🔴 وقتی ریاست‌جمهوری با تجارت شخصی درهم می‌آمیزد؛ درآمد ۲.۲ میلیارد دلاری ترامپ در یک سال
گزارش تازه گاردین ابعاد قابل تأملی از پیوند قدرت سیاسی و منافع اقتصادی شخصی دونالد ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری او را بررسی کرده است.
بر اساس اظهارنامه‌های مالی مورد استناد این روزنامه، ترامپ در سال ۲۰۲۵ دست‌کم ۲.۲ میلیارد دلار درآمد داشته است؛ رقمی که بخش بزرگی از آن از فعالیت‌های مرتبط با رمزارزها حاصل شده است.
🔻 ۱.۴ میلیارد دلار درآمد از رمزارزها
دو مورد از مهم‌ترین منابع درآمد گزارش‌شده:
World Liberty Financial: حدود ۷۹۹ میلیون دلار
میم‌کوین $TRUMP: حدود ۶۳۶ میلیون دلار
اما شاید بحث‌برانگیزترین بخش ماجرا نه رمزارزها، بلکه کسب‌وکاری باشد که مستقیماً با سخنان رئیس‌جمهور آمریکا پیوند خورده است.
🔻 ماهی ۱۰۰ هزار دلار برای چند لحظه زودتر دانستن حرف ترامپ
شرکت Trump Media، مالک Truth Social، سرویسی با عنوان Truth API راه‌اندازی کرده که در ازای پرداخت تا ۱۰۰ هزار دلار در ماه، دسترسی سریع‌تر به پست‌های ترامپ و چند مقام بلندپایه دیگر را در اختیار مشتریان ــ از جمله شرکت‌های فعال در معاملات پرسرعت مالی ــ قرار می‌دهد.
چند میلی‌ثانیه در بازارهای مالی می‌تواند ارزش اقتصادی داشته باشد؛ به‌خصوص وقتی رئیس‌جمهوری از همان شبکه اجتماعی برای اعلام مواضعی درباره تعرفه‌ها، اقتصاد یا حتی جنگ ایران استفاده می‌کند که قادرند قیمت سهام و نفت را جابه‌جا کنند.
همین موضوع اکنون به دادگاه کشیده شده است. The Intercept و Freedom of the Press Foundation علیه ترامپ و دولت او شکایت کرده‌اند و این پرسش را پیش کشیده‌اند که:
آیا اطلاعات و مواضعی که رئیس‌جمهور در مقام حکومتی تولید می‌کند، می‌تواند از طریق شرکتی که خود او در آن منفعت مالی دارد، با دسترسی سریع‌تر به سرمایه‌گذاران ثروتمند فروخته شود؟
گاردین همچنین به پذیرش هواپیمای حدود ۴۰۰ میلیون دلاری قطر و سرمایه‌گذاری منافع خارجی در برخی کسب‌وکارهای مرتبط با خانواده ترامپ اشاره کرده؛ موضوعاتی که منتقدان آنها را از منظر تعارض منافع و محدودیت‌های قانون اساسی آمریکا درباره منافع خارجی محل مناقشه می‌دانند.
مسئله این گزارش فراتر از میزان ثروت یک رئیس‌جمهور است:
مرز میان «قدرت عمومی» و «منفعت خصوصی» کجاست؟
و اگر سخنان رئیس‌جمهور می‌تواند بازارها را تکان دهد، آیا فروختن دسترسی سریع‌تر به همان سخنان، تبدیل قدرت سیاسی به یک کالای اقتصادی نیست؟
📰 گزارش کامل گاردین

#ترامپ #آمریکا #تعارض_منافع #TruthSocial
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

📚 مجید تفرشی در پاسخ به خسرو معتضد: یک نمونه از «لندن‌زدگی» من ارائه کنید
جدال میان دو چهره شناخته‌شده حوزه تاریخ معاصر ایران ادامه پیدا کرده است.
مجید تفرشی، تاریخ‌نگار و سندپژوه، در پاسخ تازه‌ای به خسرو معتضد، از او خواسته است برای ادعای خود درباره تأثیرپذیری تفرشی از فضای فکری لندن و استفاده غیرنقادانه از منابع بریتانیایی، دست‌کم یک مصداق مشخص ارائه کند.
معتضد پیش‌تر توضیح داده بود که منظورش از «لندن‌زدگی»، زندگی یا فعالیت تفرشی در لندن نیست؛ بلکه معتقد است مورخ نباید اطلاعات موجود در اسناد بریتانیایی را بدون نقد و مقایسه با منابع دیگر بپذیرد.
تفرشی در پاسخ می‌گوید اتفاقاً طی سال‌ها بارها بر همین اصل تأکید کرده و اسناد بریتانیایی را، با وجود اهمیتشان، حاوی خطاهای عمدی و سهوی و تحلیل‌های نادرست یا نادقیق می‌داند که باید نقادانه مورد استفاده قرار گیرند.
او برای تأکید بر تجربه خود می‌نویسد بیش از ۳۳ سال با آرشیوهای بریتانیا کار کرده، حدود دو میلیون برگ سند را بررسی و حدود ۵۵۰ هزار برگ را به‌صورت کاغذی یا دیجیتال گردآوری کرده است.
اما مهم‌ترین پرسشی که این منازعه برای خواننده باقی می‌گذارد شاید فراتر از اختلاف تفرشی و معتضد باشد:
در تاریخ‌نگاری معاصر ایران، با اسناد دولت‌های خارجی چگونه باید مواجه شد؟
آیا منشأ بریتانیایی، آمریکایی، روسی یا ایرانی یک سند می‌تواند به‌تنهایی اعتبار یا بی‌اعتباری آن را تعیین کند، یا اعتبار تاریخی تنها از راه نقد سند، تطبیق منابع و بررسی زمینه تولید آن به دست می‌آید؟
📄 متن کامل پاسخ مجید تفرشی در انصاف‌نیوز:
پاسخ مجدد مجید تفرشی به خسرو معتضد

#تاریخ #تاریخ_معاصر #مجید_تفرشی #خسرو_معتضد
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 آیا «امنیت مردم‌پایه» بسیج را می‌توان با فنلاند و سوئیس مقایسه کرد؟
در یادداشتی درباره مأموریت حسین طائب در بسیج، برای توضیح مفهوم «امنیت مردم‌پایه» به تجربه فنلاند و سوئیس استناد شده است.
در فنلاند واقعاً مدلی رسمی با عنوان «امنیت جامع» (Comprehensive Security) وجود دارد که در آن دولت، مقامات محلی، بخش خصوصی، سازمان‌های مدنی و شهروندان در حفظ کارکردهای حیاتی جامعه مشارکت دارند. در اسناد رسمی این کشور حتی از افراد به‌عنوان «کنشگران کلیدی امنیت» یاد می‌شود.
سوئیس نیز در راهبرد امنیتی جدید خود بر رویکردی جامع تأکید دارد که ظرفیت دولت فدرال، کانتون‌ها، شهرداری‌ها و بخش‌های نظامی و غیرنظامی را در مواجهه با تهدیدات در کنار یکدیگر قرار می‌دهد.
اما رضا کاشف به همین مقایسه ایراد می‌گیرد و معتقد است وجود عنصر «مشارکت مردم» برای همسان دانستن این الگوها کافی نیست.
او می‌نویسد:

«این مقایسه مثل این است که بگوییم گشت ارشاد همان گشت پلیس محلی سوئیس است چون هر دو "در خیابان حضور دارند" یا بگوییم سیستم گزارش‌دهی همسایه‌ها در آلمان شرقی همانند "آمادگی جامع" فنلاند بود.»

