فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🚩 مرز میان اصلاح و توجیه؛ چه زمانی ماندن به تداوم ساختار خطا کمک می‌کند؟
✍🏻 مسعود بحرینی
تا کجا باید برای اصلاح یک ساختار ماند و تلاش کرد؟
و از چه نقطه‌ای به بعد، «ماندن برای اصلاح» به توجیه حضور در ساختاری تبدیل می‌شود که نه اراده تغییر دارد و نه ظرفیت پذیرش آن را؟
مسعود بحرینی این پرسش را از منظری اخلاقی مطرح می‌کند:
تا زمانی که امید و امکان واقعی برای اصلاح وجود دارد، ماندن و تلاش‌کردن معنا دارد؛ اما اگر همه راه‌ها آزموده شده و ساختار بارها نشان داده است که اصلاح را پس می‌زند، ادامه حضور لزوماً اصلاح‌گری نیست.
زیرا حضور همیشه خنثی نیست.
گاهی وجود یک فرد سالم، خوش‌نام یا منتقد در یک ساختار نادرست، ناخواسته برای همان ساختار اعتبار و مشروعیت تولید می‌کند؛ حتی اگر آن فرد شخصاً با بسیاری از عملکردهای آن مخالف باشد.
از اینجاست که مرز دشوار میان امید و توجیه پدیدار می‌شود.
آیا هنوز واقعاً می‌توان تغییری ایجاد کرد، یا فقط هزینه رفتن زیاد است؟
آیا حضور برای اصلاح است، یا منافع، عادت، وابستگی و ترس از دست‌دادن موقعیت، در لباس «مصلحت» ظاهر شده‌اند؟
بحرینی هشدار می‌دهد که خودفریبی در این نقطه آسان است؛ انسان می‌تواند برای ماندن خود دلایل اخلاقی بسازد، در حالی که حضورش عملاً به دوام همان وضعیتی کمک می‌کند که آن را نادرست می‌داند.
از همین رو، او به‌ویژه کسانی را خطاب قرار می‌دهد که در ساختارهای دینی و سیاسی، در خلوت منتقدند اما در عرصه عمومی همچنان زبان تأیید و وفاداری به کار می‌برند.
پرسش در نهایت ساده اما سنگین است:
اگر منفعت شخصی را از معادله حذف کنیم، باز هم ماندن را انتخاب خواهیم کرد؟
ماندن همیشه وفاداری نیست و رفتن همیشه خیانت نیست.
گاهی رفتن، وفاداری به وجدان است؛ و ماندن، خیانت به حقیقتی که خود به آن رسیده‌ایم.
#صدای_فرهیختگان

#مسعود_بحرینی #اصلاح_طلبی #اخلاق_سیاسی #وجدان #مسئولیت_اخلاقی
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍6❤1👎1
🎬 وزیر فرهنگ اسرائیل خواستار سلب تابعیت سازندگان «NAZA» شد
پس از موفقیت مستند «NAZA» در جشنواره ونیز، میکی زوهار، وزیر فرهنگ اسرائیل، خواستار سلب تابعیت دو کارگردان اسرائیلی آن، یووال آبراهام و راشل زور شد و آنان را به «خیانت به کشور» متهم کرد.
«NAZA» که جایزه ویژه هیئت داوران ونیز را گرفت، بر پایه گفت‌وگو با ۲۴ افسر، سرباز و افشاگر نظامی و اطلاعاتی اسرائیلی ساخته شده و سازوکارهای هدف‌گیری در جنگ غزه و هزینه آن برای غیرنظامیان را بررسی می‌کند. این فیلم در نخستین نمایش خود نیز حدود ۲۵ دقیقه تشویق ایستاده دریافت کرد.
آبراهام و زور پیش‌تر با مستند «سرزمین دیگری نیست» (No Other Land) درباره خشونت شهرک‌نشینان اسرائیلی در کرانه باختری، اسکار بهترین مستند را به دست آورده بودند.
ارتش اسرائیل اتهامات مطرح‌شده در «NAZA» را رد کرده و به ناشناس‌بودن شماری از منابع فیلم ایراد گرفته است.
در عین حال، سلب تابعیت با دستور وزیر فرهنگ به‌تنهایی ممکن نیست؛ در نظام حقوقی اسرائیل چنین اقدامی نیازمند طی مراحل قانونی، از جمله ورود وزیر کشور، تأیید وزیر دادگستری و حکم قضایی است. بنابراین سخنان زوهار فعلاً تهدید و اعلام قصد سیاسی است، نه سلب تابعیت انجام‌شده.
ماجرا بار دیگر یک پرسش قدیمی را به میان آورده است:
مرز میان نقد عملکرد دولت در زمان جنگ و اتهام «خیانت» کجاست؟
#منتخب_فرهیختگان

#NAZA #یووال_آبراهام #راشل_زور #غزه #اسرائیل #آزادی_بیان #سینمای_مستند
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2👍2🔥2🤬2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎬 روایت «براوو» از دو روز بقا و عملیات نجات در عمق ایران
گفت‌وگوی کامل برنامه 60 Minutes با افسر سامانه‌های تسلیحاتی نیروی هوایی آمریکا با نام عملیاتی «براوو»؛ یکی از دو سرنشین جنگنده‌ای که در ماه آوریل بر فراز ایران سرنگون شد.
او در این مصاحبه از سقوط، جراحات شدید، حدود ۵۰ ساعت بقا و اختفا در خاک ایران و سرانجام عملیات پیچیده جست‌وجو و نجات برای خارج‌کردنش سخن می‌گوید.
این روایت، تصویری کم‌سابقه از یکی از عملیات‌های پرریسک آمریکا در عمق خاک ایران ارائه می‌کند.
🎥 نسخه کامل با زیرنویس فارسی ضمیمه پست است.
#منتخب_فرهیختگان

