🔴 نبرد با جهان تا لحظه خودکشی
✍️ مرضیه حاجی‌هاشمی
مرضیه حاجی‌هاشمی از تعبیر «D-Day اقتصادی» که به ترامپ نسبت داده شده، آغاز می‌کند و آن را به تجربه تاریخی D-Day، نازیسم و مفهوم «الهیات سیاسی آخرالزمانی» پیوند می‌زند.
محور اصلی نوشته اما نه تاریخ جنگ جهانی دوم، بلکه خطری است که نویسنده در نوع خاصی از سیاست می‌بیند: سیاستی که در آن حکومت دیگر صرفاً مسئول اداره کشور نیست، بلکه خود را حامل رسالت تاریخی می‌پندارد.
در چنین ساختی، شکست یک سیاست به‌سادگی پذیرفته نمی‌شود؛ زیرا عقب‌نشینی می‌تواند «خیانت به رسالت» تعبیر شود، مصالحه معنای تسلیم پیدا کند و دشمن از یک رقیب سیاسی به مانعی در برابر تحقق مأموریتی تاریخی تبدیل شود.
حاجی‌هاشمی با اشاره به بحث‌های مارک لیلا درباره الهیات سیاسی، این منطق را از خطرناک‌ترین صورت‌های سیاست می‌داند؛ وضعیتی که در آن حتی افزایش هزینه‌های انسانی و اقتصادی الزاماً به تجدیدنظر منجر نمی‌شود.
و نوشته را با این گزاره تکان‌دهنده به پایان می‌برد:
«این یکی از خطرناک‌ترین اشکال حکومت در جهان است که برای آن، نبرد با جهان تا لحظه خودکشی ادامه دارد.»

متن کامل یادداشت مرضیه هاشمی اینجا

فرهیختگان:
اما پرسشی که این تحلیل پیش می‌کشد شاید حتی مهم‌تر از مقایسه تاریخی آن باشد:
از کجا می‌توان فهمید یک حکومت هنوز برای تأمین منافع کشور می‌جنگد و از کجا «ادامه نبرد» خود به هدف تبدیل شده است؟
و در چنین وضعیتی، چه کسی و با چه سازوکاری می‌تواند هزینه و فایده ادامه راه را دوباره محاسبه کند؟

#مرضیه_حاجی_هاشمی #ایران #سیاست_خارجی #جنگ #الهیات_سیاسی #ترامپ
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🍲 قیمه‌پلو؛ غذایی به بهای یک اسب!
در یکی از رساله‌های آشپزی دوره صفوی، محمدعلی باورچی هنگام شرح قیمه‌پلو، از پاداش چشمگیری می‌گوید که برای پخت این غذا گرفته است:
«اما قیمه پلاو. قیمهٔ او را بسیار لذیذ و نازک باید گرفت. و این فقیر حقیر پُرتقصیر از سلطان حمزه‌میرزا علیه‌الرحمن و الغفران بر سر قیمهٔ مذکور یک اسب کبود رعنا جایزه گرفتم.»
یعنی قیمه‌پلویی چنان به مذاق سلطان خوش آمده که آشپز، یک اسب کبود رعنا جایزه گرفته است!
📚 مأخذ: آشپزی دوره صفوی، متن دو رساله «کارنامه» و «مادة‌الحیوة»، به کوشش ایرج افشار، ۱۳۶۰، ص ۲۰۹.
از سفره نگار

#قیمه_پلو #آشپزی_ایرانی #آشپزی_صفوی #تاریخ_غذا #ایرج_افشار
#کارنامه_خورش

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔵 آیا «همه ما انقلابی هستیم»؟
📌 «به یک معنا، همه ما انقلابی هستیم؛ زیرا دائماً به دنبال جدیدترین مدل‌ها و ایده‌ها هستیم. در چنین شرایطی، اگر سنتی وجود نداشته باشد، محافظه‌کاری نیز امکان شکل‌گیری ندارد.»
🎥 نشست «محافظه‌کاری و لیبرالیسم در ایران»
🎙 با سخنرانی احمد بستانی
محافظه‌کاری در جامعه‌ای که خودِ «نو بودن» به یک ارزش تبدیل شده، چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟ و آیا اساساً می‌توان بدون وجود سنتی زنده و قابل دفاع، از اندیشه محافظه‌کارانه سخن گفت؟
احمد بستانی در این نشست به نسبت محافظه‌کاری، لیبرالیسم، سنت و میل دائمی به تغییر در جامعه ایران می‌پردازد.

