آیا تمدن‌ها محکوم به فروپاشی‌اند؟

چرا تمدن‌ها و امپراتوری‌های بزرگ فرو می‌پاشند؟ آیا دوران اقتدار آن‌ها واقعاً برای اکثریت مردم «عصر زرین» بوده است؟ نابرابری چه سهمی در زوال جوامع دارد و رفتار و انتخاب انسان‌ها تا چه اندازه می‌تواند مسیر فروپاشی را تغییر دهد؟
در تازه‌ترین قسمت از مجموعه پادکست «یک کتاب»، عرفان ثابتی و سپهر عاطفی به سراغ کتاب «نفرین جالوت؛ تاریخ و آینده‌ی فروپاشی اجتماعی» اثر لوک کمپ رفته‌اند؛ کتابی که تاریخ تمدن‌ها را از زاویه‌ای متفاوت می‌خواند و در نهایت به پرسشی مربوط به آینده ما می‌رسد:
آیا می‌توان از یک «فروپاشی جهانی» جلوگیری کرد؟
آسو

از جمله پرسش‌های این گفت‌وگو:
• آیا امپراتوری‌ها برای اکثریت مردم رفاه به همراه داشته‌اند؟
• «نگاه یک‌درصدی به تاریخ» به چه معناست؟
• فروپاشی محصول ساختارهای سیاسی است یا رفتار انسان‌ها؟
• نابرابری چگونه جوامع را به سوی فروپاشی می‌برد؟
• و مهم‌تر از همه؛ از تاریخ فروپاشی تمدن‌ها برای آینده چه می‌توان آموخت؟

شنیدن پادکست در وب‌سایت آسو⁠


#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

۵۰ پاتریوت در یک روز؛ هزینه سنگین مقابله با حملات موشکی ایران

گزارش تازه‌ای به نقل از دو مقام آمریکایی می‌گوید نیروهای ایالات متحده تنها در یکی از روزهای درگیری با ایران، برای مقابله با حملات به پایگاه‌های آمریکا در اردن، حدود ۵۰ موشک رهگیر پاتریوت شلیک کرده‌اند؛ موشک‌هایی که قیمت هر یک حدود چهار میلیون دلار برآورد شده است.

بر اساس همین گزارش، ایران طی پنج روز حملات پی‌درپی موشکی و پهپادی به پایگاه‌های آمریکا در اردن، تاکتیک‌های خود را برای عبور از سامانه‌های دفاع هوایی تغییر داده و فشار قابل‌توجهی بر ظرفیت پدافندی آمریکا وارد کرده است.
در حمله ۲۶ تیر به پایگاه «موفق‌السلطی» نیز نیروهای آمریکایی متحمل تلفات شدند. گزارش‌های اولیه از کشته‌شدن دو نظامی، مفقودشدن یک نظامی دیگر و زخمی‌شدن تعدادی از نیروها حکایت داشت؛ گزارش‌های بعدی شمار کشته‌شدگان را دست‌کم سه نفر اعلام کردند.

نکته مهم‌تر، میزان مصرف ذخایر پاتریوت آمریکاست. به گفته افراد مطلع از سطح ذخایر تسلیحاتی آمریکا، پنتاگون در جریان جنگ بیش از ۱۵۰۰ رهگیر پاتریوت شلیک کرده و کمتر از ۱۷۰۰ فروند دیگر در اختیار دارد.

این ارقام، اگرچه به‌تنهایی به معنای «شکست پدافند آمریکا» نیستند، اما تصویری قابل‌توجه از هزینه و فشار جنگ موشکی بر سامانه دفاعی آمریکا ارائه می‌کنند.
منبع: گزارش نیویورک‌تایمز، بازتاب‌یافته در رسانه‌های داخلی