کاشف سپس تفاوت مورد نظرش را این‌گونه توضیح می‌دهد:

«در فنلاند همکاری داوطلبانه و افقی بین دولت، بخش خصوصی، سازمان‌های مدنی و شهروندان با تمرکز اصلی روی تهدیدات خارجی، حملات هیبریدی، سایبری، بلایای طبیعی و اختلال در تأمین انرژی/غذا است. شهروند عادی "کنشگر امنیت" است چون باید ۷۲ ساعت ذخیره غذا و آب داشته باشد، نه اینکه خبرچینی همسایه‌اش را بکند....»

بررسی اسناد رسمی فنلاند نیز اصل تفاوتی را که کاشف بر آن انگشت می‌گذارد تأیید می‌کند: «امنیت جامع» در این کشور حول تاب‌آوری و حفظ کارکردهای حیاتی جامعه تعریف شده و بر همکاری دولت، اقتصاد، سازمان‌های مدنی و شهروندان استوار است. توصیه آمادگی ۷۲ساعته خانوارها نیز واقعاً بخشی از سیاست آمادگی فنلاند است.
بنابراین نقد کاشف یک پرسش مهم‌تر را پیش می‌کشد:
شباهت در واژه «مردم‌پایه» تا چه اندازه برای مقایسه دو نظام امنیتی کافی است؟
برای پاسخ، فقط حضور مردم مهم نیست؛ باید دید شهروند در هر مدل چه نقشی دارد، تهدید چگونه تعریف می‌شود، مشارکت تا چه اندازه داوطلبانه است و رابطه نهاد امنیتی با جامعه بر چه اساسی شکل گرفته است.
✍️ نقد: رضا کاشف
📄 در واکنش به یادداشت درباره «امنیت مردم‌پایه» و تجربه فنلاند و سوئیس

#امنیت_مردم‌پایه #فنلاند #سوئیس #بسیج
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🤖 آیا هوش مصنوعی می‌تواند یک «توانمندی عمومی» باشد؟
✍️ اوگنی موروزوف

بخش بزرگی از مناقشه سیاسی درباره هوش مصنوعی حول یک پرسش آشنا می‌چرخد: ثروتی که AI تولید می‌کند متعلق به چه کسی است؟
برنی سندرز پیشنهاد کرده بخشی از مالکیت شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی به یک صندوق عمومی منتقل شود تا جامعه نیز از ثروتی که این فناوری ایجاد می‌کند سهم ببرد.

اما اوگنی موروزوف در مقاله تازه خود در لوموند دیپلماتیک می‌گوید حتی این پیشنهاد رادیکال نیز پرسش اصلی را حل نمی‌کند:
اگر هوش مصنوعی محصول دانش، زبان، تجربه و خلاقیت انباشته بشر است، چرا فقط باید سود آن را میان مردم توزیع کنیم؟ چرا خودِ این توانایی نباید به جامعه بازگردد؟
موروزوف میان دو تصور از عدالت تمایز می‌گذارد:
«سیاست توزیع» می‌پرسد چه کسی چه سهمی از ثروت AI می‌برد.
اما «سیاست میراث» پرسش بنیادی‌تری دارد: دانش و توانایی‌هایی که نسل‌های انسان تولید کرده‌اند و اکنون در ماشین‌ها انباشته شده‌اند، در نهایت در اختیار چه کسی قرار خواهند گرفت؟
از نگاه او، مشکل فقط این نیست که چند شرکت بزرگ مالک مدل‌های هوش مصنوعی شده‌اند. مسئله این است که توانایی‌های خود ما ابتدا از جامعه گرفته، در ماشین انباشته و سپس به همان جامعه به شکل یک سرویس اجاره‌ای فروخته می‌شود.
به همین دلیل موروزوف معتقد است چپ اگر تمام برنامه خود را به مالیات گرفتن از شرکت‌های AI، مقررات‌گذاری، حفاظت از مشاغل یا حتی اجتماعی‌کردن مالکیت محدود کند، ممکن است مهم‌ترین فرصت سیاسی این فناوری را از دست بدهد.
پرسش آینده شاید این نباشد که:
«چه کسی مالک هوش مصنوعی است؟»
بلکه:
«چگونه می‌توان هوش انباشته‌شده در این ماشین‌ها را به یک توانایی مشترک، پایدار و قابل اصلاح برای همه تبدیل کرد؟»
مقاله‌ای مفصل و متفاوت درباره هوش مصنوعی از منظر اقتصاد سیاسی و اندیشه چپ؛ و به نظرم حتی برای کسانی که با چارچوب مارکسیستی نویسنده موافق نیستند، پرسش مرکزی آن ارزش خواندن دارد.

✍️ اوگنی موروزوف
ترجمه: مرمر کبیر | لوموند دیپلماتیک، اوت ۲۰۲۶
متن کامل مقاله «چپ و هوش مصنوعی»

#هوش_مصنوعی #اقتصاد_سیاسی #برنی_سندرز #فناوری
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🎙 جرأت ادامه دادن یا امیدِ رسیدن؟
جامعه ایران چگونه می‌تواند از اعتراض به تغییر پایدار برسد؟

با حضور سعید مدنی، محمدرضا نیکفر، علیرضا رجایی و امین بزرگیان

در جامعه‌ای که هم‌زمان با فقر، سرکوب، جنگ و فرسایش اجتماعی مواجه است، اعتراض چگونه می‌تواند از واکنشی مقطعی به نیرویی برای تغییر پایدار تبدیل شود؟
این پرسش، نقطه آغاز یکی از بحث‌های مهم «گُدار» است؛ گفت‌وگویی که با محوریت مکاتبات سعید مدنی و آصف بیات شکل می‌گیرد و به مسئله‌ای بنیادی‌تر درباره آینده جامعه ایران می‌رسد:
آیا جامعه‌ای «جنبشی» الزاماً توانایی ایجاد تغییر سیاسی پایدار را نیز دارد؟
در این گفت‌وگو، سعید مدنی، محمدرضا نیکفر، علیرضا رجایی و امین بزرگیان از ظرفیت جنبش‌های اجتماعی ایران سخن می‌گویند، اما هم‌زمان محدودیت‌های آنها را نیز مورد بحث قرار می‌دهند؛ از دشواری سازمان‌یابی و ایجاد نهادهای پایدار تا نسبت جامعه مدنی و سیاست، ضرورت خشونت‌پرهیزی و امکان گذار دموکراتیک.

چند پرسش برای شنیدن این گفت‌وگو
🔻 چرا تکرار اعتراضات گسترده، لزوماً به تغییرات پایدار منجر نمی‌شود؟
🔻 جنبش اجتماعی بدون سازمان‌یابی تا کجا می‌تواند پیش برود؟
🔻 در شرایط سرکوب، چگونه می‌توان هم بر تغییر اصرار کرد و هم از افتادن جامعه در چرخه خشونت جلوگیری کرد؟
🔻 «رژیم تصاحب» چیست و چگونه ممکن است دستاورد یک جنبش اجتماعی، سرانجام به تصرف نیروهایی درآید که خود الزاماً دموکراتیک نیستند؟
🔻 چه نسبتی میان گذار دموکراتیک و الگوی توسعه آینده ایران وجود دارد؟

و سرانجام پرسشی که شاید همه این بحث‌ها را به یکدیگر متصل می‌کند:
اگر هیچ تضمینی برای رسیدن وجود نداشته باشد، آیا باز هم می‌توان ادامه داد؟

عنوان برنامه پاسخی قطعی نمی‌دهد؛ مسئله را دشوارتر می‌کند:
شاید برای ادامه دادن، همیشه به «امیدِ رسیدن» نیاز نداشته باشیم؛ گاهی آنچه لازم است، «جرأت ادامه دادن» است.

