و منافع ملت است./ جماران
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👍6❤1👎1🤔1
روز خبرنگار؛ ایستادن در جانب حقیقت
خبرنگاری فقط نوشتن خبر نیست. اگر چنین بود، امروز ماشین‌ها سریع‌تر از هر انسانی خبر می‌نوشتند و شبکه‌های اجتماعی زودتر از هر تحریریه‌ای آن را به گوش جهان می‌رساندند.
آنچه خبرنگاری را هنوز به حرفه‌ای انسانی و ضروری بدل می‌کند، چیز دیگری است: حقیقت‌جویی.
خبرنگار باید میان انبوه روایت‌ها، تبلیغات، دروغ‌ها و نیمه‌حقیقت‌ها بگردد و آنچه را واقعاً رخ داده پیدا کند. اما این تازه نیمی از راه است. نیمه دشوارتر، حقیقت‌گویی است؛ گفتن آنچه یافته‌ای، به‌ویژه آنجا که گفتنش خوشایند صاحبان قدرت نیست.
و شاید درست همین‌جا خبرنگاری با مسئولیت اجتماعی پیوند می‌خورد.
جامعه به خبرنگاری نیاز ندارد که تنها سخنان مسئولان را از پشت یک تریبون به تریبونی دیگر منتقل کند. خبرنگار باید بپرسد؛ گاهی همان سؤال ساده‌ای را که بسیاری دوست ندارند شنیده شود: چرا؟
چرا چنین تصمیمی گرفته شد؟
چه کسی مسئول است؟
پول کجا رفت؟
وعده چه شد؟
حق مردم کجاست؟
مطالبه‌گری، دشمنی با قدرت نیست؛ یکی از ضروری‌ترین ابزارهای مهار قدرت است. هرجا پرسشگری ضعیف شود، امکان پنهان کردن خطا، فساد و ناکارآمدی بیشتر می‌شود.
روز خبرنگار، بیش از آنکه روز تقدیر از یک حرفه باشد، یادآوری یک مسئولیت است؛ مسئولیت دیدن، پرسیدن، جست‌وجو کردن و گفتن.
حتی وقتی حقیقت تلخ است.
حتی وقتی گفتنش آسان نیست.
و شاید، درست همان وقت که گفتنش آسان نیست، بیش از همیشه باید گفته شود.
۱۷ مرداد، روز خبرنگار، بر همه آنان که هنوز حرمت قلم را در حقیقت‌جویی، حقیقت‌گویی و پرسیدن از صاحبان قدرت می‌دانند، گرامی باد.
تحریریه #فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
خبرنگاری فقط نوشتن خبر نیست. اگر چنین بود، امروز ماشین‌ها سریع‌تر از هر انسانی خبر می‌نوشتند و شبکه‌های اجتماعی زودتر از هر تحریریه‌ای آن را به گوش جهان می‌رساندند.
آنچه خبرنگاری را هنوز به حرفه‌ای انسانی و ضروری بدل می‌کند، چیز دیگری است: حقیقت‌جویی.
خبرنگار باید میان انبوه روایت‌ها، تبلیغات، دروغ‌ها و نیمه‌حقیقت‌ها بگردد و آنچه را واقعاً رخ داده پیدا کند. اما این تازه نیمی از راه است. نیمه دشوارتر، حقیقت‌گویی است؛ گفتن آنچه یافته‌ای، به‌ویژه آنجا که گفتنش خوشایند صاحبان قدرت نیست.
و شاید درست همین‌جا خبرنگاری با مسئولیت اجتماعی پیوند می‌خورد.
جامعه به خبرنگاری نیاز ندارد که تنها سخنان مسئولان را از پشت یک تریبون به تریبونی دیگر منتقل کند. خبرنگار باید بپرسد؛ گاهی همان سؤال ساده‌ای را که بسیاری دوست ندارند شنیده شود: چرا؟
چرا چنین تصمیمی گرفته شد؟
چه کسی مسئول است؟
پول کجا رفت؟
وعده چه شد؟
حق مردم کجاست؟
مطالبه‌گری، دشمنی با قدرت نیست؛ یکی از ضروری‌ترین ابزارهای مهار قدرت است. هرجا پرسشگری ضعیف شود، امکان پنهان کردن خطا، فساد و ناکارآمدی بیشتر می‌شود.
روز خبرنگار، بیش از آنکه روز تقدیر از یک حرفه باشد، یادآوری یک مسئولیت است؛ مسئولیت دیدن، پرسیدن، جست‌وجو کردن و گفتن.
حتی وقتی حقیقت تلخ است.
حتی وقتی گفتنش آسان نیست.
و شاید، درست همان وقت که گفتنش آسان نیست، بیش از همیشه باید گفته شود.
۱۷ مرداد، روز خبرنگار، بر همه آنان که هنوز حرمت قلم را در حقیقت‌جویی، حقیقت‌گویی و پرسیدن از صاحبان قدرت می‌دانند، گرامی باد.
تحریریه #فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤2🔥1🤔1🕊1
آنتونی کنی، فیلسوف و نویسنده درگذشت
آنتونی کنی، استاد بازنشسته فلسفه در دانشگاه آکسفورد که به خاطر آثارش در زمینه فلسفه ذهن و تاریخ فلسفه شناخته می‌شود، درگذشت.
#فرهیختگان راهی به رهایی
آنتونی کنی، استاد بازنشسته فلسفه در دانشگاه آکسفورد که به خاطر آثارش در زمینه فلسفه ذهن و تاریخ فلسفه شناخته می‌شود، درگذشت.
#فرهیختگان راهی به رهایی
🕊8❤4😢2
بحران جانشینی
شکاف در حکومت
احمد علوی
https://www.iran-emrooz.net/index.php/politic/more/128995/
#فرهیختگان راهی به رهایی
شکاف در حکومت
احمد علوی
https://www.iran-emrooz.net/index.php/politic/more/128995/
#فرهیختگان راهی به رهایی
ایران امروز
بحران جانشینی، غیبت رهبر و شکاف در حکومت
احمد علوی - یکی از حساس‌ترین و تعیین‌کننده‌ترین مراحل در حیات رژیم‌های اقتدارگرا، دوره انتقال قدرت پس از حذف، مرگ یا کاهش نقش رهبر مسلط است. در چنین نظام‌هایی، پایداری سیاسی صرفاً به قواعد رسمی و ترتیبات حقوقی وابسته نیست، بلکه تا حد زیادی بر توانایی رهبر…
👎1🔥1
نامه سرگشاده دبیران‌کل سه تشکل فرهنگیان به رئیس‌جمهور
جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
رئیس محترم شورای عالی آموزش و پرورش
با سلام
همان‌گونه که مستحضرید، آموزش حضوری، زیربنای تحقق آموزش، رکن غیرقابل جایگزین نظام تعلیم و تربیت و مؤثرترین بستر تحقق عدالت آموزشی است. مدرسه صرفاً محل انتقال دانش نیست؛ بلکه کانون تربیت، شکل‌گیری هویت، پرورش مهارت‌های شناختی و اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی است.از این رو، استمرار آموزش حضوری باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های حکمرانی و از الزامات سیاست‌گذاری عمومی کشور مورد توجه قرار گیرد.این رویکرد،افزون بر پشتوانه‌های علمی، با اصل سی‌ام قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت کاملاً همسو است. از این منظر، *تضمین پایداری آموزش حضوری صرفاً یک انتخاب مدیریتی نیست، بلکه تکلیفی قانونی و حاکمیتی است.تعطیلی یا محدودیت فعالیت مدارس و تکرار آنها علیرغم اجتناب ناپذیر بودن در برخی از شرایط بیانگر فقدان سیاستی ملی و هماهنگ برای حفظ پایداری آموزش در شرایط بحران است.*
ما، دبیران‌کل سه تشکل فرهنگیان، بر این باوریم که صیانت از آموزش حضوری، ضرورتی ملی، مسئولیتی حاکمیتی و پیش‌شرط تحقق عدالت آموزشی، توسعه پایدار و ارتقای سرمایه انسانی کشور است.لذا از جناب‌عالی انتظار می‌رود با بهره‌گیری از اختیارات قانونی خود به‌عنوان رئیس شورای عالی آموزش و پرورش، دستور فرمایید *«سیاست ملی صیانت از آموزش حضوری و تداوم یادگیری در شرایط بحران» با مشارکت دستگاه‌های ذی‌ربط تدوین و پس از تصویب در شورای عالی آموزش و پرورش و هیئت محترم وزیران، به‌عنوان چارچوب واحد تصمیم‌گیری به همه دستگاه‌های اجرایی ابلاغ و اجرا شود.*
پیشنهاد می‌شود این سیاست بر محورهای زیر استوار باشد:
۱- تثبیت آموزش حضوری به‌عنوان اصل حاکم بر نظام تعلیم و تربیت و محدود شدن تعطیلی مدارس به شرایط کاملاً استثنایی و اولویت بخشی به تامین انرژی، آب، ایمنی، حمل‌ونقل و سایر خدمات ضروری آنها در شرایط بحران.
۲ - استقرار پایش و پایداری نظام ملی آموزش در شرایط بحران و ارائه گزارش سالانه از میزان تحقق آن به شورای عالی آموزش و پرورش و هیئت وزیران.
۳- الزام وزارت آموزش و پرورش به اجرای برنامه‌های جبرانی یادگیری، حمایت‌های روانی - اجتماعی و تضمین دسترسی برابر آموزشی برای همه دانش‌آموزان، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، در صورت هرگونه وقفه در آموزش حضوری.
۴- تقویت آموزش مهارت‌های زندگی، تاب‌آوری، مدیریت بحران، سواد رسانه‌ای و مهارت‌های عملی در برنامه‌های آموزشی مدارس.
جناب آقای رئیس‌جمهور؛
به عنوان سه تشکل فرهنگیِ مسئول در قبال آینده آموزش کشور، انتظار داریم دولت با اتخاذ سیاستی پایدار و فرابخشی، استمرار آموزش حضوری را حق بنیادین کودکان و نوجوانان ایران و تعهدی حاکمیتی بداند و تحقق آن را تضمین کند.
با تقدیم احترام
۱- طاهره نقی‌ئی
دبیرکل سازمان معلمان ایران
۲- فرج کمیجانی
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی
۳- صفر اسلامی
دبیرکل انجمن اسلامی معلمان ایران
۱۷ مرداد ۱۴۰۵
#فرهیختگان روزن آگاهی
تعطیلی مدارس در شرایط بحران؛ حتی بعنوان آخرین راه‌حل نیز پذیرفتنی نیست چه برسد به آنکه نخستین واکنش باشدبسم الله الرحمن الرحیم
جناب آقای دکتر مسعود پزشکیان
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
رئیس محترم شورای عالی آموزش و پرورش
با سلام
همان‌گونه که مستحضرید، آموزش حضوری، زیربنای تحقق آموزش، رکن غیرقابل جایگزین نظام تعلیم و تربیت و مؤثرترین بستر تحقق عدالت آموزشی است. مدرسه صرفاً محل انتقال دانش نیست؛ بلکه کانون تربیت، شکل‌گیری هویت، پرورش مهارت‌های شناختی و اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی است.از این رو، استمرار آموزش حضوری باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های حکمرانی و از الزامات سیاست‌گذاری عمومی کشور مورد توجه قرار گیرد.این رویکرد،افزون بر پشتوانه‌های علمی، با اصل سی‌ام قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و احکام قانون برنامه هفتم پیشرفت کاملاً همسو است. از این منظر، *تضمین پایداری آموزش حضوری صرفاً یک انتخاب مدیریتی نیست، بلکه تکلیفی قانونی و حاکمیتی است.تعطیلی یا محدودیت فعالیت مدارس و تکرار آنها علیرغم اجتناب ناپذیر بودن در برخی از شرایط بیانگر فقدان سیاستی ملی و هماهنگ برای حفظ پایداری آموزش در شرایط بحران است.*
ما، دبیران‌کل سه تشکل فرهنگیان، بر این باوریم که صیانت از آموزش حضوری، ضرورتی ملی، مسئولیتی حاکمیتی و پیش‌شرط تحقق عدالت آموزشی، توسعه پایدار و ارتقای سرمایه انسانی کشور است.لذا از جناب‌عالی انتظار می‌رود با بهره‌گیری از اختیارات قانونی خود به‌عنوان رئیس شورای عالی آموزش و پرورش، دستور فرمایید *«سیاست ملی صیانت از آموزش حضوری و تداوم یادگیری در شرایط بحران» با مشارکت دستگاه‌های ذی‌ربط تدوین و پس از تصویب در شورای عالی آموزش و پرورش و هیئت محترم وزیران، به‌عنوان چارچوب واحد تصمیم‌گیری به همه دستگاه‌های اجرایی ابلاغ و اجرا شود.*
پیشنهاد می‌شود این سیاست بر محورهای زیر استوار باشد:
۱- تثبیت آموزش حضوری به‌عنوان اصل حاکم بر نظام تعلیم و تربیت و محدود شدن تعطیلی مدارس به شرایط کاملاً استثنایی و اولویت بخشی به تامین انرژی، آب، ایمنی، حمل‌ونقل و سایر خدمات ضروری آنها در شرایط بحران.
