🌍 ایران پس از جنگ؛ سناریوی تجزیه و جنگ داخلی از نگاه عبدالله خالد الغانم

عبدالله خالد الغانم، پژوهشگر ژئواستراتژیک و تحلیلگر امنیتی کویتی، در تحلیل‌هایی که طی ماه‌های اخیر منتشر کرده، پایان جنگ علیه ایران را نه لزوماً پایان بحران، بلکه ممکن است آغاز مرحله‌ای به‌مراتب خطرناک‌تر بداند.
او در سناریویی که مطرح می‌کند، از دو احتمال سخن می‌گوید: تغییر رژیم یا تجزیه جغرافیایی ایران.
در روایت منتشرشده از سخنان او آمده است که حتی اگر جنگ نظامی پس از حدود یک سال پایان یابد، ایران ممکن است وارد یک جنگ داخلی طولانی شود؛ جنگی که در آن نیروهای سیاسی، قومی و نظامی مختلف برای کنترل بخش‌هایی از کشور با یکدیگر درگیر شوند.
در همین روایت، از آذری‌ها، کردها، بلوچ‌ها، سازمان مجاهدین خلق و نیروهای وفادار به ساختار جمهوری اسلامی نام برده می‌شود؛ اما این سخن را باید به‌عنوان سناریوسازی و پیش‌بینی شخصی الغانم خواند، نه گزارشی از تصمیم یا برنامه قطعی این گروه‌ها.
آنچه اهمیت بیشتری دارد، خط فکری گسترده‌تر اوست. الغانم در مطالب دیگری نیز آشکارا از «سناریوی تقسیم» ایران سخن گفته و حتی احتمال یک جنگ داخلی چندساله پس از پایان جنگ را مطرح کرده است.
این نگاه، فارغ از میزان واقع‌بینی آن، یک پرسش مهم را پیش می‌کشد:
وقتی تحلیلگران منطقه‌ای از پایان جنگ نه با «صلح»، بلکه با واژه‌هایی چون فروپاشی، تجزیه و جنگ داخلی سخن می‌گویند، هزینه ادامه جنگ برای تمامیت ارضی و آینده جامعه ایران تا کجا می‌تواند پیش برود؟
پیش‌بینی الغانم ممکن است محقق نشود؛ اما خودِ رواج چنین سناریوهایی در فضای منطقه، هشداری است درباره اینکه جنگ می‌تواند از مرحله نبرد میان دولت‌ها عبور کند و به بحران در ساختار اجتماعی و جغرافیایی یک کشور تبدیل شود.
منبع: صفحه عبدالله خالد الغانم

#منتخب_فرهیختگان
#ایران #جنگ #تمامیت_ارضی #عبدالله_خالد_الغانم
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 رفراندوم می‌تواند بن‌بست‌های کشور را بشکند؛ علی جنتی از بازگشت به قانون اساسی می‌گوید
علی جنتی، وزیر پیشین فرهنگ و ارشاد اسلامی و دیپلمات سابق، در گفت‌وگو با روزنامه «اعتماد» می‌گوید نقطه آغاز اصلاحات در ایران، بازگشت به متن و روح قانون اساسی و شنیدن صدای جامعه است.
از نگاه او، اقتدار کشور را نمی‌توان صرفاً با توان نظامی سنجید؛ امنیت ملی به اعتماد عمومی، تاب‌آوری اجتماعی و همراهی مردمی نیز وابسته است.
جنتی نسبت به ادامه وضعیت فرسایشی و شکل‌گیری ائتلاف‌های منطقه‌ای و اجماع بین‌المللی علیه ایران هشدار می‌دهد و درباره استفاده از تنگه هرمز نیز می‌گوید این ابزار باید اهرم مذاکره و کسب دستاورد باشد، نه مسیری برای گرفتارشدن در یک بن‌بست دائمی.
او تأکید می‌کند:
«هنر دیپلماسی تبدیل اقتدار نظامی به گشایش‌های سیاسی و اقتصادی پایدار است، نه منزوی کردن کشور در جغرافیای پیرامونی.»
بخش مهم دیگر سخنان جنتی به سیاست داخلی مربوط است. او معتقد است بخش‌هایی از قانون اساسی طی دهه‌های گذشته به حاشیه رانده شده‌اند و حاکمیت باید شجاعت بازگشت به سازوکارهای پیش‌بینی‌شده در خود قانون را داشته باشد.
از جمله، جنتی به اصل ۵۹ قانون اساسی و ظرفیت همه‌پرسی اشاره می‌کند و آن را ابزاری برای عبور از برخی بن‌بست‌های بزرگ می‌داند.
اصل ۵۹ مقرر می‌کند که در مسائل بسیار مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، اعمال قوه مقننه می‌تواند از طریق مراجعه مستقیم به آرای مردم صورت گیرد؛ البته درخواست همه‌پرسی باید به تصویب دو سوم مجموع نمایندگان مجلس برسد.
جنتی در نهایت مسئله را به یک پرسش بنیادین در حکمرانی بازمی‌گرداند:
در موضوعاتی که سرنوشت بلندمدت کشور و زندگی میلیون‌ها شهروند را تعیین می‌کنند، چرا نباید از ظرفیت‌های خود قانون اساسی برای شنیدن مستقیم نظر مردم استفاده کرد؟
#منتخب_فرهیختگان
#علی_جنتی #رفراندوم #قانون_اساسی #دیپلماسی #تنگه_هرمز
#فرهیختگان راهی به رهایی