🎥 مشاهده کامل نشست در یوتیوب

#احمد_بستانی #محافظه_کاری #لیبرالیسم #اندیشه_سیاسی #سنت #ایران
#دیدگاه_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

⚫️ اعدام مجید آدینه؛ روایت کانون حقوق بشر ایران از زندگی «خیّری» که در اعتراضات دی‌ماه بازداشت شد

مجید آدینه، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، سحرگاه یکشنبه اعدام شد.
کانون حقوق بشر ایران با انتشار روایتی از زندگی او اعلام کرده است که آدینه نزدیک به دو دهه در فعالیت‌های خیریه حضور داشته و از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست، خانواده‌های کم‌برخوردار و افراد کارتن‌خواب حمایت می‌کرده است.
بنا بر روایت این نهاد، آدینه در دوران بازداشت تحت شکنجه قرار گرفته و از ناحیه کتف آسیب دیده بود. همچنین با وجود حضور چهار وکیل در پرونده، خانواده او تنها صبح روز اجرای حکم از اعدام مطلع شدند.
انتشار این روایت بار دیگر مسئله نحوه رسیدگی قضایی به پرونده بازداشت‌شدگان اعتراضات، حق برخورداری از دادرسی عادلانه و اجرای مجازات اعدام در پرونده‌های سیاسی و اعتراضی را در کانون توجه قرار می‌دهد.
📷 تصویر: مجید آدینه
#مجید_آدینه #اعدام #اعتراضات_دی_ماه #حقوق_بشر #دادرسی_عادلانه

#حقوق_انسان_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

زهرا معبودی زرنق
کرج. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🟢 «میرحسین عزیز را دعا کنید»؛ گزارش «باور» از ناخوشی میرحسین موسوی

کانال گلچین (bavarh) با انتشار یادداشتی درباره میرحسین موسوی، از ناخوشی و مشکلات جسمانی او خبر داده است.
در این نوشته آمده است که موسوی، پس از سال‌ها حصر، این روزها با مشکلات قلبی و نوسان فشار خون روبه‌روست و نویسنده از مخاطبان خواسته برای سلامتی او دعا کنند.
نویسنده در بخش دیگری از یادداشت، کارنامه موسوی در دوران نخست‌وزیری و جنگ ایران و عراق و همچنین اعتراض او به نتایج انتخابات سال ۱۳۸۸ و حصر پس از آن را مرور کرده و نوشته است:
«این روزها که ۱۷ سال از حصر پیرمرد شجاع و با تدبیر ۸۴ ساله جنبش سبز گذشته است؛ اخبار ناخوشی از وضعیت جسمانی میر دل‌ها می‌شنویم. حال مهندس خوش نیست.»
در پایان نیز با استناد به بیت مشهور سعدی، از ایرانیان خواسته شده برای بهبود وضعیت جسمانی میرحسین موسوی دعا کنند.

متن کامل یادداشت:

میرحسین عزیز را.دعا کنید!

🔻آهای بی انصاف های زمانه بدانید؛ اداره جنگ ۸ ساله صدام علیه ایران،از افتخارات فراموش نشدنی ملت ماست،
یکی از استوانه های حماسه دفاع مقدس ،میرحسین موسوی بود که در کسوت نخست وزیری کاردان و کارآمد و بی ادعای جمهوری اسلامی، کارنامه مشعشعی از خویش در دوره طولانی این جنگ  به یادگار گذاشت.
دراین ۸ سال وا نفسا، میر دلها،به بهترین شکل کشور را اداره کرد تا ملت ما از گردنه صعب العبور «ابر توطئه بزرگ دشمنان این مرز و بوم» به سلامت عبور نماید!

♦️میرحسین موسوی در سال ۱۳۸۸ به این باور رسید که،کشور به علت تفکر غلط احمدی نژاد در لبه پرتگاه است، به صحنه آمد!
هرچند نگذاشتند او رییس جمهور شود. البته سنگین ترین هزینه ممکن را هم  پرداخت کرد!
۱۷ سال حصر ظالمانه،بدون محاکمه و غیر قانونی را به جان خرید تا به همگان بفهماند،احمدی نژاد نه تنها معجزه هزاره سوم نیست،بلکه عنصری به شدت مرموز، پیچیده و مشکوک است!!
به طوریکه آقای محسن رفیق دوست، عضو حزب موتلفه و از شاخص ترین چهره های جریان اصولگرا در کتاب خاطراتش نوشته است:
«یکسال قبل از انتخابات ریاست جمهوری دوره نهم(سفیر انگلیس در تهران در سال ۱۳۸۳)به سفیر وقت فلسطین گفته بود«احمدی نژاد شهردار تهران»رییس جمهور آینده ایران است!»
یادمان نرفته روحانیون سرشناسی مانند مصباح یزدی و ابوالقاسم خزعلی با تکیه بر پدیده قدیس سازی او را تا منزلت جانشینی پیامبر و نظر کرده ویژه امام عصر(ع) بالا بردند!؟
میرحسین موسوی چون به قصد پایان دادن به انحراف و اعوجاج احمدی نژاد به انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری قدم گذاشت؛ تحمل نشد و مغضوب گردید!
انگ فتنه گری بر او زده شد! ‌بدون برگزاری جلسات محاکمه به حصر رفت!؟
ان شاءالله آقای پورمحمدی دبیرکل محترم جامعه روحانیت مبارز که آن موقع رییس سازمان بازرسی کل کشور بود، نامه درخشان و تاریخی خویش در اعتراض به نتایج انتخابات را منتشر نماید.
نامه پور محمدی به عنوان یکی از ممتازترین مقامات نظارتی (وقت کشور) در راستای همان اعتراض میرحسین موسوی به نتایج انتخابات سال۸۸ بود.
این روزها که ۱۷ سال از حصر پیرمرد شجاع و با تدبیر ۸۴ ساله جنبش سبز گذشته است؛ اخبار ناخوشی از وضعیت جسمانی میر دلها می شنویم. حال مهندس خوش نیست!
قلب مهربان میرحسین عزیز این روزها دچار مشکل شده و نوسان فشارخون، افزون  بر ناراحتی قلبی، او را رنج می دهد بهترین مرهم برای آن خادم مخلص ملت، دعای میلیونها هموطن است.