🎧 گفت‌وگوی کامل ـ حدود ۲ ساعت و ۲۵ دقیقه
شنیدن برنامه در کانال گُدار

#سعید_مدنی #محمدرضا_نیکفر #علیرضا_رجایی #امین_بزرگیان
#جامعه_جنبشی #گذار_دموکراتیک

#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 بازگشت حسین طائب؛ پایان رؤیای «بنسلمانیسم» در تهران؟
آیا چینش جدید چهره‌های امنیتی را باید نشانه‌ای از مسیر آینده ساختار قدرت در جمهوری اسلامی دانست؟
سید امیر موسوی در یادداشتی در «هم‌وطن»، بازگشت حسین طائب به فرماندهی بسیج را از همین زاویه تحلیل کرده و معتقد است این انتخاب، برخلاف تصور کسانی است که انتظار داشتند در ساختار آینده قدرت، نوعی «بنسلمانیسم ایرانی»؛ اقتدارگرایی سیاسی همراه با اصلاحات اجتماعی و اقتصادی شکل بگیرد.
طائب چهره‌ای تازه در ساختار امنیتی جمهوری اسلامی نیست. او پیش‌تر فرمانده بسیج و سپس رئیس سازمان اطلاعات سپاه بوده و در زمان اعتراضات سال ۱۳۸۸ فرماندهی بسیج را برعهده داشت. در سال ۱۴۰۱ نیز پس از حدود ۱۳ سال از ریاست سازمان اطلاعات سپاه کنار گذاشته شد.
موسوی معتقد است معنای سیاسی بازگشت او را باید در شرایط امروز ایران جست‌وجو کرد:
فشار اقتصادی، تورم، فساد و انباشت نارضایتی اجتماعی از یک سو و بازگرداندن چهره‌های باسابقه امنیتی به نقاط حساس ساختار قدرت از سوی دیگر.
از نگاه نویسنده، این ترکیب بیشتر از آنکه نشانه آمادگی برای اصلاحات ساختاری باشد، از اولویت یافتن کنترل امنیتی در مواجهه با بحران‌های احتمالی آینده حکایت دارد.
موسوی در نهایت نتیجه‌ای بسیار صریح می‌گیرد: از چنین آرایشی می‌توان انتظار تشدید رویکرد امنیتی داشت، اما نه «توسعه، پیشرفت، آبادانی و بازگشت عقلانیت و تدبیر به ساختار تصمیم‌گیری». این البته تحلیل و پیش‌بینی نویسنده از معنای انتصابات جدید است، نه نتیجه‌ای که صرف انتصاب طائب بتواند آن را اثبات کند.

📌 این یادداشت در کنار بحث «امنیت مردم‌پایه» یک پرسش مهم‌تر ایجاد می‌کند:
مأموریت تازه بسیج قرار است بیشتر معطوف به افزایش تاب‌آوری و مشارکت اجتماعی باشد، یا کنترل جامعه در برابر موج‌های احتمالی نارضایتی؟
✍️ سید امیر موسوی | هم‌وطن
متن کامل «وقتی رویاها برای تحقق بن‌سلمانیسم در تهران سه‌طلاقه می‌شود»

#حسین_طائب #بسیج #سیاست_داخلی
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 «مسئله اسرائیل فقط جمهوری اسلامی نیست؛ ایرانِ قدرتمند است»

این سخنان از این جهت قابل تأمل است که گوینده آن آرش اعلایی، خبرنگار سابق ایران‌اینترنشنال در واشینگتن است؛ روزنامه‌نگاری که سال‌ها سیاست آمریکا و تحولات مرتبط با ایران را از نزدیک دنبال کرده و اخیراً همکاری خود را با این شبکه پایان داده است.

اعلایی در این ویدئو هشدار می‌دهد که از نگاه بخشی از نیروها در اسرائیل، مسئله صرفاً جمهوری اسلامی نیست:
«فرقی ندارد جمهوری اسلامی باشد یا یک حکومت دیگر؛ تا وقتی ایران قوی باشد، خطرناک است.»

او از این برداشت به نتیجه‌ای مهم‌تر می‌رسد و نسبت به نگاه‌هایی هشدار می‌دهد که تضعیف و حتی تجزیه ایران را مستقل از نوع حکومت مستقر در تهران مطلوب می‌دانند.
اهمیت این سخنان الزاماً در پذیرفتن تمام تحلیل اعلایی نیست. اهمیت آن در تفکیک دو موضوعی است که در فضای سیاسی امروز ایران گاه یکی فرض می‌شوند: مخالفت با جمهوری اسلامی و نسبت ما با منافع ملی ایران.

می‌توان مخالف جمهوری اسلامی بود و هم‌زمان این پرسش را جدی گرفت:
آیا منافع همه بازیگرانی که با جمهوری اسلامی دشمن‌اند، الزاماً با منافع ایران و ایرانیان نیز همسو است؟
و اگر پاسخ منفی است، مرز میان مخالفت با یک حکومت و دفاع از یک کشور کجاست؟

#ایران #اسرائیل #منافع_ملی #آرش_اعلایی
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 «دست ما کوتاه و خرما بر نخیل»؛ در مذمت نمایش تجمل

در جامعه‌ای که مسکن برای بخش بزرگی از مردم به یکی از دشوارترین مسائل زندگی تبدیل شده، نمایش خانه‌های مجلل و سبک زندگی اشرافی چه معنایی پیدا می‌کند؟
سیدعلی صالحی در یادداشت کوتاه «مرارت مشتعل» از همین نقطه آغاز می‌کند؛ از مواجهه با مطالبی درباره «چیدمان منزل شاهانه و مدرن» چهره‌های شناخته‌شده و پرسشی که این تصاویر در برابر زندگی طبقات متوسط و فرودست قرار می‌دهند.

اما اعتراض او الزاماً به داشتن ثروت یا برخورداری از زندگی مرفه نیست. پرسش اصلی درباره نمایش آن در متن یک جامعه نابرابر است:

«حقیقتاً، وجداناً، شرافتاً... ارزش این نوع از خودنماییِ نامیمون چیست و چراست و کجاست؟»

صالحی از فاصله‌ای حرف می‌زند که فقط فاصله درآمدها نیست؛ فاصله میان آنچه گروهی از جامعه زندگی می‌کنند و آنچه گروهی دیگر هر روز به تماشای آن دعوت می‌شوند.

و شاید پرسش اصلی یادداشت همین باشد:
آیا در جامعه‌ای گرفتار فقر و نابرابری، برخورداری خصوصی و نمایش عمومیِ برخورداری یک چیزند؟
✍️ سیدعلی صالحی
مرداد ۱۴۰۵
📎 اصل کامل یادداشت «مرارت مشتعل» در ادامه

مرارتِ مشتعل

سید علی صالحی

حدوداً حوالی همین ایامِ آلبرده، گاهی در "گوگلِ فارسی" یک عبارتِ بعید... (خیلی نزدیک به قضاوتِ غیرِ قابل قبول) رخ می‌نماید: " نگاهی به چیدمانِ منزلِ شاهانه و مدرن..." با اسم و رسم و رخسار!

خب خوش به حال این عیان آمدگان گرامی، اما زندگان دیگر طبقاتِ میانه تا فرودست چه کنند که گرفتار این شکل از داوری‌های دردآور نشوند!؟
تا کی مقابل این "منت" ممنوع، با حسرتی از سر مبارزه‌ی طبقاتی بگویند: " دست ما کوتاه و خرما بر نخیل".