♦️ سه‌گانه طالقانی؛ قرآن، نفی استبداد و نفی استعمار
✍🏻 محمدرضا یوسفی
۱۹ شهریور، سالگرد درگذشت آیت‌الله سید محمود طالقانی است؛ روحانی نواندیشی که پس از نزدیک به نیم‌قرن، هنوز می‌توان درباره نسبت اندیشه و منش او با مسائل امروز ایران پرسید.
در خوانش محمدرضا یوسفی، سه ویژگی در میراث طالقانی برجسته‌تر از دیگر وجوه اوست: بازگشت اجتماعی به قرآن، نفی استبداد و نفی استعمار.
نخست، انس عمیق و زیست‌شده طالقانی با قرآن. او تفکر خود را بر محور قرآن بنا کرده بود، اما قرآن را متنی منزوی از جامعه نمی‌خواست. تفسیر برای او صرفاً شرح الفاظ نبود؛ تلاشی بود برای آوردن قرآن به متن زندگی اجتماعی و فهم مسائل زمانه.
دوم، ایستادن هم‌زمان در برابر استبداد داخلی و سلطه خارجی.
طالقانی نسلی را تجربه کرد که دخالت قدرت‌های خارجی در ایران، اشغال کشور، شهریور ۱۳۲۰، نهضت ملی شدن نفت و کودتای ۲۸ مرداد را از نزدیک دیده بود. همین تجربه تاریخی سبب شد حساسیت او به سلطه خارجی، در کنار مخالفتش با استبداد داخلی قرار گیرد.
یوسفی معتقد است همین نگاه توأمان امروز کمتر دیده می‌شود: گروهی همه مسئله را در استبداد داخلی خلاصه می‌کنند و گروهی دیگر تمام توجه خود را متوجه استعمار و سلطه خارجی می‌سازند؛ حال آنکه هر دو می‌توانند صورت‌هایی از تحمیل اراده بر جامعه‌ای باشند که حق تعیین سرنوشت خود را دارد.
ویژگی سوم، پیوند طالقانی با نسل جوان بود.
مسجد هدایت تنها محل وعظ نبود؛ به یکی از مکان‌های گفت‌وگوی نسل جوان با قرائتی تازه از دین بدل شده بود. جوانانی که پرسش داشتند و در جست‌وجوی فهمی متناسب با مسائل زمان خود بودند، می‌توانستند در آنجا مخاطب قرار گیرند.
از این منظر، میراث طالقانی فقط مجموعه‌ای از خاطرات تاریخی نیست. پرسش این است که آیا سه‌گانه‌ای که در زندگی او برجسته بود، هنوز برای ایران امروز معنایی دارد:
قرآنی که به زندگی اجتماعی راه پیدا کند؛
مقاومت در برابر استبداد؛
و حساسیت در برابر سلطه خارجی.
به این سه‌گانه شاید بتوان یک اصل دیگر نیز افزود: شنیدن صدای نسل جدید.
آینده را نمی‌توان بدون جوانان ساخت؛ همان‌گونه که استقلال بدون آزادی و آزادی بدون استقلال، هر دو ناقص‌اند.
روحش شاد و یادش گرامی باد.
#میراث_فرهیختگان
#آیت‌الله_طالقانی #محمدرضا_یوسفی #نواندیشی_دینی #استبداد #استعمار
#فرهیختگان روزن آگاهی

سـارا بهـبودی
رشت. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🎉🎉 در دست انتشار

ردای پیامبر
دین و سیاست در ایران
رُی پرویز متحده
ترجمۀ عسگر قهرمان‌پور بناب
۴۶۸ صفحه / قیمت پشت جلد: ۱۴۰۰۰۰۰ تومان
قیمت در ایام پیش‌فروش: ۱۱۵۰۰۰۰ تومان
بازدید و خرید از سایت ناشر:
www.kargadanpub.com

🔸 ردای پیامبر حاصل سال‌ها پژوهش میدانی، مصاحبه‌های ژرف و تأملات فلسفیِ رُی پرویز متحده، ایران‌شناس برجستۀ دانشگاه پرینستون، در باب پیچیده‌ترین مسئلۀ حیات ایرانیان در دوران مدرن است: نسبت دین و سیاست.
🔸 از زمان انتشار نسخۀ اصلی به زبان انگلیسی در سال ۱۹۸۵ تاکنون، این کتاب در زمرۀ تأثیرگذارترین آثاری قرار داشته که کوشیده‌اند زیست‌جهانِ ایرانی را از منظر درونی و با فهمی همدلانه به مخاطب غربی معرفی کنند.
🔸 تفاوتِ بنیادین این کتاب با بسیاری از آثار آکادمیک در این است که متحده نه از موضع ناظری بیرونی، بلکه از خلال سرنوشت طلبه‌ای اهل قم - شخصیتی که تلفیقی از چند راوی واقعی است - مخاطب را با پرسش‌هایی اساسی مواجه می‌کند: تربیت دینی در حوزۀ علمیه چگونه است؟ منطق و اصول فقه چه تأثیری بر شکل‌گیری ذهنیت یک روحانی می‌گذارند؟ عرفان چه جایگاهی در نظام آموزشی سنتی دارد؟ و مهم‌تر از همه، یک طلبه چگونه با جهان مدرن، دولت‌سازی پهلوی، ایدئولوژی‌های چپ، و سرانجام انقلاب ۱۳۵۷ روبه‌رو می‌شود؟
🔸 متحده به ما می‌آموزد که سنت، هرچه هم کهن باشد، هرگز ایستا نیست؛ بلکه در بستر تاریخ، در گفت‌وگو با قدرت، علم، هنر و رنج‌های مردم، پیوسته بازآفریده می‌شود. او به ما نشان می‌دهد که ایرانیان، با در هم آمیختن خردِ یونانی، ایمانِ ابراهیمی، شورِ حسینی، و اندوهِ خیامی، که در عرفان مولانا و شعر حافظ نمایان می‌شود، مسیر منحصربه‌فرد خود را در دنیای جدید می‌پیمایند.
🔸 علاقه‌مندان می‌توانند برای پیش‌خرید کتاب به سایت نشر کرگدن مراجعه کنند. در ایام پیش‌فروش تخفیف ویژه‌ای برای کتاب‌ها در نظر گرفته شده است.