۲ - استقرار پایش و پایداری نظام ملی آموزش در شرایط بحران و ارائه گزارش سالانه از میزان تحقق آن به شورای عالی آموزش و پرورش و هیئت وزیران.
۳- الزام وزارت آموزش و پرورش به اجرای برنامه‌های جبرانی یادگیری، حمایت‌های روانی - اجتماعی و تضمین دسترسی برابر آموزشی برای همه دانش‌آموزان، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، در صورت هرگونه وقفه در آموزش حضوری.
۴- تقویت آموزش مهارت‌های زندگی، تاب‌آوری، مدیریت بحران، سواد رسانه‌ای و مهارت‌های عملی در برنامه‌های آموزشی مدارس.
جناب آقای رئیس‌جمهور؛
به عنوان سه تشکل فرهنگیِ مسئول در قبال آینده آموزش کشور، انتظار داریم دولت با اتخاذ سیاستی پایدار و فرابخشی، استمرار آموزش حضوری را حق بنیادین کودکان و نوجوانان ایران و تعهدی حاکمیتی بداند و تحقق آن را تضمین کند.
با تقدیم احترام
۱- طاهره نقی‌ئی
دبیرکل سازمان معلمان ایران
۲- فرج کمیجانی
دبیرکل مجمع فرهنگیان ایران اسلامی
۳- صفر اسلامی
دبیرکل انجمن اسلامی معلمان ایران
۱۷ مرداد ۱۴۰۵
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤3👍3🔥2
آیت الله سروش محلاتی:
در حکم اعدام حتی برای معترضان خشونت طلب هم باید تامل کرد.
وقتی امکان اعتراض مسالمت آمیز وجود ندارد، اعتراض خشن را نمی‌توان محکوم مجازات حداکثری نمود.
#فرهیختگان روزن آگاهی
در حکم اعدام حتی برای معترضان خشونت طلب هم باید تامل کرد.
وقتی امکان اعتراض مسالمت آمیز وجود ندارد، اعتراض خشن را نمی‌توان محکوم مجازات حداکثری نمود.
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍21❤5👎2
وجود فسفر در بمباران لامرد تأیید شد / هدف بمبچه‌ها غیرنظامیان بودند / ۴ ماه زمان برای یک زخم ترکش کوچک
شاهین آخوندزاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت :
▫️هم‌اکنون شواهدی وجود دارد که بمباران لامرد با فسفر بوده است. تحقیقی انجام گرفته است و ان‌شاءالله بتوانیم این را در مجامع بین‌المللی منتشر کنیم و مظلومیت افراد غیرنظامی را نشان دهیم.
▫️این تحقیق توسط پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران و با سفارش وزارت بهداشت انجام شده است. مستندات آن آماده شده و مقاله حاصل از آن به‌زودی برای انتشار به نشریات بین‌المللی ارسال می‌شود.
صدمات ناشی از فسفر طولانی‌مدت است، یعنی به جای اینکه آن زخم در مدت ۲ هفته بهبود پیدا کند، ممکن است بهبودی آن زخم ۳ تا ۴ ماه به طول بینجامد و یک زخم مزمن ایجاد کند.
خبرآنلاین
#فرهیختگان روزن آگاهی
شاهین آخوندزاده معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت :
▫️هم‌اکنون شواهدی وجود دارد که بمباران لامرد با فسفر بوده است. تحقیقی انجام گرفته است و ان‌شاءالله بتوانیم این را در مجامع بین‌المللی منتشر کنیم و مظلومیت افراد غیرنظامی را نشان دهیم.
▫️این تحقیق توسط پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران و با سفارش وزارت بهداشت انجام شده است. مستندات آن آماده شده و مقاله حاصل از آن به‌زودی برای انتشار به نشریات بین‌المللی ارسال می‌شود.
صدمات ناشی از فسفر طولانی‌مدت است، یعنی به جای اینکه آن زخم در مدت ۲ هفته بهبود پیدا کند، ممکن است بهبودی آن زخم ۳ تا ۴ ماه به طول بینجامد و یک زخم مزمن ایجاد کند.
خبرآنلاین
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢14🤔1
جنجال دربارهٔ ماجرای «پروفسور شندل» و نسبت آن با شیادی فکری
اخیراً دکتر موسی غنی‌نژاد در یک گفت‌وگو اشاره کرده‌اند که دکتر علی شریعتی در برخی نوشته‌های خود از شخصی به نام «پروفسور شندل» به‌عنوان منبع استفاده کرده، در حالی که چنین فردی وجود خارجی ندارد. بعدها پژوهشگران نشان دادند که «chandelle» در واقع نام مستعاری بوده که شریعتی برای ارجاع دادن به خود یا برای ایجاد اتوریتهٔ علمی ساختگی به کار می‌برد؛ و حتی در برخی موارد این واژه را به‌صورت بازی زبانی با «شمع» یا «شندل» در فرانسوی توضیح داده‌اند.
پرسش نخست: آیا این کار شیادی است؟
در کار علمی، دانشگاهی و مطبوعاتی، امانت‌داری در ذکر منبع یک اصل اخلاقی بنیادین است. استفاده از نام مستعار برای ارجاع علمی، اگر با هدف ایجاد اعتبار کاذب انجام شود، در قلمرو جعل علمی قرار می‌گیرد؛ و جعل علمی در همهٔ سنت‌های دانشگاهی، مصداق رفتار غیر اخلاقی و فریب‌کارانه است.
شاید بتوان واژهٔ «شیادی» را تند دانست، اما نمی‌توان اصلِ رفتار را توجیه کرد. علاقه‌مندان شریعتی نیز اگر می‌خواهند از میراث او دفاع کنند، باید این بخش را با صداقت بپذیرند.
تجربهٔ شخصی من: نقش مخرب آشفتگی ذهنی و شعارزدگی
من نیز مانند بسیاری از جوانان دههٔ چهل و پنجاه، در دوران دانشجویی آثار شریعتی، آل‌احمد و دیگر نویسندگان مشابه را با اشتیاق می‌خواندم و نوارهای سخنرانی شریعتی را گوش می‌دادم. خامیِ سن و شور جوانی باعث می‌شد این نوشته‌ها برایم جذاب باشند.
اما بعدها فهمیدم که این جریان فکری، آشفتگی ذهنی، احساسات‌زدگی، حس اضطراب عمومی و شعارگرایی را در نسل ما تقویت کرد؛ نسلی که بعدها در انقلاب و پس از آن، هزینه‌های سنگینی پرداخت.
در دههٔ شصت، روزی با خشم و دل‌زدگی، همهٔ کتاب‌های این جریان را از کتابخانهٔ خود جمع کردم و کنار باغچه سوزاندم. فرزندانم که وسواس مرا دربارهٔ کتاب می‌دانستند، حیرت کردند. گفتم:
اینها را باید مانند باکتری و ویروس اجتماعی دور نگه داشت.
از روشنفکر انتظار می‌رود درست‌اندیشی، عقلانیت و محاسبهٔ هزینه‌ـ‌فایدهٔ اجتماعی را آموزش دهد، نه برعکس.
یافته‌های جدید روان‌شناسی اجتماعی: آشفتگی ذهنی، زمینه‌ساز استبداد
در سال‌های اخیر پژوهش‌های فراوانی دربارهٔ کنترل رفتار جمعی از طریق دست‌کاری ذهن‌ها انجام شده است. خلاصهٔ این پژوهش‌ها روشن است:
هرچه آشفتگی ذهنی و اضطراب عمومی در جامعه بیشتر شود، جامعه مستعد استبداد و نظام‌های توتالیتر می‌شود.
شعارزدگی، هیجان‌زدگی و فقدان تفکر انتقادی، بهترین بستر برای ظهور اقتدارگرایی است.
درس برای نسل جوان: چراغ عقل را پیشِ رو بگذارید
این بحث باید برای جوانان درسی از تجربه نسل‌های سوخته باشد.
دکارت می‌گوید:
«هیچ چیز را باور نکنید مگر آنکه با عقل خود به آن رسیده باشید.»
در هر تصمیم اجتماعی و سیاسی، از محاسبهٔ هزینه و فایدهٔ فردی و جمعی غافل نشوید.
اجازه ندهید کسانی که برای منافع خود می‌کوشند، هزینه آن را بر دوش شما بگذارند.
همیشه بپرسید:
هزینهٔ این اقدام چیست؟ فایدهٔ آن برای جامعه، کشور و شخص من چیست؟
و سپس تصمیم بگیرید.
محمد طبیبیان
#فرهیختگان راهی به رهایی
اخیراً دکتر موسی غنی‌نژاد در یک گفت‌وگو اشاره کرده‌اند که دکتر علی شریعتی در برخی نوشته‌های خود از شخصی به نام «پروفسور شندل» به‌عنوان منبع استفاده کرده، در حالی که چنین فردی وجود خارجی ندارد. بعدها پژوهشگران نشان دادند که «chandelle» در واقع نام مستعاری بوده که شریعتی برای ارجاع دادن به خود یا برای ایجاد اتوریتهٔ علمی ساختگی به کار می‌برد؛ و حتی در برخی موارد این واژه را به‌صورت بازی زبانی با «شمع» یا «شندل» در فرانسوی توضیح داده‌اند.
پرسش نخست: آیا این کار شیادی است؟
در کار علمی، دانشگاهی و مطبوعاتی، امانت‌داری در ذکر منبع یک اصل اخلاقی بنیادین است. استفاده از نام مستعار برای ارجاع علمی، اگر با هدف ایجاد اعتبار کاذب انجام شود، در قلمرو جعل علمی قرار می‌گیرد؛ و جعل علمی در همهٔ سنت‌های دانشگاهی، مصداق رفتار غیر اخلاقی و فریب‌کارانه است.
شاید بتوان واژهٔ «شیادی» را تند دانست، اما نمی‌توان اصلِ رفتار را توجیه کرد. علاقه‌مندان شریعتی نیز اگر می‌خواهند از میراث او دفاع کنند، باید این بخش را با صداقت بپذیرند.