حقیقتاً، وجداناً، شرافتاً... ارزش این نوع از خودنماییِ نامیمون چیست و چراست و کجاست؟
آیا انعکاس این گونه "شبه‌خبر" سیاه، برای چه کسانی رو سپیدی آورده است، آن هم در جامعه‌ی ما!؟

این رخسارهای رحیم و محبوب، خود آیا به این بازی‌هایِ بلاخیز رخصت داده‌اند؟
مستاجران و کوخ‌نشین‌های هوادارِ همین حضرات، با خود چه می‌گویند؟

داشتن رویاهای رفیع (عاری از پیروزی و رسیدن و ترفیع) بسیار درست است، به شرط مهیا بودن شرایطِ سالم و عدالتِ عهد شده.
ما آنقدر سمت راست ایستاده‌ایم که شرق و غرب‌مان را گم کرده‌ایم و گاه آنچنان سمتِ چپ فرو می‌ریزیم که چاله در چاله‌ی چه کنم‌ها...!

عیان آمدگانِ اعیان آیا راضی به آه و اندوه و دریغ درماندگان همزبانِ خود هستند؟
آن‌ها و "شرایط" ی که به فقر دامن زده یک سو و آن‌ها که از این کاستی‌ها به بیشِ خویش می‌رسند هم یک جانب. اجمالاً و جمیعاً تنها غرقِ خور و خواب خود نباشند.

مرداد ۱۴۰۵

#سیدعلی_صالحی #نابرابری #جامعه #فقر
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

مصطفی پور رمضان
کرج. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

«به روی چون تو رفیقی، سفر خوش است مرا»

محمدابراهیم باستانی پاریزی از سفری به‌یادماندنی همراه ایرج افشار، احمد اقتداری و عباس زریاب خویی می‌نویسد؛ سفری که قرار بود مسیری ساده از مونیخ به سوئیس باشد، اما با ایرج افشار پشت فرمان، به دو روز و نیم گردش در اروپای آلپی تبدیل شد.
باستانی پاریزی با طنز مخصوص خودش می‌نویسد:
«افشار مثل هر یزدی دیگر اعتقادش این است که کسی که اتومبیل دربست کرایه می‌کند، اگر روزی ده پانزده ساعت با آن نرود ضرر خواهد کرد.»
و بعد فلسفه رانندگی افشار را چنین خلاصه می‌کند: باید با ماشین «رفت و رفت تا جایی که خود ماشین از پا بیفتد!»
این شیوه یک‌بار هم کار دستشان می‌دهد؛ در حوالی متئورا در یونان، ماشین از حرکت می‌ایستد و اگر تراکتوررانی محلی به دادشان نمی‌رسید، معلوم نبود چه مدت گرفتار می‌ماندند.
اما پایان خاطره همه این غرولندهای شیرین را کنار می‌زند:
«با همه اینها باید بگویم بهترین سفرهای من آنها بوده که با افشار همراه بوده‌ام.»
و بعد این دو بیت:
به روی چون تو رفیقی سفر خوش است مرا
تو گر رفیق نباشی سفر چه سود مرا
گاهی آنچه سفری را در حافظه نگه می‌دارد، مقصد نیست؛ رفیقی است که راه را با او طی کرده‌ایم.

متن یادداشت باستانی پاریزی:

یکبار که قرار بود از مونیخ به سوئیس برویم به توصیه ایرج افشار به جای وسایل عمومی یا هواپیما یک اتومبیل کرایه کردیم و چهار نفری _من و افشار و اقتداری و زریاب_ در آن نشستیم.
افشار مثل هر یزدی دیگر اعتقادش این است که کسی که اتومبیل دربست کرایه می‌کند اگر روزی ده پانزده ساعت با آن نرود ضرر خواهد کرد.
سفری که می‌شد چند ساعته تمام شود دو روز و نیم طول کشید و تمام اروپای آلپی را از سوئیس و اتریش و آلمان زیر پا گذاشتیم.
افشار وقتی پشت ماشین می‌نشیند بدون اینکه آب و بنزین و سایر لوازم را نگاه کند به راه می‌افتد و عقیده‌اش این است که با ماشین باید رفت و رفت تا جایی که خود ماشین از پا بیفتد.
بر اساس همین فلسفه‌ی غلطِ افشاریه‌ی اوست که یکبار در یونان در نزدیکی متئورا ماشین ایستاد و اگر یک تراکتورران زبان‌ندان ولی انسان نرسیده بود معلوم نبود چه مدت می‌بایست آنجا حیران باشیم.
با همه اینها باید بگویم بهترین سفرهای من آنها بوده که با افشار همراه بوده‌ام.
به روی چون تو رفیقی سفر خوش است مرا
تو گر رفیق نباشی سفر چه سود مرا

📚 محمدابراهیم باستانی پاریزی، بازیگران کاخ سبز، به نقل از «از کتاب فرصت»

#محمدابراهیم_باستانی_پاریزی #ایرج_افشار #کتاب #فرهنگ
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

خاتمی: «صلح شرافتمندانه» را باید فرصتی برای گشودن فضای زندگی مردم کرد

سیدمحمد خاتمی امروز در دیدار با جمعی از اصحاب رسانه، موضعی صریح در حمایت از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد گرفت و از تصمیم شورای عالی امنیت ملی، فرماندهان، تأیید رهبری و به‌ویژه اقدام مسعود پزشکیان در امضای این تفاهم‌نامه تقدیر کرد.

او معتقد است ایران پس از جنگ در موقعیتی قرار گرفته که توانسته «بقاء و موجودیت خود را به دشمن تحمیل کند» و اکنون باید از این موقعیت برای کاهش تنش و بهبود شرایط داخلی استفاده کرد.

خاتمی تأکید می‌کند که نه باید به آمریکا اعتماد کرد و نه از کارشکنی اسرائیل غافل شد؛ اما در عین حال، ادامه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» را نیز به مصلحت ایران نمی‌داند.

در نگاه او، معنای «صلح شرافتمندانه» دقیقاً همین‌جاست: پذیرفتن اینکه در مصالحه هم امتیاز داده می‌شود و هم امتیاز گرفته می‌شود، اما هدف باید جلوگیری از جنگ و تأمین خیر عمومی، عزت ایران و آینده مردم باشد.

بخش مهم دیگر سخنان خاتمی به داخل کشور مربوط است. او فرصت پس از جنگ را تنها یک مسئله سیاست خارجی نمی‌بیند و خواستار گشودن فضای زندگی برای مردمی شده که با فشار معیشتی و ناامیدی از آینده مواجه‌اند؛ از جمله با درخواست رفع محدودیت‌های اینترنت.

شاید محور اصلی سخنان امروز خاتمی را بتوان در یک پرسش خلاصه کرد:

اگر ایران توانسته از جنگ عبور کند، آیا اکنون می‌تواند دستاورد این تاب‌آوری را از میدان نظامی به زندگی روزمره مردم منتقل کند؟

📎 متن کامل سخنان سیدمحمد خاتمی در ادامه:

باید شجاعت و فداکاری رئیس جمهور محترم را قدر دانست/ امروز بقاء و موجودیت خود را به دشمن تحمیل کرده‌ایم  خاتمی در دیدار جمعی از اصحاب رسانه: ▫️بعد از جنگ فرصتی فوق العاده برای کشور و مردم پدید آمد که جلوه آن را در تفاهم نامه اسلام آباد می بینیم.▫️باید از شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان که به چنین تصمیم بزرگی رسیدند و رهبری که آن را تأیید کردند، تقدیر کرد. به ویژه باید از شجاعت و فداکاری رئیس‌جمهور که با امضای تفاهم‌نامه افتخاری را نصیب ایران کردند، قدردانی کرد.▫️گرچه چنانکه پیشتر گفته ام به آمریکا اعتماد نیست و اسرائیل هم هر چه از دستش برمی آید در کار صلح کارشکنی خواهد کرد، ولی این مائیم که با تدبیر باید هرکاری که جلو جنگ را بگیرد و از ادامه وضع نه جنگ نه صلح بگیریم.▫️امروز بقاء و موجودیت خود را به دشمن تحمیل کرده‌ایم. می‌توانیم با پرهیز از تنش، مصالح عمومی و خیر جامعه و عزت ایران و آینده آن را تأمین کنیم و فضای زندگی را به روی مردمی که در تنگنای سخت زندگی به سر می‌برند بگشاییم؛ این است معنی «صلح شرافتمندانه».▫️ امیدوارم رئیس جمهور در مورد رفع محدودیت اینترنت دستور اقدام جدی دهند.