#براوو #CSAR #ایران #نیروی_هوایی_آمریکا #60Minutes #جنگ

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3👎2🤔2🤬2👍1
🔵 ایران در آستانه یک انتخاب تاریخی؛ جنگ، گذار و ضرورت آشتی ملی
✍🏻 مهرداد خوانساری
جنگ، یکی از عمیق‌ترین شکاف‌های سیاسی سال‌های اخیر را میان ایرانیان ایجاد کرده است:
آیا فشار و مداخله خارجی می‌تواند راهی برای پایان جمهوری اسلامی باشد، یا ویرانی کشور هزینه‌ای است که آزادی را نیز به خطر می‌اندازد؟
مهرداد خوانساری معتقد است تجربه ماه‌های گذشته یک واقعیت مهم را روشن کرده:
مخالفت با جنگ، به معنای حمایت از جمهوری اسلامی نیست؛ همان‌طور که تلاش برای صلح، به معنای چشم‌پوشی از آزادی و دموکراسی نیست.
به باور او، ایران امروز همان ایران آغاز جنگ نیست. در درون ساختار قدرت نیز شکافی جدی میان دو رویکرد شکل گرفته است:
یک سو، نیروهایی که ادامه جنگ و تقابل را برای بقای خود ضروری می‌دانند؛

و سوی دیگر، عمل‌گرایانی که پایان جنگ، کاهش تنش و توافق با آمریکا را راهی برای جلوگیری از فروپاشی بیشتر اقتصاد و جامعه می‌بینند.
اما پرسش مهم‌تر، به مخالفان جمهوری اسلامی بازمی‌گردد:
آیا می‌توان هم با حکومت مخالف بود و هم با ویرانی ایران؟
خوانساری پاسخ را در یک گذار تدریجی، مسالمت‌آمیز و مبتنی بر آشتی ملی جست‌وجو می‌کند؛ آشتی‌ای که به معنای فراموش‌کردن سرکوب و بی‌عدالتی نیست، بلکه تلاشی است برای جلوگیری از چرخه تازه‌ای از انتقام، خشونت و فروپاشی.
در این نگاه، گذار موفق باید میان چند ضرورت تعادل برقرار کند:
پاسخگویی بدون انتقام؛

تغییر سیاسی بدون فروپاشی کشور؛

عدالت بدون جنگ داخلی؛

و آزادی همراه با حفظ انسجام ملی.

نویسنده برای چنین گذاری، از آزادی زندانیان سیاسی، پایان فشارهای ایدئولوژیک در زندگی مردم، استقلال قوه قضائیه، آزادی رسانه و تشکل، مبارزه با فساد، انتخابات آزاد و بازنویسی قانون اساسی بر محور حاکمیت ملت سخن می‌گوید.
در نهایت، مسئله‌ای که این یادداشت پیش می‌کشد ساده اما بنیادین است:
چگونه می‌توان جمهوری اسلامی را پشت سر گذاشت، بی‌آنکه ایران نیز در مسیر تغییر از دست برود؟
شاید بزرگ‌ترین مسئولیت نسل امروز همین باشد:
ساختن راهی میان استبداد و ویرانی.

📎 متن کامل یادداشت مهرداد خوانساری در خبرنامه گویا:


#صدای_فرهیختگان

#مهرداد_خوانساری #آشتی_ملی #گذار_سیاسی #جنگ #صلح #دموکراسی #ایران

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍8❤3👎1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
♦️ مشروطه و اندیشه توسعه در ایران
🎥 سخنرانی داریوش رحمانیان در نشست «مشروطه و اندیشه توسعه در ایران»؛ نشستی که به مناسبت یکصدوبیستمین سال امضای فرمان مشروطیت در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.
رحمانیان در این گفتار، نسبت تجربه مشروطه با مسئله دیرپای توسعه، دولت و تجدد در ایران را بررسی می‌کند.
🎬 ویدئوی سخنرانی ضمیمه پست است.
#منتخب_فرهیختگان