تجربهٔ شخصی من: نقش مخرب آشفتگی ذهنی و شعارزدگی
من نیز مانند بسیاری از جوانان دههٔ چهل و پنجاه، در دوران دانشجویی آثار شریعتی، آل‌احمد و دیگر نویسندگان مشابه را با اشتیاق می‌خواندم و نوارهای سخنرانی شریعتی را گوش می‌دادم. خامیِ سن و شور جوانی باعث می‌شد این نوشته‌ها برایم جذاب باشند.
اما بعدها فهمیدم که این جریان فکری، آشفتگی ذهنی، احساسات‌زدگی، حس اضطراب عمومی و شعارگرایی را در نسل ما تقویت کرد؛ نسلی که بعدها در انقلاب و پس از آن، هزینه‌های سنگینی پرداخت.
در دههٔ شصت، روزی با خشم و دل‌زدگی، همهٔ کتاب‌های این جریان را از کتابخانهٔ خود جمع کردم و کنار باغچه سوزاندم. فرزندانم که وسواس مرا دربارهٔ کتاب می‌دانستند، حیرت کردند. گفتم:
اینها را باید مانند باکتری و ویروس اجتماعی دور نگه داشت.
از روشنفکر انتظار می‌رود درست‌اندیشی، عقلانیت و محاسبهٔ هزینه‌ـ‌فایدهٔ اجتماعی را آموزش دهد، نه برعکس.
یافته‌های جدید روان‌شناسی اجتماعی: آشفتگی ذهنی، زمینه‌ساز استبداد
در سال‌های اخیر پژوهش‌های فراوانی دربارهٔ کنترل رفتار جمعی از طریق دست‌کاری ذهن‌ها انجام شده است. خلاصهٔ این پژوهش‌ها روشن است:
هرچه آشفتگی ذهنی و اضطراب عمومی در جامعه بیشتر شود، جامعه مستعد استبداد و نظام‌های توتالیتر می‌شود.
شعارزدگی، هیجان‌زدگی و فقدان تفکر انتقادی، بهترین بستر برای ظهور اقتدارگرایی است.
درس برای نسل جوان: چراغ عقل را پیشِ رو بگذارید
این بحث باید برای جوانان درسی از تجربه نسل‌های سوخته باشد.
دکارت می‌گوید:
«هیچ چیز را باور نکنید مگر آنکه با عقل خود به آن رسیده باشید.»
در هر تصمیم اجتماعی و سیاسی، از محاسبهٔ هزینه و فایدهٔ فردی و جمعی غافل نشوید.
اجازه ندهید کسانی که برای منافع خود می‌کوشند، هزینه آن را بر دوش شما بگذارند.
همیشه بپرسید:
هزینهٔ این اقدام چیست؟ فایدهٔ آن برای جامعه، کشور و شخص من چیست؟
و سپس تصمیم بگیرید.
محمد طبیبیان
#فرهیختگان راهی به رهایی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👍13👎7❤5🤔2
آغاز این پایان به کجا می انجامد؟
مرضیه حاجی هاشمی
در روزهای اخیر، در حالی که رهبر جدید جمهوری اسلامی، پنج ماه است در انظار عمومی پدیدار نشده، خبرهایی مبنی بر وخامت وضعیت جسمانی او منتشر شده؛ به گونه ای که ادعا شده دو چهره نزدیک به دولت «پزشکیان» منبع چنین خبرهایی بوده اند و در سطح دولت این شایعه مطرح است، شایعه ای که تاکنون امکان راستی‌آزمایی آن فراهم نشده. اما به نظر می رسد مسئله اصلی در اینجا صرفا وضعیت حیات رهبر جدید نیست؛ بلکه وضعیت حیات نهاد بازتولید کننده اقتدار در جمهوری اسلامی مطرح است.
در ساخت قدرت جمهوری اسلامی، «رهبری» صرفاً یک مقام حقوقی در قانون اساسی نیست. رهبری طی دهه‌ها به مرکز ثقل یک معماری پیچیده سیاسی، امنیتی، نظامی، اقتصادی و ایدئولوژیک تبدیل شده است و با وجود نهادهای متعدد زیرمجموعه؛ اما در نهایت همه این شبکه‌ها حول یک مرکز نهایی اقتدار سازمان یافته‌اند؛ یعنی یک فرد به نام رهبر.
«ماکس وبر» در تحلیل انواع اقتدار، میان اقتدار قانونی ـ عقلانی، سنتی و کاریزماتیک تمایز می‌گذارد. البته اقتدار در ساخت قدرت جمهوری اسلامی، نمونه خالص هیچ‌کدام از این انواع نیست؛ اما در درون این ساختار، ترکیبی خاص از اقتدار حقوقی و اقتدار شخصی‌شده شکل گرفته است.
رهبر هم دارنده یک مقام قانونی است و هم شخصی که به واسطه جایگاه، سابقه، شبکه انتصابات و قدرت داوری میان نهادهای مختلف، به مرجع نهایی تصمیم تبدیل می‌شود؛ بنابراین، جانشینی حقوقی یک رهبر لزوماً به معنای بازتولید اقتدار رهبر پیشین نیست. ممکن است فردی طبق سازوکارهای قانونی به مقام رهبری برسد؛ اما نتواند همان فرمان‌پذیری، همان قدرت داوری و همان توان ایجاد هماهنگی میان نهادهای متعدد قدرت را ایجاد کند.
با عدم حضور واقعی و عینی در صدر ساختار سیاسی، مسئله صرفاً فقدان یک فرد نیست. مسئله فقدان امکان اعمال اقتدار در رأس ساختار است. رهبری که نتواند ظاهر شود، فرمان صادر و اختلافات درونی را داوری کند و تصمیم‌های نهایی را به نام خود تثبیت کند، حتی اگر از نظر زیستی فعال باشد، از منظر سیاسی دیگر همان کارکرد سابق را ندارد؛ چون نمی تواند چهره اقتدار را به نمایش بگذارد و از آنجا که اقتدار فقط مجموعه‌ای از اختیارات حقوقی نیست؛ بلکه نیازمند امکان اعمال، نمایش و پذیرش هست؛ لذا بازتولید و پذیرش آن با مشکل اساسی مواجه می شود.
از سوی دیگر حتی اگر فرض بگیریم در جمهوری اسلامی طی دهه‌ها، اقتدار در نهادها توزیع شده است و توانسته بخش بزرگی از قدرت در شبکه‌هایی نهادی و سازمانی رسوب کند و سپاه، دستگاه امنیتی، دفتر رهبری، نهادهای اقتصادی و شبکه‌های سیاسی وابسته به حاکمیت همچنان وجود دارند؛ ولی در این صورت نیز از آنجا که در غیاب فرد رهبر، این شبکه‌ها می توانند فرو نپاشند و حتی برعکس، فعال‌تر شوند، یک تحول بسیار مهم رخ می دهد و آن انتقال قدرت از «مرکز شخصی» به «شبکه قدرت» است.
در این وضعیت، رهبر جدید ممکن است همچنان از نظر حقوقی اختیارات گسترده‌ای داشته باشد؛ اما در عمل، تصمیم‌گیری بیش از گذشته میان فرماندهان نظامی، نهادهای امنیتی، شورای عالی امنیت ملی، دفتر رهبری و دیگر نهادهای قدرت، توزیع می شود و مرکز اقتدار فردی و نهاد رهبری تغییر ماهیت می دهد. به بیان دیگر، از رهبری شخص‌محور و مقتدر به شبکه رهبری متشتت می رسیم و از آنجا که هیچ کدام از این نهادها دموکراتیک نیستند این نشانه مثبتی نیست.
این تحول را می‌توان با مفهوم «روتین‌شدن کاریزما» در نظریه وبر توضیح داد. اقتدار کاریزماتیک برای بقا باید پس از غیبت رهبر، در نهادها، قواعد، سازمان‌ها و سازوکار جانشینی تثبیت شود. اگر چنین انتقالی به درستی انجام نشود، بحران جانشینی می‌تواند به بحران خودِ نظام اقتدار تبدیل شود.
وقتی برای مدتی طولانی هیچ شخصی نتواند جایگاه مرجع نهایی را تصاحب کند، مراکز قدرت شروع به تصمیم‌گیری مستقل کنند و مدام بر سر هر چیز اختلافات اساسی داشته و تصمیمات یکدیگر را خنثی کنند، به عنوان نمونه شورای عالی امنیت ملی، نیروهای نظامی و امنیتی و شبکه‌های اقتصادی نقش‌های فزاینده‌ای پیدا کنند و و اختلافات درونی هر روز آشکارتر شود، چیزی بسیار بزرگ‌تر از یک بحران جانشینی به وقوع پیوسته و آن بحران بازتولید اقتدار متمرکز در یک ساخت قدرت غیردموکراتیک است.
در این حالت، مهم‌ترین پیامد جنگ نه تغییر نام رهبر؛ بلکه «تغییر شکل» ساخت قدرت است و مسئله این خواهد بود که آیا «رهبری» حتی اگر وجود داشته باشد، هنوز همان رهبری سابق است؟ شاید آنچه در حال وقوع است، پایان یک فرد نباشد؛ بلکه آغاز پایان یک شیوه سازمان‌دهی و بازتولید قدرت و اقتدار باشد و اگر چنین باشد، اهمیت تاریخی این لحظه نه در این پرسش است که چه کسی بر جای رهبر قبلی می‌نشیند؛ بلکه این است که آغاز این پایان به کجا می انجامد؟
#فرهیختگان روزن آگاهی
مرضیه حاجی هاشمی
در روزهای اخیر، در حالی که رهبر جدید جمهوری اسلامی، پنج ماه است در انظار عمومی پدیدار نشده، خبرهایی مبنی بر وخامت وضعیت جسمانی او منتشر شده؛ به گونه ای که ادعا شده دو چهره نزدیک به دولت «پزشکیان» منبع چنین خبرهایی بوده اند و در سطح دولت این شایعه مطرح است، شایعه ای که تاکنون امکان راستی‌آزمایی آن فراهم نشده. اما به نظر می رسد مسئله اصلی در اینجا صرفا وضعیت حیات رهبر جدید نیست؛ بلکه وضعیت حیات نهاد بازتولید کننده اقتدار در جمهوری اسلامی مطرح است.
در ساخت قدرت جمهوری اسلامی، «رهبری» صرفاً یک مقام حقوقی در قانون اساسی نیست. رهبری طی دهه‌ها به مرکز ثقل یک معماری پیچیده سیاسی، امنیتی، نظامی، اقتصادی و ایدئولوژیک تبدیل شده است و با وجود نهادهای متعدد زیرمجموعه؛ اما در نهایت همه این شبکه‌ها حول یک مرکز نهایی اقتدار سازمان یافته‌اند؛ یعنی یک فرد به نام رهبر.
«ماکس وبر» در تحلیل انواع اقتدار، میان اقتدار قانونی ـ عقلانی، سنتی و کاریزماتیک تمایز می‌گذارد. البته اقتدار در ساخت قدرت جمهوری اسلامی، نمونه خالص هیچ‌کدام از این انواع نیست؛ اما در درون این ساختار، ترکیبی خاص از اقتدار حقوقی و اقتدار شخصی‌شده شکل گرفته است.
رهبر هم دارنده یک مقام قانونی است و هم شخصی که به واسطه جایگاه، سابقه، شبکه انتصابات و قدرت داوری میان نهادهای مختلف، به مرجع نهایی تصمیم تبدیل می‌شود؛ بنابراین، جانشینی حقوقی یک رهبر لزوماً به معنای بازتولید اقتدار رهبر پیشین نیست. ممکن است فردی طبق سازوکارهای قانونی به مقام رهبری برسد؛ اما نتواند همان فرمان‌پذیری، همان قدرت داوری و همان توان ایجاد هماهنگی میان نهادهای متعدد قدرت را ایجاد کند.