#نشر_کرگدن، #در_دست_انتشار، #ردای_پیامبر، #انقلاب_۵۷، #دین_و_سیاست_در_ایران

💥 فرهنگ ایرانی شهیدپرور بوده، نه فیلسوف‌پرور؟
✍️ علی مرادی مراغه‌ای
از سهروردی تا تقی ارانی، تاریخ اندیشه در ایران فقط تاریخ کتاب‌ها و نظریه‌ها نیست؛ گاه تاریخ زندان، حذف و مرگ زودرس کسانی نیز هست که کارشان پرسیدن و اندیشیدن بود.
علی مرادی مراغه‌ای از همین فاصله تاریخی آغاز می‌کند: از سهروردی، فیلسوف اشراقی که در حلب زندانی شد و در جوانی جان باخت، تا تقی ارانی که حدود هفت قرن بعد، در زندان عصر رضاشاه درگذشت.
ارانی ۳۸ ساله بود و گزارش رسمی علت مرگش را تیفوس اعلام کرد؛ هرچند درباره شرایط زندان و نقش بدرفتاری و محرومیت از درمان، از همان زمان روایت‌ها و اتهام‌های دیگری نیز وجود داشت.
مرادی از اینجا به پرسشی وسیع‌تر می‌رسد:
چرا در بخش‌هایی از فرهنگ سیاسی ما، «قربانی‌شدن در راه آرمان» گاه منزلتی بیشتر از اندیشیدن طولانی، نقدکردن و ساختن بنیان‌های فکری پیدا کرده است؟
برای توضیح این مسئله، او به ماهی سیاه کوچولوی صمد بهرنگی بازمی‌گردد؛ همان‌جا که ماهی سیاه به ماهی‌های ترسیده می‌گوید:
«شما زیادی فکر می‌کنید. همه‌اش که نباید فکر کرد. راه که بیفتیم، ترسمان به کلی می‌ریزد.»
مرادی این جمله را نمادی از گرایشی می‌داند که در بخشی از جریان‌های انقلابی ایران، عمل را بر تأمل و پراتیک را بر نظریه مقدم می‌کرد.
جالب آنکه بنا بر روایت سیروس طاهباز، بهرنگی نسخه‌ای اولیه از داستان را با عنوان «ماهی سیاه کوچولوی دانا» برای او فرستاده بود؛ عنوانی که در نسخه نهایی باقی نماند.
مرادی این روحیه را در نسبت با جمله مشهور مارکس در تز یازدهم درباره فویرباخ می‌خواند:
«فیلسوفان جهان را به شیوه‌های گوناگون تفسیر کرده‌اند؛ مسئله اما تغییر آن است.»
اما آیا از این جمله می‌توان نتیجه گرفت که «تفسیر» و تفکر در برابر «تغییر» قرار دارند؟
مرادی پاسخ منفی می‌دهد و به نقد هایدگر اشاره می‌کند: برای تغییر جهان نیز ابتدا باید تصوری از جهان داشته باشیم. هیچ عمل سیاسی از خلأ آغاز نمی‌شود؛ هر کنشی، آشکار یا پنهان، بر نوعی فهم از انسان، جامعه، تاریخ و قدرت تکیه دارد.
از این زاویه، مشکل فقط «زیادی فکر کردن» نیست؛ گاه مشکل درست برعکس است:
عملی که پیش از آن، جهان به اندازه کافی فهمیده نشده است.
مرادی معتقد است بخشی از روشنفکری انقلابی پیش از ۱۳۵۷، کار فرهنگی و نظری را در برابر «عمل» کم‌ارزش کرد و همین امر به تقدیس سلاح، فداکاری، مرگ و شهادت یاری رساند.
می‌توان درباره این داوری تاریخی مناقشه کرد؛ اما پرسشی که در پس آن قرار دارد همچنان جدی است:
جامعه‌ای که برای تغییر عجله دارد اما برای فهمیدن وقت نمی‌گذارد، پس از فروپاشی نظم پیشین چه چیزی خواهد ساخت؟
شاید مسئله نه انتخاب میان «فکر» و «عمل»، بلکه نسبت درست میان آن دو باشد.
تفکری که هیچ‌گاه به عمل نرسد می‌تواند عقیم بماند؛
اما عملی که از نقد، تاریخ و اندیشه جدا شود نیز ممکن است به جای رهایی، تنها شهیدهای تازه و استبدادهای تازه تولید کند.
متن کامل یادداشت علی مرادی مراغه‌ای در مشاهده فوری
#صدای_فرهیختگان
#علی_مرادی_مراغه‌ای #صمد_بهرنگی #تقی_ارانی #سهروردی #مارکس #تاریخ_روشنفکری
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔖 یهودیت سیاسی نداریم؟؛ از الهیات سیاسی یهودی تا صهیونیسم
✍🏻 عدنان فلاحی
در ادبیات معاصر، اصطلاح «اسلام سیاسی» بسیار رایج است؛ اصطلاحی برای جریان‌هایی که می‌کوشند مفاهیم، هنجارها و منابع دینی اسلام را وارد قلمرو دولت، قدرت و سیاست کنند.
اما آیا پیوند دین و سیاست پدیده‌ای منحصراً اسلامی است؟
در مطالعات جدید، از حوزه‌ای با عنوان «الهیات سیاسی یهودی» نیز سخن گفته می‌شود؛ یعنی بررسی اینکه مفاهیمی چون قوم، عهد، سرزمین موعود، شریعت، حاکمیت و رستگاری چگونه می‌توانند وارد اندیشه و عمل سیاسی شوند.
این تعبیر نه به معنای «سیاسی بودن ذات یهودیت» است و نه به معنای یکی‌گرفتن یهودیت و صهیونیسم. صهیونیسم نیز جریانی یکدست نبوده و از شاخه‌های سکولار و ملی‌گرا تا قرائت‌های فرهنگی، دینی و مسیحایی را دربر گرفته است.
با این همه، برخی از مهم‌ترین متفکران یهودی قرن بیستم دقیقاً با مسئله سیاسی‌شدن سنت یهودی درگیر بوده‌اند.
گرشوم شولم، که خود صهیونیست بود، نسبت به آمیختن پروژه سیاسی صهیونیسم با انتظار مسیحایی هشدار می‌داد. او میان بازگشت سیاسی یهودیان به تاریخ و «رستگاری دینی» تمایز می‌گذاشت و معتقد بود واردکردن مسیحاباوری به سیاست می‌تواند پیامدهای خطرناکی داشته باشد.
در مقابل، مارتین بوبر قرائتی آشکارا دینی‌تر از صهیونیسم ارائه می‌کرد. در اندیشه او، نسبت قوم یهود، سرزمین و خدا با مفهوم «عهد» پیوند می‌خورد؛ اما همین بنیان دینی، بوبر را به دفاع از دولت صرفاً یهودی نکشاند. او از منتقدان ملی‌گرایی دولتی و از حامیان همزیستی و راه‌حل دوقومی یهودی ـ عرب بود.
هرمان کوهن از سوی دیگر، اساساً با صهیونیسم ملی‌گرا مخالفت داشت. او رسالت یهودیت را اخلاقی و جهان‌شمول می‌دید و نگران بود که تبدیل یهودیت به هویت یک دولت-ملت، این افق جهان‌شمول را محدود کند.
هانا آرنت نیز سال‌ها با مسئله «سیاست یهودی»، ملت، دولت و صهیونیسم درگیر بود؛ از حق دفاع جمعی یهودیان حمایت می‌کرد، اما با شکل‌گیری دولت-ملتِ مبتنی بر حاکمیت انحصاری یهودی موافق نبود و به راه‌حل‌های فدرال یا دوقومی می‌اندیشید.
حتی لئو اشتراوس، که در جوانی هوادار صهیونیسم سیاسی بود، بعدها نوشت که صهیونیسم سیاسی «به دلایل آشکار مسئله‌دار» است؛ با این حال فراموش نمی‌کرد که در دوره‌ای از فروپاشی ارزش‌ها، برای یهودیان به‌مثابه یک «نیروی اخلاقی» عمل کرده است.
بنابراین پرسش فقط این نیست که «آیا یهودیت سیاسی وجود دارد؟»
پرسش دقیق‌تر این است:
هرگاه مفاهیم دینی درباره قوم، سرزمین، قانون، وعده و رستگاری وارد پروژه دولت و قدرت می‌شوند، چه اتفاقی برای خود دین و چه اتفاقی برای سیاست می‌افتد؟
این مسئله نه منحصر به اسلام است، نه به یهودیت. مسیحیت، اسلام و یهودیت هر سه تجربه‌های متفاوتی از پیوند الهیات و قدرت سیاسی داشته‌اند.
و شاید از همین‌جا بتوان «اسلام سیاسی» را نیز بهتر فهمید: نه به‌عنوان استثنایی عجیب در جهان ادیان، بلکه به‌عنوان یکی از صورت‌های تاریخی الهیاتی‌شدن سیاست و سیاسی‌شدن دین.
#صدای_فرهیختگان
#عدنان_فلاحی #یهودیت #صهیونیسم #الهیات_سیاسی #اسلام_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🇮🇷 ایران باید بماند تا بشود سامانش داد
✍🏻 محمدحسین کریمی‌پور
در میانه جنگ و منازعه بر سر آینده سیاسی ایران، محمدحسین کریمی‌پور بر تقدم یک اصل تأکید می‌کند: حفظ ایران و جلوگیری از ویرانی کشور، پیش‌شرط هر اصلاح و تغییر دیگری است.
او سیاست قدرت مسلط جهانی در قبال ایران را چنین می‌بیند:
«بزرگ‌ترین قدرت دنیا، رسماً می‌گوید در تلاش است ایران را خُرد، اقتصاد و معیشتش را ویران، تمدنش را نابود، کنترلش را به دست گرفته، مالک منابعش شود.
هیچ اولویتِ ملّی، هم‌وزنِ دفاع از کیانِ وطن در برابر چنین تجاوزی نیست.
ایران باید بماند تا بشود سامانش داد!»
این نگاه میان دو مسئله‌ای که گاه در منازعات سیاسی مقابل یکدیگر قرار داده می‌شوند، تقدم و تأخر می‌گذارد: نقد و اصلاح نظام حکمرانی از یک سو، و دفاع از موجودیت، تمامیت ارضی و امکان ادامه حیات ایران از سوی دیگر.
اگر کشوری ویران شود، اصلاح آن نیز موضوعیت خود را از دست می‌دهد.
#صدای_فرهیختگان
#محمدحسین_کریمی‌پور #ایران #تمامیت_ارضی #منافع_ملی
#فرهیختگان راهی به رهایی