#داریوش_رحمانیان #مشروطه #توسعه #تاریخ_معاصر #اندیشه_سیاسی

#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2🤔1
📚 خدمتی شایسته شأن دانشگاه تهران؛ «بار عام» برای میراث مکتوب
✍🏻 میلاد عظیمی
رسول جعفریان را می‌توان از خادمان جدی کتاب و پژوهش در ایران دانست؛ کتاب‌خوان، کتاب‌نویس و بیش از همه، علاقه‌مند به آسان‌کردن دسترسی پژوهشگران به منابع.
میلاد عظیمی یادآوری می‌کند که جعفریان در کتابخانه مجلس نیز همین نگاه را داشت: نسخه‌ها باید از «گنجینه» بیرون بیایند و در اختیار محقق قرار گیرند، نه اینکه دسترسی به آنها خود به مانعی برای پژوهش تبدیل شود.
همین نگاه در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نیز ادامه یافت.
تصاویر ۱۲٬۹۵۰ نسخه خطی این کتابخانه در اختیار پژوهشگران قرار گرفت؛ میراثی که حاصل دهه‌ها کوشش چهره‌هایی چون ایرج افشار، مجتبی مینوی و محمدتقی دانش‌پژوه است.
عظیمی از آرزوی جعفریان نقل می‌کند:
«آیا می‌شود یک روز اعلام کرد ایران هم میراث مکتوب هزارساله خود را به‌صورت دیجیتالی در اختیار عموم قرار داده است؟»
این فقط مسئله اسکن چند هزار کتاب نیست.
پشت آن یک نگاه فرهنگی نهفته است:
میراث مکتوب زمانی زنده است که خوانده شود، پژوهیده شود و در دسترس باشد.
دانشگاه تهران با گشودن این گنجینه، کاری در شأن نام و تاریخ خود کرده است؛ خدمتی که شاید ارزش واقعی‌اش را نسل‌های بعد بهتر بفهمند.
#میراث_فرهیختگان

#میلاد_عظیمی #رسول_جعفریان #دانشگاه_تهران #نسخه_خطی #میراث_مکتوب #کتابخانه
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8🤔1
📚 جلال آل‌احمد و ادبیات اعترافی؛ از «دید و بازدید» تا «سنگی بر گوری»
✍🏻 سینا جهاندیده
اعتراف یعنی گفتن از چیزی که میل به پنهان‌ماندن دارد.
سینا جهاندیده با تکیه بر خوانشی فرویدی، ادبیات اعترافی را صحنه کشمکش میان خودآگاه و ناخودآگاه می‌بیند؛ جایی که نویسنده با گفتن، هم خود را تخلیه می‌کند و هم پیش از آنکه دیگری او را متهم کند، خود به داوری خویش می‌نشیند.
در این نوع نوشتن، «من» فقط راوی نیست؛ خودِ او موضوع روایت است.
از همین منظر، جلال آل‌احمد یکی از اعترافی‌ترین نویسندگان معاصر فارسی به نظر می‌رسد.
جهاندیده معتقد است جلال بیش از بسیاری از نویسندگان، زندگی، بحران‌های هویتی، ناسازگاری‌ها و تجربه‌های شخصی خود را وارد آثارش کرده است.
از «دید و بازدید» تا «سنگی بر گوری» می‌توان سفری را دنبال کرد:
خروج از خانواده سنتی و مذهبی، تجربه جهان‌های فکری و سیاسی متفاوت، سرگردانی میان هویت‌ها و سرانجام بازگشت دوباره به مسئله خود.
در این خوانش، نثر عصبی، معترض و ناآرام جلال نیز فقط یک سبک ادبی نیست؛ نشانه کشمکشی درونی است که پیوسته راه خود را به متن باز می‌کند.
و در نهایت، «سنگی بر گوری» به اوج این ادبیات اعترافی بدل می‌شود؛ متنی که جلال در آن بی‌رحمانه‌تر از همیشه خود، زندگی خصوصی و شکست‌هایش را در معرض نگاه خواننده قرار می‌دهد.
به تعبیر جهاندیده، اینجا اعتراف فقط افشای یک راز نیست؛
رسواکردنِ خود و جهانی است که نویسنده را دربر گرفته است.

متن کامل یادداشت سینا جهاندیده در مشاهده فوری

#میراث_فرهیختگان

#سینا_جهاندیده #جلال_آل_احمد #سنگی_بر_گوری #ادبیات_اعترافی #روانکاوی #فروید

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤3👍1🔥1🤔1
🔵 از تافل تا دانشگاه؛ نامه‌ای به وزیر علوم درباره محرومیت جوانان بهائی
خطاب به حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری
اظهارات اخیر وزیر علوم در اعتراض به محروم‌کردن ایرانیان از شرکت در آزمون‌هایی مانند تافل، بر اصلی روشن تکیه داشت:
راه آموختن و پیشرفت علمی نباید به دلیل ملیت و تابعیت بر کسی بسته شود.
اما همین اصل، پرسشی داخلی نیز پیش روی وزارت علوم می‌گذارد.
دهه‌هاست که بسیاری از جوانان بهائی ایران، صرفاً به دلیل باور دینی خود، با محرومیت از آموزش عالی روبه‌رو بوده‌اند؛ جوانانی که در همین کشور متولد شده‌اند و خواسته‌ای جز تحصیل، پیشرفت و مشارکت در آینده ایران ندارند.
اگر محروم‌کردن یک جوان ایرانی از فرصت علمی در خارج از کشور ناعادلانه است، چگونه می‌توان محرومیت همان جوان از دانشگاه در داخل کشور را پذیرفت؟
چه نیک خواهد بود اگر در دوره مسئولیت آقای سیمایی صراف، راهی قانونی و اجرایی برای پایان‌دادن به این محرومیت دیرپا گشوده شود.
چنین اقدامی فقط رفع یک تبعیض نیست؛ پیامی روشن نیز به جهان خواهد بود:
آنچه برای جوان ایرانی از دیگران مطالبه می‌کنیم، برای همه جوانان ایران نیز به رسمیت می‌شناسیم.
امید آنکه روزی هیچ جوان ایرانی، در داخل یا خارج از کشور، به دلیل ملیت، عقیده یا باور از حق آموختن و بالیدن محروم نماند.
با احترام