با عدم حضور واقعی و عینی در صدر ساختار سیاسی، مسئله صرفاً فقدان یک فرد نیست. مسئله فقدان امکان اعمال اقتدار در رأس ساختار است. رهبری که نتواند ظاهر شود، فرمان صادر و اختلافات درونی را داوری کند و تصمیم‌های نهایی را به نام خود تثبیت کند، حتی اگر از نظر زیستی فعال باشد، از منظر سیاسی دیگر همان کارکرد سابق را ندارد؛ چون نمی تواند چهره اقتدار را به نمایش بگذارد و از آنجا که اقتدار فقط مجموعه‌ای از اختیارات حقوقی نیست؛ بلکه نیازمند امکان اعمال، نمایش و پذیرش هست؛ لذا بازتولید و پذیرش آن با مشکل اساسی مواجه می شود.
از سوی دیگر حتی اگر فرض بگیریم در جمهوری اسلامی طی دهه‌ها، اقتدار در نهادها توزیع شده است و توانسته بخش بزرگی از قدرت در شبکه‌هایی نهادی و سازمانی رسوب کند و سپاه، دستگاه امنیتی، دفتر رهبری، نهادهای اقتصادی و شبکه‌های سیاسی وابسته به حاکمیت همچنان وجود دارند؛ ولی در این صورت نیز از آنجا که در غیاب فرد رهبر، این شبکه‌ها می توانند فرو نپاشند و حتی برعکس، فعال‌تر شوند، یک تحول بسیار مهم رخ می دهد و آن انتقال قدرت از «مرکز شخصی» به «شبکه قدرت» است.
در این وضعیت، رهبر جدید ممکن است همچنان از نظر حقوقی اختیارات گسترده‌ای داشته باشد؛ اما در عمل، تصمیم‌گیری بیش از گذشته میان فرماندهان نظامی، نهادهای امنیتی، شورای عالی امنیت ملی، دفتر رهبری و دیگر نهادهای قدرت، توزیع می شود و مرکز اقتدار فردی و نهاد رهبری تغییر ماهیت می دهد. به بیان دیگر، از رهبری شخص‌محور و مقتدر به شبکه رهبری متشتت می رسیم و از آنجا که هیچ کدام از این نهادها دموکراتیک نیستند این نشانه مثبتی نیست.
این تحول را می‌توان با مفهوم «روتین‌شدن کاریزما» در نظریه وبر توضیح داد. اقتدار کاریزماتیک برای بقا باید پس از غیبت رهبر، در نهادها، قواعد، سازمان‌ها و سازوکار جانشینی تثبیت شود. اگر چنین انتقالی به درستی انجام نشود، بحران جانشینی می‌تواند به بحران خودِ نظام اقتدار تبدیل شود.
وقتی برای مدتی طولانی هیچ شخصی نتواند جایگاه مرجع نهایی را تصاحب کند، مراکز قدرت شروع به تصمیم‌گیری مستقل کنند و مدام بر سر هر چیز اختلافات اساسی داشته و تصمیمات یکدیگر را خنثی کنند، به عنوان نمونه شورای عالی امنیت ملی، نیروهای نظامی و امنیتی و شبکه‌های اقتصادی نقش‌های فزاینده‌ای پیدا کنند و و اختلافات درونی هر روز آشکارتر شود، چیزی بسیار بزرگ‌تر از یک بحران جانشینی به وقوع پیوسته و آن بحران بازتولید اقتدار متمرکز در یک ساخت قدرت غیردموکراتیک است.
در این حالت، مهم‌ترین پیامد جنگ نه تغییر نام رهبر؛ بلکه «تغییر شکل» ساخت قدرت است و مسئله این خواهد بود که آیا «رهبری» حتی اگر وجود داشته باشد، هنوز همان رهبری سابق است؟ شاید آنچه در حال وقوع است، پایان یک فرد نباشد؛ بلکه آغاز پایان یک شیوه سازمان‌دهی و بازتولید قدرت و اقتدار باشد و اگر چنین باشد، اهمیت تاریخی این لحظه نه در این پرسش است که چه کسی بر جای رهبر قبلی می‌نشیند؛ بلکه این است که آغاز این پایان به کجا می انجامد؟
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
❤8👍4👎2
تأملی در دلیل کنار گذاشتن ذوالقدر از نمایندگی در شعام!
احمد حیدری
محمد امین باقری کنی(برادر شهید مصباح‌الهدی باقری کنی داماد رهبر انقلاب) گفته:
«آنچه تا اینجا قطعی به نظر می‌رسد، کنار گذاشتن محمدباقر ذوالقدر از نمایندگی رهبری در شعام و جانشینی او با محسن رضایی است. دبیری شعام بدون نمایندگی رهبری، عملا کارپردازی دبیرخانه است و دبیر دیگر هیچ پشتوانه قدرت و اختیاری برای اثرگذاری ندارد. یعنی در جلسه‌ای دبیر است که عضو نیست و حق اظهار نظر هم ندارد. ظاهرا ذوالقدر هم بنا به همین دلیل استعفا کرده است».
ایشان در ادامه علت تغییر نمایندگی رهبری را این چنین شرح می دهد:
«تغییر در نمایندگی رهبری در شعام پس از امضای تفاهم نامه، بی‌تردید از تبعات عدم همراهی نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی از نظر اصولی رهبری در مهم‌ترین مساله امنیت ملی کشور است(رای مثبت ذوالقدر به توافق با آمریکا)، برای نماینده رهبری و دبیر شعام و به تبع سایر اعضای شعام، نظر رهبری قبل از امضای تفاهم روشن بوده و با علم به آن، از آن تخلف کرده‌اند. حفظ اصل راهبردی وحدت، اجازه تفصیل و بیان علت آن را در این متن نمی‌دهد!»(سایت رجانیوز در ایتا)
این که آقای ذوالقدر از دبیری شعام در حالی که دیگر نماینده رهبری نیست، استعفا دهد، کاملا پذیرفتنی است زیرا در اذهان این است که دبیر هم تاثیرگذار است و وقتی او تاثیرگذار نیست، دلیلی برای ماندن در دبیری ندارد.
اما نکته مهم و قابل تأمل در اینجا کنار گذاشته شدن او از نمایندگی رهبری در شعام است. علت این کنار گذاشته شدن، موافقت او با تفاهم نامه بین ایران و آمریکا است با این که از نظر مخالف رهبری نسبت به آن خبر داشته است!
اتفاقا این باید نقطه قوت آقای ذوالقدر شمرده شود که با وجود این که عنوان نماینده رهبری در شعام را داشته و از نظر مخالف ایشان با تفاهم نامه با خبر بوده، ولی چون با توجه به مبانی و ادله ارائه شده در جلسه شعام، به این نتیجه رسیده که پذیرفتن تفاهم به نفع کشور و مردم است، با آن همراه شده و به آن رای داده است. او باید به خاطر این استقلال رای، تشویق شود نه این که بدین جهت عزل گردد!
اگر خبر آقای باقری کنی درست باشد که ایشان را به جهت استقلال در رای مخالف با رهبری کنار گذاشته اند، خبر خوبی نیست و پسندیده است که دفتر رهبری توضیح دهد که علت کنار گذاشته شدن آقای ذوالقدر چیست؟ و امید که کنار گذاشته شدن او به خاطر استقلال در رای نباشد و دلیل قانع کننده برای کنار گذاشته شدن او ارائه گردد.
نکته تاسف بار دیگر این که آقای باقری کنی اعلام کرده اعتماد رهبری به مسئولی در عالی‌ترین سطح به خاطر مخالفت با رای او، از میان رفته و کنار گذاشته شده؛ بعد ادامه داده:
«مردم نمی‌توانند بدون حجت، اعتماد خود را حفظ کنند. خوبست برای حفظ وحدت و اعتماد مردم به مسئولان، رییس مجلس از رییس جمهور بخواهد، در این مورد [تعیین دبیر شعام] زودتر به تصمیم برسد»!
ظاهرا توصیه ایشان این است که نظر رهبری باید مطاع مطلق باشد و رئیس جمهور هم مطاعانه بپذیرد! و این همان پاشنه آشیلی است که باید با آن مبارزه کرد.
وقتی اعضای شعام با استدلال هایی که شنیده اند، از نظامی و سیاسی به پذیرش تفاهم رای داده اند، اصولی آن است که رهبری هم باید از نظر اولیه خود دست بکشد و همراه شود و علاوه بر اذن دادن، همراهی کند وگر نه انشقاق از همان بالا شروع می شود و قطعا التیام یافتنی نخواهد بود مگر با کنار نهادن مسئولان فکر و نظر خود را و تبعیت بی قید و شرط از رهبری! که این هم یقینا مطلوب دین و آموزه های شرع نیست.
امید که دلیل قانع کننده برای عزل آقای ذوالقدر و نصب آقای رضایی ارائه شود تا رئیس جمهور هم قانع گردد و استعفای آقای ذوالقدر را پذیرفته و حکم دبیری آقای رضایی را صادر کند و اگر دلیل قانع کننده ای وجود ندارد، از این تغییر و امثال آن دست بکشند.
#فرهیختگان روزن آگاهی
احمد حیدری
محمد امین باقری کنی(برادر شهید مصباح‌الهدی باقری کنی داماد رهبر انقلاب) گفته:
«آنچه تا اینجا قطعی به نظر می‌رسد، کنار گذاشتن محمدباقر ذوالقدر از نمایندگی رهبری در شعام و جانشینی او با محسن رضایی است. دبیری شعام بدون نمایندگی رهبری، عملا کارپردازی دبیرخانه است و دبیر دیگر هیچ پشتوانه قدرت و اختیاری برای اثرگذاری ندارد. یعنی در جلسه‌ای دبیر است که عضو نیست و حق اظهار نظر هم ندارد. ظاهرا ذوالقدر هم بنا به همین دلیل استعفا کرده است».
ایشان در ادامه علت تغییر نمایندگی رهبری را این چنین شرح می دهد:
«تغییر در نمایندگی رهبری در شعام پس از امضای تفاهم نامه، بی‌تردید از تبعات عدم همراهی نماینده رهبری در شورای عالی امنیت ملی از نظر اصولی رهبری در مهم‌ترین مساله امنیت ملی کشور است(رای مثبت ذوالقدر به توافق با آمریکا)، برای نماینده رهبری و دبیر شعام و به تبع سایر اعضای شعام، نظر رهبری قبل از امضای تفاهم روشن بوده و با علم به آن، از آن تخلف کرده‌اند. حفظ اصل راهبردی وحدت، اجازه تفصیل و بیان علت آن را در این متن نمی‌دهد!»(سایت رجانیوز در ایتا)
این که آقای ذوالقدر از دبیری شعام در حالی که دیگر نماینده رهبری نیست، استعفا دهد، کاملا پذیرفتنی است زیرا در اذهان این است که دبیر هم تاثیرگذار است و وقتی او تاثیرگذار نیست، دلیلی برای ماندن در دبیری ندارد.
اما نکته مهم و قابل تأمل در اینجا کنار گذاشته شدن او از نمایندگی رهبری در شعام است. علت این کنار گذاشته شدن، موافقت او با تفاهم نامه بین ایران و آمریکا است با این که از نظر مخالف رهبری نسبت به آن خبر داشته است!
اتفاقا این باید نقطه قوت آقای ذوالقدر شمرده شود که با وجود این که عنوان نماینده رهبری در شعام را داشته و از نظر مخالف ایشان با تفاهم نامه با خبر بوده، ولی چون با توجه به مبانی و ادله ارائه شده در جلسه شعام، به این نتیجه رسیده که پذیرفتن تفاهم به نفع کشور و مردم است، با آن همراه شده و به آن رای داده است. او باید به خاطر این استقلال رای، تشویق شود نه این که بدین جهت عزل گردد!