♦️ ای وجدانهای بیدار، خواهران و برادران مهربان، حامیان دینداری واقعی و عدالت و آزادی، برای سلامتی میر سرافراز ملت ایران، دست به دعا بردارید.
🙌 خدایا این سید مظلوم و ثابت قدم که در طول ۴۸ سال گذشته، بهترین و مخلص ترین خادم برای مردم ایران بوده است را از گزند بلایا و مصایب حفظ کن و نعمت سلامتی را به وی عطا فرما.

🟢 در خاتمه با وام گرفتن از کلام گهربار سعدی که گفته
«عبادت به جز خدمت خلق نیست، به تسبیح و سجاده و دلق نیست»
مهندس میرحسین موسوی خادم بی ادعای ایرانیان در نیم قرن اخیر نیازمند دعای ملت فهیم ایران است.
هموطن عزیز دست دعا به سوی آستان ربوبی پروردگار بردار و شفای عاجل مهندس موسوی را از حضرت احدیت بخواه.

#میرحسین_موسوی #حصر #جنبش_سبز #انتخابات۸۸

#خبر_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 سقوط طبقاتی بازنشستگان؛ از نیروی مولد دیروز تا نیازمند حمایت امروز
✍️ سعیده شفیعی

بازنشستگی قرار است پایان چند دهه کار و آغاز دوره‌ای با امنیت بیشتر باشد؛ اما برای بخش بزرگی از بازنشستگان ایران، تورم و عقب‌ماندن مستمری از هزینه‌های زندگی، این دوره را به مرحله‌ای تازه از ناامنی اقتصادی تبدیل کرده است.
سعیده شفیعی در این یادداشت تأکید می‌کند که بحران بازنشستگان را نباید فقط به کسری صندوق‌های بازنشستگی و بودجه دولت تقلیل داد؛ زیرا پیامدهای آن اجتماعی، روانی و انسانی نیز هست.
بازگشت اجباری بازنشستگان به بازار کار و اشتغال در تاکسی‌های اینترنتی، نگهبانی، دستفروشی و دیگر مشاغل کم‌درآمد؛ حذف تدریجی درمان تکمیلی، سفر، ورزش و فعالیت فرهنگی؛ افزایش انزوا و تنهایی؛ و تضعیف نقش حمایتی آنان در خانواده، تنها بخشی از این پیامدهاست.
اما نویسنده مهم‌ترین وجه مغفول بحران را «جابه‌جایی طبقاتی» می‌داند:
کسی که سه دهه کار کرده، مالیات و حق بیمه پرداخته و باید در سالمندی از حداقلی از امنیت برخوردار باشد، بر اثر تورم و کاهش قدرت خرید، از یک ذی‌نفع نظام بازنشستگی به فردی نیازمند حمایت تبدیل می‌شود.
از این منظر، مسئله فقط بازنشستگان امروز نیست:
رفتاری که امروز با بازنشسته می‌شود، تصویری از آینده‌ای است که شاغل امروز برای خودش می‌بیند؛ و اگر آن تصویر چیزی جز فقر و ناامنی نباشد، اعتماد به کل نظام بیمه‌ای و رفاهی چه سرنوشتی پیدا خواهد کرد؟

📖 متن کامل یادداشت در مشاهده فوری

منبع: ایران فردا

#سعیده_شفیعی #بازنشستگان #حقوق_بازنشستگان #سالمندی #تورم #رفاه_اجتماعی #اقتصاد_ایران
#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

📚 وقتی قانون ابزار قدرت می‌شود
مفهوم حاکمیت قانون در دوره جدید چگونه قابل تبیین است؟
✏️ فاروق خضری