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

چرا «محصول» جمهوری اسلامی را به فرزندتان نفروختید؟

یادداشت زهرا عبدی از یک خبر درباره خانواده معصومه ابتکار آغاز می‌شود، اما پرسش نویسنده بسیار فراتر از یک فرد یا یک خانواده می‌رود:
🔻 اگر فرزندان نباید تاوان تصمیم‌های والدینشان را بدهند، چرا نسل‌های بعدی یک ملت باید هزینه تصمیم‌هایی را بپردازند که در آنها نقشی نداشته‌اند؟
🔻 چرا برخی از کسانی که در ساختن جمهوری اسلامی نقش داشته‌اند، هنگامی که نوبت به آینده فرزندان خودشان رسیده، زندگی در همان «محصول» را برای آنان انتخاب نکرده‌اند؟
🔻 چه چیزی درباره آینده ایران می‌دانستند که پشت تریبون نمی‌گفتند، اما هنگام تصمیم‌گیری برای خانواده خود به یاد می‌آوردند؟
و شاید تندترین پرسش یادداشت این باشد:
🔻 چرا «تاریخ» در جمهوری اسلامی همیشه ارث مردم بود، اما انتخاب، امتیاز خانواده‌های صاحبان قدرت؟
زهرا عبدی در این نوشته، مهاجرت و انتخاب محل زندگی فرزندان شماری از مسئولان جمهوری اسلامی را نه صرفاً مسئله‌ای شخصی، بلکه معیاری برای سنجش فاصله میان آنچه برای مردم تجویز شده و آنچه برای خانواده خود برگزیده‌اند می‌داند.

متن کامل یادداشت را در ادامه می‌خوانید:


چرا «محصول» جمهوری اسلامی را به فرزندتان نفروختید؟

عروس خانم ابتکار که اقامت دائمش در آمریکا لغو شده، وکیلی حرفه‌ای گرفته و از دولت آمریکا شکایت کرده، به این امید که اقامتش برگردد و غرامتش را از اموال بلوکه بگیرد. او نامه‌ای خطاب به مردم آمریکا نوشته: من عاشق آمریکا هستم، فرزندانم فارسی بلد نیستند، و مادرشوهرم در اشغال سفارت آمریکا فقط مترجم بود. استدلال نامه و وکیل ایشان این است که فرزندان نباید به‌جای والدین مجازات شوند. استدلالی که در ذاتش درست است؛ او معتقد است وکیلش بر همین اساس خواهد بُرد و غرامت را از اموال بلوکه‌ی ایران خواهد گرفت.

اتفاقاً همین منطق خوبی است برای شروع یک بازخواستِ تاریخی.

خانم ابتکار، آقای لاریجانی، روحانی، خاتمی، ظریف، هاشمی و دیگر سران نظام، دیگر سؤال این نیست که چرا فرزندان شما زندگی در آمریکا و اروپا را ترجیح دادند. این سؤال کهنه شده است.

سؤال جالب‌تر این است:
چرا وقتی به خانواده‌های «سازندگان جمهوری اسلامی» می‌رسیم، می‌بینیم خودشان حاضر نشده‌اند در «آینده‌ای» که برای دیگران ساخته‌اند زندگی کنند؟

این بحث آمریکا یا مهاجرت نیست. حتی ریاکاری هم نیست. بحثی عمیق‌تر است.

سؤال تاریخی این است:
چرا شما از «محصول» خودتان استفاده نکردید؟ کشوری مبتنی بر ایدئولوژی خود ساختید و وقتی نوبت به عزیزترین آدم‌های زندگی‌تان رسید، آنها را از نتیجه‌ی همان «محصول» دور کردید. صادقانه‌ترین داوری درباره‌ی جمهوری اسلامی در تاریخ، نه داوری مخالفانش خواهد بود، نه گزارش سازمان‌های حقوق بشری، نه تحلیل اقتصاددانان، بلکه در انتخاب خانواده‌ی خودِ سازندگانش است.

برای مردم انواع آرمان‌ها را انتخاب کردند و برای فرزندشان «واقع‌بینی» . برای مردم کاخ‌های بهشت در آسمان، برای فرزندانشان، خانه روی زمین.
بله می‌شود برای مردم از «مقاومت» گفت، اما خب برای فرزند باید دانشگاه انتخاب کرد.
برای مردم می‌شود از «فضیلتِ رنج» گفت، اما وقتی پای بچه‌ی خودت وسط باشد، رنج فضیلت نیست.
و همین‌جاست که انتخاب فرزندانتان از ۴۷ سال سخنرانی شما راستگوتر می‌شود.

حال بنا بر بنا بر منطق وکیل صدهزار دلاری عروس خانم ابتکار، می‌پرسیم:
اگر فرزند نباید تاوان تصمیم والدینش را بدهد، چرا فرزندان ما باید می‌دادند؟
چرا نیکایی که در ۱۳۸۴ به دنیا آمده بود، باید هزینه‌ی تصمیمی را می‌داد که در ۱۳۵۸ نگرفته بود؟
چرا منطق وکیل شما که «هرکس مسئول اعمال خویش است»، درباره‌ی خانواده‌ی شما بدیهی است، اما درباره‌ی یک ملت از یاد می‌رود؟

بگذارید سؤال را جور دیگری بپرسم: چرا «تاریخ» در جمهوری اسلامی همیشه ارثِ مردم بود، اما انتخاب، امتیاز خانواده‌های شما؟

ما گذشته‌ی شما را به ارث بردیم؛ فرزندان شما امکان انتخاب آینده‌شان را داشتند.
ما پیامدِ تصمیم‌ها را گرفتیم؛ آنها پاسپورت برداشتند.
ما در کشوری ماندیم که حاصلِ سیاست‌های شما بود؛ خانواده‌ی شما رفتند ببینند کشورهای حاصل سیاست‌های دیگران چه شکلی‌اند.