اگر خبر آقای باقری کنی درست باشد که ایشان را به جهت استقلال در رای مخالف با رهبری کنار گذاشته اند، خبر خوبی نیست و پسندیده است که دفتر رهبری توضیح دهد که علت کنار گذاشته شدن آقای ذوالقدر چیست؟ و امید که کنار گذاشته شدن او به خاطر استقلال در رای نباشد و دلیل قانع کننده برای کنار گذاشته شدن او ارائه گردد.
نکته تاسف بار دیگر این که آقای باقری کنی اعلام کرده اعتماد رهبری به مسئولی در عالی‌ترین سطح به خاطر مخالفت با رای او، از میان رفته و کنار گذاشته شده؛ بعد ادامه داده:
«مردم نمی‌توانند بدون حجت، اعتماد خود را حفظ کنند. خوبست برای حفظ وحدت و اعتماد مردم به مسئولان، رییس مجلس از رییس جمهور بخواهد، در این مورد [تعیین دبیر شعام] زودتر به تصمیم برسد»!
ظاهرا توصیه ایشان این است که نظر رهبری باید مطاع مطلق باشد و رئیس جمهور هم مطاعانه بپذیرد! و این همان پاشنه آشیلی است که باید با آن مبارزه کرد.
وقتی اعضای شعام با استدلال هایی که شنیده اند، از نظامی و سیاسی به پذیرش تفاهم رای داده اند، اصولی آن است که رهبری هم باید از نظر اولیه خود دست بکشد و همراه شود و علاوه بر اذن دادن، همراهی کند وگر نه انشقاق از همان بالا شروع می شود و قطعا التیام یافتنی نخواهد بود مگر با کنار نهادن مسئولان فکر و نظر خود را و تبعیت بی قید و شرط از رهبری! که این هم یقینا مطلوب دین و آموزه های شرع نیست.
امید که دلیل قانع کننده برای عزل آقای ذوالقدر و نصب آقای رضایی ارائه شود تا رئیس جمهور هم قانع گردد و استعفای آقای ذوالقدر را پذیرفته و حکم دبیری آقای رضایی را صادر کند و اگر دلیل قانع کننده ای وجود ندارد، از این تغییر و امثال آن دست بکشند.
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👍11❤3👎1🤔1
Telegram
آرشیو
دیدار یار غایب دانی چه ذوق دارد
ابری که در بیابان بر تشنه‌ای ببارد
فخرالسادات محتشمی پور
امروز سرانجام پس از حدود دوماه، دیدار یار حاصل شد. خیلی کوتاه اما گرم و دلنشین
فاطمه از زمان کوتاه ملاقات خیلی شاکی بود. واقعا بعد از این زمان طولانی انتظار، سهم دختر از دیدن پدر همین اندک است؟!
او با وجود همه‌ی خویشتنداری‌ها گاهی طاقت از دست داده کلامی بر زبانش جاری می‌شود که معمولا کوتاه است و همیشه جگرسوز!
امروز در مسیر اوین با صدایی بغض‌آلود بی مقدمه گفت:
بابا نزدیک هفتاد سالش است. ما یازده سال از بودنش در کنارمان محروم ماندیم مگر چقدر فرصت با هم بودن داریم! چرا باید حقوق طبیعی ما را ضایع کنند؟ واقعا اینها چیزهایی به این سادگی را نمی‌فهمند؟!
فاطمه دل مهربانی دارد. خیلی برای زندانیان سیاسی و خانواده‌هایشان بویژه برای هم‌بندی‌های پدر دل می‌سوزاند و نیز برای جوانان وطن که از خونشان لاله دمیده و خانواده‌های مظلوم و دادخواهشان.
اما این بدان معنا نیست که دلش برای خودش نسوزد که بی‌هیچ دلیل محکمه‌پسندی نه تنها سالهاست که پدرش را از او گرفته‌اند بلکه حقوق اولیه او و ما را هم در دوران حبس نمی‌دهند.
حقوقی چون مرخصی و ملاقات‌های حضوری مستمر و پایدار.
و عجبا که با تغییر رییس و مأموران بخش‌های مختلف زندان اخیرا کتابهایی را هم که با زحمت تهیه شده و برایش برده‌ایم علیرغم پی‌گیری‌ها به او نداده‌اند!
بعد از ملاقات آمدم با شوق بنویسم مژده بده مژده بده یار پسندید مرا. ولی دیدم با این مشکل چشم دردناک خیلی هم پسندیدنی نبودم! پس از سعدی مدد گرفتم تا یادآور شوم
پیغام وصل جانان پیوند روح دارد
معلوم نیست وضعیت ملاقات‌های حضوری در این چندماه اخیر چرا این‌گونه مختل شده. در هر نوبت فقط ده خانواده امکان ملاقات دارند در حالی‌که گنجایش سالن با همه کوچکی‌اش بیش از اینهاست.
ما در همان مدت کوتاه، گوش دل به صحبت‌های همسرجان سپردیم. و در خلال آن مورد لطف دیگر زندانیان و خانواده‌هایشان قرار گرفتیم. زندانیانی که به ما می‌گفتند آقای تاج‌زاده بزرگ ماست! و او از اظهار لطف آنان تشکر می‌کرد.
امروز سالن ملاقات خلوت، خشک و رسمی بود و از شور و حرارت جلسات قبل خبری نبود و از بازی و شیطنت‌های کودکانه و صدای خنده‌ی بچه‌ها که فارغ از درد و رنج بزرگترها سالن را روی سرشان می‌گذاشتند.
دوست دارم پایان این ملاقات‌نامه نیز چون آغازش از کلام سعدی باشد:
بی‌حاصلست یارا اوقات زندگانی
الا دمی که یاری با همدمی برآرد
#فرهیختگان روزن آگاهی
ابری که در بیابان بر تشنه‌ای ببارد
فخرالسادات محتشمی پور
امروز سرانجام پس از حدود دوماه، دیدار یار حاصل شد. خیلی کوتاه اما گرم و دلنشین
فاطمه از زمان کوتاه ملاقات خیلی شاکی بود. واقعا بعد از این زمان طولانی انتظار، سهم دختر از دیدن پدر همین اندک است؟!
او با وجود همه‌ی خویشتنداری‌ها گاهی طاقت از دست داده کلامی بر زبانش جاری می‌شود که معمولا کوتاه است و همیشه جگرسوز!
امروز در مسیر اوین با صدایی بغض‌آلود بی مقدمه گفت:
بابا نزدیک هفتاد سالش است. ما یازده سال از بودنش در کنارمان محروم ماندیم مگر چقدر فرصت با هم بودن داریم! چرا باید حقوق طبیعی ما را ضایع کنند؟ واقعا اینها چیزهایی به این سادگی را نمی‌فهمند؟!
فاطمه دل مهربانی دارد. خیلی برای زندانیان سیاسی و خانواده‌هایشان بویژه برای هم‌بندی‌های پدر دل می‌سوزاند و نیز برای جوانان وطن که از خونشان لاله دمیده و خانواده‌های مظلوم و دادخواهشان.
اما این بدان معنا نیست که دلش برای خودش نسوزد که بی‌هیچ دلیل محکمه‌پسندی نه تنها سالهاست که پدرش را از او گرفته‌اند بلکه حقوق اولیه او و ما را هم در دوران حبس نمی‌دهند.
حقوقی چون مرخصی و ملاقات‌های حضوری مستمر و پایدار.
و عجبا که با تغییر رییس و مأموران بخش‌های مختلف زندان اخیرا کتابهایی را هم که با زحمت تهیه شده و برایش برده‌ایم علیرغم پی‌گیری‌ها به او نداده‌اند!
بعد از ملاقات آمدم با شوق بنویسم مژده بده مژده بده یار پسندید مرا. ولی دیدم با این مشکل چشم دردناک خیلی هم پسندیدنی نبودم! پس از سعدی مدد گرفتم تا یادآور شوم
پیغام وصل جانان پیوند روح دارد
معلوم نیست وضعیت ملاقات‌های حضوری در این چندماه اخیر چرا این‌گونه مختل شده. در هر نوبت فقط ده خانواده امکان ملاقات دارند در حالی‌که گنجایش سالن با همه کوچکی‌اش بیش از اینهاست.
ما در همان مدت کوتاه، گوش دل به صحبت‌های همسرجان سپردیم. و در خلال آن مورد لطف دیگر زندانیان و خانواده‌هایشان قرار گرفتیم. زندانیانی که به ما می‌گفتند آقای تاج‌زاده بزرگ ماست! و او از اظهار لطف آنان تشکر می‌کرد.
امروز سالن ملاقات خلوت، خشک و رسمی بود و از شور و حرارت جلسات قبل خبری نبود و از بازی و شیطنت‌های کودکانه و صدای خنده‌ی بچه‌ها که فارغ از درد و رنج بزرگترها سالن را روی سرشان می‌گذاشتند.
دوست دارم پایان این ملاقات‌نامه نیز چون آغازش از کلام سعدی باشد:
بی‌حاصلست یارا اوقات زندگانی
الا دمی که یاری با همدمی برآرد
پ.ن: این دیدار شیرین در روز خبرنگار انجام شد. تبریک به همه خبرنگاران مستقل و حق‌گو
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8😢6
عبدالکریم سروش هنوز خود را وامدار شریعتی می‌داند | سروش به عنوان نخستین فردی که از شریعتی عبور کرد بر اقتصاددانی نجیب که برای توصیف تقلب علمی شریعتی کلمه‌ای بهتر نیافته توهین می‌کند
محمد قوچانی، سردبیر آگاهی نو و عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی:
دکتر عبدالکریم سروش در دهه ۷۰ با نظریه «فربه‌تر از ایدئولوژی» اولین منتقد علی شریعتی شد و با ستایش‌آمیزترین تعاریف از درون تهی از علی شریعتی آن هم در مراسم تجلیل از «معلم شهید(؟!) انقلاب» عبور کرد و متهم به لیبرالیسم شد. لیبرالیسمی که در سطح فلسفه علم باقی می‌ماند و حتی به فلسفه سیاسی نمی‌رسید.
اینک او بازگشته است. در قامت شیخ روشنفکری دینی و پیر طریقت سروشیه که از یاد برده است که نخستین فردی که به این پیکر ایدئولوژی تبر زد خود او بود که از علی شریعتی عبور کرد. اما اکنون نه‌تنها از علی شریعتی دفاع می‌کند و می‌گوید، «تا امروز هم آن بدگمانی‌ها را نسبت به شریعتی ندارم... شریعتی کار بزرگی در کشور ما کرد و دین را از انزوا بیرون آورد و مارکسیسم را که مذهب جوانان شده بود به انزوا برد و به وقوع انقلاب کمک کرد که حادثه میمونی در تاریخ کشور ما بود»، بلکه در پاسخ منتقدان علی شریعتی که همین نقش او را در آمیختن اسلام و مارکسیسم نقد می‌کنند برمی‌آشوبد و بر اقتصاددانی نجیب که برای توصیف تقلب علمی شریعتی کلمه‌ای بهتر نیافته است بدتر از آن کلمه توهین می‌کند و بی‌خبر از جنبش فکری آزادی‌خواهانه‌ای که روشنفکران ملی و اقتصاددانان آزادی‌خواه همچون موسی غنی‌نژاد، محمد طبیبیان، سید جواد طباطبایی، مسعود نیلی و... با همه تمایزات در این سال‌های دور از خانه سروش و دیگر روشنفکران دینی ساخته‌اند، باز باب تحقیر و توهین را باز می‌کند.