«حاکمیت قانون» صرفاً به این معنا نیست که حکومت برای اقداماتش قانون وضع کند. پرسش مهم‌تر این است که آیا خودِ قدرت نیز مقید به قانون است؟
فاروق خضری با مرور دیدگاه‌هایی از ارسطو و افلاطون تا منتسکیو، توکویل، رالز، هایک و لون فولر، نشان می‌دهد که یکی از کارکردهای اساسی حاکمیت قانون، محدودکردن قدرت و ایجاد امنیت و پیش‌بینی‌پذیری برای شهروندان است.
در چنین نظامی، قانون باید بر صاحبان قدرت نیز حکومت کند؛ حقوق و آزادی‌های شهروندان تضمین شود؛ تفکیک قوا مانع تمرکز قدرت باشد و مردم تابع اراده متغیر یک فرد یا گروه نباشند.
اما نویسنده بر تمایزی مهم دست می‌گذارد:
«حاکمیت قانون» با «حاکمیت به‌وسیله قانون» یکی نیست.
در اولی، قانون قدرت را محدود می‌کند؛ در دومی، قدرت از قانون به‌عنوان ابزاری برای پیشبرد منافع سیاسی و ایدئولوژیک خود استفاده می‌کند.
از همین‌جا پرسشی بسیار امروزی شکل می‌گیرد:
اگر حکومت هر محدودیتی را ابتدا به «قانون» تبدیل کند و سپس مطابق همان قانون عمل کند، آیا می‌توان گفت حاکمیت قانون برقرار است؟
📖 ادامه مقاله در شماره ۲۷ «سیاست‌نامه»:
مطالعه در تامبرد

#فاروق_خضری #حاکمیت_قانون #حقوق #قانون_اساسی #تفکیک_قوا #فلسفه_حقوق #سیاست‌نامه
#اندیشه_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 اصلاحات؛ از قدرت‌محوری تا بازگشت به جامعه
✍️ اکبر گنجی در تحلیل گفت‌وگوی آذر منصوری
اکبر گنجی در مرور و تحلیل گفت‌وگوی آذر منصوری، رئیس جبهه اصلاحات ایران، با مصطفی فقیهی، مجموعه سخنان او را در چهار محورِ «ادعاهای اصلی»، «استدلال‌ها»، «شواهد کلیدی» و «نتیجه‌گیری» صورت‌بندی کرده است.
از نگاه گنجی، یکی از مهم‌ترین مضامین این گفت‌وگو، ضرورت بازتعریف سیاست‌ورزی اصلاح‌طلبانه است: اصلاحات اگر بخواهد از بن‌بست خارج شود، باید از «قدرت‌محوری صرف» فاصله بگیرد، جامعه را کانون فعالیت خود قرار دهد و حضور در قدرت را نه هدف، بلکه ابزاری برای ایجاد تغییر ملموس در زندگی مردم بداند.
در صورت‌بندی گنجی، سخنان منصوری بر یک مسئله دیگر نیز متمرکز است: فقدان گفت‌وگو میان حاکمیت و جامعه، جامعه و نخبگان، و حاکمیت و نخبگان. بر این اساس، نیروی اصلاح‌طلب زمانی می‌تواند نقش «نیروی میانه» را ایفا کند که قادر باشد مطالبات جامعه را به ساخت قدرت منتقل و در جهت کاهش این شکاف‌ها عمل کند.
اما گنجی برجسته‌ترین اولویت سیاسی مطرح‌شده در این مصاحبه را پایان‌دادن شرافتمندانه و عزتمندانه به جنگ می‌داند. در این خوانش، اصلاح‌طلبان باید حامل گفتمان ضدجنگ، تعامل با جهان و خروج از وضعیت فرساینده «نه جنگ، نه صلح» باشند.
گنجی همچنین به بخش‌های مهم دیگری از گفت‌وگو توجه می‌دهد: از نامه رهبری جدید به خاتمی و ارتباط جبهه اصلاحات با بیت رهبری تا پرونده‌های امنیتی این جبهه، اعتراضات دی‌ماه، عملکرد پزشکیان و اختلاف نظر درون اصلاح‌طلبان بر سر نحوه حضور در انتخابات.
فرهیختگان:
تحلیل گنجی از سخنان منصوری در نهایت یک پرسش قدیمی را در شرایطی کاملاً تازه پیش روی اصلاح‌طلبان قرار می‌دهد:
اگر قرار است اصلاحات از «قدرت‌محوری» به «جامعه‌محوری» گذار کند، آیا حاضر است حتی هنگامی که مطالبه جامعه با ملاحظات حضور در ساخت قدرت تعارض پیدا می‌کند، جانب جامعه را بگیرد؟
شاید پاسخ عملی به همین پرسش نشان دهد سخن از «شروع تازه اصلاحات» یک تغییر راهبرد است یا بازتعریفی تازه از همان سیاست پیشین.
🎥 تحلیل و صورت‌بندی کامل اکبر گنجی:

مشاهده پست اکبر گنجی در X

#اکبر_گنجی #آذر_منصوری #اصلاحات #جبهه_اصلاحات #صلح #جنگ #جامعه_مدنی

#منتخب_فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 گذار دموکراتیک خشونت‌پرهیز
«تو باید جرأت ادامه‌دادن داشته باشی، نه امیدِ رسیدن» | بخش هفتم
✍️ سعید مدنی

سعید مدنی در بخش هفتم این سلسله‌بحث، روشن‌تر از قبل از راه پیشنهادی خود برای تغییر سیاسی در ایران سخن می‌گوید.
او سه مسیر را کنار می‌گذارد: اصلاح‌طلبی‌ای که به اعتقادش دیگر توان ایجاد تغییر بنیادی ندارد؛ براندازی متکی به کمک کشورهای متخاصم جمهوری اسلامی؛ و انتظار برای فروپاشی از درون که می‌تواند خطر جنگ داخلی یا تجزیه ایران را افزایش دهد.
بدیل مورد نظر او «گذار دموکراتیک خشونت‌پرهیز» است؛ مسیری متکی بر تقویت جامعه مدنی و افزایش قدرت جامعه در حوزه عمومی.
مدنی این رویکرد را نزدیک به آن چیزی می‌داند که آصف بیات «انقلاب مذاکره‌ای» نامیده است: ترکیبی از فشار اجتماعی و مذاکره سیاسی که به تداوم مقاومت مدنی، شکل‌گیری گفتمان عمومی دموکراسی، همه‌پرسی و تشکیل مجلس مؤسسان نیاز دارد.
اما تأکید مهم او این است که هر تغییری، گذار دموکراتیک نیست. عبور از یک نظام اقتدارگرا و رسیدن به اقتدارگرایی دیگری، جنگ داخلی، تجزیه یا فروپاشی را نمی‌توان دموکراسی‌سازی نامید.
از نگاه مدنی:
گذار دموکراتیک «پروژه» نیست؛ یک فرایند جنبشی، طولانی و الزاماً غیرخطی است که ممکن است بارها پیشروی و عقب‌نشینی داشته باشد.
این صورت‌بندی یک پرسش مهم پیش روی مخالفان وضع موجود می‌گذارد:
چگونه می‌توان همزمان قدرت جامعه را برای واداشتن ساخت قدرت به عقب‌نشینی افزایش داد و در عین حال مانع آن شد که فرایند تغییر به خشونت، فروپاشی یا شکل تازه‌ای از اقتدارگرایی منتهی شود؟

📖 متن کامل بخش هفتم

#سعید_مدنی #گذار_دموکراتیک #گذار_خشونت_پرهیز #آصف_بیات #جامعه_مدنی #دموکراسی #آینده_ایران

#منتخب_فرهیختگان


#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 سیاست‌گذاری انرژی با نظرسنجی توییتری و قهرمان‌سازی ممکن نیست
✍️ محمد فاضلی

محمد فاضلی در نقد سخنان و شیوه طرح مباحث مربوط به بهینه‌سازی انرژی از سوی سقاب‌اصفهانی، معاون رئیس‌جمهور، هشدار می‌دهد که تصمیمی با چنین تأثیر گسترده‌ای بر زندگی ایرانیان را نمی‌توان با نظرسنجی توییتری، مصاحبه‌های هیجانی و تصویرسازی از «فداکاری» سیاست‌گذار پیش برد.
به اعتقاد او، اگر دولت طرح مهمی برای حوزه انرژی دارد، پیش از اجرا باید متن کامل آن، محاسبات، سناریوها، مراحل اجرایی و پیامدهای احتمالی‌اش را منتشر کند؛ اعضای تیم تهیه‌کننده و مسئولیت آنان مشخص باشند و طرح در معرض نقد کارشناسان مستقل قرار گیرد.
فاضلی تأکید می‌کند که نقدها و پاسخ‌های دولت نیز باید در دسترس افکار عمومی قرار گیرد و حتی جلسات کارشناسی با حضور موافقان و مخالفان به‌صورت زنده پخش شود.
او می‌نویسد:
«سلوک درست سیاست‌گذاری، تن دادن به قاعده عقلانیت است.»
از نگاه فاضلی، پیش از هر تصمیمی که زندگی روزمره جامعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد، باید فرایند گفت‌وگوی اجتماعی طی شود؛ نه اینکه مردم با تصمیمی از پیش گرفته‌شده غافلگیر شوند.
او در پایان یادآوری می‌کند که دولت بیش از یک سال برای طی‌کردن چنین فرایند کارشناسی و عمومی فرصت داشته، اما تاکنون نشانه‌ای از آن دیده نشده است.

متن کامل یادداشت محمد فاضلی در مشاهده فوری

فرهیختگان:
مسئله فقط این نیست که یک سیاست انرژی درست است یا غلط؛ مسئله این است که تصمیمی با پیامدهای گسترده برای میلیون‌ها نفر، چگونه گرفته می‌شود؟
انتشار طرح، محاسبات و نقدهای کارشناسی پیش از اجرا، لطف دولت به جامعه نیست؛ بخشی از الزامات سیاست‌گذاری شفاف و پاسخ‌گو است.