آقایان و خانم‌های نظام:

چرا به فرزندانتان نگفتید بمان و «محصول» کار ما را زندگی کن؟
چه چیزی درباره‌ی آینده‌ی ایران می‌دانستید که پشت تریبون نمی‌گفتید، اما برای فرزندتان به یاد می‌آوردید؟
چرا ایدئولوژی شما پشت درِ خانه‌تان متوقف می‌شد؟
چه بود آن سیاستی که برای نود میلیون نفر «استقامت» بود، اما برای یک فرزند آینده‌ای بود که باید از آن نجاتش داد؟

از فرزندان این خانواده‌ها هم سؤال دارم؛ نه به‌عنوان متهم، بلکه شاهد.

شما که هر دو جهان را دیده‌اید، شهادت بدهید: پدران و مادرانتان برای ما چه ساختند، و برای شما چه خواستند؟
خانم لیلا حاتمی از پدرت بپرس: اگر ایران برای من خوب نبود، چرا برای میلیون‌ها فرزند بود؟
آقای مهدی ظریف از پدر امیرکبیرت! بپرس: تو که پشت بیمارستانی که شاه بستری بود، عربده کشیدی، چرا کشوری نساختی که من دلم بخواهد در آن بمانم؟

ملت شریف ایران:
رفتنِ اینها فقط مهاجرتِ یک خانواده نیست، یک رأی است. رأیی که در هیچ صندوقی انداخته نشده، هیچ ناظری نشمرده، و هیچ روزنامه‌ای نتیجه‌اش را اعلام نکرده. اما معنایش روشن است: انتخابِ خصوصی سران نظام چیزی را اعتراف می‌کند که زبانِ سیاسی‌شان نمی‌گوید.

خانم ابتکار، کاش روزی شجاعت به خرج دهید و پشت تریبون بگویید چرا برای خانواده‌ی خودتان «خانه» جایی شد که روزی سفارتش را اشغال کردید، اما برای میلیون‌ها ایرانی، خانه همان جایی ماند که باید عواقبِ آن اشغال را نسل‌اندرنسل زندگی می‌کردند؟

درست است که هرگز نگذاشتند رفراندومی برگزار شود، اما فرزندان بسیاری از سران جمهوری اسلامی سال‌هاست رأی خودشان را در فرودگاه‌ها داده‌اند:
«نه» به «محصول» جمهوری اسلامی.
انتخاب محل زندگی فرزندان نظام، صادقانه‌ترین رأی به «محصول و میراث» جمهوری اسلامی بود.

✍️ زهرا عبدی

توضیح فرهیختگان:
این یادداشت بازتاب‌دهنده دیدگاه و روایت نویسنده است و عیناً منتشر می‌شود. مسئولیت ادعاها، انتساب‌ها و داوری‌های مطرح‌شده در متن بر عهده نویسنده است و بازنشر آن در فرهیختگان به معنای تأیید مستقل همه ادعاهای مندرج در یادداشت نیست.