#سیدمحمد_خاتمی #تفاهم_اسلام‌آباد #صلح #ایران
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

واکنش تند پدر مهسا امینی به اظهارات نماینده ملایر: «بریده باد زبان شما»

اظهارات احمد آریایی‌نژاد، نماینده ملایر در مجلس درباره مهسا (ژینا) امینی و اعتراضات پس از مرگ او، با واکنش تند خانواده امینی روبه‌رو شده است.
براساس گزارش منتشرشده، آریایی‌نژاد در یک مناظره در رسانه همشهری، هنگام سخن گفتن درباره مهسا امینی از عبارت توهین‌آمیزِ به درک واصل شده‌است، استفاده کرده و اعتراضات پس از مرگ او را «هشت ماه اغتشاش» خوانده است.
امجد امینی، پدر مهسا امینی در واکنش نوشته است:

«مطلع شدم احمد آریایی‌نژاد، نماینده ملایر در مجلس، با لفظی چنان‌که سزاوار و شایسته خود و اسلاف ایشان است... به دختر ما، خانواده ما و تمام مردم کردستان و ایران توهین کرده است.»

او سپس با اشاره به مشکلات اقتصادی و اجتماعی کشور، خطاب به این نماینده مجلس می‌نویسد:

«عجیب است در شرایطی که مردم این مملکت به‌خاطر تصمیمات امثال آقای نماینده در اوج فقر و فلاکت هستند... باز هم سراغ دختر ما رفته‌اند.»

اما تندترین بخش پاسخ پدر مهسا امینی مستقیماً متوجه عبارتی است که به آریایی‌نژاد نسبت داده شده:

«می‌گویید فرشته نازنین ما به درک واصل شد؛ بریده باد زبان شما که یک مملکت را به درک واصل کردید...»

امجد امینی در پایان تأکید کرده است که نام دخترش در کنار «هزاران انسان بی‌گناه دیگر» در تاریخ ایران باقی خواهد ماند.
فارغ از اختلاف عمیقی که همچنان درباره وقایع سال ۱۴۰۱ در جامعه ایران وجود دارد، این ماجرا یک پرسش ساده‌تر هم دارد:
اگر تیغ نظارت استصوابی بخش بزرگی از حق انتخاب مردم را محدود نکرده بود و رقابتی واقعی‌ برای ورود به مجلس وجود داشت، آیا فردی با چنین ادبیات و چنین سطحی از مواجهه با یک شهروند درگذشته و خانواده داغدار او، باز هم می‌توانست بر کرسی نمایندگی مردم بنشیند؟
و فارغ از سازوکار انتخاب او، آیا یک نماینده مجلس، حتی در شدیدترین اختلاف سیاسی، اساساً مجاز است درباره یک شهروند درگذشته و خانواده داغدار او با چنین ادبیات سخیفی سخن بگوید؟

#مهسا_امینی #ژینا_امینی #مجلس #احمد_آریایی‌نژاد

#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 چرا واشینگتن مدام ایران را اشتباه می‌خواند؟
آیا ممکن است بخش مهمی از خطاهای سیاست آمریکا در قبال ایران، نه ناشی از کمبود اطلاعات، بلکه حاصل تصویر نادرستی باشد که از جامعه و ساختار قدرت در ایران ساخته شده است؟
رؤیا ایزدی، استاد علوم سیاسی دانشگاه رود آیلند، در مقاله‌ای برای Good Authority از منظر علوم سیاسی به همین پرسش می‌پردازد و استدلال می‌کند که در محاسبات آمریکا و اسرائیل درباره ایران، دست‌کم دو خطای اساسی وجود داشته است.
نخست، یکی گرفتن صدای بخش‌هایی از ایرانیان خارج از کشور با جامعه داخل ایران.
مخالفت گسترده با جمهوری اسلامی در میان بخشی از دیاسپورای ایرانی واقعیتی قابل مشاهده است؛ اما از نظر ایزدی، تبدیل‌کردن آن به تصویری از کل جامعه ایران می‌تواند سیاست‌گذار خارجی را به این نتیجه نادرست برساند که حکومت در داخل تقریباً هیچ پایگاه اجتماعی ندارد و در صورت وارد شدن یک ضربه خارجی، جامعه خود مرحله نهایی تغییر حکومت را انجام خواهد داد.
خطای دوم شاید بنیادی‌تر باشد:
دیدن جمهوری اسلامی مانند حکومت صدام در عراق یا قذافی در لیبی؛ نظامی متکی به یک رهبر که با حذف رأس آن، کل ساختار فرو می‌ریزد.
ایزدی می‌گوید جمهوری اسلامی محصول یک انقلاب توده‌ای است و طی نزدیک به نیم قرن، مجموعه‌ای از نهادها، شبکه‌های اجتماعی، بوروکراسی، ساختارهای امنیتی و نظامی و سازوکارهای بازتولید قدرت ایجاد کرده است. از منظر علوم سیاسی، چنین حکومت‌هایی می‌توانند بسیار مقاوم‌تر از رژیم‌های شخصی یا برآمده از کودتا باشند.
این البته به معنای برخورداری جمهوری اسلامی از حمایت اکثریت جامعه نیست؛ و خود نویسنده نیز چنین ادعایی نمی‌کند.
نکته او ظریف‌تر است: مخالفت گسترده با حکومت را نباید با فقدان کامل پایگاه اجتماعی حکومت یکی گرفت.
ایزدی برای پشتیبانی از این ادعا به داده‌های پیمایشی نیز استناد می‌کند. در پیمایشی که خودش در سال ۲۰۲۴ انجام داده، ۳۰ درصد پاسخ‌دهندگان طرفدار تغییر رژیم، ۵۷ درصد خواهان اصلاحات تدریجی و ۱۳ درصد طرفدار وضع موجود بوده‌اند. در پژوهش دیگری با روشی طراحی‌شده برای کاهش پنهان‌کردن عقاید سیاسی، حمایت برآوردشده از جمهوری اسلامی از ۵۷ درصد در سؤال مستقیم به ۴۷ درصد کاهش پیدا کرده است. این اعداد طبیعتاً مانند هر پیمایش سیاسی در ایران قابل بحث و نقد روش‌شناختی‌اند؛ اما نویسنده از آنها برای رد تصویر «جامعه‌ای کاملاً یکدست در برابر حکومت» استفاده می‌کند.
مقاله همچنین به نکته‌ای اشاره می‌کند که در تحلیل تحولات ایران گاهی نادیده گرفته می‌شود:
اعتراض به حکومت، نارضایتی عمیق و حتی خواست تغییر سیاسی، الزاماً به معنای استقبال از مداخله نظامی خارجی نیست.
تهدید خارجی می‌تواند در بخشی از جامعه حتی اثری معکوس ایجاد کند و پدیده شناخته‌شده «گردآمدن حول پرچم» را فعال کند. به همین دلیل، انتظار اینکه فشار نظامی خارجی الزاماً اعتراض داخلی را به قیام برای سرنگونی حکومت تبدیل کند، از نظر نویسنده پشتوانه محکمی در علوم سیاسی ندارد.
در نهایت، اهمیت مقاله ایزدی در دفاع از جمهوری اسلامی یا انکار بحران مشروعیت آن نیست؛ مسئله اصلی شناخت موضوع پیش از سیاست‌گذاری درباره آن است.
ممکن است یک حکومت اقتدارگرا باشد، بخش بزرگی از جامعه از آن ناراضی باشند و هم‌زمان همان حکومت از نهادهای ریشه‌دار، شبکه‌های سازمانی، بخشی از پایگاه اجتماعی و ظرفیت بالای بقا برخوردار باشد.
نادیده گرفتن هر یک از این واقعیت‌ها، تحلیل را ناقص می‌کند.
و شاید پرسش مهم مقاله همین باشد:
آیا واشینگتن ایرانِ واقعی را تحلیل می‌کند، یا ایرانی را که بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور برای آن ترسیم کرده‌اند؟
✍️ رؤیا ایزدی
استادیار علوم سیاسی دانشگاه رود آیلند