#محمد_فاضلی #انرژی #سیاستگذاری #دولت #شفافیت

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 تراستی یا مافیا؟
✍️ مهدی ذاکریان

تراستی‌هایی که با هدف دور زدن تحریم‌ها شکل گرفتند، چه زمانی از یک ابزار اضطراری اقتصادی به کانون رانت و قدرت تبدیل می‌شوند؟
مهدی ذاکریان در این یادداشت، تراستی‌های جمهوری اسلامی را از منظر سازوکار اقتصاد مافیایی بررسی می‌کند؛ ساختاری که به گفته او با رانت، فساد، عدم شفافیت و اختلال در بازگشت درآمدهای ارزی پیوند خورده است.
نویسنده بر یک تناقض دست می‌گذارد: درحالی‌که منابع عظیمی در شبکه‌های فروش نفت و دورزدن تحریم گردش می‌کند، شهروندان با تورم، کاهش ارزش پول ملی و افزایش هزینه‌های مسکن، درمان، خودرو و معیشت روبه‌رو هستند.
او همچنین طرح‌هایی مانند عرضه بنزین با قیمت جهانی را به پرسش می‌کشد:
آیا می‌توان از مردم خواست هزینه‌ها را با قیمت‌های جهانی بپردازند، درحالی‌که درآمد و دستمزد آنان با معیارهای جهانی فاصله‌ای عظیم دارد؟
از نگاه ذاکریان، راه برون‌رفت نه انتقال بیشتر هزینه‌ها به مردم، بلکه برچیدن زمینه‌های شکل‌گیری تراستی و مافیا، حکمرانی مناسب، مهار تورم و ایجاد اقتصاد مولد و شفاف است.
📖 اصل یادداشت مهدی ذاکریان
#مهدی_ذاکریان #تراستی #رانت #فساد #نفت #تحریم #اقتصاد_ایران

#منتخب_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 «چه کسانی قاچاق سوخت می‌کنند که دولت جرأت برخورد با آنها را ندارد؟»
سیدحسین نقوی‌حسینی، نماینده سابق مجلس، در واکنش به اظهارات سقاب‌اصفهانی، معاون رئیس‌جمهور:
🔹 اخیراً دیدم آقای سقاب‌اصفهانی گفته است: «ما می‌دانیم چه کسانی قاچاق سوخت می‌کنند و اگر جلوی آنها را بگیریم، از هر دو جناح شیشه‌های خانه ما را می‌شکنند.»
🔹 اگر چنین موضوعی وجود داشته باشد، یعنی دولت می‌داند چه کسانی قاچاق می‌کنند اما سکوت می‌کند. اگر چنین باشد، واقعاً خیانت به ملت و کشور است.
🔹 سقاب‌اصفهانی معاون رئیس‌جمهور است؛ طبیعتاً وقتی ایشان می‌داند چه کسانی قاچاق می‌کنند، رئیس‌جمهور هم باید در جریان باشد. پس چرا برخورد نمی‌شود؟
🔹 دستگاه قضایی، مجلس و دولت باید به این مسئله ورود کنند و با فساد اقتصادی مقابله شود.
🔹 صحبت از چند ده میلیارد دلار و حتی تا ۱۲۰ میلیارد دلار در اختیار تراستی‌ها می‌شود؛ این وضعیت نیازمند رسیدگی است.
📌 منبع: خبرآنلاین
#قاچاق_سوخت #سقاب_اصفهانی #فساد_اقتصادی #تراستی‌ها #دولت
#خبر_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 سوم شهریور؛ رضاشاه رفت، ایران ماند

✍️ فریدون مجلسی
توضیح فرهیختگان: متن حاضر با حفظ مضمون، دیدگاه و استدلال نویسنده، ویرایش و تلخیص شده است.