✅ «مش‌قاسمیسم» در سیاست ایران؛ نقدی بر سعید جلیلی و حلقه‌های قدرت
✍🏻 علی کیانی‌موحد
«دایی‌جان ناپلئون» ایرج پزشکزاد فقط طنزی درباره توهم توطئه نبود. در کنار دایی‌جان، شخصیتی حضور داشت که بدون او شاید بسیاری از آن توهمات این‌همه دوام نمی‌آورد: مش قاسم.
مش قاسم، خدمتکار دایی‌جان، نه‌فقط روایت‌های خیالی اربابش را تأیید می‌کرد، بلکه گاه خود به آنها شاخ‌وبرگ می‌داد و به یکی از مهم‌ترین شاهدانِ جهان خیالی او تبدیل می‌شد. رابطه‌ای که در آن، صاحب قدرت به تأیید نیاز دارد و اطرافیان نیز با تقویت تصورهای او، جایگاه خود را مستحکم می‌کنند.
علی کیانی‌موحد برای توصیف نمونه سیاسی این رابطه اصطلاح «مش‌قاسمیسم» را به کار می‌برد: وضعیتی که در آن، افراد نه الزاماً به اتکای تخصص و تجربه، بلکه با هم‌زبانی با صاحبان قدرت، تأیید پیش‌فرض‌های آنان و بازتولید روایت مطلوب حلقه حاکم، به مرکز تصمیم‌گیری نزدیک می‌شوند.
در خوانش او، سعید جلیلی یکی از نمونه‌های برجسته این پدیده در سیاست معاصر ایران است.
جلیلی فعالیت خود را در وزارت امور خارجه آغاز کرد، در دولت محمود احمدی‌نژاد معاون اروپا و آمریکای وزارت خارجه شد و در سال ۱۳۸۶ به دبیری شورای عالی امنیت ملی و ریاست تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای رسید. او از ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲ مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای ایران بود.
در همین دوره، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه‌های مهم دیگری علیه برنامه هسته‌ای ایران تصویب کرد؛ از جمله قطعنامه ۱۸۰۳ در سال ۲۰۰۸ و قطعنامه ۱۹۲۹ در سال ۲۰۱۰ که دامنه محدودیت‌های مالی، نظامی و مرتبط با برنامه هسته‌ای و موشکی ایران را گسترش دادند.
جلیلی پیش از رسیدن به این جایگاه نیز دو بار، در سال‌های ۱۳۷۸ و ۱۳۸۲، نامزد انتخابات مجلس از حوزه مشهد شد و نتوانست به مجلس راه پیدا کند. او در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۹۲ نیز شکست خورد و در انتخابات ۱۴۰۳ به دور دوم رسید اما از مسعود پزشکیان شکست خورد.
اما استدلال اصلی یادداشت بیش از نقد یک فرد است.
«مش‌قاسمیسم» زمانی شکل می‌گیرد که نظام تصمیم‌گیری به‌جای شنیدن خبر بد، به تأیید روایت مطلوب پاداش دهد؛ وقتی کارشناسی که فرضیات قدرت را به چالش می‌کشد کنار گذاشته می‌شود و کسی که همان فرضیات را با قطعیت بیشتری تکرار می‌کند، به حلقه درونی راه پیدا می‌کند.
مشکل در چنین الگویی فقط «مش قاسم» نیست.
دایی‌جانی نیز لازم است که دوست داشته باشد روایت‌هایش تأیید شوند.
در «دایی‌جان ناپلئون»، مش قاسم مرتب جهان خیالی ارباب را واقعی‌تر می‌کند. در سیاست نیز خطر از جایی آغاز می‌شود که تصمیم‌گیر، حلقه‌ای از همفکران برای خود بسازد که به‌جای آزمودن فرضیات، آنها را تقویت کنند.
در آن نقطه، خطای تحلیلی دیگر خطای یک فرد نیست؛ ممکن است به سیاست عمومی تبدیل شود و هزینه‌اش را یک جامعه بپردازد.
شاید ارزش استعاره پزشکزاد برای سیاست امروز نیز همین باشد:
گاهی خطرناک‌ترین فرد در اطراف قدرت کسی نیست که با آن مخالفت می‌کند، بلکه کسی است که هرچه صاحب قدرت می‌خواهد باور کند، برایش به «واقعیت» تبدیل می‌کند.
متن کامل یادداشت علی کیانی‌موحد در مشاهده فوری
#صدای_فرهیختگان
#علی_کیانی_موحد #سعید_جلیلی #دایی_جان_ناپلئون #مش_قاسم #سیاست_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎙 از گیوتین انقلاب تا نفی اعدام؛ رضا علیجانی درباره ریشه‌های خشونت و آینده دادخواهی
رضا علیجانی در گفت‌وگو با رادیو فردا، برای توضیح اعدام‌ها و خشونت‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷، از دو ریشه اصلی سخن می‌گوید: خشونت نهفته در فرایندهای انقلابی و قرائتی از شریعت و فقه که به مجازات‌های خشن مشروعیت می‌دهد.
به تعبیر او، «گیوتین انقلاب» با گفتمان‌های دیگری نیز تقویت شد؛ واژه‌هایی چون «طاغوتی»، «منافق»، «فتنه‌گر»، «ستون پنجم» و «جاسوس» که با دیگری‌سازی شدید، حذف مخالف را آسان‌تر می‌کنند.
علیجانی یادآوری می‌کند که مسئولیت این فضای خشونت‌آمیز را نمی‌توان فقط به روحانیت حاکم محدود کرد. بخشی از روشنفکران انقلابی نیز در سال‌های نخست انقلاب از منطق حذف و مجازات انقلابی دفاع می‌کردند.
او در مقابل، از تجربه کسانی چون مهدی بازرگان و ابراهیم یزدی یاد می‌کند که، بنا بر روایت‌های تاریخی و خاطرات صادق خلخالی، کوشیدند دامنه اعدام‌های نخستین را محدود کنند.
محور اصلی گفت‌وگو اما فقط گذشته نیست.
علیجانی تأکید می‌کند که دادخواهی نباید به انتقام تبدیل شود و مبارزه با اعدام تنها زمانی معتبر است که بدون تبعیض، درباره دوست و دشمن سیاسی، اعمال شود.
او خانواده فروهر و عباس امیرانتظام را از نمونه‌هایی می‌داند که در فرهنگ سیاسی ایران به فهمی از دادخواهیِ جدا از انتقام یاری رسانده‌اند.
از نگاه علیجانی، امروز جامعه ایران در وضعیتی دوگانه قرار دارد: از یک سو، جبهه مدافعان حق حیات و مخالفان اعدام نسبت به دهه‌های نخست انقلاب بسیار گسترده‌تر شده؛ از سوی دیگر، بخشی از جریان‌های افراطی، چه درون حکومت و چه در اپوزیسیون، همچنان از خشونت و حذف دفاع می‌کنند.
او هشدار می‌دهد:
چرخه خشونت باید جایی متوقف شود؛ و اگر قرار است عدالت انتقالی در آینده ایران معنا داشته باشد، نمی‌تواند تکرار همان منطق اعدام و انتقام با بازیگرانی تازه باشد.
علیجانی آینده خشونت در ایران را نیز تا حد زیادی وابسته به چگونگی گذار سیاسی می‌داند. به باور او، هرچه گذار انقلابی‌تر و خشونت‌آمیزتر باشد، احتمال فعال‌شدن دوباره «گیوتین انقلاب» بیشتر است؛ در مقابل، گذار مسالمت‌آمیزتر و مبتنی بر پذیرش تکثر، امکان مهار چرخه انتقام را افزایش می‌دهد.
از همین‌رو او بر سه محور نهادی نیز تأکید می‌کند:
عرفی‌شدن قانون، استقلال قوه قضاییه و نفی مقام مادام‌العمر.
و در کنار اصلاح ساختارها، بر فرهنگ‌سازی مداوم علیه اعدام، قتل ناموسی و خشونت اجتماعی پافشاری می‌کند؛ از جمله حمایت از حرکت‌هایی مانند «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» و خانواده زندانیان محکوم به مرگ.
در نهایت، پرسش اصلی گفت‌وگو به آینده بازمی‌گردد:
آیا جامعه‌ای که از خشونت حکومت زخم خورده، می‌تواند هنگام تغییر قدرت از بازتولید همان خشونت در لباس دادخواهی پرهیز کند؟