#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

پیرسالاری؛ وقتی تصمیم‌گیری در انحصار عده‌ای خاص می‌ماند

بارها در ذهنم مرور کردم که چرا باید گردش مدیریتی همچنان در میان عده‌ای خاص محدود بماند؟ چرا پس از ۴۷ سال، هنوز در بسیاری از جایگاه‌های کلان تصمیم‌گیری، همان چهره‌های تکراری حضور دارند؛ چهره‌هایی که لزوماً کارنامه‌ای بدون خطا نیز ندارند؟ پرسش اساسی‌تر این است که در این ۴۷ سال چه کرده‌ایم که نتوانسته‌ایم نسل جدیدی از مدیران شایسته، توانمند و برخوردار از تجربه لازم برای اداره کشور تربیت کنیم؟
پیرسالاری یا جرونتوکراسی (Gerontocracy)، هنگامی به یک آسیب حکمرانی تبدیل می‌شود که سن، سابقه و ادعای سهم داشتن در انقلاب و گذشته سیاسی، به‌جای شایستگی، کارآمدی، نوآوری و توانایی حل مسئله، به معیار اصلی حفظ و استمرار قدرت تبدیل شود.
البته مسئله، «پیر یا جوان بودن» مدیر نیست؛ مسئله، انحصار قدرت در محدوده‌ای خاص و جلوگیری از گردش نخبگان است. پیرسالاری زمانی خطرناک می‌شود که سابقه و نزدیکی به کانون‌های قدرت، جای شایستگی را بگیرد و افراد صرفاً به دلیل گذشته خود، از ارزیابی مستمر و نقد کارشناسی مصون بمانند.
حکمرانی پویا نیازمند آن است که هیچ فردی صرفاً به دلیل سابقه، از حق مدیریت دائمی برخوردار نباشد. سابقه زمانی ارزشمند است که به تجربه‌ای قابل انتقال تبدیل شود و در خدمت تربیت و توانمندسازی نسل بعد قرار گیرد؛ نه آنکه به ابزاری برای استمرار حضور در قدرت تبدیل شود.
پیامد دیگر این وضعیت، مسدود شدن مسیر رشد نسل جدید مدیران است. اگر مدیران قدیمی همواره در جایگاه‌های کلیدی باقی بمانند، نسل بعدی چه زمانی باید فرصت تجربه‌اندوزی پیدا کند؟ چه زمانی باید مسئولیت بپذیرد، بیاموزد و برای اداره آینده کشور آماده شود؟
هیچ نظامی نمی‌تواند بدون جانشین‌پروری، گردش نخبگان و انتقال تجربه بین‌نسلی پایدار بماند. جامعه‌ای که جوانان و نیروهای جدید خود را از مشارکت واقعی در فرآیند تصمیم‌گیری محروم می‌کند، به‌تدریج بخشی از سرمایه انسانی خود را از دست می‌دهد و فاصله میان نسل‌ها را افزایش می‌دهد.
مسئله مهم‌تر این است که اگر پس از ۴۷ سال همچنان گفته شود «مدیر جایگزین نداریم»، باید پرسید: آیا واقعاً مشکل، کمبود استعداد و نیروی توانمند است یا ضعف در شناسایی، پرورش و جانشین‌پروری مدیران؟
اگر یک نظام مدیریتی پس از چند دهه هنوز نتوانسته است برای مدیران خود جانشینان شایسته تربیت کند، مسئله فقط کمبود نیروی انسانی نیست؛ این می‌تواند نشانه‌ای از ضعف در نظام پرورش و گردش نخبگان باشد.
سابقه افراد نباید بهانه‌ای برای استمرار و ماندگاری در قدرت باشد. مدیریت نیز نه ملک شخصی است و نه امتیازی مادام‌العمر؛ مسئولیتی است که باید بر اساس شایستگی، کارآمدی و توانایی حل مسائل جامعه به افراد سپرده شود.

سیدجواد میرموسوی


نتیجه‌گیری راهبردی:
قدرت زمانی کمتر در معرض فساد قرار می‌گیرد که گردش داشته باشد؛ تجربه زمانی ارزشمند است که منتقل شود؛ و کارآمدی زمانی محقق می‌شود که شایستگی، فارغ از سابقه و تعلق، معیار انتخاب باشد.
آینده هر نظام حکمرانی، نه با سابقه طولانی مدیرانی که سال‌ها در قدرت باقی مانده‌اند، بلکه با مدیران شایسته‌ای سنجیده می‌شود که گره‌ای از مشکلات کشور گشوده باشند.

نکات برجسته
▪️ مسئله پیرسالاری، سن مدیران نیست؛ انحصار قدرت و جلوگیری از گردش نخبگان است.
▪️ سابقه زمانی ارزشمند است که به تجربه‌ای قابل انتقال برای نسل بعد تبدیل شود.
▪️ فقدان مدیر جایگزین پس از چند دهه، می‌تواند نشانه ضعف نظام جانشین‌پروری باشد.
▪️ مدیریت «امتیاز مادام‌العمر» نیست و باید بر پایه شایستگی و کارآمدی واگذار شود.
▪️ قدرت زمانی کمتر در معرض فساد قرار می‌گیرد که گردش داشته باشد.

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

نمایش مستند «بچه عودلاجان»
زندگی و زمانه حسین شاه‌حسینی

مستند «بچه عودلاجان» به کارگردانی منوچهر مشیری، روایتی از زندگی و زمانه زنده‌یاد حسین شاه‌حسینی، یکشنبه ۲۵ مرداد در خانه هنرمندان ایران به نمایش درمی‌آید.