سالگرد سوم شهریور این روزها بار دیگر بهانه‌ای شده است برای تحقیر رضاشاه و ارتشی که در برابر ورود متفقین مقاومت طولانی نکرد. در جایی حتی میان رضاشاه و عباس‌میرزا مقایسه کرده بودند: عباس‌میرزا را ستوده بودند که سال‌ها در برابر روس‌ها جنگید و رضاشاه را به سخره گرفته بودند که ارتشش دو روز هم مقاومت نکرد.
اما آیا طول مدت مقاومت، به‌تنهایی معیار درستی برای داوری تاریخی است؟
عباس‌میرزا در شرایطی با روسیه جنگید که نتیجه آن جنگ‌ها عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای و از دست رفتن بخش بزرگی از سرزمین‌های ایران در قفقاز بود.
در جنگ جهانی دوم اما موقعیت ایران متفاوت بود. نه ایران به روسیه و انگلیس حمله کرده بود و نه ورود متفقین، با وجود نقض حاکمیت ایران، در نهایت به از دست رفتن بخشی از خاک کشور انجامید.
ایران به‌جای ورود به ستیزه‌ای ویرانگر، حضور متفقین را در قالب قراردادی سه‌جانبه قانونمند کرد؛ قراردادی که خروج نیروهای خارجی پس از جنگ را الزام‌آور می‌کرد. با ورود آمریکا به جنگ نیز استقلال و تمامیت ارضی ایران مورد تأکید قرار گرفت و در نهایت شوروی ناچار به ترک ایران شد.
از همین رو، مقایسه سوم شهریور با مقاومت فنلاند در برابر شوروی یا فرانسه در برابر آلمان نیز دقیق نیست. در فنلاند، شوروی با اهداف ارضی وارد جنگ شد و نتیجه مقاومت، از دست رفتن بخشی از خاک فنلاند بود. آلمان نیز در فرانسه اهداف سرزمینی و استراتژیک مشخصی داشت.
در ایرانِ ۱۳۲۰ اما نتیجه نهایی چیز دیگری بود:
رضاشاه رفت، اما ایران ماند.
رضاشاه خود هدف فشار متفقین بود و سرانجام از سلطنت کنار رفت؛ اتفاقی که مخالفان و دشمنان بسیار او را خشنود کرد. اما کشور تجزیه نشد و ایران توانست از یکی از خطرناک‌ترین مقاطع تاریخ معاصر خود عبور کند.
می‌توان درباره کارنامه رضاشاه، ضعف ارتش، سیاست خارجی او و مسئولیتش در رسیدن کشور به وضعیت سوم شهریور بسیار نقد کرد؛ اما «نجنگیدن تا ویرانی کشور» را صرفاً با شمار روزهای مقاومت نمی‌توان سنجید.
نه از دست رفتن قفقاز مایه افتخار است و نه محفوظ ماندن ایران در جنگ جهانی دوم جای افسوس.
✍️ فریدون مجلسی
#فریدون_مجلسی #سوم_شهریور #رضاشاه #جنگ_جهانی_دوم #تاریخ_معاصر #تاریخ_ایران

#دیدگاه_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 حکم اخراج ۶ دانشجوی دانشگاه شریف صادر شد

معاون دانشجویی دانشگاه صنعتی شریف اعلام کرده است در ارتباط با ناآرامی‌های اسفندماه، ۲۳۶ دانشجو به شورای انضباطی معرفی شده‌اند و برای ۱۱۵ نفر پرونده تشکیل شده است.
به گفته او، حدود ۴۰ دانشجو با اتهام تخلفات جدی‌تر به شورای انضباطی احضار شده‌اند و درباره سایر دانشجویان، گفت‌وگو و اخذ تعهد کتبی بدون درج در پرونده در نظر گرفته شده است.
تاکنون برای ۶ دانشجو حکم اخراج صادر شده؛ برخی از این احکام در مرحله تجدیدنظر تأیید شده و دست‌کم یک حکم نیز پس از تأیید شورای مرکزی به دانشجو ابلاغ شده است.
🔻صدور حکم اخراج از دانشگاه، آن هم برای دانشجویان درگیر پرونده‌های مرتبط با اعتراضات، موضوعی است که علاوه بر جنبه انضباطی، می‌تواند بحث درباره حدود حق اعتراض دانشجویی و تناسب مجازات با تخلف را دوباره مطرح کند.
#دانشگاه_شریف #دانشجویان #اخراج_دانشجویان #دانشگاه

#خبر_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

🔴 ایرانِ واقعی چقدر با ایرانِ فضای مجازی فاصله دارد؟
✍️ سراج‌الدین میردامادی

سراج‌الدین میردامادی پس از سفر اخیرش به ایران نوشته است:
«توفیق پیدا کردم حدود پنج ماه پس از پایان جنگ رمضان به ایران سفر کنم و در نشست‌ها و گپ‌وگفت‌ها یک‌بار دیگر برایم اثبات شد که جامعه ایران، به‌ویژه از حیث تحولات اجتماعی، در رشد و پیشرفت سریعی قرار دارد.
خیلی متعجب می‌شوم از کسانی که دهه‌هاست به ایران نرفته‌اند و صرفاً از منظر فریبگاه فضای مجازی به ایران نگریسته‌اند و با قطعیت نظر می‌دهند.
من که سالی دو مرتبه به ایران سفر می‌کنم و با گروه‌ها و گرایش‌های گوناگون نشست‌ها و گپ‌وگفت‌های مفصلی دارم، هر مرتبه به این جمع‌بندی می‌رسم که از تحولات چندلایه، به‌ویژه در ابعاد فرهنگی و اجتماعی و سبک زیست و باورها و پندارهای ایرانیان، عقب هستم.»
فرهیختگان:
این مشاهده البته تجربه شخصی یک ناظر است و جای داده‌های جامعه‌شناختی را نمی‌گیرد؛ اما پرسش مهمی پیش می‌کشد:
آیا تصویری که امروز از ایران در شبکه‌های اجتماعی ساخته می‌شود، واقعاً بازتاب جامعه ایران است؛ یا ما بیش از آنکه «ایران» را ببینیم، پژواک بلندترین صداهای فضای مجازی را می‌شنویم؟