🎧 شنیدن فایل صوتی کامل گفت‌وگو

#صدای_فرهیختگان
#رضا_علیجانی #اعدام #خشونت #دادخواهی #عدالت_انتقالی
#فرهیختگان راهی به رهایی

✈️ تحریم ۲۷ شرکت هواپیمایی ایران؛ تهران: «تروریسم اقتصادی و مجازات جمعی»
غلامحسین درزی، دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل، در نامه‌ای به دبیرکل و رئیس شورای امنیت، تحریم تازه آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایران را «تروریسم اقتصادی» و «مجازات جمعی» خوانده است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۸ سپتامبر اعلام کرد ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرده است؛ اقدامی که بخشی از بسته‌ای گسترده‌تر علیه ۳۶ هدف در بخش هوانوردی ایران و شبکه‌های مرتبط با آن است.
واشنگتن می‌گوید هدف این تحریم‌ها، محدودکردن استفاده حکومت ایران از شبکه هوانوردی برای جابه‌جایی تجهیزات، نیرو و محموله‌های ممنوعه و همچنین فشار بر شبکه‌های تأمین هواپیما و قطعات است.
اما ایران می‌گوید تحریم گسترده بخش هوانوردی غیرنظامی مستقیماً بر ایمنی پروازها و جان مسافران اثر می‌گذارد؛ زیرا دسترسی شرکت‌های هواپیمایی به قطعات یدکی، تعمیرات، بازرسی‌های ایمنی و خدمات فنی را دشوارتر می‌کند.
درزی در نامه خود این سیاست را نقض حقوق بین‌الملل دانسته و مدعی شده است که اعمال عامدانه فشار اقتصادی گسترده بر جمعیت غیرنظامی می‌تواند در قالب «مجازات جمعی» و حتی «جنایت علیه بشریت» ارزیابی شود.
نکته مهم در این میان، سابقه حقوقی موضوع است.
دیوان بین‌المللی دادگستری در سال ۲۰۱۸ در یک دستور موقت از آمریکا خواسته بود موانع ناشی از تحریم‌ها بر صدور قطعات، تجهیزات و خدمات ضروری برای ایمنی هوانوردی غیرنظامی ایران را برطرف کند.
بنابراین مناقشه فقط بر سر «تحریم یک صنعت» نیست؛ یک پرسش جدی‌تر نیز مطرح است:
وقتی تحریم‌ها به زیرساخت‌های غیرنظامی و ایمنی هواپیماها می‌رسند، مرز میان فشار سیاسی بر حکومت و تحمیل هزینه به شهروندان کجاست؟
#منتخب_فرهیختگان
#تحریم #هوانوردی #ایران #آمریکا #حقوق_بین‌الملل
#فرهیختگان روزن آگاهی