📅 یکشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵
🕕 ساعت ۱۸
📍 خانه هنرمندان ایران، سالن استاد ناصری
خیابان ایرانشهر، پارک هنرمندان

زنده‌یاد حسین شاه‌حسینی از چهره‌های ملی ایران، در سال‌های پیش از انقلاب بازیکن تیم ملی بسکتبال و کاپیتان تیم ملی راگبی ایران بود. او از اعضای جبهه ملی ایران و هیئت امنای قلعه احمدآباد مصدق بود و پس از انقلاب نیز ریاست سازمان تربیت بدنی در دولت موقت مهندس مهدی بازرگان و ریاست کمیته ملی المپیک ایران را از سال ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹ بر عهده داشت.

در این برنامه علیرضا حسینی، مستندساز نیز حضور خواهد داشت.
🎞 «بچه عودلاجان»
کارگردان: منوچهر مشیری
تهیه‌کننده: سعید رشتیان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

«ترامپ در حرکت؛ و هیچ‌کس عاقل‌تر نمی‌شود!»
کاریکاتوری با عنوان Potus on the Move — And No One’s the Wiser
رئیس‌جمهوری که به هر شکل باید جابه‌جا شود؛
اما ظاهراً هیچ‌کس هم از آنچه می‌گذرد، سر درنمی‌آورد.
گاهی یک کاریکاتور، از چند صفحه تحلیل سیاسی گویاتر است.

#ترامپ #کاریکاتور
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

خسارت جنگ به زیرساخت انرژی ایران؛ روایت حجت میرزایی

حجت میرزایی، اقتصاددان، در گفت‌وگو با «انتخاب»:
«چیزی حدود یک‌سوم از ظرفیت گاز ما متأسفانه در جنگ آسیب دیده؛ همین حدود میعانات گازی آسیب دیده و ظرفیت تولید بنزین ما چیزی حدود ۲۰ میلیون لیتر در روز آسیب دیده است.
حدود ۵ تا ۷ هزار مگاوات تولید برق هم آسیب دیده.»
میرزایی می‌گوید این برآوردها را بر اساس گزارش‌های رسمی و اطلاعات منتشرشده طی ماه‌های گذشته مطرح می‌کند. او در ادامه گفت‌وگو، تصویری گسترده‌تر از آثار اقتصادی جنگ ارائه می‌دهد و می‌گوید با احتساب شرایط ایجادشده، حتی در صورت رفع تحریم‌ها، دست‌کم پنج سال زمان لازم است تا اقتصاد ایران به سطح فروردین یا اردیبهشت ۱۴۰۴ بازگردد.

آنچه در این اعداد بیش از هر چیز اهمیت دارد، ابعاد خسارتی است که جنگ به سرمایه‌ها و زیرساخت‌هایی وارد می‌کند که بازسازی‌شان ممکن است سال‌ها زمان و منابع کشور را به خود اختصاص دهد.

گفت‌وگوی کامل حجت میرزایی با «انتخاب»

#منتخب_فرهیختگان


#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

شریعتی بهانه است، اسلام سیاسی نشانه است!

نزاع اخیر بر سر میراث علی شریعتی را شاید بتوان فراتر از اختلاف چند روشنفکر خواند؛ نزاعی درباره پایان یک دوره و پرسشی بسیار مهم‌تر:

اگر جامعه ایران در حال عبور از اسلام سیاسی است، چه چیزی قرار است در مرکز روایت آینده ایران بنشیند؟

صلاح‌الدین خدیو در این یادداشت، جدال اخیر پیرامون شریعتی، سروش و غنی‌نژاد را از همین زاویه می‌بیند و در عین نقد اسلام سیاسی، درباره جایگزین کردن یک جزمیت با جزمیتی دیگر نیز هشدار می‌دهد.

🔻  چند فراز از یادداشت:

▪️ «دعوا دیگر صرفاً بر سر شریعتی نیست؛ بر سر این است که ایران را چگونه باید روایت کرد و چه کسی حق دارد روایت مسلط ایران را بسازد.»

▪️ «ایران اگر از اسلام سیاسی عبور می‌کند، نباید صرفاً یک ایدئولوژی تازه را جایگزین ایدئولوژی قدیم کند.»

▪️ «اگر «ایران» به مرکز روایت بازمی‌گردد، این نباید به معنای تن دادن به جزمیت ناسیونالیسم افراطی باشد.»

▪️ و شاید مهم‌ترین گزاره متن:

«عبور از یک ارتدوکسی نباید ما را تسلیم ارتدوکسی دیگری کند.»