جمعی از دلسوزان آموزش عالی ایران
#صدای_فرهیختگان

#بهائیان #حق_تحصیل #وزارت_علوم #حسین_سیمایی_صراف #آموزش_عالی #تبعیض
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍8❤3👎1
🌍 یک عملیات نجات با صدها پرسش بی‌پاسخ
✍🏻 جعفر بخشی بی‌نیاز
روایت «براوو» فقط داستان شگفت‌انگیز زنده‌ماندن یک نظامی آمریکایی نیست؛ برای ایران، مجموعه‌ای از پرسش‌های امنیتی نیز به جا می‌گذارد.
او می‌گوید پس از آسیب‌دیدن چتر، با سرعتی حدود ۷۰ تا ۱۰۰ مایل در ساعت به زمین برخورد کرده، دچار شکستگی کمر، دست و شانه شده و نزدیک به ۵۰ ساعت در مناطق کوهستانی ایران از دست نیروهای جست‌وجوگر گریخته است.
اما بخش مهم‌تر داستان، عملیات نجات است.
بر اساس روایت‌های منتشرشده در آمریکا، برای یافتن و خارج‌کردن او ده‌ها هواگرد، نیروهای ویژه و سامانه‌های اطلاعاتی و شناسایی به کار گرفته شدند؛ در حالی که نیروهای ایرانی نیز در همان منطقه در جست‌وجوی او بودند.
اینجاست که پرسش آغاز می‌شود:
چگونه چنین عملیات پیچیده‌ای در عمق خاک ایران امکان‌پذیر شد؟
مسیر ورود و خروج نیروهای آمریکایی چگونه پوشش داده شد؟

پدافند و سامانه‌های مراقبت ایران چه تصویری از عملیات داشتند؟

چگونه یک نیروی به‌شدت مجروح توانست برای دو شبانه‌روز از حلقه جست‌وجو بگریزد؟

و چرا نیروهای جست‌وجوگر ایرانی پیش از تیم نجات آمریکایی به او نرسیدند؟
این پرسش‌ها با شعار پاسخ داده نمی‌شوند.
اگر روایت آمریکایی از ابعاد عملیات درست باشد، مسئله فقط شکست در یافتن یک نظامی گمشده نیست؛ مسئله، توان مراقبت از حریم هوایی و زمینی کشور در میانه جنگ است.
باید دانست چه اتفاقی افتاد، کدام حلقه اطلاعاتی یا عملیاتی از کار افتاد و چه درس‌هایی از آن گرفته شده است.
امنیت ملی بیش از هر چیز به پاسخ روشن و مسئولانه نیاز دارد.
روایت یک عملیات نظامی نباید فقط در اختیار طرفی باشد که آن را انجام داده است.

متن کامل یادداشت بخشی بی نیاز در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان

#جعفر_بخشی_بی_نیاز #براوو #CSAR #امنیت_ملی #پدافند #ایران

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍8👎4❤3
📉 ژاپن و خطر بازشدن «کری‌ترید ین»؛ هشدار واقعی یا سناریوی آخرالزمانی؟
بازارهای ژاپن امروز دوباره به مرکز توجه جهان مالی تبدیل شدند.
بازده اوراق دولتی ژاپن به سطوحی رسیده که سال‌ها دیده نشده بود، سافت‌بانک بیش از ۱۰ درصد سقوط کرد و هم‌زمان نگرانی درباره آینده سرمایه‌گذاری‌های عظیم در هوش مصنوعی افزایش یافت.
اما مسئله اصلی یک واژه قدیمی است:
Carry Trade یا «معامله انتقالی ین».
سال‌ها سرمایه‌گذاران می‌توانستند با نرخ‌های بسیار پایین در ژاپن ین قرض کنند و پول را به بازارهایی با بازده بیشتر ــ از سهام آمریکا و فناوری گرفته تا اوراق و دارایی‌های پرریسک ــ منتقل کنند.
این سازوکار زمانی جذاب است که:
نرخ بهره ژاپن پایین بماند و ین ضعیف باشد.
حالا هر دو پایه در حال تغییرند.
بانک مرکزی ژاپن پس از سال‌ها سیاست پولی فوق‌انبساطی، نرخ‌ها را بالا برده و بازار انتظار افزایش دیگری را نیز دارد. هم‌زمان تقویت ین می‌تواند کسانی را که با ین ارزان وام گرفته‌اند مجبور کند دارایی‌های خارجی خود را بفروشند و بدهی‌شان را تسویه کنند.
اینجاست که خطر جهانی می‌شود.
اگر بازشدن موقعیت‌های کری‌ترید شتاب بگیرد، ممکن است فروش هم‌زمان دارایی‌های پرریسک را تشدید کند؛ از سهام فناوری و هوش مصنوعی تا اوراق خزانه آمریکا.
اما هنوز باید میان ریسک واقعی و پیش‌بینی آخرالزمانی فرق گذاشت.
اینکه «بزرگ‌ترین حمام خون مالی چند دهه» در راه است، فعلاً یک سناریو است، نه واقعیتی تثبیت‌شده.
آنچه اکنون با اطمینان بیشتری می‌توان گفت این است:
دوران پول تقریباً رایگان ژاپن در حال پایان است و یکی از ستون‌های مهم تأمین مالی ارزان در بازارهای جهانی دیگر مثل گذشته قابل اتکا نیست.
همین تغییر، حتی بدون وقوع فروپاشی، می‌تواند پیامد بزرگی داشته باشد.
سرمایه‌ای که سال‌ها از ژاپن به بازارهای جهانی روانه می‌شد، ممکن است بخشی از مسیر خود را معکوس کند؛ درست در زمانی که سهام فناوری و هوش مصنوعی نیز با تردید درباره ارزش‌گذاری‌های بالا روبه‌رو شده‌اند.
بنابراین پرسش واقعی نه این است که «آیا سقوط بزرگ از امروز شروع شد؟»
پرسش مهم‌تر این است:
اگر پول ارزان ژاپن دیگر ارزان نباشد، کدام بازارها بیش از همه به آن وابسته بوده‌اند؟
#منتخب_فرهیختگان