📄 آیا تحریم اقتصادی به تغییر رفتار حکومت می‌انجامد؟
✍🏻 احمد علوی
منطق اولیه تحریم ساده به نظر می‌رسد: هزینه یک سیاست را آن‌قدر بالا ببرید تا حکومت هدف به این نتیجه برسد که مصالحه ارزان‌تر از ادامه مقاومت است.
اما در سیاست، محاسبه به این سادگی نیست.
حکومت‌ها فقط درباره رشد اقتصادی، صادرات نفت، ذخایر ارزی و نرخ ارز تصمیم نمی‌گیرند؛ بقای سیاسی، انسجام ساختار قدرت، امنیت و برداشت از تهدید خارجی نیز بخشی از محاسبه‌اند.
از همین‌رو، افزایش هزینه اقتصادی الزاماً به همان نسبت هزینه سیاسی صاحبان قدرت را افزایش نمی‌دهد.
احمد علوی در این یادداشت می‌پرسد:
تحریم تحت چه شرایطی می‌تواند واقعاً محاسبه سیاسی حکومت را تغییر دهد؟
از نگاه او، سه شرط اهمیت اساسی دارند:
نخست، حکومت هدف باید باور کند که امتیازدادن واقعاً به کاهش فشار منجر خواهد شد.
دوم، باید یک کانال معتبر مذاکره وجود داشته باشد؛ یعنی دو طرف باور کنند که گفت‌وگو می‌تواند به معامله‌ای واقعی ختم شود، نه اینکه صرفاً ابزاری برای خرید زمان یا اعمال فشار بیشتر باشد.
و سوم، توافق نباید از دید صاحبان قدرت با بقای سیاسی آنان ناسازگار تلقی شود.
اینجاست که تفاوت میان «عقلانیت اقتصادی» و «عقلانیت بقای سیاسی» آشکار می‌شود.
یک حکومت ممکن است حاضر باشد هزینه اقتصادی عظیمی بر کشور تحمیل شود، اما امتیازی را که تهدیدی برای ساختار قدرت خود می‌بیند نپذیرد.
از سوی دیگر، هزینه تحریم نیز به‌طور مساوی توزیع نمی‌شود.
تورم، سقوط ارزش پول، کاهش قدرت خرید و رکود ممکن است عمدتاً بر دوش جامعه بیفتد، در حالی که بخش‌هایی از ساختار قدرت می‌توانند هزینه را منتقل کنند و حتی از اقتصاد غیررسمی، انحصار، واسطه‌گری و شبکه‌های دورزدن تحریم سود ببرند.
در نتیجه، تحریم ممکن است هم‌زمان دو گروه در ساختار قدرت بسازد:
کسانی که از رفع تحریم سود می‌برند و کسانی که از ادامه وضعیت تحریمی منتفع می‌شوند.
تجربه برجام نیز، در این تحلیل، فقط داستان «فشار اقتصادی» نیست.
فشار پیش از برجام اهمیت داشت، اما به‌تنهایی توافق تولید نکرد. تغییر فضای سیاسی داخلی، شکل‌گیری تیم مذاکره‌کننده و وجود یک مسیر دیپلماتیک نیز لازم بود.
و تجربه پس از برجام مسئله دیگری را برجسته کرد:
اعتبار تعهدات.
اگر یک طرف باور نداشته باشد که پس از دادن امتیاز، فشار واقعاً کاهش می‌یابد و توافق دوام خواهد داشت، هزینه مصالحه برای او افزایش پیدا می‌کند.
از همین‌جا علوی به مهم‌ترین مفهوم یادداشت می‌رسد:
تغییر بازی از «چانه‌زنی» به «بقا».
در بازی چانه‌زنی، سؤال این است که چه امتیازی داده شود و در برابر آن چه چیزی به دست آید.
اما در بازی بقا، سؤال تغییر می‌کند:
آیا عقب‌نشینی، موجودیت سیاسی حکومت را به خطر می‌اندازد؟
اگر پاسخ صاحبان قدرت مثبت باشد و آنان تصور کنند هدف نهایی فشار نه تغییر یک سیاست، بلکه نابودی ساختار سیاسی است، مقاومت—even با هزینه اقتصادی بسیار سنگین—ممکن است از نگاه آنان عقلانی‌تر از توافق شود.
بنابراین «فشار بیشتر» لزوماً مساوی با «مذاکره بیشتر» نیست.
فشار زمانی می‌تواند به اهرم دیپلماسی تبدیل شود که در کنار آن مسیر خروجی معتبر، منفعتی روشن برای توافق و امکان دفاع سیاسی از مصالحه نیز وجود داشته باشد.
در غیر این صورت، تحریم ممکن است دیگر ابزار چانه‌زنی نباشد و خود به بخشی از بازی بقا و تشدید منازعه تبدیل شود.

متن کامل یادداشت احمد علوی

#صدای_فرهیختگان
#احمد_علوی #تحریم #اقتصاد_سیاسی #مذاکره #برجام
#فرهیختگان راهی به رهایی

📚 جلال آل‌احمد؛ آن غریب آشنا
نقد میراث، نه محاکمه شخصیت
آشنایی با جلال آل‌احمد برای نویسنده این یادداشت از نوجوانی و با نون‌و‌القلم آغاز می‌شود؛ از همان نثر سرزنده‌ای که قصه را چنین شروع می‌کرد:
«در یک روزگار دیگر دوتا آمیرزا بنویس بودند...»
سال‌ها گذشته و اکنون نام جلال دوباره در فضای مجازی می‌چرخد؛ اما بسیاری از داوری‌ها درباره او نه از جنس نقد آثار، بلکه از جنس «افشاگری» درباره زندگی خصوصی، باورها، عادت‌ها و تناقض‌های شخصی اوست.
اینکه در سفر عراق چه بر او گذشته، درباره حج چه نوشته، چه می‌نوشیده و می‌نوشیده، تا چه اندازه فرانسه می‌دانسته یا در زندگی شخصی چه خلق‌وخویی داشته است، گاه چنان برجسته می‌شود که جای پرسش اصلی را می‌گیرد:
جلال آل‌احمد چه نوشت، چرا چنین اندیشید و میراث فکری او در بستر زمانه‌اش چه ارزشی یا چه خطاهایی داشت؟
نویسنده یادآوری می‌کند که نقد جدی، با تقدیس آل‌احمد تفاوت دارد. کارنامه او باید خوانده و سخت نقد شود؛ اما نقد اثر با مسابقه در تحقیر صاحب اثر یکی نیست:
«هاؤم اقرءوا کتاب او»؛ کتابش را بخوانید.
مسئله فقط جلال هم نیست.
در تاریخ معاصر ایران، بارها «افشاگری» جای نقد را گرفته است؛ همان فرهنگی که زمانی با شعار «افشا کن، افشا کن» رونق گرفت و بعدها می‌توان ردّ آن را در حذف سیاسی، پرونده‌سازی، برنامه‌هایی چون «هویت» و ادبیات رسانه‌ای مبتنی بر بی‌آبروکردن مخالف دید.
تجربه‌ای که باید از آن آموخت این است که بی‌اعتبارکردن شخصیت انسان‌ها جای پاسخ‌دادن به افکارشان را نمی‌گیرد.
لگدزدن به رفتگان نیز آسان است.
مصدق باشد یا فروغی، شریعتی باشد یا آل‌احمد؛ کسانی که دیگر نمی‌توانند از خود دفاع کنند، نباید به هدفی بی‌هزینه برای تسویه‌حساب‌های امروز تبدیل شوند.
راه منصفانه‌تر آن است که ببینیم هر یک از آنان زاده چه زمانه‌ای، درگیر چه مسئله‌هایی و محصول چه ساختار اجتماعی و سیاسی‌ای بوده‌اند.
آل‌احمد را نیز نمی‌توان از ایران دهه‌های ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ جدا کرد؛ از جنگ سرد، فضای بسته سیاسی، توسعه نامتوازن، کشمکش سنت و تجدد و جامعه‌ای که خود سرشار از تناقض بود.
اگر در زندگی و اندیشه او تناقض می‌بینیم، باید آنها را نقد کنیم؛ اما هم‌زمان باید پرسید چه میزان از آن تناقض‌ها، تناقض‌های خودِ جامعه‌ای بود که او در آن زندگی می‌کرد.
این نگاه به معنای تبرئه گذشته نیست؛ درست برعکس، راهی است برای فهم دقیق‌تر خطاها.
نسلی که خود زمانی در فضای حذف، افشاگری و داوری‌های مطلق زیسته و اکنون از نتایج آن تجربه پند گرفته، شاید بیش از دیگران وظیفه دارد این درس را منتقل کند:
آدم‌ها را به «هیچ» تقلیل ندهیم.
هیچ متفکر، نویسنده یا سیاستمداری فقط مجموعه فضیلت‌هایش نیست؛ همان‌گونه که فقط مجموعه لغزش‌ها و ضعف‌های شخصی‌اش نیز نیست.
میراث فکری را باید خواند، سنجید، نقد کرد و از آن عبور کرد؛