کاملِ یادداشت صلاح‌الدین خدیو را در مشاهده فوری بخوانید


#صلاح_الدین_خدیو
#اندیشه #ایران
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

هزینه جنگ را چه کسی می‌پردازد؟

اعداد جنگ گاهی آن‌قدر بزرگ‌اند که معنایشان را از دست می‌دهند. چند هزار موشک، چند میلیارد دلار خسارت، چند هزار مگاوات برق، چند میلیون لیتر بنزین، چند درصد از ظرفیت تولید گاز...
اما پشت هرکدام از این اعداد، زندگی جریان دارد.
نیروگاهی که آسیب می‌بیند، فردا خاموشی یک خانه و کارخانه است. پالایشگاهی که از مدار خارج می‌شود، بخشی از سوخت کشور است. زیرساختی که امروز با یک موشک ویران می‌شود، ممکن است حاصل سال‌ها کار و سرمایه‌گذاری باشد و بازسازی‌اش سال‌ها زمان ببرد.
و در نهایت، صورت‌حساب جنگ همیشه به یک نشانی می‌رسد: مردم.
این البته به آن معنا نیست که کشوری که مورد تجاوز قرار گرفته، از خود دفاع نکند. دفاع از ایران، از مردمش و از تمامیت سرزمینی‌اش نه فقط حق، که وظیفه است. سربازی که در برابر متجاوز می‌ایستد و جانش را برای حفاظت از این خاک به خطر می‌اندازد، سزاوار احترام یک ملت است.
اما دفاع از وطن با شیفتگی به جنگ یکی نیست.
این تمایزی است که این روزها بیش از همیشه باید درباره‌اش حرف زد.
جنگ ممکن است گاهی بر یک ملت تحمیل شود؛ اما تلاش برای جلوگیری از گسترش آن، ترس نیست. مذاکره همیشه تسلیم نیست. دیپلماسی لزوماً عقب‌نشینی نیست. همان‌طور که پاسخ نظامی در برابر تجاوز الزاماً جنگ‌طلبی نیست.
سیاست، درست در همین نقطه دشوار می‌شود؛ جایی که باید میان هیجان انتقام و مصلحت یک ملت تفاوت گذاشت.
کسانی که از پشت تریبون‌ها آسان از «تلافی»، «انتقام» و گشودن جبهه‌های تازه سخن می‌گویند، باید یک لحظه به انتهای زنجیره نگاه کنند. هر تصمیم نظامی فقط یک پاسخ نظامی تولید نمی‌کند؛ ممکن است کارخانه‌ای را تعطیل کند، سرمایه‌ای را بسوزاند، تورمی تازه ایجاد کند، خانواده‌ای را عزادار کند و چند سال از عمر توسعه یک کشور را بگیرد.
شجاعت فقط در فشردن ماشه نیست.
گاهی شجاعت آن است که در اوج خشم، تصمیمی نگیری که نسل بعد هزینه‌اش را بپردازد.
ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به قدرت نیاز دارد؛ قدرت نظامی برای آنکه کسی تصور نکند می‌تواند بی‌هزینه به این سرزمین تعرض کند، و قدرت سیاسی و دیپلماتیک برای آنکه هر بحران کوچکی به جنگی بزرگ‌تر تبدیل نشود.
این دو دشمن یکدیگر نیستند. یک کشور خردمند، هم توان دفاع از خود را دارد و هم هنر جلوگیری از جنگ را.
ما ویرانی را دیده‌ایم. هزینه‌اش را هم خواهیم پرداخت. آنچه اکنون نباید اجازه دهیم، تبدیل شدن جنگ به فضیلتی سیاسی و صلح به دشنامی برای تحقیر دیگری است.
وطن‌دوستی فقط شجاعت جنگیدن برای ایران نیست؛ شجاعت جلوگیری از جنگی که می‌توان از آن جلوگیری کرد نیز هست.
ایران به آرامش نیاز دارد؛ به بازسازی، به عقلانیت و به فرصتی برای دوباره ساختن آنچه از دست رفته است.
و شاید مهم‌ترین وظیفه سیاست در این روزها همین باشد:
ایران را قدرتمند نگه دارد، بی‌آنکه ایران را قربانی نمایش قدرت کند.

#صدای_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

«سایه‌ای بالای سر؟»؛ گفت‌وگو با احسان شریعتی درباره زندگی در زمانه جنگ

در واپسین گفت‌وگوهای فصل «زندگی در زمانه جنگ» مجموعه پانوراما، احسان شریعتی میهمان این برنامه است.

احسان شریعتی، دانش‌آموخته دکتری فلسفه از دانشگاه سوربن فرانسه، سابقه تدریس به‌عنوان استاد مدعو در گروه فلسفه دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران را دارد.