#سراج_الدین_میردامادی #جامعه_ایران #تحولات_اجتماعی #فضای_مجازی #سبک_زندگی

#صدای_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

لـیـلا عظیمی
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 «چرا مجلس دوازدهم به‌دنبال محدود و محصور کردن ملت است؟»

مجمع نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی در بیانیه‌ای تند، به تصویب کلیات طرح «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه» اعتراض کرده و نسبت به پیامدهای آن هشدار داده است.
نویسندگان بیانیه می‌گویند در شرایط جنگ، تحریم و فشار شدید اقتصادی، اولویت نهادهای حاکمیتی باید تقویت انسجام ملی، بهبود وضعیت اقتصادی و افزایش امید و تاب‌آوری جامعه باشد؛ نه گسترش محدودیت‌های تازه.
به اعتقاد آنان، دامنه طرح جدید می‌تواند فعالیت‌های رسانه‌ای، علمی، فرهنگی و مدنی، همکاری‌های دانشگاهی، دریافت بورسیه، فعالیت سازمان‌های مردم‌نهاد و برخی ارتباطات با خارج از کشور را با مداخله نهادهای امنیتی و مجازات کیفری مواجه کند.
بیانیه سپس تجربه ممنوعیت ماهواره و دیگر محدودیت‌های اجتماعی را یادآوری کرده و می‌پرسد:
«آیا راه‌یافتگان به مجلس به‌دنبال کشیدن دیوار آهنین به دور کشورند؟»
مجمع نمایندگان ادوار معتقد است قوانینی که با واقعیات اجتماعی و فناوری زمانه سازگار نیستند، نه‌تنها به هدف خود نمی‌رسند، بلکه می‌توانند به عادی‌شدن نقض قانون و تضعیف حاکمیت قانون بینجامند.
در پایان نیز هشدار داده است که محدودکردن تبادل اطلاعات و ارتباطات علمی و فرهنگی، در شرایط کنونی می‌تواند به انزوای بیشتر ایران، تعمیق شکاف‌های اجتماعی و تضعیف انسجام ملی منجر شود.
🔻 متن کامل بیانیه مجمع نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی در ادامه
فرهیختگان:
موافقان طرح احتمالاً خواهند گفت کشوری درگیر جنگ و نفوذ اطلاعاتی، حق دارد برای ارتباطات حساس با خارج محدودیت وضع کند. منتقدان اما می‌پرسند مرز میان «مقابله با جاسوسی» و «جرم‌انگاری ارتباط عادی شهروندان با جهان» دقیقاً کجاست؟
شاید همین پرسش معیار مناسبی برای داوری درباره طرح باشد:
اگر هدف مقابله با جاسوسی است، چرا قانون مستقیماً و با تعریفی دقیق سراغ جاسوس نمی‌رود؟ چرا باید دایره جرم آن‌قدر گسترده شود که پژوهشگر، روزنامه‌نگار، هنرمند و فعال مدنی نیز نگران قرارگرفتن در آن باشند؟
#مجلس_دوازدهم #طرح_مقابله_با_نفوذ #مجلس #حقوق_شهروندی #آزادی_اطلاعات

#صدای_فرهیختگان

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی

💧 از «نوبل آب» تا «سلطان قلب‌ها»؛ کاوه مدنی در استکهلم

🔸 کاوه مدنی، پژوهشگر ایرانی حوزه آب و محیط‌زیست، روز چهارشنبه چهارم شهریور در جریان «هفته جهانی آب» در سوئد، جایزه آب استکهلم ۲۰۲۶ را دریافت کرد؛ جایزه‌ای معتبر که گاه از آن با عنوان «نوبل آب» یاد می‌شود.
🔸 مدنی ۴۴ ساله و مدیر مؤسسه آب، محیط‌زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد است و جوان‌ترین برنده این جایزه از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۹۱ به شمار می‌رود.
🔸 اما مراسم امسال برای مخاطبان ایرانی لحظه‌ای متفاوت هم داشت: کاوه مدنی همراه گروه موسیقی، ترانه خاطره‌انگیز «سلطان قلب‌ها» را همخوانی کرد.
🎥 ویدئوی این لحظه را که نیک‌آهنگ کوثر منتشر کرده است، ببینید.
#کاوه_مدنی #جایزه_آب_استکهلم #محیط_زیست #آب #سلطان_قلبها

#ایرانیان_فرهیخته

#فرهیختگان؛ راهی به رهایی