سروش هنوز خود را وامدار شریعتی می‌داند، درحالی‌که دیگر هیچ نسبتی در اندیشه میان آن دو نیست، جز اینکه شریعتی هم فیلسوفان را پفیوزان تاریخ می‌خواند.
جز اینکه عبدالکریم سروش (که از طرح نامسلمانی شریعتی به‌درستی ناراحت است) خود درباره سید احمد فردید (که خود استاد علی شریعتی و استاد احسان شریعتی در غرب‌ستیزی بود) از دیگران با میل و رضا نقل می‌کند که «این آدم دیو خبیثی است» و از آن فراتر وارد حوزه خصوصی‌اش می‌شود و از «اینکه ناگهان بعد از انقلاب چگونه دست و روی او را که به اصناف منکرات و مسکرات آلوده بود شستند و بر کرسی تقدس نشاندند» استفاده می‌کند.
سید احمد فردید البته همچون علی شریعتی بود که هر یک را جناحی از انقلابیون ایدئولوگ ساختند، اما اگر شیادی و نامسلمانی شریعتی را در رسانه گفتن حرام است، چرا باید حتی در حق سید احمد فردید پرونده منکرات و مسکرات او را گشود؟!
#فرهیختگان روزن آگاهی
محمد قوچانی، سردبیر آگاهی نو و عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی:
دکتر عبدالکریم سروش در دهه ۷۰ با نظریه «فربه‌تر از ایدئولوژی» اولین منتقد علی شریعتی شد و با ستایش‌آمیزترین تعاریف از درون تهی از علی شریعتی آن هم در مراسم تجلیل از «معلم شهید(؟!) انقلاب» عبور کرد و متهم به لیبرالیسم شد. لیبرالیسمی که در سطح فلسفه علم باقی می‌ماند و حتی به فلسفه سیاسی نمی‌رسید.
اینک او بازگشته است. در قامت شیخ روشنفکری دینی و پیر طریقت سروشیه که از یاد برده است که نخستین فردی که به این پیکر ایدئولوژی تبر زد خود او بود که از علی شریعتی عبور کرد. اما اکنون نه‌تنها از علی شریعتی دفاع می‌کند و می‌گوید، «تا امروز هم آن بدگمانی‌ها را نسبت به شریعتی ندارم... شریعتی کار بزرگی در کشور ما کرد و دین را از انزوا بیرون آورد و مارکسیسم را که مذهب جوانان شده بود به انزوا برد و به وقوع انقلاب کمک کرد که حادثه میمونی در تاریخ کشور ما بود»، بلکه در پاسخ منتقدان علی شریعتی که همین نقش او را در آمیختن اسلام و مارکسیسم نقد می‌کنند برمی‌آشوبد و بر اقتصاددانی نجیب که برای توصیف تقلب علمی شریعتی کلمه‌ای بهتر نیافته است بدتر از آن کلمه توهین می‌کند و بی‌خبر از جنبش فکری آزادی‌خواهانه‌ای که روشنفکران ملی و اقتصاددانان آزادی‌خواه همچون موسی غنی‌نژاد، محمد طبیبیان، سید جواد طباطبایی، مسعود نیلی و... با همه تمایزات در این سال‌های دور از خانه سروش و دیگر روشنفکران دینی ساخته‌اند، باز باب تحقیر و توهین را باز می‌کند.
سروش هنوز خود را وامدار شریعتی می‌داند، درحالی‌که دیگر هیچ نسبتی در اندیشه میان آن دو نیست، جز اینکه شریعتی هم فیلسوفان را پفیوزان تاریخ می‌خواند.
جز اینکه عبدالکریم سروش (که از طرح نامسلمانی شریعتی به‌درستی ناراحت است) خود درباره سید احمد فردید (که خود استاد علی شریعتی و استاد احسان شریعتی در غرب‌ستیزی بود) از دیگران با میل و رضا نقل می‌کند که «این آدم دیو خبیثی است» و از آن فراتر وارد حوزه خصوصی‌اش می‌شود و از «اینکه ناگهان بعد از انقلاب چگونه دست و روی او را که به اصناف منکرات و مسکرات آلوده بود شستند و بر کرسی تقدس نشاندند» استفاده می‌کند.
سید احمد فردید البته همچون علی شریعتی بود که هر یک را جناحی از انقلابیون ایدئولوگ ساختند، اما اگر شیادی و نامسلمانی شریعتی را در رسانه گفتن حرام است، چرا باید حتی در حق سید احمد فردید پرونده منکرات و مسکرات او را گشود؟!
#فرهیختگان روزن آگاهی
Telegram
فرهیختگان
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..
۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»
ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin
گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
👎20❤6
ایران ابرقدرت نشده؛ این حرف‌ها برای استوری اینستاگرام خوب است، نه تصمیم‌سازی/ حسینی: آمریکا ممکن است ایران اتمی را تحمل کند، اما کنترل هرمز را نه!
دیاکو حسینی، پژوهشگر مسائل بین‌الملل:
آمریکا ممکن بود بتواند یک ایران اتمی را از طریق یک موازنه اتمی که بازدارندگی ایجاد می‌کند تحمل کند، اما نمی‌تواند کنترل ایران بر دو تنگه از شش تنگه استراتژیک نیمکره شرقی را تحمل کند.
اگر به خاطر احتمال دستیابی به تسلیحات هسته‌ای به ایران حمله کرد، به خاطر کنترل ایران بر ریملند و حفظ هژمونی‌اش حاضراست کارهای بسیار بزرگ‌تری انجام دهد.
بنابراین من فکر می‌کنم بردن جنگ به سمت تنگه هرمز و اساساً کنترل تنگه‌ها، یک اعلام جنگ بسیار بسیار بزرگ‌تر از آن چیزی بود که منجر به حادثه ۹ اسفند و حمله آمریکا شد.
اگر قدرت نظامی برای تبدیل کردن یک کشور به قدرت شکست‌ناپذیر و رسیدن به همه اهداف ملی کافی بود، امروز ایالات متحده باید این جنگ را در همان هفته اول می‌برد.
امروز همه داریم می‌گوییم آمریکا به لحاظ استراتژیک شکست خورده (حداقل تا الان)، به رغم اینکه بزرگ‌ترین و تکنولوژیک‌ترین ارتش جهان را در اختیار دارد. پس این نشان می‌دهد یک درس ساده وجود دارد: قدرت نظامی مساوی با پیروزی و قدرت مطلق نیست. این نکته بسیار مهمی است.
بنابراین ما به صرف اینکه الان بتوانیم حتی آمریکا را به عقب وادار کنیم یا کنترل بر تنگه را حفظ کنیم و حتی اگر بمب اتم هم بخواهیم و بتوانیم بسازیم، باز هم الزماً یک قدرت بزرگ نمی‌شویم مگر اینکه بقیه فاکتورها را هم بتوانیم کنار آن داشته باشیم که فرآیندی بلندمدت است.
ما با معیارهای اقتصادی و اندازه‌های اقتصادی که امروز در جهان وجود دارد خیلی فاصله داریم.
هیچ قدرتی در جهان با یک بشکن و یک‌شبه به ابرقدرت تبدیل نشده و ما هم نخواهیم شد، مگر اینکه زیرساخت‌ها فراهم باشد. بنابراین این نوع حرف‌ها شاید برای بحث‌های رسانه‌ای یا استوری اینستاگرام خوب باشد، اما برای تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی حتماً ساده‌لوحانه است/ خبرآنلاین
#فرهیختگان روزن آگاهی
دیاکو حسینی، پژوهشگر مسائل بین‌الملل:
آمریکا ممکن بود بتواند یک ایران اتمی را از طریق یک موازنه اتمی که بازدارندگی ایجاد می‌کند تحمل کند، اما نمی‌تواند کنترل ایران بر دو تنگه از شش تنگه استراتژیک نیمکره شرقی را تحمل کند.
اگر به خاطر احتمال دستیابی به تسلیحات هسته‌ای به ایران حمله کرد، به خاطر کنترل ایران بر ریملند و حفظ هژمونی‌اش حاضراست کارهای بسیار بزرگ‌تری انجام دهد.
بنابراین من فکر می‌کنم بردن جنگ به سمت تنگه هرمز و اساساً کنترل تنگه‌ها، یک اعلام جنگ بسیار بسیار بزرگ‌تر از آن چیزی بود که منجر به حادثه ۹ اسفند و حمله آمریکا شد.
اگر قدرت نظامی برای تبدیل کردن یک کشور به قدرت شکست‌ناپذیر و رسیدن به همه اهداف ملی کافی بود، امروز ایالات متحده باید این جنگ را در همان هفته اول می‌برد.
امروز همه داریم می‌گوییم آمریکا به لحاظ استراتژیک شکست خورده (حداقل تا الان)، به رغم اینکه بزرگ‌ترین و تکنولوژیک‌ترین ارتش جهان را در اختیار دارد. پس این نشان می‌دهد یک درس ساده وجود دارد: قدرت نظامی مساوی با پیروزی و قدرت مطلق نیست. این نکته بسیار مهمی است.
بنابراین ما به صرف اینکه الان بتوانیم حتی آمریکا را به عقب وادار کنیم یا کنترل بر تنگه را حفظ کنیم و حتی اگر بمب اتم هم بخواهیم و بتوانیم بسازیم، باز هم الزماً یک قدرت بزرگ نمی‌شویم مگر اینکه بقیه فاکتورها را هم بتوانیم کنار آن داشته باشیم که فرآیندی بلندمدت است.
ما با معیارهای اقتصادی و اندازه‌های اقتصادی که امروز در جهان وجود دارد خیلی فاصله داریم.
هیچ قدرتی در جهان با یک بشکن و یک‌شبه به ابرقدرت تبدیل نشده و ما هم نخواهیم شد، مگر اینکه زیرساخت‌ها فراهم باشد. بنابراین این نوع حرف‌ها شاید برای بحث‌های رسانه‌ای یا استوری اینستاگرام خوب باشد، اما برای تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی حتماً ساده‌لوحانه است/ خبرآنلاین
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍15❤4👎2
تذکرنامه‌ای درباره اندازهٔ عدالت
علی رضا معینی
تذکرنامهٔ حضرت آیت‌الله دکتر محمد سروش محلاتی، از آن نوشته‌هایی است که باید بیش از یک بار خوانده شود؛ نه از آن رو که سخنی تازه دربارهٔ مجازات دارد، بلکه از آن رو که ما را به پرسشی قدیمی اما فراموش‌شده بازمی‌گرداند: آیا عدالت، فقط دیدنِ خطای انسان است، یا دیدنِ انسانی که خطا کرده نیز جزئی از عدالت است؟
چه بسیار که ما فعل را می‌بینیم و فاعل را فراموش می‌کنیم؛ جرم را می‌بینیم و شرایط جرم را نه؛ دستِ خطاکار را می‌بینیم و آن هزار دستی را که پیش از آن، خواه مستقیم و خواه غیرمستقیم، او را به سوی آن خطا رانده‌اند، نمی‌بینیم. و شاید همین‌جاست که عدالت، آهسته‌آهسته، جای خود را به انتقام می‌دهد و ما همچنان نام عدالت بر آن می‌نهیم.
انسان، آن‌قدر که در کتاب‌های فقهیِ خشک و بی‌خبر از روان آدمی آزاد فرض شده، آزاد نیست
علوم رفتاری جدید یک حقیقت ساده اما تکان‌دهنده را به ما آموخته است: اختیار انسان مطلق نیست. آدمی در خلأ تصمیم نمی‌گیرد. خشم، ترس، اضطراب، فشار اقتصادی، تحقیر، بیماری، فشار گروه، اقتدار، محرومیت و استیصال، همه می‌توانند قدرت داوری و مهار رفتار را کاهش دهند.