#ژاپن #ین #CarryTrade #بانک_مرکزی_ژاپن #سافت_بانک #هوش_مصنوعی #بازارهای_مالی

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👍1🤔1
🏛 ۱۴۹ اثر تاریخی در جنگ آسیب دیدند؛ میراث فرهنگی در خط آتش
علی دارابی، معاون میراث فرهنگی، می‌گوید در جریان جنگ اخیر ۱۴۹ اثر تاریخی ایران آسیب دیده‌اند.
آسیب‌هایی که فقط متوجه ساختمان‌ها نیست؛ بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی ایران را در معرض خطر قرار داده است.
دارابی در «آیین نکوداشت چهره‌های ماندگار میراث فرهنگی» گفت تخریب و آسیب به بناهای تاریخی با تعهدات بین‌المللی مربوط به حفاظت از میراث فرهنگی در زمان جنگ ناسازگار است.
در کنار این خسارت‌ها، او از یک نکته مثبت نیز سخن گفت:
به گفته دارابی، با اقدامات حفاظتی انجام‌شده، حتی یک شیء تاریخی در موزه‌ها و مخازن کشور آسیب ندیده است.
جنگ فقط جان انسان‌ها، زیرساخت‌ها و اقتصاد را هدف نمی‌گیرد.
گاهی آنچه از میان می‌رود، چیزی است که دیگر قابل بازسازی نیست:
حافظه یک ملت.
آثار تاریخی فقط متعلق به نسل امروز نیستند؛ امانتی‌اند که از گذشته رسیده‌اند و باید برای آینده باقی بمانند.
#میراث_فرهیختگان

#میراث_فرهنگی #آثار_تاریخی #علی_دارابی #جنگ #ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
😢5❤1🤔1
🌐 رابرت پیپ: آیا تشدید منطقه‌ای اهرم فشار ترامپ را فرسوده می‌کند؟
🎙 گفت‌وگو با تام سویتزر
رابرت پیپ، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، معتقد است جنگ ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای شده که دیگر فقط در تقابل مستقیم دو کشور خلاصه نمی‌شود.
از نگاه او، تحولات یمن، عراق، عربستان و دو آبراه راهبردی هرمز و باب‌المندب در حال تبدیل‌شدن به اجزای یک موازنه تازه‌اند.
حوثی‌ها به جزیره پریم در باب‌المندب رسیده‌اند و هم‌زمان حمله پهپادی از خاک عراق، خط لوله حیاتی شرق–غرب عربستان را از مدار خارج کرده است؛ مسیری که برای دورزدن محدودیت‌های هرمز اهمیت ویژه‌ای دارد.
پیپ می‌پرسد:
آیا تهران و نیروهای همسو با آن در حال افزایش هزینه جنگ برای آمریکا و متحدانش هستند؟
و اگر اختلال در صادرات انرژی، افزایش قیمت نفت و فشار بر عربستان ادامه پیدا کند، آیا این روند می‌تواند بخشی از اهرم فشار دونالد ترامپ را فرسوده کند؟
در مقابل، پرسش مهم دیگری هم وجود دارد:
آیا گسترش جبهه‌ها نهایتاً ایران را در موقعیت قوی‌تری قرار می‌دهد، یا خطر شکل‌گیری ائتلافی گسترده‌تر علیه تهران را افزایش می‌دهد؟
افزایش قیمت نفت نشان می‌دهد این نبرد فقط نظامی نیست.
هر اختلال در هرمز، باب‌المندب یا زیرساخت‌های نفتی عربستان، مستقیماً به بازار انرژی، تورم و اقتصاد جهانی منتقل می‌شود.
گفت‌وگوی پیپ در نهایت حول یک پرسش راهبردی می‌چرخد:
اگر هزینه ادامه جنگ برای آمریکا و متحدانش از منافع آن بیشتر شود، آیا واشنگتن ناچار به بازنگری در راهبرد خود خواهد شد؟
▶️ تماشای کامل گفت‌وگو:

https://www.youtube.com/live/0hlZiWRX17s?is=WyhSasstz4mOm3Ma
#منتخب_فرهیختگان

#رابرت_پیپ #ایران #آمریکا #یمن #حوثی_ها #باب_المندب #تنگه_هرمز #نفت
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1🤔1
فرهیختگان
لیلا یعقوبی  رشت. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
محمدمهدی خان محمدی 
کرج. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢33❤6🔥3👎1
🕊 نقشهٔ آزادی
۲۵ شهریور؛ سالروز درگذشت مهسا (ژینا) امینی
در مهرماه ۱۴۰۱، محمدرضا شفیعی کدکنی شعری نوشت که نام مهسا را در تصویری از رنج نسل‌ها، وطن و آرزوی آزادی جای داد:

نقشهٔ آزادی
▪️با نقطه، نقطه،
نقطهٔ خون،
خونِ رهروان
خونِ هزار مهسا خونِ بسی جوان
این نقشه بر سراسر میهن
در حال شکل‌گیری و در گسترانگی
می‌گسترد به هرسو در بیکرانگی.
این نقشه را، شبانه، به یکبار
نتوان کشید و دید
در طول سالیانش، با خون توان کشید
با خون نسل‌ها
پررنگ و آشکار شود، در برابرت
تا ناکجایِ هرگزیِ حیرت‌آورت
این نقشهٔ شکفتگی و شادی وطن
این نقشهٔ رهایی و آزادی وطن
✍️ محمدرضا شفیعی کدکنی
مهرماه ۱۴۰۱

#مهسا_امینی #ژینا_امینی #محمدرضا_شفیعی_کدکنی #نقشه_آزادی
#فرهیختگان
#فرهیختگان؛ راهی به رهایی
❤15👎4🔥3
🔴 «ما شاخ نظام سلطه را شکستیم»؛ اما کدام واقعیت؟
✍🏻 مجید مرادی
محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، گفته است:
«ما شاخ نظام سلطه را شکستیم.»
مجید مرادی این جمله را نقطه آغاز نقدی طنزآمیز قرار می‌دهد:
اگر قرار است از «شکستن شاخ نظام سلطه» سخن بگوییم، پس با خسارت‌های سنگین جنگ، کشته‌شدن فرماندهان، آسیب به سامانه‌های دفاعی و هزینه‌هایی که بر کشور تحمیل شده چه باید کرد؟
به تعبیر او، مشکل فقط این جمله نیست؛ مشکل، فاصله‌ای است که گاه میان زبان رسمی پیروزی و تجربه واقعی جامعه شکل می‌گیرد.
مرادی سپس سراغ نمونه‌ای دیگر می‌رود:
مدیر سامانه هوشمند سوخت اعلام کرده خودروهای نوشماره بالای یک میلیارد تومان، دیگر بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی نمی‌گیرند و ماهانه ۱۱۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان روی کارتشان شارژ می‌شود.
اما همین توضیح نیز پرسش‌برانگیز شده است.
این ۱۱۰ لیتر، سقف مطلق مصرف نیست؛ راننده پس از پایان آن همچنان می‌تواند با کارت اضطراری جایگاه بنزین ۱۰هزارتومانی بگیرد، هرچند برای هر نوبت و تعداد استفاده محدودیت‌هایی وجود دارد.
در نتیجه، مسئله فقط سیاست بنزینی نیست.
پرسش اصلی این است:
مسئولان تا چه اندازه از پیامد عملی تصمیم‌ها و معنای دقیق حرف‌هایی که به مردم می‌زنند آگاه‌اند؟
مرادی با زبان طنز، فاصله میان ادعا و واقعیت را نشانه می‌رود؛ از «شکستن شاخ نظام سلطه» تا توضیحاتی که درباره ساده‌ترین مسائل روزمره، خود به ابهام تازه‌ای تبدیل می‌شوند.
و شاید مسئله همین باشد:
وقتی زبان مدیریت از واقعیت زندگی مردم فاصله می‌گیرد، حتی یک جمله پیروزمندانه هم می‌تواند به ضد خود بدل شود.

متن کامل یادداشت مجید مرادی در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان

#مجید_مرادی #محمدرضا_عارف #بنزین #مدیریت #جنگ #اعتماد_عمومی

#فرهیختگان راهی به رهایی
👍9❤4👎4🤔1
🔴 قیمت‌ها کجا می‌ایستند؟ وقتی مسئله فقط گرانی نیست، شکاف است
✍🏻 رحیم قمیشی
روایت از یک رستوران شروع می‌شود:
قیمت‌های روی منو مربوط به دیروز است و امروز، ناگهان، ۳۰ درصد به آنها اضافه شده.
بعد نوبت روغن خودرو، میوه، اجاره، دارو، لوازم‌التحریر، برنج، روغن و قبض‌هاست.
اما پرسش رحیم قمیشی فقط این نیست که چرا قیمت‌ها بالا می‌روند؟
پرسش مهم‌تر این است:
مردم تا کجا باید این فاصله میان درآمد و هزینه را تحمل کنند؟
او می‌نویسد جامعه در شرایط جنگ و تحریم می‌تواند کمبود را بفهمد و حتی سختی را تحمل کند؛ اما آنچه تحمل‌ناپذیرتر می‌شود، احساس نابرابری است.
اینکه گروهی هر روز فقیرتر شوند و هم‌زمان عده‌ای دیگر همچنان ثروت انباشته کنند.
از نگاه قمیشی، مسئله امروز فقط تورم نیست.
مسئله شکافی است میان کسانی که هنوز می‌توانند هزینه افزایش قیمت‌ها را بپردازند و کسانی که برای ابتدایی‌ترین نیازهای زندگی درمانده‌اند.
مستأجر اجاره را چه کند؟
بیمار دارو را؟
خانواده‌ای که درآمدش ثابت مانده، با هزینه‌هایی که هر روز تغییر می‌کنند چگونه برنامه‌ریزی کند؟
و پرسش اصلی‌تر:
آیا تصمیم‌گیران واقعاً می‌دانند مردم با چه درآمدی زندگی می‌کنند؟
قمیشی هشدار می‌دهد جامعه‌ای که در آن هزینه‌ها با درآمدها هیچ تناسبی ندارند و فاصله طبقاتی هر روز بیشتر می‌شود، فقط با یک مسئله اقتصادی روبه‌رو نیست.
این وضعیت، به‌تدریج به مسئله‌ای اجتماعی و سیاسی تبدیل می‌شود.
او یادآوری می‌کند که مردم فقط وعده «بعداً درست می‌شود» نمی‌خواهند.
یک پرسش ساده دارند:
قیمت‌ها کجا قرار است بایستند؟
و اگر پاسخی وجود ندارد، شاید صادقانه‌ترین جمله این باشد:
نتوانستید. بلد نبودید.