📎 ترجمه کامل فارسی مقاله در Instant View

📎 اصل مقاله در Good Authority

#ایران #آمریکا #جمهوری_اسلامی #علوم_سیاسی #سیاست_خارجی
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

▫️ نفت؛ ثروت ملی یا حیاط‌خلوت دلالان؟

وقتی فروش نفت به‌دلیل تحریم از مسیرهای غیرشفاف، واسطه‌ها و شبکه‌های تراستی می‌گذرد، مرز میان «دور زدن تحریم» و ایجاد بستری برای فساد، به مسئله‌ای حیاتی تبدیل می‌شود.
یاشار سلطانی که پیش‌تر نیز درباره سازوکارهای غیرشفاف فروش نفت و پدیده «خالی‌خوانی» نوشته بود، این‌بار با لحنی کم‌سابقه هشدار داده است که بخشی از سرمایه ملی در اختیار دلالان قرار گرفته و نسبت به آنچه «قربانی‌سازی» برای ایجاد حاشیه امن برای عوامل اصلی می‌خواند، هشدار داده است. او می‌گوید در صورت ادامه این روند، اسناد و اطلاعات بیشتری منتشر خواهد کرد. گزارش‌های قبلی او نیز مشخصاً به نقش تراستی‌ها، واسطه‌ها و حساب‌های غیرشفاف در چرخه فروش و وصول پول نفت پرداخته‌اند.
پرسش اصلی اما فراتر از یک فرد یا پرونده است:
محرمانگی در فروش نفت تا کجا ضرورتِ مقابله با تحریم است و از کجا می‌تواند به پوششی برای فساد تبدیل شود؟
سلطانی در بخشی از نوشته تازه‌اش می‌گوید:

«دوران پنهان‌شدن پشت عنوان‌های امنیتی و محرمانه‌سازی فساد باید تمام شود.»

🔻 متن کامل یاشار سلطانی:
▫️ هشدار می‌دهم:
نفتی را که قرار بود بر سر سفره مردم باشد، وارد بازی کثیف چند #دلال دزد و چند #جوجه_اطلاعاتی نکنید.
در موضوع نان مردم و منافع ملی، تا پای جان ایستاده‌ام.
اگر قرار باشد با صحنه‌سازی، قربانی کردن یک نفر و پرونده‌سازی، برای فاسدان اصلی حاشیه امن بسازید، هر آنچه می‌دانم و هر سندی که لازم باشد، منتشر خواهم کرد.
به همان اندازه که معیشت مردم به عملکرد معدودی تراستی در مقیاس ملی گره خورد، بخش بزرگی از همین سرمایه ملی نیز به دست جماعتی دلال، غارتگر و بی‌وطن به تاراج رفت.
در خرابه‌های زندگی مردم دنبال گنج نگردید.
اجازه نمی‌دهم به پشتوانه چند #جوجه_اطلاعاتی و با طراحی سناریوهای کثیف، بیت‌المال را غارت کنید، حقوق مردم را زیر پا بگذارید و بعد با قربانی‌سازی، رد پای فاسدان اصلی را پاک کنید.
دوران پنهان‌شدن پشت عنوان‌های امنیتی و محرمانه‌سازی فساد باید تمام شود.
اگر این بازی ادامه پیدا کند، سکوت نخواهم کرد.

یاشار سلطانی

💬 پرسش فرهیختگان
در شرایط تحریم، فروش نفت ناگزیر با سطحی از محرمانگی همراه است؛ اما مرز میان محرمانگیِ ضروری و پنهان‌کاریِ فسادزا کجاست؟
به نظر شما چه سازوکاری می‌تواند هم امکان دور زدن تحریم‌ها را حفظ کند و هم مانع سوءاستفاده از منابع عمومی شود؟
نظرتان را در کامنت‌ها بنویسید.


#یاشار_سلطانی #نفت #فساد #شفافیت #بیت_المال #منافع_ملی #مبارزه_با_فساد

#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🗳 وقتی سیاستمدار به رأی تک‌تک شهروندان نیاز دارد

این تصاویر آرشیوی، رجب طیب اردوغان جوان را نشان می‌دهد؛ سال‌ها پیش از آنکه رئیس‌جمهور ترکیه شود.
ماجرا به انتخابات محلی ۱۹۸۹ بازمی‌گردد؛ زمانی که اردوغان از حزب رفاه نامزد شهرداری بی‌اوغلو بود. او در این ویدئو خاطره‌ای از یکی از روزهای تبلیغات انتخاباتی خود تعریف می‌کند: ورود به هتلی و مواجهه با گروهی از زنان که به تن‌فروشی اشتغال داشتند.
اردوغان روایت می‌کند که همراهانش انتظار داشتند آن محل را ترک کند؛ اما او ماند و با زنان صحبت کرد.
پیامش به آنها، با همه بار ایدئولوژیک و مذهبی‌اش، یک جمله سیاسی مهم هم داشت:
رأی شما را می‌خواهم.

نه به این دلیل که سبک زندگی آنها را تأیید می‌کرد؛ بلکه دقیقاً در شرایطی که میان جهان فکری او و زندگی آنها فاصله‌ای عمیق وجود داشت.
همین روایت یک پرسش مهم‌تر درباره سازوکار انتخابات پیش می‌کشد:
وقتی سیاستمدار برای رسیدن به قدرت واقعاً به رأی شهروندان نیاز داشته باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟
ناچار است از حلقه هواداران خود بیرون بیاید؛ با کسانی حرف بزند که شبیه او فکر نمی‌کنند، مشکلات گروه‌هایی را بشنود که شاید اساساً با سبک زندگی‌شان مخالف باشد و برای به دست آوردن رأی آنان، توضیح دهد که قرار است چه کاری برایشان انجام دهد.
این الزاماً سیاستمدار را دموکرات، اخلاقی یا حتی وفادار به وعده‌هایش نمی‌کند.
اما یک سازوکار مهم ایجاد می‌کند:
قدرت، برای به دست آمدن، محتاج شهروند می‌شود.

و شاید یکی از مهم‌ترین کارکردهای انتخابات رقابتی همین باشد؛ نه اینکه سیاستمداران را الزاماً انسان‌های بهتری کند، بلکه هزینه نادیده گرفتن شهروندان را برای آنها بالا ببرد.

🎥 ویدئوی آرشیوی روایت رجب طیب اردوغان از انتخابات محلی ۱۹۸۹

#انتخابات #دموکراسی #اردوغان #ترکیه
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 آیا مجلس به‌جای بستن رخنه‌های امنیتی، پنجره‌های رسانه‌ای را می‌بندد؟

مصوبه جنجالی مجلس برای مقابله با «نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه» همچنان واکنش‌برانگیز است.