این بدان معنا نیست که انسان دیگر مسئول نیست؛ معنایش این است که مسئولیت انسان را نمی‌توان مستقل از مقدار اختیار واقعی او سنجید.
اما گویی گاهی در برخی قرائت‌های فقهی، انسان موجودی است که صبح از خواب برمی‌خیزد، فارغ از فقر و فشار و تحقیر و اضطراب و هزار گرفتاری دیگر، می‌نشیند، عقل محض خود را روشن می‌کند و سپس با فراغ بال تصمیم می‌گیرد که گناه کند! این انسان، البته در کتاب‌ها بسیار منظم است؛ اما در کوچه و خیابان وجود ندارد.
جرم را می‌توان دید، بی‌آنکه انسان را ندید
اگر دو نفر یک فعل واحد انجام دهند، آیا الزاماً به یک اندازه مستحق سرزنش‌اند؟ یکی از روی نقشه و آرامش و منفعت‌طلبی مرتکب شده و دیگری زیر فشار شدید، در هیجان، ترس، جهل یا وضعیتی که قدرت مهار خویش در او به‌طور محسوس کاهش یافته است.
فعل ممکن است یکی باشد؛ اما فاعل یکی نیست. و اگر فاعل یکی نیست، مسئولیت نیز لزوماً یکسان نیست.
این نکته را حقوق کیفری جدید به‌خوبی فهمیده است. در بسیاری از نظام‌های حقوقی، «شرایط ارتکاب جرم»، «وضعیت روانی»، «میزان آگاهی»، «اجبار»، «هیجان شدید» و «کاهش قدرت کنترل رفتار» در تعیین مجازات مورد توجه قرار می‌گیرد. این سخن نه از سر ترحم شاعرانه، بلکه از سر عقل حقوقی است.
فقه ما این معنا را می‌دانسته؛ اما گاه چنان در قالب‌ها مانده که روح خویش را فراموش کرده است
در میراث فقهی ما، مفاهیمی چون اکراه، اضطرار، خطا، نسیان، جهل، شبهه و فقدان اختیار بی‌سبب پدید نیامده‌اند. فقیهان می‌دانسته‌اند که میان انسانی که آزادانه و عالمانه کاری می‌کند و انسانی که زیر فشار و اکراه و اضطرار قرار گرفته، تفاوت است.
اما پرسش امروز این است که آیا این فهم در فقه ما تا آنجا که باید پیش آمده است؟ آیا هنوز انسان معاصر را با همان دستگاه مفهومیِ انسانِ چند قرن پیش می‌سنجیم، بی‌آنکه روان او، جامعهٔ او، اقتصاد او، رسانهٔ او، فشارهای عصبی او و پیچیدگی‌های زندگی جدید را جدی بگیریم؟
اگر چنین باشد، آنگاه فقه به‌جای آنکه چراغ فهم انسان باشد، به دفترچه‌ای برای شمارش تخلفات انسان تبدیل می‌شود. و چه غم‌انگیز است فقهی که حکم را می‌داند، اما انسانِ موضوع حکم را نمی‌شناسد.
تناسب مجازات؛ گمشده‌ای که باید دوباره پیدا شود
از همهٔ اینها یک اصل مهم بیرون می‌آید: هر جرم، هر اندازه که ممنوع باشد، الزاماً هر مجازاتی را توجیه نمی‌کند. مجازات نیز باید اندازه داشته باشد.
میان جرم و کیفر باید نسبتی باشد؛ میان قصد و نتیجه نسبتی باشد؛ میان اختیار و مسئولیت نسبتی باشد؛ میان میزان خطر و شدت واکنش حکومت نسبتی باشد. اگر این نسبت‌ها گم شوند، عدالت نیز گم شده است.
اینکه انسانی خطا کرده، به حکومت اختیار نامحدود برای رنج‌رساندن به او نمی‌دهد. مجازات، انتقامِ قانونمند نیست.
علم حقوق نیز از مجازات هرچه بیشتر، دفاع نمی‌کند
حقوق‌دانان کیفری جدید سالهاست این تصور ساده را کنار گذاشته‌اند که هرچه مجازات شدیدتر شود، مردم بیشتر از جرم خواهند ترسید. پژوهش‌های مربوط به بازدارندگی نشان می‌دهد که قطعیتِ اجرای قانون، در بسیاری موارد از صرف افزایش شدت مجازات مؤثرتر است.
پس اگر مجازاتی شدیدتر باشد، اما ضرورت آن برای پیشگیری از جرم ثابت نباشد، چرا باید بر رنج انسان بیفزاییم؟
👇👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی
علی رضا معینی
تذکرنامهٔ حضرت آیت‌الله دکتر محمد سروش محلاتی، از آن نوشته‌هایی است که باید بیش از یک بار خوانده شود؛ نه از آن رو که سخنی تازه دربارهٔ مجازات دارد، بلکه از آن رو که ما را به پرسشی قدیمی اما فراموش‌شده بازمی‌گرداند: آیا عدالت، فقط دیدنِ خطای انسان است، یا دیدنِ انسانی که خطا کرده نیز جزئی از عدالت است؟
چه بسیار که ما فعل را می‌بینیم و فاعل را فراموش می‌کنیم؛ جرم را می‌بینیم و شرایط جرم را نه؛ دستِ خطاکار را می‌بینیم و آن هزار دستی را که پیش از آن، خواه مستقیم و خواه غیرمستقیم، او را به سوی آن خطا رانده‌اند، نمی‌بینیم. و شاید همین‌جاست که عدالت، آهسته‌آهسته، جای خود را به انتقام می‌دهد و ما همچنان نام عدالت بر آن می‌نهیم.
انسان، آن‌قدر که در کتاب‌های فقهیِ خشک و بی‌خبر از روان آدمی آزاد فرض شده، آزاد نیست
علوم رفتاری جدید یک حقیقت ساده اما تکان‌دهنده را به ما آموخته است: اختیار انسان مطلق نیست. آدمی در خلأ تصمیم نمی‌گیرد. خشم، ترس، اضطراب، فشار اقتصادی، تحقیر، بیماری، فشار گروه، اقتدار، محرومیت و استیصال، همه می‌توانند قدرت داوری و مهار رفتار را کاهش دهند.
این بدان معنا نیست که انسان دیگر مسئول نیست؛ معنایش این است که مسئولیت انسان را نمی‌توان مستقل از مقدار اختیار واقعی او سنجید.
اما گویی گاهی در برخی قرائت‌های فقهی، انسان موجودی است که صبح از خواب برمی‌خیزد، فارغ از فقر و فشار و تحقیر و اضطراب و هزار گرفتاری دیگر، می‌نشیند، عقل محض خود را روشن می‌کند و سپس با فراغ بال تصمیم می‌گیرد که گناه کند! این انسان، البته در کتاب‌ها بسیار منظم است؛ اما در کوچه و خیابان وجود ندارد.
جرم را می‌توان دید، بی‌آنکه انسان را ندید
اگر دو نفر یک فعل واحد انجام دهند، آیا الزاماً به یک اندازه مستحق سرزنش‌اند؟ یکی از روی نقشه و آرامش و منفعت‌طلبی مرتکب شده و دیگری زیر فشار شدید، در هیجان، ترس، جهل یا وضعیتی که قدرت مهار خویش در او به‌طور محسوس کاهش یافته است.
فعل ممکن است یکی باشد؛ اما فاعل یکی نیست. و اگر فاعل یکی نیست، مسئولیت نیز لزوماً یکسان نیست.
این نکته را حقوق کیفری جدید به‌خوبی فهمیده است. در بسیاری از نظام‌های حقوقی، «شرایط ارتکاب جرم»، «وضعیت روانی»، «میزان آگاهی»، «اجبار»، «هیجان شدید» و «کاهش قدرت کنترل رفتار» در تعیین مجازات مورد توجه قرار می‌گیرد. این سخن نه از سر ترحم شاعرانه، بلکه از سر عقل حقوقی است.
فقه ما این معنا را می‌دانسته؛ اما گاه چنان در قالب‌ها مانده که روح خویش را فراموش کرده است
در میراث فقهی ما، مفاهیمی چون اکراه، اضطرار، خطا، نسیان، جهل، شبهه و فقدان اختیار بی‌سبب پدید نیامده‌اند. فقیهان می‌دانسته‌اند که میان انسانی که آزادانه و عالمانه کاری می‌کند و انسانی که زیر فشار و اکراه و اضطرار قرار گرفته، تفاوت است.
اما پرسش امروز این است که آیا این فهم در فقه ما تا آنجا که باید پیش آمده است؟ آیا هنوز انسان معاصر را با همان دستگاه مفهومیِ انسانِ چند قرن پیش می‌سنجیم، بی‌آنکه روان او، جامعهٔ او، اقتصاد او، رسانهٔ او، فشارهای عصبی او و پیچیدگی‌های زندگی جدید را جدی بگیریم؟
اگر چنین باشد، آنگاه فقه به‌جای آنکه چراغ فهم انسان باشد، به دفترچه‌ای برای شمارش تخلفات انسان تبدیل می‌شود. و چه غم‌انگیز است فقهی که حکم را می‌داند، اما انسانِ موضوع حکم را نمی‌شناسد.
تناسب مجازات؛ گمشده‌ای که باید دوباره پیدا شود
از همهٔ اینها یک اصل مهم بیرون می‌آید: هر جرم، هر اندازه که ممنوع باشد، الزاماً هر مجازاتی را توجیه نمی‌کند. مجازات نیز باید اندازه داشته باشد.
میان جرم و کیفر باید نسبتی باشد؛ میان قصد و نتیجه نسبتی باشد؛ میان اختیار و مسئولیت نسبتی باشد؛ میان میزان خطر و شدت واکنش حکومت نسبتی باشد. اگر این نسبت‌ها گم شوند، عدالت نیز گم شده است.
اینکه انسانی خطا کرده، به حکومت اختیار نامحدود برای رنج‌رساندن به او نمی‌دهد. مجازات، انتقامِ قانونمند نیست.
علم حقوق نیز از مجازات هرچه بیشتر، دفاع نمی‌کند
حقوق‌دانان کیفری جدید سالهاست این تصور ساده را کنار گذاشته‌اند که هرچه مجازات شدیدتر شود، مردم بیشتر از جرم خواهند ترسید. پژوهش‌های مربوط به بازدارندگی نشان می‌دهد که قطعیتِ اجرای قانون، در بسیاری موارد از صرف افزایش شدت مجازات مؤثرتر است.
پس اگر مجازاتی شدیدتر باشد، اما ضرورت آن برای پیشگیری از جرم ثابت نباشد، چرا باید بر رنج انسان بیفزاییم؟
👇👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4👍1
☝️☝️☝️
سؤال عاقلانه این نیست که: «تا کجا می‌توان مجازات کرد؟» بلکه این است که: «تا کجا حق داریم مجازات کنیم؟» و این دو سؤال، فاصله‌ای به اندازهٔ فاصلهٔ عدالت و انتقام دارند.
یک شاهد جالب از حقوق کشورهای دیگر
در برخی نظام‌های کیفری اروپایی، از جمله سوئد، هنگام تعیین مجازات فقط به خود جرم نگاه نمی‌کنند؛ وضعیت روانی و شرایط ارتکاب نیز می‌تواند در میزان کیفر مؤثر باشد.
در حقوق کیفری نروژ نیز اصل بر این است که زندان، پیش از هر چیز، سلب آزادی است؛ نه سلب همهٔ حقوق انسانی. فرد زندانی قرار نیست به موجودی تبدیل شود که حکومت هرچه خواست بر او روا دارد.