این گفت‌وگو را سبحان یحیائی، سردبیر پانوراما، در ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ انجام داده است.

🎥 تماشای گفت‌وگوی کامل در یوتیوب:
«سایه‌ای بالای سر؟»؛ گفت‌وگو با احسان شریعتی

منبع: پانوراما

#احسان_شریعتی #جنگ

#منتخب_فرهیختگان


#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

شکست حقوقی دولت ترامپ در پرونده دانشگاه هاروارد

🔸 یک قاضی فدرال در بوستون، شکایت دولت ترامپ علیه دانشگاه هاروارد را که این دانشگاه را به کوتاهی در حمایت از دانشجویان یهودی و اسرائیلی در برابر آزار و تبعیض متهم می‌کرد، رد کرد.
🔸 قاضی ریچارد استیرنز اعلام کرد موارد مطرح‌شده از سوی دولت برای اثبات وجود یک روند مستمر و سازمان‌یافته تبعیض در هاروارد کافی نیست و دولت نتوانسته نقض جاری «عنوان ششم قانون حقوق مدنی» را اثبات کند.
🔸 دولت ترامپ در این پرونده در پی بازپس‌گیری مبالغ قابل‌توجهی از کمک‌های مالی فدرال به هاروارد و اعمال نظارت بیشتر بر این دانشگاه بود. وزارت دادگستری آمریکا با رأی دادگاه مخالفت کرده و اعلام کرده در حال بررسی اقدامات بعدی است.
🔸 این رأی، تازه‌ترین مرحله از تقابل دولت ترامپ و هاروارد بر سر استقلال دانشگاه، سیاست‌های دانشگاهی و نحوه مواجهه با اعتراضات مرتبط با جنگ غزه است.

#هاروارد #آمریکا #دانشگاه
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

فاطـمه افـرازه
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

چرا زبان مشترک؟

آیا داشتن یک زبان مشترک، در تعارض با حفظ زبان‌های مادری است یا اتفاقاً یکی از ضرورت‌های همزیستی در جامعه متنوع ایران؟

یدالله کریمی‌پور این پرسش را با خاطره‌ای از یک اردوی دانشجویی در دهه هفتاد روایت می‌کند؛ تجربه‌ای ساده که بحثی قدیمی و همچنان زنده را پیش می‌کشد.

یدالله کریمی‌پور:

دهه هفتاد بود؛ با دانشجویان برنامه کوهنوردی سه‌روزه‌ای به سوی قله باغروداغ تالش گذاشته بودیم. پس از گذر از جنگل و رسیدن به یال، هوا ناگهان دگرگون شد؛ باد و بوران و کولاک و سرمای تن‌سوز. همه ۲۶ عضو، کلبه بزرگ چوبی تابستانی پایین قله را جان‌پناه گرفتیم. بی‌درنگ هیمه‌ای و آتشی و بساط چای؛ دانشجویان گرم که شدند، آرام‌آرام گفت‌وگوها و بحث‌ها آغازید.

در آن سال‌ها یک بحث داغ، مسئله زبان ملی و زبان‌های قومی بود؛ در کلبه جان‌پناه ما دوباره و بلکه چندباره این بحث آغازید و اوج گرفت.

در کنار اجاق کلبه، در حال آماده‌سازی شام، ابوالفضل بلندبلند می‌گفت: «این فارس‌ها همه را زیر سلطه گرفته و زبان خود را به ما تحمیل کرده‌اند.» گروهی مخالف و گروهی هم موافق این دیدگاه بودند.

در میان دانشجویان دو تن کرد سورانی و اورامی و دیگران بلوچ، ترک، سمنانی، لک، لر بویراحمدی، مازنی، گیلک، عرب خوزستانی و یزدی بودند. خود را در حلقه دانشجویان جا دادم. بحث‌ها تندتند شده بود. دانشجویان را برای لحظه‌ای به آرامش فراخواندم و پیشنهادی دادم.

از همگی خواستم، ۲۵ تن دیگر هرکدام تنها و تنها یک ساعت تا آماده شدن شام، فقط به زبان محلی خود گفت‌وگو را ادامه دهیم.

۱۰ دقیقه‌ای نگذشت که غوغایی از خنده و قهقهه از گروه برخاست. ترکی، اورامی، سورانی، گیلک و مازنی و لری و لکی و بلوچی و...، هرکدام با زبان و گویش خود سخن می‌راندند؛ من هم با زبان بهبهانی کوشش می‌کردم که بر پایه سیاق وعده داده‌شده، باور و سخنم را به دیگران منتقل کنم. ولی مگر می‌شد؟!