نه آنکه برای رد یک اندیشه، نخست صاحب آن را در دادگاه اخلاقی فضای مجازی نابود کنیم.
جلال آل‌احمد با همه «غث و سمین» کارنامه‌اش، بخشی از تاریخ روشنفکری ایران است.
و شاید برخورد بالغ با گذشته دقیقاً از همین‌جا آغاز شود:
نه تقدیس، نه افشاگری؛ فهم و نقد.
متن کامل یادداشت حسین کمالی در مشاهده فوری
#میراث_فرهیختگان

#جلال_آل_احمد #روشنفکری #نقد #تاریخ_معاصر #نون_و_القلم
#فرهیختگان روزن آگاهی

🟥 مسئله بنیادین ایران، ضعف نهاد شهروندی است
🎙 عباس آخوندی در گفت‌وگو با خبرآنلاین
عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، معتقد است یکی از موانع بنیادی اصلاح و توسعه در ایران، ضعف «نهاد شهروندی» است؛ یعنی فقدان شهروندی که آگاه، مسئول، کنشگر و نسبت به حقوق خود حساس باشد.
از نگاه او، حاکمیت به‌تنهایی قادر به ایجاد توسعه نیست:
«اگر جامعه‌ای شهروندان مسئول و کنشگر داشته باشد، همین شهروندان می‌توانند زمینه اصلاح دولت و حکومت را فراهم کنند.»
اما «کنشگری» در این نگاه فقط اعتراض یا گلایه نیست.
آخوندی برای توضیح موضوع، تورم را مثال می‌زند. همه از گرانی ناراضی‌اند؛ اما اگر تورم را صرفاً «گران‌شدن کالاها» تعریف کنیم، راه‌حل نیز به کنترل قیمت، بازرسی بیشتر و گسترش دستگاه نظارتی تقلیل پیدا می‌کند؛ اقداماتی که خود می‌توانند هزینه دولت و کسری بودجه را افزایش دهند.
مسئله زمانی درست صورت‌بندی می‌شود که پرسش به ریشه‌ها برسد:
کسری بودجه چگونه ایجاد می‌شود؟ دولت چه درآمدی دارد؟ پول را کجا هزینه می‌کند؟ و سیاست‌های اقتصادی چگونه به تورم منجر می‌شوند؟
از این منظر، تفاوت شهروند معترض با شهروند کنشگر در آن است که دومی فقط پیامد مسئله را نمی‌بیند؛ می‌کوشد علت را بشناسد و مطالبه‌ای مشخص و قابل‌پیگیری شکل دهد.
آخوندی همین منطق را درباره بحران آب، مسائل شهری، حمل‌ونقل و دیگر مشکلات کشور نیز به کار می‌برد: راه‌حلی که بر صورت‌بندی غلط بنا شود، ممکن است نه‌تنها مشکل را حل نکند، بلکه آن را پیچیده‌تر کند.
ایده «شهرداد» نیز بر همین نگاه بنا شده است؛ پیوند دانش با کنش اجتماعی و تربیت شهروندانی که بتوانند از سطح نارضایتی عبور کنند و مسئله عمومی را بفهمند، صورت‌بندی کنند و برای تغییر آن دست به کنش بزنند.
شاید پرسش بنیادین توسعه نیز همین باشد:
آیا جامعه‌ای بدون شهروندِ آگاه، صاحب حق و قادر به مطالبه‌گری، می‌تواند فقط با تصمیم‌های از بالا توسعه پیدا کند؟
📌 مشروح گفت‌وگو در خبرآنلاین

#منتخب_فرهیختگان
#عباس_آخوندی #شهروندی #توسعه #کنشگری #شهرداد
#فرهیختگان روزن آگاهی