متن کامل یادداشت رحیم قمیشی در مشاهده فوری

#صدای_فرهیختگان

#رحیم_قمیشی #تورم #معیشت #فقر #نابرابری #اقتصاد_ایران

#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥5😢3❤2
📚 خدمتی شایسته شأن دانشگاه تهران؛ «بار عام» برای میراث مکتوب
✍🏻 میلاد عظیمی
رسول جعفریان را می‌توان از خادمان جدی کتاب و پژوهش در ایران دانست؛ کتاب‌خوان، کتاب‌نویس و بیش از همه، علاقه‌مند به آسان‌کردن دسترسی پژوهشگران به منابع.
میلاد عظیمی یادآوری می‌کند که جعفریان در کتابخانه مجلس نیز همین نگاه را داشت: نسخه‌ها باید از «گنجینه» بیرون بیایند و در اختیار محقق قرار گیرند، نه اینکه دسترسی به آنها خود به مانعی برای پژوهش تبدیل شود.
همین نگاه در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران نیز ادامه یافت.
تصاویر ۱۲٬۹۵۰ نسخه خطی این کتابخانه در اختیار پژوهشگران قرار گرفت؛ میراثی که حاصل دهه‌ها کوشش چهره‌هایی چون ایرج افشار، مجتبی مینوی و محمدتقی دانش‌پژوه است.
عظیمی از آرزوی جعفریان نقل می‌کند:
«آیا می‌شود یک روز اعلام کرد ایران هم میراث مکتوب هزارساله خود را به‌صورت دیجیتالی در اختیار عموم قرار داده است؟»
این فقط مسئله اسکن چند هزار کتاب نیست.
پشت آن یک نگاه فرهنگی نهفته است:
میراث مکتوب زمانی زنده است که خوانده شود، پژوهیده شود و در دسترس باشد.
دانشگاه تهران با گشودن این گنجینه، کاری در شأن نام و تاریخ خود کرده است؛ خدمتی که شاید ارزش واقعی‌اش را نسل‌های بعد بهتر بفهمند.
#میراث_فرهیختگان

#میلاد_عظیمی #رسول_جعفریان #دانشگاه_تهران #نسخه_خطی #میراث_مکتوب #کتابخانه
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤11👎1
🔵 اشرافیت بدون لقب؛ بازتولید امتیاز در جمهوری اسلامی
✍🏻 حسین قتیب
یکی از پیامدهای مهم انقلاب ۱۳۵۷، جابه‌جایی گسترده نخبگان بود.
گروه‌هایی که پیش‌تر دسترسی کمتری به دانشگاه، مدیریت و مناصب دولتی داشتند، فرصت بیشتری برای صعود اجتماعی پیدا کردند و گسترش آموزش نیز مسیرهای تازه‌ای برای تحرک اجتماعی گشود.
اما پرسش حسین قتیب درباره مرحله بعدی است:
آیا «گردش نخبگان» به‌تدریج به «بازتولید نخبگان» تبدیل شده است؟
اشرافیت جدید لزوماً لقب، زمین و تبار اشرافی ندارد.
ممکن است در دل یک جمهوری و حتی با زبان عدالت ساخته شود؛ زمانی که مسیر رسیدن به فرصت‌های ممتاز، به‌تدریج در شبکه‌هایی محدود متمرکز شود.
یکی از این مسیرها آموزش است.
مدارس و دانشگاه‌های ممتاز، سرمایه اقتصادی خانواده، شبکه‌های ارتباطی و سهمیه‌های ویژه می‌توانند باعث شوند آموزش، که باید نردبان تحرک اجتماعی باشد، به ابزاری برای انتقال امتیاز از یک نسل به نسل بعد تبدیل شود.
مسیر دیگر، شرکت‌های دولتی و شبه‌دولتی و شبکه انتصابات است.
اگر دسترسی به مدیریت، قرارداد، اعتبار، مجوز و اطلاعات بیش از شایستگی به ارتباط سیاسی وابسته شود، سرمایه سیاسی قابلیت تبدیل‌شدن به سرمایه اقتصادی پیدا می‌کند؛ چیزی که در جامعه‌شناسی سیاسی می‌توان آن را نوعی «بورژوازی سیاسی» دانست.
قتیب به سازوکار دیگری هم اشاره می‌کند:
پیوندهای خانوادگی میان شبکه‌های قدرت.
ازدواج میان خانواده‌های سیاسی، اقتصادی، نظامی و اداری، اگر به انتقال دسترسی، اعتماد، اطلاعات و موقعیت بینجامد، می‌تواند شبکه‌هایی را که پیش‌تر جدا بوده‌اند به حلقه‌ای خانوادگی بدل کند.
در چنین چرخه‌ای، فرزند یک صاحب‌منصب از آموزش بهتر و شبکه قوی‌تر بهره می‌برد، وارد بنگاه یا نهادی ممتاز می‌شود و سپس همان سرمایه اجتماعی را به نسل بعد منتقل می‌کند.
اینجا دیگر موضوع فقط چند مورد «ژن خوب» یا یک انتصاب رانتی نیست.
پرسش درباره سازوکاری است که امتیاز را بازتولید می‌کند.
پارادوکس تاریخی نیز از همین‌جا آغاز می‌شود:
انقلابی که بخشی از مشروعیت خود را از مبارزه با اشرافیت و امتیاز طبقاتی می‌گرفت، اگر نتواند مسیرهای دسترسی به قدرت و فرصت را باز نگه دارد، ممکن است پس از چند نسل با نوع تازه‌ای از همان پدیده روبه‌رو شود:
اشرافیتی بدون لقب؛