بالاخره پس از ۱۰ دقیقه، همگی قول را شکستیم و دیدیم راهی برای تفهیم و تفاهم با هم نمانده است، جز آنکه زبان مشترکی را برای گفت‌وگو انتخاب کنیم.

در آنجا بود که بخشی از «ایران‌نامه» خود را سرودم:

اگر خوان گسترده آراستی
ز هر قوم ایران یکی خواستی
بلوچ و لر و کرد و گیل و لکی
عرب، ترک، آسوری و ارمنی
تپور و گلش، تالش و مازنی
چگونه بپرسند احوال همدیگری؟!
اگر پارسی گفت، ایران نبود
سه و هفت دولت و ز آن زاده بود
بسی رنج برده است از سال سی
که تا نو کند بست همبستگی

نظر شما چیست؟ آیا در جمعی پرتنوع، بدون زبان مشترک، به موازات حفظ زبان مادری، راه دیگری وجود دارد؟

یدالله کریمی‌پور
۵ ژوئن ۲۰۱۸

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

ویدا ربانی با انتشار تصاویر جراحاتش: درباره خشونت خانگی سکوت نکنید

ویدا ربانی، روزنامه‌نگار و فعال سیاسی، با انتشار تصاویری از جراحات خود، همسرش را به اعمال خشونت خانگی متهم کرده و خواستار شکستن سکوت درباره خشونت علیه زنان شده است.

ربانی در روایت خود نوشته است:
«درباره خشونت خانگی سکوت نکنید. این سکوت به خشونت بیشتر علیه زنان منجر می‌شود.»

او همچنین ادعاهایی درباره ضرب‌وشتم، تصرف اموال، فروش خودرو و طلاهایش، جعل امضا و اختلافات مالی و حقوقی با همسرش مطرح کرده است. این ادعاها در حال حاضر روایت ربانی از ماجراست و مستقلاً اثبات نشده‌اند؛ بر اساس گزارش منتشرشده، طرف مقابل نیز تا زمان انتشار این خبر پاسخی عمومی ارائه نکرده است.

اما فارغ از سرانجام حقوقی این پرونده، جمله‌ای که ربانی نوشته ارزش شنیده‌شدن دارد:
«من فعال سیاسی‌، با آبرو هستم و دلیلی برای خجالت و سکوت وجود ندارد.»

خشونت خانگی مسئله‌ای «خصوصی» نیست که قربانی برای حفظ آبرو ناچار به تحمل و سکوت درباره آن باشد. شرم باید متوجه خشونت باشد، نه کسی که درباره آن سخن می‌گوید.

#ویدا_ربانی #خشونت_خانگی #زنان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

چرا مشکلات اقتصاد ایران حل نمی‌شوند؟

مسعود نیلی در گفت‌وگو با اکوایران

بسیاری از مشکلاتی که امروز اقتصاد ایران با آنها دست‌وپنجه نرم می‌کند، تازه نیستند. بخش مهمی از آنها بیش از یک دهه پیش شناسایی شده بودند؛ درباره‌شان مطالعه شده، هشدار داده شده و حتی راه‌حل‌هایی نیز برایشان مطرح شده است.

پس چرا نه‌تنها حل نشده‌اند، بلکه بعضی از آنها عمیق‌تر و پیچیده‌تر شده‌اند؟

مسعود نیلی، اقتصاددان، در گفت‌وگویی مفصل با اکوایران به همین پرسش می‌پردازد و با مرور تجربه مطالعات خود درباره اقتصاد ایران، سه مسئله را در شکل‌گیری وضعیت کنونی برجسته می‌کند:

▪️ فاصله گرفتن نظام تصمیم‌گیری از انباشت دانش و تجربه سیاست‌گذاری
▪️ تغییر رویکرد حکمرانی
▪️ شکل‌گیری ذی‌نفعانی که در طول زمان از ادامه سیاست‌های نادرست منتفع شده‌اند

این گفت‌وگو در واقع پرسشی فراتر از مشکلات روزمره اقتصاد ایران را پیش می‌کشد:

وقتی مسئله‌ها شناخته شده‌اند و دانش لازم نیز وجود دارد، چه چیزی مانع اصلاح می‌شود؟

🎥 مدت گفت‌وگو: حدود ۹۰ دقیقه

تماشای گفت‌وگوی کامل در آپارات

منبع: اکوایران

#منتخب_فرهیختگان


#فرهیختگان؛ راهی به رهایی