این نگاه، یک پرسش ساده اما عمیق در برابر ما می‌گذارد: اگر هدف مجازات اصلاح، امنیت و بازگشت انسان به جامعه است، چرا باید بر رنجی که هیچ نقشی در این اهداف ندارد، اصرار ورزید؟
شاید برخی فقیهان ما اگر یک بار به جای پرسیدن «چه مجازاتی می‌توان اعمال کرد؟» می‌پرسیدند «چه مقدار از این مجازات برای عدالت ضرورت دارد؟»، تاریخ فقه کیفری ما مسیر دیگری می‌پیمود.
اما دشواری راه مشروع، راه نامشروع را مشروع نمی‌کند
این نکته را باید با صراحت گفت. اگر ازدواج دشوار شده است، رابطهٔ نامشروع خودبه‌خود حلال نمی‌شود. اگر راه اعتراض بسته شده است، خشونت خودبه‌خود مشروع نمی‌شود. اگر فقر شدید است، دزدی خودبه‌خود مباح نمی‌شود.
اما از این مقدمه، نتیجهٔ دیگری به دست می‌آید که نباید از آن غافل شد: دشواری یا انسداد راه مشروع می‌تواند در میزان مسئولیت و تناسب مجازات مؤثر باشد.
این دو سخن را اگر از هم جدا نکنیم، هم فقه را بد می‌فهمیم و هم عدالت را.
رابطهٔ نامشروع؛ جرم را با وضعیت انسان نباید خلط کرد
فرض کنیم جوانی در جامعه‌ای زندگی می‌کند که ازدواج برای او، به سبب بیکاری، گرانی مسکن، هزینه‌های زندگی و دشواری‌های اقتصادی، عملاً بسیار دشوار شده است. این دشواری، حکم شرعی رابطهٔ نامشروع را خودبه‌خود تغییر نمی‌دهد.
اما آیا از این امر می‌توان نتیجه گرفت که شرایط او هیچ اثری بر میزان تقصیر و استحقاق مجازاتش ندارد؟ این دیگر سخن دیگری است.
می‌توان فعل را ناروا دانست و در عین حال، در مجازات، به انسان و شرایط او نظر کرد. حرمت فعل، لزوماً به معنای یکسان بودن میزان مؤاخذهٔ همهٔ فاعلان نیست.
و این شاید همان تفکیکی باشد که باید بیش از گذشته در فقه ما جدی گرفته شود.
اعتراض نیز همین حکم را دارد
اعتراض مسالمت‌آمیز را نمی‌توان با خشونت، تخریب، تعرض به جان مردم و اقدامات خطرناک یکی دانست. اما حتی دربارهٔ رفتار مجرمانه نیز باید پرسید: آیا مجازات‌کننده فقط رفتار را می‌بیند، یا وضعیت جامعه و راه‌های مسالمت‌آمیزِ پیش روی معترض را نیز می‌بیند؟
اگر همهٔ راه‌های قانونیِ گفت‌وگو، اعتراض، دادخواهی و شنیده‌شدن را تنگ کنیم و سپس از شهروند بخواهیم که همچنان کاملاً آرام و بی‌تأثیر از این انسداد بماند، آیا این انتظار، انتظار واقع‌بینانه‌ای است؟
قانون نمی‌تواند همهٔ راه‌های تنفس اجتماعی را ببندد و سپس از مردم بخواهد به سبب نفس‌کشیدن مجازات نشوند.
این سخن، مجوز خشونت نیست؛ هشدار دربارهٔ مسئولیت حکومت در ساختن راه‌های مشروع رفتار است.
فقه اگر روح خود را از یاد نبرد، به عدالت نزدیک‌تر خواهد شد
فقه، در اصل، برای فهم حکم آمده است؛ نه برای آنکه انسان را از فهم خویش محروم کند. قاعدهٔ اضطرار، اکراه، نفی حرج، خطا و شبهه، همه روزنه‌هایی هستند که نشان می‌دهند شریعت، انسان واقعی را می‌شناسد؛ انسانی که گاه می‌ترسد، گاه مجبور می‌شود، گاه نمی‌داند، گاه می‌لغزد و گاه در تنگنایی قرار می‌گیرد که انتخاب‌هایش بسیار کمتر از آن چیزی است که در کتاب‌ها تصور می‌شود.
اگر این روح را بگیریم و فقط صورت حکم را نگه داریم، ممکن است فقه باقی بماند، اما عدالت از میان برود. و چه بسا بزرگ‌ترین خدمت به فقه، آن باشد که آن را از جمودِ صورت به حیاتِ معنا بازگردانیم.
عقل عرفی هم همین را می‌گوید
مردم در زندگی روزمره، بدون خواندن کتاب‌های فلسفهٔ اخلاق، این حقیقت را می‌فهمند. اگر کودکی چیزی را بشکند، با بزرگسالی که عمداً همان چیز را شکسته، یکسان رفتار نمی‌کنند. اگر کسی تحت تهدید مرتکب خطایی شود، او را با کسی که از روی منفعت‌طلبی مرتکب همان خطا شده، یکسان نمی‌دانند.
اگر انسانی در اوج خشم کاری کند که در آرامش هرگز نمی‌کرد، عرف عقلایی در قضاوت خود این تفاوت را لحاظ می‌کند.
پس این سخن چندان پیچیده نیست: هرچه اختیار کمتر، مؤاخذه باید سنجیده‌تر؛ و هرچه تقصیر کمتر، کیفر باید سبک‌تر.
👇👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی
سؤال عاقلانه این نیست که: «تا کجا می‌توان مجازات کرد؟» بلکه این است که: «تا کجا حق داریم مجازات کنیم؟» و این دو سؤال، فاصله‌ای به اندازهٔ فاصلهٔ عدالت و انتقام دارند.
یک شاهد جالب از حقوق کشورهای دیگر
در برخی نظام‌های کیفری اروپایی، از جمله سوئد، هنگام تعیین مجازات فقط به خود جرم نگاه نمی‌کنند؛ وضعیت روانی و شرایط ارتکاب نیز می‌تواند در میزان کیفر مؤثر باشد.
در حقوق کیفری نروژ نیز اصل بر این است که زندان، پیش از هر چیز، سلب آزادی است؛ نه سلب همهٔ حقوق انسانی. فرد زندانی قرار نیست به موجودی تبدیل شود که حکومت هرچه خواست بر او روا دارد.
این نگاه، یک پرسش ساده اما عمیق در برابر ما می‌گذارد: اگر هدف مجازات اصلاح، امنیت و بازگشت انسان به جامعه است، چرا باید بر رنجی که هیچ نقشی در این اهداف ندارد، اصرار ورزید؟
شاید برخی فقیهان ما اگر یک بار به جای پرسیدن «چه مجازاتی می‌توان اعمال کرد؟» می‌پرسیدند «چه مقدار از این مجازات برای عدالت ضرورت دارد؟»، تاریخ فقه کیفری ما مسیر دیگری می‌پیمود.
اما دشواری راه مشروع، راه نامشروع را مشروع نمی‌کند
این نکته را باید با صراحت گفت. اگر ازدواج دشوار شده است، رابطهٔ نامشروع خودبه‌خود حلال نمی‌شود. اگر راه اعتراض بسته شده است، خشونت خودبه‌خود مشروع نمی‌شود. اگر فقر شدید است، دزدی خودبه‌خود مباح نمی‌شود.
اما از این مقدمه، نتیجهٔ دیگری به دست می‌آید که نباید از آن غافل شد: دشواری یا انسداد راه مشروع می‌تواند در میزان مسئولیت و تناسب مجازات مؤثر باشد.
این دو سخن را اگر از هم جدا نکنیم، هم فقه را بد می‌فهمیم و هم عدالت را.
رابطهٔ نامشروع؛ جرم را با وضعیت انسان نباید خلط کرد
فرض کنیم جوانی در جامعه‌ای زندگی می‌کند که ازدواج برای او، به سبب بیکاری، گرانی مسکن، هزینه‌های زندگی و دشواری‌های اقتصادی، عملاً بسیار دشوار شده است. این دشواری، حکم شرعی رابطهٔ نامشروع را خودبه‌خود تغییر نمی‌دهد.
اما آیا از این امر می‌توان نتیجه گرفت که شرایط او هیچ اثری بر میزان تقصیر و استحقاق مجازاتش ندارد؟ این دیگر سخن دیگری است.
می‌توان فعل را ناروا دانست و در عین حال، در مجازات، به انسان و شرایط او نظر کرد. حرمت فعل، لزوماً به معنای یکسان بودن میزان مؤاخذهٔ همهٔ فاعلان نیست.
و این شاید همان تفکیکی باشد که باید بیش از گذشته در فقه ما جدی گرفته شود.
اعتراض نیز همین حکم را دارد
اعتراض مسالمت‌آمیز را نمی‌توان با خشونت، تخریب، تعرض به جان مردم و اقدامات خطرناک یکی دانست. اما حتی دربارهٔ رفتار مجرمانه نیز باید پرسید: آیا مجازات‌کننده فقط رفتار را می‌بیند، یا وضعیت جامعه و راه‌های مسالمت‌آمیزِ پیش روی معترض را نیز می‌بیند؟
اگر همهٔ راه‌های قانونیِ گفت‌وگو، اعتراض، دادخواهی و شنیده‌شدن را تنگ کنیم و سپس از شهروند بخواهیم که همچنان کاملاً آرام و بی‌تأثیر از این انسداد بماند، آیا این انتظار، انتظار واقع‌بینانه‌ای است؟
قانون نمی‌تواند همهٔ راه‌های تنفس اجتماعی را ببندد و سپس از مردم بخواهد به سبب نفس‌کشیدن مجازات نشوند.
این سخن، مجوز خشونت نیست؛ هشدار دربارهٔ مسئولیت حکومت در ساختن راه‌های مشروع رفتار است.
فقه اگر روح خود را از یاد نبرد، به عدالت نزدیک‌تر خواهد شد
فقه، در اصل، برای فهم حکم آمده است؛ نه برای آنکه انسان را از فهم خویش محروم کند. قاعدهٔ اضطرار، اکراه، نفی حرج، خطا و شبهه، همه روزنه‌هایی هستند که نشان می‌دهند شریعت، انسان واقعی را می‌شناسد؛ انسانی که گاه می‌ترسد، گاه مجبور می‌شود، گاه نمی‌داند، گاه می‌لغزد و گاه در تنگنایی قرار می‌گیرد که انتخاب‌هایش بسیار کمتر از آن چیزی است که در کتاب‌ها تصور می‌شود.
اگر این روح را بگیریم و فقط صورت حکم را نگه داریم، ممکن است فقه باقی بماند، اما عدالت از میان برود. و چه بسا بزرگ‌ترین خدمت به فقه، آن باشد که آن را از جمودِ صورت به حیاتِ معنا بازگردانیم.
عقل عرفی هم همین را می‌گوید
مردم در زندگی روزمره، بدون خواندن کتاب‌های فلسفهٔ اخلاق، این حقیقت را می‌فهمند. اگر کودکی چیزی را بشکند، با بزرگسالی که عمداً همان چیز را شکسته، یکسان رفتار نمی‌کنند. اگر کسی تحت تهدید مرتکب خطایی شود، او را با کسی که از روی منفعت‌طلبی مرتکب همان خطا شده، یکسان نمی‌دانند.
اگر انسانی در اوج خشم کاری کند که در آرامش هرگز نمی‌کرد، عرف عقلایی در قضاوت خود این تفاوت را لحاظ می‌کند.
پس این سخن چندان پیچیده نیست: هرچه اختیار کمتر، مؤاخذه باید سنجیده‌تر؛ و هرچه تقصیر کمتر، کیفر باید سبک‌تر.
👇👇👇
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2❤1