سیاسی، رانتی و شبکه‌ای.


متن کامل یادداشت حسین قتیب

#صدای_فرهیختگان

#حسین_قتیب #نابرابری #رانت #تحرک_اجتماعی #نخبگان #آموزش_عالی #اقتصاد_سیاسی
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍7❤2😢2
🎶 محمدرضا لطفی؛ استادی که برای شاگردانش فقط معلم موسیقی نبود

مجید درخشانی از هشت سال شاگردی نزد محمدرضا لطفی می‌گوید؛ سال‌هایی که برای او فقط دوره آموزش موسیقی نبود، بلکه تجربه معاشرت با استادی بود که اخلاق و منش انسانی‌اش به اندازه هنر او اثر می‌گذاشت.
درخشانی به یاد می‌آورد که لطفی در تمام آن سال‌ها از او شهریه‌ای نگرفت و حتی گاه به هنرجویان پرتلاش، ساز هدیه می‌داد.
نخستین دیدارشان نیز با صراحتی فراموش‌نشدنی همراه بود.
لطفی پس از شنیدن ساز درخشانی به او گفت باید آموخته‌های نادرست گذشته را کنار بگذارد و از صفر آغاز کند.
درخشانی این شرط سخت را پذیرفت؛ از سر عشق به موسیقی و اعتماد به استاد.
اما آنچه سال‌ها بعد بیش از تکنیک و درس در ذهن او مانده، مهربانی، صمیمیت و بزرگواری محمدرضا لطفی است؛ استادی که حضورش فقط در کلاس نبود و رابطه‌اش با شاگرد، به زندگی و خانواده او نیز امتداد پیدا می‌کرد.
این خاطره، تصویری است از نسلی از استادان که آموزش را نه معامله‌ای حرفه‌ای، بلکه نوعی تعهد فرهنگی و انسانی می‌دانستند.
🎬 ویدئوی روایت مجید درخشانی ضمیمه پست است.
#میراث_فرهیختگان

#محمدرضا_لطفی #مجید_درخشانی #موسیقی_ایرانی #تار #آموزش_موسیقی

#فرهیختگان روزن آگاهی
❤12
🎬 سینماحقیقت؛ چرا مستند در ایران ماندگار مانده است؟
🎙 مسعود طاهری در گفت‌وگو با پانا
مسعود طاهری، فیلم‌ساز و مستندساز، «سینماحقیقت» را خانه مستندسازان و یکی از معتبرترین جشنواره‌های ایران می‌داند؛ جشنواره‌ای که به گفته او، حتی حضور یک فیلم در آن می‌تواند برای اثر «شناسنامه» بسازد.
او یکی از دلایل ماندگاری این رویداد را ظرفیت فرهنگی و فکری جامعه ایران می‌داند؛ ظرفیتی که به باورش، در مقایسه با بسیاری از کشورهای منطقه، زمینه مناسبی برای شکل‌گیری و تداوم سینمای مستند فراهم کرده است.
طاهری در عین حال از کاستی‌ها هم می‌گوید: از انتخاب‌های محفلی در برخی دوره‌ها تا محدودشدن جشنواره به یک مکان مشخص و توجه کمتر از حد انتظار به آثار فرهیخته‌پسند.
با این همه، از نگاه او مهم‌ترین نقطه قوت «سینماحقیقت» تداوم است؛ استمرار نهادی‌ای که باعث شده جشنواره، با وجود افت‌وخیزهای مدیریتی، همچنان جایگاه خود را در سینمای مستند حفظ کند.
پرسش مهم شاید همین باشد:
چرا مستند، با وجود محدودیت بودجه و مخاطب، همچنان در ایران زنده و اثرگذار مانده است؟
پاسخ طاهری روشن است:
به پشتوانه جامعه‌ای که هنوز برای فکر، روایت و واقعیت ارزش قائل است.

📎 متن کامل گفتگو:

#منتخب_فرهیختگان

#مسعود_طاهری #سینماحقیقت #سینمای_مستند #مستندسازی #فرهنگ #سینمای_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2👍2🕊1