🟢 اخلاق در روزگار فرسودگی؛ چرا این گفت‌وگو درست در وقت خود برگزار می‌شود؟
✍🏻 علیرضا معینی
قرار است نشستی درباره کتاب «احساسات اخلاقی، واقعیت اخلاقی و پیشرفت اخلاقی» نوشته توماس نیگل، با حضور عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان، یاسر میردامادی و مترجم کتاب، جواد حیدری برگزار شود.
شاید این گفت‌وگو در یکی از دشوارترین و در عین حال مناسب‌ترین زمان‌ها برگزار می‌شود؛ زیرا مسئله امروز ایران فقط اقتصاد و سیاست نیست. پرسشی عمیق‌تر نیز پیش روی ماست:
در جامعه‌ای که اعتماد فرسوده، احساس بی‌عدالتی گسترده و بسیاری از ارزش‌ها زیر فشار قدرت و مصلحت قرار گرفته‌اند، آیا هنوز می‌توان از «حقیقت اخلاقی» سخن گفت؟
آیا ظلم فقط به این دلیل بد است که ما از آن بیزاریم، یا ما از ظلم بیزاریم چون واقعاً چیزی در آن نادرست است؟
این تفاوت کوچک نیست.
اگر خوب و بد صرفاً احساس، عادت یا قرارداد اجتماعی باشند، با چه معیاری می‌توان جامعه‌ای را که برده‌داری، شکنجه یا تبعیض را عادی می‌داند، از نظر اخلاقی نقد کرد؟
و اگر حقیقتی اخلاقی مستقل از سلیقه ما وجود دارد، چگونه به آن دسترسی پیدا می‌کنیم؟
اینجاست که بحث «احساسات اخلاقی» اهمیت پیدا می‌کند. همدلی، شرم، احساس گناه، شفقت و خشم در برابر بی‌عدالتی، اجزای زنده وجدان انسانی‌اند؛ اما آیا اخلاق را می‌توان به احساس فروکاست؟
اگر کسی استدلال اخلاقی منسجمی داشته باشد، اما از رنج دیگری متأثر نشود، آیا اخلاقی است؟
و اگر انسانی مهربان باشد، اما قدرت تشخیص میان عدالت و بی‌عدالتی را نداشته باشد، مهربانی به‌تنهایی کافی است؟
پرسش مهم‌تر نیگل، امکان پیشرفت اخلاقی است.
اگر امروز برده‌داری را محکوم می‌کنیم، حقوق زنان و کودکان را جدی‌تر می‌گیریم و شکنجه و تحقیر انسان را ناروا می‌دانیم، آیا بشر واقعاً چیزهایی درباره اخلاق «فهمیده» است یا صرفاً حساسیت‌هایش تغییر کرده؟
اگر پیشرفت اخلاقی معنایی داشته باشد، باید بتوان گفت جامعه‌ای در گذشته، حتی زمانی که رفتاری را عادی می‌دانست، در خطا بوده است.
و همین ما را دوباره به «واقعیت اخلاقی» بازمی‌گرداند.
در جامعه ایران، این پرسش‌ها دیگر تمرین دانشگاهی نیستند.
جامعه‌ای که در آن دروغ، تحقیر، بی‌عدالتی و مصلحت‌جویی اخلاقی عادی شود، فقط سرمایه اقتصادی خود را از دست نمی‌دهد؛ سرمایه اخلاقی و امکان زندگی مشترک را نیز فرسوده می‌کند.
هیچ جامعه‌ای تنها با قانون و زور اداره نمی‌شود. زندگی اجتماعی به انسان‌هایی نیاز دارد که وعده را وعده بدانند، حق دیگری را به رسمیت بشناسند و کرامت انسان را با منفعت لحظه‌ای معامله نکنند.
پرسش دیگری نیز ناگزیر از دل این بحث بیرون می‌آید:
آیا اخلاق بدون دین ممکن است؟
اگر اخلاق مستقل از دین است، بنیان آن چیست؛ عقل، طبیعت انسان، رنج، کرامت، قرارداد یا واقعیتی مستقل از همه اینها؟
و اگر اخلاق را به دین وابسته کنیم، تکلیف انسان اخلاقی بیرون از ایمان چه می‌شود؟
حضور سروش، ملکیان، میردامادی و حیدری می‌تواند این پرسش را از فلسفه اخلاق تا فلسفه دین، معرفت‌شناسی و تجربه زیسته انسان دنبال کند.
اما شاید پشت همه این بحث‌ها یک سؤال ساده‌تر و سخت‌تر پنهان باشد:
در روزگار فشار و فرسودگی، آیا هنوز می‌توان اخلاقی ماند؟
ما بیش از همیشه به گفت‌وگو درباره اخلاق نیاز داریم؛ نه اخلاق به معنای موعظه، بلکه اخلاق به معنای پرسش از حقیقت، عدالت، کرامت، دیگری، مسئولیت، اعتماد و امکان زندگی مشترک.
و شاید امید از همین‌جا آغاز شود:
از این باور که حتی در روزگاری که قدرت و منفعت بسیاری از ارزش‌ها را می‌آزمایند، هنوز می‌توان پرسید چگونه باید انسانی‌تر زیست.

متن کامل یادداشت علیرضا معینی در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان
#علیرضا_معینی #توماس_نیگل #فلسفه_اخلاق #عبدالکریم_سروش #مصطفی_ملکیان
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 معرفی و بررسی کتاب «احساسات اخلاقی، واقعیت اخلاقی و پیشرفت اخلاقی»
اثر تامس نیگل
با حضور:
🔹 دکتر عبدالکریم سروش
🔹 استاد مصطفی ملکیان
🔹 دکتر یاسر میردامادی
🔹 دکتر جواد حیدری، مترجم کتاب
این نشست به یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های فلسفه اخلاق می‌پردازد: آیا خوب و بد، واقعیتی مستقل از احساسات و قراردادهای ما دارند؟ «پیشرفت اخلاقی» چگونه ممکن است و چه نسبتی میان احساسات اخلاقی، عقل و واقعیت اخلاقی برقرار است؟
🗓 شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵
📅 ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶
⏰ ساعت ۲۱:۳۰ به وقت تهران
⏰ ساعت ۱۴:۰۰ به وقت شرق آمریکا (EDT)
💻 شرکت در جلسه از طریق Google Meet:
ورود به جلسه
#منتخب_فرهیختگان
#توماس_نیگل #عبدالکریم_سروش #مصطفی_ملکیان #یاسر_میردامادی #فلسفه_اخلاق
#فرهیختگان روزن آگاهی

حمـید مـهدوی 
مشهد. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

مرثیه‌ای برای «کاروانسرای روس‌ها»؛ وقتی موسیقی به سوگ میراث می‌نشیند

🎥 مسعود حسینی و هادی سخن، دو هنرمند سبزواری، در میان ویرانه‌های یک بنای تاریخی

پس از تخریب بنای تاریخی معروف به «کاروانسرای روس‌ها» یا «پادگان روس‌ها» در سبزوار، دو هنرمند این شهر بامداد پنجشنبه به محل بنا رفتند و با قوشمه و دهل، نوای سوگ موسیقی محلی سبزوار را نواختند.

بنایی که با نام خانه تومانیان نیز شناخته می‌شد، اگرچه هنوز در فهرست آثار ملی ثبت نشده بود، از سوی میراث فرهنگی واجد ارزش تاریخی شناخته شده بود.

تصاویر منتشرشده نشان می‌دهد که این بنا روز چهارشنبه با ورود لودر تخریب شد؛ اقدامی که اعتراض فعالان میراث فرهنگی و شهروندان سبزواری را برانگیخت.

حالا در جایی که تا چند روز پیش بخشی از حافظه معماری شهر ایستاده بود، صدای قوشمه و دهل شنیده می‌شود.

نه برای جشن،
بلکه برای سوگ یک بنا.

شاید این اجرا خود پرسشی باشد از نسبت ما با گذشته:

چرا باید میراث یک شهر ابتدا ویران شود تا ارزشش را به یاد بیاوریم؟

بناها فقط خشت و آجر نیستند؛ بخشی از حافظه جمعی‌اند. با نابودی هرکدام، صفحه‌ای از تاریخ یک شهر نیز از دسترس نسل بعد خارج می‌شود.

#میراث_فرهیختگان
#سبزوار #کاروانسرای_روس‌ها #خانه_تومانیان #میراث_فرهنگی #قوشمه_و_دهل

#فرهیختگان روزن آگاهی