غلامحسین کرباسچی اصل ضرورت قانون‌گذاری برای مقابله با نفوذ و انتقال اطلاعات حساس را رد نمی‌کند؛ پرسش او اما این است که آیا اساساً منشأ نفوذ درست شناسایی شده است؟
او می‌پرسد اطلاعات حساسی که در اختیار طرف مقابل قرار گرفته، از چه مسیری منتقل شده است: عامل انسانی؟ شنود و ماهواره؟ پهپاد؟ نفوذ سایبری؟ شبکه‌های ارتباطی ناامن و نرم‌افزارهای آلوده؟
و هشدار می‌دهد اگر بدون پاسخ روشن به این پرسش‌ها، تمرکز قانون بر خبرنگاران، مصاحبه‌ها و رسانه‌های خارجی قرار گیرد، ممکن است آسان‌ترین حوزه برای محدودکردن انتخاب شود، نه مهم‌ترین رخنه برای بستن.
کرباسچی به سوی دیگر ماجرا نیز اشاره می‌کند: در جنگ امروز، روایت بخشی از میدان نبرد است و کشوری که برای جلوگیری از خروج اطلاعات همه پنجره‌ها را ببندد، ممکن است راه رساندن روایت و صدای خودش به جهان را نیز مسدود کند.
از میان سخنان او شاید این جمله جانِ بحث باشد:
«قانون زمانی کارآمد است که دقیقاً همان رخنه‌ای را ببندد که از آن ضربه خورده‌ایم، نه رخنه‌ای را که دیدن و محدود کردنش ساده‌تر است.»
این همان پرسشی است که پس از تجربه نفوذهای امنیتی اخیر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند:
اگر اطلاعات حساس از مسیرهای امنیتی، فنی و سایبری نشت کرده باشد، محدود کردن روزنامه‌نگار، دانشگاه، پژوهشگر و ارتباط با رسانه‌های خارجی قرار است کدام رخنه را ببندد؟
و مهم‌تر:
مبادا پنجره‌ها را ببندیم، اما رخنه‌ها همچنان باز بمانند.

✍️متن کامل یادداشت غلامحسین کرباسچی:

تصویب قانون برای مقابله با نفوذ خارجی و جلوگیری از انتقال اطلاعات حساس، در اصل اقدامی ضروری است. اما مسئله از جایی آغاز می‌شود که گمان کنیم مسیر اصلی نفوذ، فقط خبرنگار، مصاحبه یا رسانه خارجی است و با محدود کردن این حوزه می‌توان بخش مهمی از مشکل را حل کرد.

پرسش اساسی این است که اطلاعات حساس دقیقاً چگونه به دست طرف مقابل رسیده است. چه میزان از این اطلاعات از طریق عامل انسانی منتقل شده و چه مقدار محصول شنود، ماهواره، پهپاد، نفوذ سایبری یا ضعف‌های فنی بوده است؟ اگر منشأ آسیب را دقیق ندانیم، چگونه می‌توان برای آن قانون مؤثر نوشت؟

امنیت امروز بسیار پیچیده‌تر از مفهوم سنتی «جاسوس» است. یک تلفن همراه، یک شبکه ارتباطی ناامن یا یک نرم‌افزار آلوده می‌تواند اطلاعاتی تولید کند که از بسیاری از مصاحبه‌ها حساس‌تر باشد.

محدود کردن رسانه‌ها هزینه دیگری نیز دارد. در جنگ امروز، روایت بخشی از میدان نبرد است. اگر با هدف جلوگیری از درز اطلاعات همه پنجره‌ها بسته شود، ممکن است صدای خودمان نیز از همان پنجره‌ها بیرون نرود.

قانون لازم است، اما قانون زمانی کارآمد است که دقیقاً همان رخنه‌ای را ببندد که از آن ضربه خورده‌ایم، نه رخنه‌ای را که دیدن و محدود کردنش ساده‌تر است. خطر اصلی این است که رخنه واقعی همچنان باز بماند و ما تصور کنیم با محدود کردن رسانه‌ها، ساختار امنیتی کشور امن‌تر شده است.

#نفوذ #امنیت #رسانه #مجلس #آزادی_رسانه
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 آیا اپوزیسیون برای «امروز ایران» هم برنامه‌ای دارد؟

سال‌هاست بخش بزرگی از مخالفان جمهوری اسلامی از گذار از نظام موجود و استقرار یک نظام دموکراتیک سخن می‌گویند. اما یک پرسش کمتر مورد توجه قرار گرفته است:
اگر این گذار نه امروز و فردا، بلکه فرایندی طولانی و دشوار باشد، تکلیف ایران تا آن زمان چیست؟
کشور نمی‌تواند در انتظار تحقق یک تحول سیاسی متوقف بماند.
فقر و کاهش قدرت خرید، بحران آب و انرژی، آسیب‌های محیط‌زیستی، مسائل امنیتی و خطر درگیری مجدد با آمریکا، همگی مسائلی هستند که همین امروز بر زندگی میلیون‌ها ایرانی اثر می‌گذارند.
در سوی دیگر، بازسازی زیرساخت‌ها و اقتصاد ایران به منابع مالی گسترده نیاز دارد؛ آن هم در شرایطی که تحریم‌ها، محدودیت‌های فروش نفت و دشواری دسترسی ایران به منابع مالی خارجی همچنان بخشی از مسئله‌اند.
اینجاست که یک پرسش مهم در برابر نیروهای مخالف جمهوری اسلامی قرار می‌گیرد:
آیا اپوزیسیون در کنار برنامه برای «تغییر نظام»، نباید برنامه‌ای برای «نجات کشور» نیز داشته باشد؟
اگر پاسخ مثبت است، پرسش‌های دشوارتری در پی آن می‌آیند:
🔻 آیا باید از هر اقدامی که امروز فشار اقتصادی بر مردم را کاهش می‌دهد حمایت کرد، حتی اگر به تثبیت حکومت کمک کند؟
🔻 آیا رفع تحریم‌ها، کاهش تنش خارجی و جلوگیری از جنگ باید مستقل از مسئله تغییر نظام دنبال شود؟
🔻 اپوزیسیون برای بحران آب، انرژی، مهاجرت نخبگان، سرمایه‌گذاری و بازسازی اقتصاد ایران چه برنامه‌ای دارد؟
و شاید مهم‌تر از همه:
مرز میان تلاش برای بهبود زندگی مردم در ساختار موجود و کمک ناخواسته به بقای همان ساختار کجاست؟
این پرسش‌ها موضوع گفت‌وگویی با دکتر مهرداد خوانساری، سیاستمدار مشروطه‌خواه و فعال سیاسی، و دکتر سعید پیوندی، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی است.
بحثی که مسئله را از «فردای جمهوری اسلامی» به یک پرسش فوری‌تر می‌برد:
تا رسیدن آن فردا، برای امروز ایران چه باید کرد؟
🎥 گفت‌وگوی کامل: مشاهده برنامه در یوتیوب

#ایران #اپوزیسیون #گذار_دموکراتیک #دموکراسی
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 «جنوب ایران فدای جنوب لبنان»؛ جمله جنجالی مجری صداوسیما
ویدئویی از ریحانه قاسمی‌زاده، مجری صداوسیما در شبکه‌های اجتماعی در حال انتشار است که در آن، در واکنش به رفتار بخشی از مردم، جمله‌ای می‌گوید که با واکنش‌های زیادی روبه‌رو شده است:
«جنوب ایران فدای جنوب لبنان.»
فارغ از زمینه سیاسی سخنان او، طرح چنین عبارتی از تریبون رسانه‌ای که عنوان «ملی» دارد، خود پرسشی جدی ایجاد می‌کند:
آیا هیچ هدف و مصلحت سیاسی می‌تواند مجوزی برای قرار دادن بخشی از ایران در برابر سرزمینی دیگر باشد؟
🎥 ویدئو را ببینید و خودتان درباره سخنان کامل مجری قضاوت کنید.

«تور امنیتی برای کاربران فضای مجازی»؟
در واکنش به این سخنان، یغما فشخامی، روزنامه‌نگار، برداشت دیگری را مطرح کرده و نوشته است:
«وظیفه صداوسیما شده تور پهن کردن برای احضار و بازداشت کاربران فضای مجازی!
مثلا همین مجری تلویزیون پایداری‌چی‌ها که گفته "جنوب ایران فدای جنوب لبنان"؛ خودش می‌دونه چنین حرفی خشم و واکنش مردم رو به دنبال داره.
حرف رو میزنه، واکنش‌ها رو می‌گیره و بعد هم عده‌ای احضار و بازداشت می‌شن»

فرهیختگان:
برای این ادعا که چنین اظهاراتی عامدانه با هدف شناسایی و برخورد با کاربران مطرح می‌شود، در حال حاضر مستند مستقلی در اختیار نداریم و آن را صرفاً به‌عنوان تحلیل یغما فشخامی نقل می‌کنیم.
اما درباره خود جمله می‌توان پرسید:

اگر یک مجری در رسانه ملی بگوید «جنوب ایران فدای جنوب لبنان»، انتظار چه واکنشی از مردمی دارد که این رسانه قرار است رسانه آنها باشد؟


#صداوسیما #ایران #لبنان #رسانه_ملی #ریحانه_قاسمی_زاده

#فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔻 وقتی شکست را «پیروزی» می‌نامیم، چگونه می‌توان مسیر را اصلاح کرد؟

شکست در سیاست فقط از دست دادن یک نبرد یا نرسیدن به یک هدف نیست. گاهی هزینه‌ای که برای یک دستاورد پرداخت شده، آن‌قدر بزرگ است که خودِ آن «پیروزی» نیز نیازمند بازنگری است.
مجتبی لطفی در یادداشت «منش پذیرفتن شکست» به مسئله‌ای می‌پردازد که فراتر از یک دوره یا یک حکومت است:
آیا سیاستمداری که اساساً امکان شکست خود را نمی‌پذیرد، می‌تواند اشتباهاتش را اصلاح کند؟
نویسنده برای توضیح این مسئله تصویری گویا می‌سازد: ورزشکاری که حریفان یکی پس از دیگری او را به خاک می‌زنند، اما هر بار بلند می‌شود و برای خود و هوادارانش فریاد می‌زند:
«دیگه کسی نبود؟!»
مسئله از جایی خطرناک‌تر می‌شود که شکست نه‌تنها انکار شود، بلکه برای آن روایت، فضیلت و حتی قداست ساخته شود؛ هزینه‌ها دستاورد معرفی شوند و هر نتیجه‌ای، صرف‌نظر از نسبت آن با اهداف اولیه، «پیروزی» نام بگیرد.
لطفی این الگو را در تجربه جنگ ایران و عراق نیز جست‌وجو می‌کند و به سخنان آیت‌الله خمینی درباره ادامه جنگ و سپس روایت او از نتایج جنگ در «منشور روحانیت» اشاره می‌کند. در این منشور، خمینی صراحتاً می‌گوید جمهوری اسلامی «در هیچ زمینه‌ای مغلوب و شکست‌خورده» نیست و حتی در جنگ نیز پیروزی از آنِ ایران بوده است.
اما پرسش اصلی یادداشت، تاریخی نیست؛ پرسشی درباره امروز و فردای سیاست است:
اگر یک نظام سیاسی هرگز شکست خود را به رسمیت نشناسد، چه سازوکاری برای آموختن از خطا، تغییر راهبرد و جلوگیری از تکرار هزینه‌ها باقی می‌ماند؟
و شاید مهم‌ترین جمله نویسنده همین باشد:
«به موازات عدم پذیرش شکست از سوی هر سیاستمدار، شعارهای آرمانی و آسمانی از سوی وی و مشاورانش بیش از پیش پر می‌کشد، اما کامی از مردم شیرین نمی‌شود.»

📄 اصل یادداشت مجتبی لطفی در ادامه:

منش پذیرفتن شکست!

برای رسیدن به فتح و پیروزی، در میان عوامل خرد و کلان، یک عامل مهم، پذیرفتن این نکته است که ما هم دچار شکست شده‌ایم در غیر این صورت تلاشی برای رسیدن به پیروزی و جبران شکست حاصل نمی‌شود زیرا هماره خود را پیروز می‌دانیم و یا به پیروزی‌های مقطعی و کوتاه مدت بسنده می‌کنیم. این هم هست که گاهی پیروزی بدست آمده در برابر هزینه داده شده، ناچیز است زیرا سیاستمدار باید به آینده نگاه کند و منابع و منافعی که برای رسیدن به این پیروزی آتش زده شده در چه ترازی است و برای جبران آن، کدام اندوخته به‌جای مانده جواب می‌دهد و الاّ و این نیز یک شکست واقعی است.
ورزشکار زورخانه‌ای را فرض کنید که توسط یکی پس از دیگری از حریفان، گرده‌اش به خاک مالیده شود و در عوضِ پذیرش شکست و تدارک دراز مدت، از جای بلند شده، با سرخوشی و برای دلخوش خود و هوادارانش بگوید: «دیگه کسی نبود؟!» او به خود و مریدانش القا می‌کند که همین بارها به خاک مالیده شدن، احدی‌الحُسنین است و این هم یک پیروزی است مگر پیروزی فقط به خاک مالیدن گرده حریف است؟ وی در حقیقت واقعیت‌ها و مفاهیم را جابجا می‌کند زیرا توجیهی برای ناتوانی جسمی و فکری خود ندارد و سپس از شکست قدیس‌سازی می‌کند و گاه رندانه خود را با انبیا و امامان شیعه قیاس کرده می‌گوید آنان نیز یا کشته شدند یا مسموم و شیعه یعنی اشک و خون و آه!
استناد کردن به سیره بزرگان هر دین و مذهبی بلای جان معاصران شده است و هر کسی این پازل را به قطعه‌ای از آن تمسک می‌کند و نتیجه‌گیری خود را به خورد جامعه می‌دهد.
در حالی که برای تحلیل یک واقعه و سپس الگوسازی، باید زمان، مکان و وضعیت را این همانی فرض کرد و سپس به قیاس منطقی پرداخت. ولی آیا زمینه این همانی در کجا هست و کجا نیست خود اول الکلام است.

ملخص کلام این‌که:
تا مقامات نسبتشان با پذیرش و نظریه شکست، نسبت جن و بسم‌الله باشد و اصلا در قاموس آنان شکست معنایی نداشته باشد، نه تنها در باره نسل حاضر و نه برای آینده، هیچ تبعات منفی در نظر نمی‌‌گیرند. این وضعیت هنوز از جنگ ۸ ساله که پس از فتح خرمشهر ۶ سال ادامه یافت و حاصلی نداشت، قابل درک است زیرا رهبری آن زمان پذیرش قطع‌نامه را شکست می‌دانست و جام زهر؛ اما شکست‌های پی در پی پس از فتح خرمشهر را دارای اشکال نمی‌دانست و در بیانیه منشور روحانیت در روزهای پایانی سال ۶۷‌‌ می‌گوید:«اگر همه علل و اسباب را در اختیار داشتیم در جنگ به اهداف بلندتر و بالاتر می‌نگریستیم و می‌رسیدیدم». (دو هفته قبل از پذیرش قطع نامه آیت‌الله خمینی شعار جنگ جنگ تا رفع فتنه در کل عالم را مطرح کرده بود).
تجربه ثابت کرده است به موازات عدم پذیرش شکست از سوی هر سیاستمدار، شعارهای آرمانی و آسمانی از سوی وی و مشاورانش، بیش از پیش پر می‌کشد، اما کامی از مردم شیرین نمی‌شود.

#سیاست #جنگ_ایران_و_عراق #تصمیم‌گیری
#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی