نرگس محمدی در گفت‌وگو با CNN؛ خاطراتی که مخفیانه از زندان بیرون آمدند
نرگس محمدی، برنده جایزه صلح نوبل، در گفت‌وگو با CNN از چگونگی نوشتن خاطراتش در زندان اوین و انتقال مخفیانه نوشته‌ها با کمک هم‌بندیانش گفته است.
او می‌گوید پس از یکی از انتقال‌هایش، بیش از ۲۰ دفترچه از نوشته‌هایش از دست رفت؛ با این حال، نوشتن را ادامه داد. بخشی از این خاطرات به سال‌های زندان، برخوردهایی که به گفته او در زندان تجربه کرده و دوری طولانی از فرزندانش می‌پردازد.

🎥 ویدئوی گفت‌وگو ضمیمه پست است.

#صدای_فرهیختگان
#نرگس_محمدی #زندان_اوین #حقوق_بشر #زنان

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔰 لات‌سالاری دیجیتال؛ وقتی مشت جای خود را به شبکه می‌دهد
✍🏻 احمد علوی


شبکه‌های اجتماعی فقط شیوه ارتباط را تغییر نداده‌اند؛ شکل اعمال قدرت، ارعاب و حذف نیز در آنها دگرگون شده است.
احمد علوی از مفهوم «لات‌سالاری دیجیتال» برای توصیف وضعیتی استفاده می‌کند که در آن زور دیگر الزاماً از مشت و حضور فیزیکی نمی‌آید؛ بلکه از تعداد دنبال‌کنندگان، موج بازنشر، حمله هماهنگ، برچسب‌زنی و تخریب اعتبار ساخته می‌شود.
از نگاه او، هر توهین یا حتی هر نقد تندی را نمی‌توان لات‌سالاری دیجیتال نامید. مرز اصلی جایی است که هدف دیگر پاسخ‌دادن و قانع‌کردن نیست، بلکه بالابردن هزینه سخن‌گفتن و واداشتن مخالف به سکوت است.
در چنین وضعی، یک برچسب می‌تواند از یک حساب آغاز شود، ده‌ها حساب آن را تکرار کنند و در مدت کوتاهی فرد با موجی از تحقیر، تهدید و حمله به اعتبار اجتماعی و حرفه‌ای خود روبه‌رو شود.
قدرت در اینجا فقط در «چه کسی چه می‌گوید» نیست؛ در این است که چه کسی می‌تواند دیگران را علیه چه کسی بسیج کند.
علوی با ارجاع به پژوهش‌هایی درباره آزار و ترولینگ آنلاین در ایران یادآوری می‌کند که حمله شبکه‌ای را نمی‌توان همیشه به نزاع شخصی دو کاربر فروکاست. در عین حال، او تأکید می‌کند مشاهده هماهنگی میان حساب‌ها، به‌خودی‌خود اثبات‌کننده وابستگی سازمانی یا حکومتی آنها نیست.
پیامد نهایی این وضعیت ممکن است از خود توهین مهم‌تر باشد: خودسانسوری.
وقتی فرد پیشاپیش می‌داند بیان یک نظر می‌تواند موجی از تهدید و تخریب علیه او ایجاد کند، ممکن است اساساً از سخن‌گفتن منصرف شود. در این نقطه، حتی بدون سانسور رسمی، عرصه عمومی کوچک‌تر می‌شود.
به تعبیر علوی، «لات‌سالاری دیجیتال» در نهایت انتقال فرهنگ زور از بدن به شبکه، از مشت به پیام و از کوچه به پلتفرم است.
متن کامل یادداشت احمد علوی

#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی #شبکه‌های_اجتماعی #فضای_مجازی #آزادی_بیان #خودسانسوری

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔰 فروش نفت در تاریکخانه؛ چه کسی تصمیم می‌گیرد و چه کسی پاسخگوست؟
🎙 یاشار سلطانی درباره شبکه واسطه‌ها و فروش نفت ایران


یاشار سلطانی، روزنامه‌نگار تحقیقی، در تازه‌ترین برنامه خود ساختار فروش نفت ایران در شرایط تحریم را هدف انتقاد قرار داده و می‌گوید بخشی از این فرایند از ساختارهای متعارف و شفاف وزارت نفت خارج و به شبکه‌ای از واسطه‌ها، تراستی‌ها و افراد نزدیک به نهادهای امنیتی سپرده شده است.
او در این گفت‌وگو نام حسین شمخانی و روح‌الله رضوی را مطرح می‌کند و مدعی است چهار نفر در مقطعی ۸۵ میلیون بشکه نفت برای فروش در اختیار داشته‌اند.
سلطانی همچنین ادعا می‌کند روح‌الله رضوی تاکنون حدود ۱۷ میلیارد دلار و حسین شمخانی بیش از ۳۰ میلیارد دلار نفت فروخته‌اند و سود حاصل از بخشی از این واگذاری‌ها به حدود ۱.۵ میلیارد دلار رسیده است.
این ارقام و جزئیات، ادعاهای یاشار سلطانی‌اند و اسناد عمومی مستقلی که همه آنها را تأیید کند در دسترس نیست.
با این حال، اصل حضور شبکه حسین شمخانی در تجارت گسترده نفت و فرآورده‌های نفتی ایران و روسیه پیش‌تر نیز در گزارش‌های بین‌المللی و اسناد تحریمی آمریکا مطرح شده است.
سلطانی در بخش دیگری از برنامه ادعای سنگین‌تری را مطرح می‌کند: اینکه در مقطعی هم‌زمان با سفر مقام‌های ارشد کشور، به چند کشتی موشک شلیک شده تا روند یک تفاهم مختل شود. برای این بخش از گفته‌های او نیز تاکنون تأیید مستقل علنی در دسترس نیست.
اما محور اصلی پرسش او فراتر از نام افراد است:
چه کسی انتخاب می‌کند نفت در اختیار کدام واسطه قرار گیرد؟ چه نهادی صلاحیت این افراد را تأیید می‌کند؟ پول فروش نفت چگونه به کشور بازمی‌گردد؟ و اگر بازنگردد، مسئولیت با چه کسی است؟
در اقتصادی که نفت همچنان یکی از اصلی‌ترین منابع درآمد عمومی است، پاسخ به این پرسش‌ها صرفاً یک نزاع سیاسی نیست؛ مسئله شفافیت و پاسخگویی درباره ثروت عمومی کشور است.
🎥 ویدئوی کامل یاشار سلطانی در یوتیوب

#صدای_فرهیختگان
#یاشار_سلطانی #نفت #فروش_نفت #شفافیت #تراستی #فساد

#فرهیختگان روزن آگاهی

💵 چرا علی‌آقا هیجان‌زده است؟؛ ۵ درصد دلاری و آزمون دوباره اعتماد
✍🏻 حامد پاک‌طینت


سیدعلی مدنی‌زاده، وزیر اقتصاد، در مراسم آغاز پذیره‌نویسی نخستین صندوق سرمایه‌گذاری ارزی کشور از راه‌اندازی آن با هیجان سخن گفته است؛ صندوقی که قرار است دلارهای خارج از چرخه رسمی اقتصاد را جذب کند، اصل سرمایه را دلاری نگه دارد و بازدهی سالانه آن در آغاز فعالیت حدود ۵ درصد پیش‌بینی شده است.
برای اقتصادی که با کمبود منابع ارزی و فشار سنگین جنگ و تحریم دست‌وپنجه نرم می‌کند، وسوسه جذب بخشی از ده‌ها میلیارد دلار ارزِ خارج از شبکه رسمی کاملاً قابل فهم است.
اما حامد پاک‌طینت پرسش را از جای دیگری آغاز می‌کند:
این سود دلاری چگونه و از چه محل اقتصادی پایداری ایجاد خواهد شد؟
طبق سازوکار اعلام‌شده، منابع صندوق می‌تواند در مجموعه‌ای از دارایی‌های ارزی، از اوراق مرابحه و سپرده ارزی تا تأمین مالی فعالیت‌های مولد و صادرات‌محور، سرمایه‌گذاری شود. با این حال، نقد پاک‌طینت متوجه محیطی است که این وعده در آن داده می‌شود: اقتصادی جنگ‌زده، صادرات نفتی به‌شدت محدودشده، تجارت خارجی آسیب‌دیده و مهم‌تر از همه، سابقه‌ای که اعتماد عمومی به وعده‌های ارزی نظام بانکی را شکننده کرده است.
او با زبان طنز می‌پرسد اگر منابع ارزی کافی برای ایجاد بازده پایدار وجود نداشته باشد، در زمان تسویه چه خواهد شد؟
آیا اصل و سود واقعاً با همان دلار پرداخت می‌شود؟
آیا دولت در نهایت به تسویه ریالی متوسل خواهد شد؟
و اگر چند نرخ ارز همچنان برقرار باشد، دلارِ وعده‌داده‌شده با کدام سازوکار و نرخ تسویه می‌شود؟
مسئله اصلی صندوق ارزی شاید نه نرخ ۵ درصد، بلکه «اعتماد» باشد.
اگر دارندگان ارز مطمئن باشند اصل و بازده سرمایه‌شان بدون تغییر قواعد بازی و بدون تبدیل اجباری به ریال بازمی‌گردد، صندوق می‌تواند ابزاری برای تجهیز منابع ارزی باشد. اما اگر این اطمینان شکل نگیرد، حتی جذاب‌ترین نرخ سود نیز الزاماً دلارهای زیر تشک را راهی صندوق نخواهد کرد.
و شاید همین است که به تعبیر طعنه‌آمیز پاک‌طینت، «هیجان علی‌آقا» را هم قابل فهم و هم محل پرسش می‌کند.

متن کامل یادداشت حامد پاک‌طینت

#منتخب_فرهیختگان
#حامد_پاک_طینت #اقتصاد #صندوق_ارزی #دلار #بانک_مرکزی #سرمایه‌گذاری

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 ۷۲ میلیون بشکه نفت، چهار تراستی و پرسش ۵۷۶ میلیون دلاری
گزارش همشهری آنلاین درباره فروش نفت ایران پس از توافق اسلام‌آباد، نام چهار تریدر یا «تراستی» را مطرح کرده است:
علی بایندریان، روح‌الله رضوی، محمدهادی مؤمنین و حسین شمخانی.
ولی‌الله بیاتی، نماینده مجلس، گفته است در فاصله ۲۸ خرداد تا ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ حدود ۷۲ میلیون بشکه نفت خام از مسیر تنگه هرمز عبور کرده و در محدوده EOPL مستقر شده است.
پرسش نماینده مجلس این است که چنین حجم بزرگی از نفت با چه سازوکاری، چه قیمتی و به چه طرف‌هایی واگذار شده و این چهار نفر بر اساس کدام فرآیند قانونی و کارشناسی انتخاب شده‌اند.
گزارش همچنین این فرض را مطرح می‌کند که اگر ۷۲ میلیون بشکه نفت با تخفیف متوسط حدود ۸ دلار در هر بشکه فروخته شده باشد، مابه‌التفاوت اسمی به حدود ۵۷۶ میلیون دلار می‌رسد.
اما همین‌جا یک تفکیک ضروری است: این ۵۷۶ میلیون دلار حاصل یک محاسبه بر مبنای تخفیف فرضی است و به‌خودی‌خود به معنای «سود خالص» یا پولی نیست که ثابت شده باشد به جیب چهار طرف معامله رفته است.
پرسش اصلی همچنان باقی است: چه کسی این تراستی‌ها را انتخاب کرده، مبنای تخفیف چه بوده، چه تضامینی برای بازگشت پول نفت گرفته شده و چه نهادی مسئول پاسخگویی است؟
در اقتصادی که درآمد نفت مستقیماً با معیشت و منابع عمومی کشور پیوند دارد، شفاف‌شدن همین چهار پرسش از هر برچسب و اتهام سیاسی مهم‌تر است.

پی‌نوشت: خبر اصلی همشهری آنلاین پس از انتشار از سایت این رسانه حذف شده است.

بازنشر ایران امروز

#صدای_فرهیختگان
#نفت #تراستی #شفافیت #حسین_شمخانی #روح‌الله_رضوی #علی_بایندریان #محمدهادی_مؤمنین

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔰 «بدنام کردن امام علی برای خوشنام کردن خامنه‌ای»؛ نقد یک قیاس سیاسی
✍🏻 عبدالرحیم سنایی ری‌شهری


در یک استدلال حکومتی گفته می‌شود که در دوره خلافت علی بن ابی‌طالب نیز فقر، دزدی، فساد، ناامنی و نارضایتی وجود داشت؛ پس وجود چنین مشکلاتی نمی‌تواند یک حکومت اسلامی را زیر سؤال ببرد.
نویسنده این یادداشت معتقد است مسئله دقیقاً همین‌جاست: وجود مشکل با نحوه مواجهه حکومت با مشکل یکی نیست.
حکومت علی نیز در فاصله سال‌های ۳۵ تا ۴۰ هجری با جنگ داخلی، شورش، بحران اقتدار و محدودیت منابع روبه‌رو بود. اما از نگاه نویسنده، نمی‌توان از این واقعیت تاریخی نتیجه گرفت که فقر، فساد یا نارضایتی در هر حکومت دیگری نیز اموری عادی و فاقد اهمیت‌اند.
او برای نقد این قیاس به قرآن و به‌ویژه نامه ۵۳ نهج‌البلاغه به مالک اشتر رجوع می‌کند؛ متنی که در آن حکومت نه صرفاً «حق فرمان‌دادن»، بلکه مجموعه‌ای از مسئولیت‌ها معرفی می‌شود: عدالت، آبادانی، حمایت از نیازمندان، کنترل کارگزاران، جلوگیری از امتیازطلبی نزدیکان قدرت و توجه به رضایت عمومی.
در همین نامه به مالک گفته می‌شود که آنچه برای حاکم محبوب‌تر است باید فراگیرتر در عدالت و نزدیک‌تر به رضایت مردم باشد؛ و هشدار داده می‌شود که نارضایتی عمومی، رضایت خواص را بی‌اثر می‌کند.
در بخش دیگری نیز علی به حاکم هشدار می‌دهد:
«نگو من فرمانروا هستم؛ فرمان می‌دهم و اطاعت می‌شوم.»
از نگاه نویسنده، این عبارات با برداشتی که مشروعیت دینی را به مصونیت حاکم از نقد تبدیل می‌کند، سازگار نیست.
همین تفاوت درباره فساد نیز وجود دارد. اینکه در هر جامعه‌ای دزد یا متخلف وجود داشته باشد یک مسئله است؛ اما فساد کارگزاران، رانت نزدیکان قدرت و ناتوانی حکومت در مهار آنها مسئله‌ای دیگر. نامه مالک اشتر دقیقاً نسبت به امتیازطلبی خواص و سوءاستفاده نزدیکان حاکم هشدار می‌دهد.
نویسنده همچنین استدلال می‌کند که نباید مخالفت سیاسی را با شورش مسلحانه یکی گرفت. جنگ‌های جمل، صفین و نهروان در متن پیچیده نخستین جنگ داخلی مسلمانان رخ دادند و نمی‌توان آنها را به این گزاره ساده فروکاست که «هر کس حکومت علی را نمی‌خواست با شمشیر پاسخ می‌گرفت».
نتیجه محوری یادداشت این است: اگر قرار است حکومت امروز با حکومت علی مقایسه شود، معیار مقایسه نباید صرفاً «وجود مشکلات» باشد؛ بلکه باید پرسید حکومت با عدالت، فقر، فساد، کارگزاران، رضایت عمومی و حق نقد چگونه برخورد می‌کند.
در این خوانش، مشروعیت ـ حتی مشروعیت دینی ـ مسئولیت حکومت را حذف نمی‌کند؛ بلکه مسئولیت آن را سنگین‌تر می‌کند.
متن کامل یادداشت عبدالرحیم سنایی ری‌شهری

#منتخب_فرهیختگان
#نهج_البلاغه #امام_علی #حکمرانی #عدالت #مالک_اشتر #مشروعیت

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل: دو حمله آمریکا در ایران می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد
هیئت مستقل حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران اعلام کرده است که «دلایل معقولی» در دست دارد که نیروهای آمریکا مسئول دو حمله به دبستان شجره طیبه در میناب و یک مجموعه ورزشی در لامرد بوده‌اند و این حملات، به دلیل ماهیت غیرتفکیکی و تلفات غیرنظامیان، می‌توانند در چارچوب حقوق بین‌الملل مصداق جنایت جنگی باشند.
در حمله به مدرسه میناب، بنا بر آمار مقام‌های ایرانی که در گزارش سازمان ملل نیز بازتاب یافته، بیش از ۱۵۰ نفر، از جمله حدود ۱۲۰ دانش‌آموز، کشته شدند. هیئت حقیقت‌یاب می‌گوید مدرکی نیافته که این مدرسه برای اهداف نظامی استفاده می‌شده باشد.
این هیئت درباره حمله به مجموعه ورزشی لامرد نیز به نتیجه مشابهی رسیده است؛ حمله‌ای که بنا بر گزارش، ساختمان‌های مسکونی و یک مدرسه در اطراف را نیز آسیب زد و ۲۲ غیرنظامی را کشته یا زخمی کرد.
هم‌زمان، هیئت حقیقت‌یاب سرکوب اعتراض‌های سراسری در ایران را نیز بررسی کرده و نتیجه گرفته است که مقام‌های جمهوری اسلامی در جریان این سرکوب مرتکب اعمالی از جمله قتل غیرقانونی، شکنجه، بازداشت خودسرانه و ناپدیدسازی قهری شده‌اند که در قالب یک حمله گسترده و سازمان‌یافته علیه غیرنظامیان، مصداق جنایت علیه بشریت ارزیابی شده است.
آمار رسمی جمهوری اسلامی از کشته‌شدن ۳۰۳۸ نفر و زخمی‌شدن حدود ۲۵ هزار نفر در اعتراض‌ها حکایت دارد؛ اما هیئت حقیقت‌یاب می‌گوید نتوانسته آمار نهایی را مستقلاً تأیید کند و معتقد است شمار واقعی کشته‌ها و مجروحان احتمالاً به‌مراتب بیشتر است.
هیئت‌های حقیقت‌یاب سازمان ملل دادگاه نیستند و حکم کیفری صادر نمی‌کنند؛ اما یافته‌ها و اسناد آنها می‌تواند در تحقیقات قضایی بعدی در دادگاه‌های ملی یا نهادهای قضایی بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرد.
آمریکا نتیجه‌گیری هیئت را رد کرده است؛ مقام‌های آمریکایی پیش‌تر گفته‌اند عملیات نظامی‌شان مطابق قوانین مخاصمات مسلحانه انجام می‌شود. جمهوری اسلامی نیز اتهام نقض نظام‌مند حقوق بشر را رد کرده و اعتراض‌ها را به «تروریست‌ها و اغتشاشگران» مورد حمایت مخالفان خارج از کشور، آمریکا و اسرائیل نسبت داده است.

گزارش BBC فارسی

#منتخب_فرهیختگان
#حقوق_بشر #جنایت_جنگی #میناب #لامرد #اعتراضات_ایران #سازمان_ملل

#فرهیختگان روزن آگاهی

🎼 گریه سایه و ساز شهریار؛ روایت یک آشتی
به بهانه ۲۷ شهریور، سالروز درگذشت استاد محمدحسین شهریار
هوشنگ ابتهاج «سایه» در پیر پرنیان‌اندیش خاطره‌ای از دوستی عمیق و پر فراز و نشیبش با شهریار روایت می‌کند؛ خاطره‌ای که از یک رنجش تلخ آغاز می‌شود و به ساز و آواز و اشک می‌رسد.
روزی سایه مثل همیشه به خانه شهریار می‌رود. اما شهریار، برخلاف همیشه، سرد و خشمگین است و ناگهان می‌پرسد:
«تو چرا هر روز می‌آیی اینجا؟»
حرف‌ها ادامه پیدا می‌کند و سایه، که خانه شهریار را برای خود «پناهگاه» می‌دانسته، خاموش می‌ماند و زار می‌گرید.
شهریار که گریه او را می‌بیند، ناگهان از جایش بلند می‌شود، زانوهای سایه را در آغوش می‌گیرد و با لرزش و گریه می‌گوید:
«منو ببخش؛ تو که می‌دونی من دیوانه‌ام.»
اما دل سایه هنوز شکسته بود.
شهریار وقتی می‌بیند نمی‌تواند آرامش کند، به جای ادامه سخن، سه‌تارش را برمی‌دارد و شور می‌نوازد. سایه هم با گلویی گرفته غزل سعدی را آغاز می‌کند:
«بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران...»
از آنجا دیگر موسیقی سخن می‌گوید.
سایه بعدها می‌گفت رابطه‌اش با موسیقی چنان بود که در آن لحظه «شعر و همه چیز در برابر موسیقی» از چشمش می‌افتاد. شهریار ساز می‌زد، سایه می‌خواند و هر دو گریه می‌کردند.
سایه آن شب ساعت‌ها در خیابان‌های تبریز راه رفت و تصمیم گرفت دیگر نزد شهریار نرود.
اما فردای آن روز پیغام شهریار رسید:
اگر سایه‌جان نیاید، خودم می‌آیم در کوچه می‌نشینم.
سایه بازگشت. شهریار سر به زیر انداخت و با شرمندگی گفت:
«یه شعر عرض کردم...»
و وقتی سایه دوباره گفت «بخون شهریارجان»، هر دو فهمیدند که کدورت تمام شده است.
سایه می‌گوید شعر «اشک مریم» شهریار یادگار همان ماجراست؛ روایتی از دو شاعر که گاهی کلمات میانشان دیوار می‌ساخت و موسیقی دوباره آن دیوار را فرو می‌ریخت.
📚 برگرفته از «پیر پرنیان‌اندیش؛ در صحبت سایه»
گفت‌وگو با هوشنگ ابتهاج؛ میلاد عظیمی و عاطفه طیه
#میراث_فرهیختگان
#شهریار #هوشنگ_ابتهاج #سایه #پیر_پرنیان_اندیش #شعر #موسیقی_ایرانی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📹 ۶۶ سال بعد از اوپک؛ نفت چگونه برخی کشورها را ثروتمند و برخی را گرفتار کرد؟
اوپک در ۱۴ سپتامبر ۱۹۶۰ با حضور ایران، عربستان، عراق، کویت و ونزوئلا در بغداد شکل گرفت؛ اما سرنوشت این پنج کشور یکسان نبود.
برخی توانستند درآمد نفت را به ثروت و قدرت پایدار تبدیل کنند و برخی دیگر درگیر جنگ، تحریم و بحران‌های مزمن اقتصادی و سیاسی شدند.
در میزگرد تجارت فردا و اکوایران، رضا طهماسبی با علی شمس اردکانی و آیه کاتبی درباره پرسش اصلی بحث می‌کند:
مسئله از نفت و اوپک بود، یا از کیفیت حکمرانی در کشورهای نفتی؟
🎥 تماشای برنامه در آپارات
#منتخب_فرهیختگان
#اوپک #نفت #اقتصاد #حکمرانی #توسعه
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 شهریار و روایت «استالین نان بده»؛ خاطره‌ای از تبریزِ دوران پیشه‌وری

محمدحسین شهریار در این ویدئو خاطره‌ای از دوران حکومت فرقه دموکرات آذربایجان نقل می‌کند.
به روایت او، نیروهای حکومت پیشه‌وری کودکان گرسنه را جمع می‌کردند و ابتدا می‌گفتند:
«خدایا نان بده»
و وقتی نانی نمی‌آمد:
«استالین نان بده»
سپس میان کودکان نان توزیع می‌کردند.
این روایت را باید خاطره شهریار از فضای آن دوره دانست؛ اصل ماجرا را در منابع تاریخی مستقلی که بررسی کردیم نتوانستیم تأیید کنیم.
زمینه تاریخی روشن است: سیدجعفر پیشه‌وری در سال ۱۳۲۴ رهبری فرقه دموکرات آذربایجان و حکومت خودمختار تبریز را بر عهده داشت؛ حکومتی مورد حمایت شوروی که پس از خروج نیروهای شوروی و ورود ارتش ایران در آذر ۱۳۲۵ فروپاشید.
روایت شهریار، فارغ از دقت جزئیات آن، تصویری از یک نگرانی عمیق‌تر است: استفاده ایدئولوژیک از فقر و نیاز کودکان برای ساختن وفاداری سیاسی.
🎬 ویدئوی روایت شهریار ضمیمه پست است.

#میراث_فرهیختگان

#شهریار #پیشه_وری #فرقه_دموکرات_آذربایجان #آذربایجان #تاریخ_معاصر #شوروی

#فرهیختگان روزن آگاهی

سیاوش محمودی 
تهران.

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🏃‍♀️🪖 دو تهران در یک روز؛ جامعه مدنی از پایین، بسیج سازمان‌یافته از بالا
✍🏻 احمد علوی
جمعه ۲۷ شهریور، تهران تقریباً هم‌زمان دو تصویر متفاوت از حضور جمعی را به نمایش گذاشت.
در بوستان ولایت، زنان و مردان در مسابقه ۱۰ کیلومتری تهران شرکت کردند؛ تصاویری که از حضور شماری از زنان با پوششی متفاوت از الزام رسمی حجاب حکایت داشت. در بخش دیگری از شهر، رزمایش «جان‌فدای ایران» با حضور نیروهای بسیج، داوطلبان و تجهیزات نظامی برگزار شد؛ رسانه‌های حکومتی شمار حاضران را ۳۱۳ هزار نفر اعلام کردند.
احمد علوی معتقد است اهمیت این دو تصویر نه در مقایسه تعداد افراد، بلکه در شیوه شکل‌گیری جمعیت است.
از نگاه او، مسابقه ورزشی را نمی‌توان به‌خودی‌خود جنبشی سیاسی یا اثبات گسترش جامعه مدنی دانست؛ اما حضور داوطلبانه شهروندان، استفاده مشترک از فضای عمومی و تغییر عملی برخی هنجارهای رسمی می‌تواند بخشی از روندی گسترده‌تر در زندگی روزمره باشد.
تغییر اجتماعی همیشه با شعار سیاسی آغاز نمی‌شود؛ گاهی از ورزش، پوشش، موسیقی، دانشگاه و شیوه استفاده از فضای عمومی شروع می‌شود.
در سوی دیگر، علوی اجتماع «جان‌فدای ایران» را نمونه‌ای از بسیج سازمان‌یافته از بالا می‌خواند؛ بسیجی متکی بر نهادهای رسمی، سلسله‌مراتب، امکانات حکومتی و نمادهای ایدئولوژیک. از نظر او، توان حکومت برای گردآوردن جمعیت لزوماً معادل میزان حمایت اجتماعی از حکومت نیست.
این دو تصویر برای نویسنده نماد دو مسیر متفاوت تولید «قدرت اجتماعی» هستند: یکی از طریق ساختارهای سازمان‌یافته حکومت و دیگری از خلال تصمیم‌ها، شبکه‌ها و سبک زندگی روزمره شهروندان.
جامعه ممکن است بدون شعار سیاسی در حال تغییر باشد؛ همان‌گونه که حکومت ممکن است با نمایش جمعیت، قدرت سازمانی خود را نشان دهد بی‌آنکه بتوان از آن به‌تنهایی میزان مشروعیت اجتماعی را سنجید.
از این منظر، مسئله اصلی ایران امروز فقط تقابل «اعتراض و حکومت» نیست؛ بلکه رقابت تدریجی بر سر این است که چه کسی قواعد زندگی اجتماعی و حضور در فضای عمومی را تعریف می‌کند.

متن کامل یادداشت احمد علوی در مشاهده فوری

#منتخب_فرهیختگان

#احمد_علوی #جامعه_مدنی #جان_فدای_ایران #حجاب_اجباری #تهران #جامعه_شناسی

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔰 «به قله‌ها نزدیک شده‌ایم»؛ خروشچف هم از همین قله حرف می‌زد؟
✍🏻 بیژن اشتری
سال ۱۹۶۱، نیکیتا خروشچف در کنگره بیست‌ودوم حزب کمونیست شوروی با اعتمادبه‌نفسی کم‌نظیر از آینده سخن می‌گفت.
شوروی گاگارین را به فضا فرستاده بود، قدرت موشکی‌اش را به رخ غرب می‌کشید و رهبران حزب وعده می‌دادند که تا سال ۱۹۸۰ جامعه کمونیستی ساخته خواهد شد؛ تولید و رفاه شوروی از آمریکا پیش خواهد افتاد، کمبودهای مادی از میان خواهد رفت و زندگی شهروندان وارد مرحله‌ای تازه خواهد شد.
از فراز تبلیغات رسمی، ظاهراً قله چندان دور نبود.
اما پایین کوه، مردم زندگی دیگری داشتند.
در ژوئن ۱۹۶۲، افزایش قیمت مواد غذایی و کاهش عملی دستمزد کارگران کارخانه لوکوموتیوسازی نووچرکاسک اعتراض‌هایی را رقم زد که حکومت با گلوله پاسخ داد. ده‌ها نفر کشته و زخمی شدند و ماجرا سال‌ها از افکار عمومی پنهان ماند.
قله در سخنرانی‌ها نزدیک بود؛ سفره مردم اما روایت دیگری داشت.
خروشچف در ۱۹۶۴ از قدرت کنار گذاشته شد. سال ۱۹۸۰ نیز نه سال پیروزی نهایی کمونیسم بود و نه «خاکسپاری آمریکا». شوروی وارد دهه‌ای شد که در پایان آن، خودِ نظامی که قرار بود از قله به جهان بنگرد فروپاشید.
این تجربه تاریخی یک پرسش ساده باقی می‌گذارد؛ پرسشی که برای خواننده ایرانی هم ناآشنا نیست:
وقتی رهبران می‌گویند «به قله‌ها نزدیک شده‌ایم»، قله را باید در سخنرانی‌ها جست‌وجو کرد یا در وضعیت اقتصاد، رفاه و زندگی روزمره مردم؟
تاریخ شوروی نشان داد که تکرار خبرِ نزدیک‌شدن به قله، فاصله واقعی تا آن را کوتاه نمی‌کند. گاهی درست در همان زمانی که دستگاه تبلیغاتی از ارتفاعات سخن می‌گوید، جامعه در پایین کوه با گرانی، کمبود و فرسایش اعتماد دست‌وپنجه نرم می‌کند.
و تاریخ، برخلاف تریبون رسمی، برای سنجش قله معیارهای خودش را دارد.

بیژن اشتری
با اندکی تلخیص و تصرف

#منتخب_فرهیختگان

#بیژن_اشتری #خروشچف #شوروی #تاریخ_معاصر #به_قله_نزدیکیم #اقتصاد_سیاسی

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 شب ۱۸ دی؛ تیراندازی از بام یک کلانتری به سوی معترضان
ویدیویی تازه‌منتشرشده از شب پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، هم‌زمان با اوج‌گیری اعتراض‌های سراسری، تیراندازی نیروهای مستقر بر بام یک کلانتری به سوی معترضان را نشان می‌دهد.
آن شب، گزارش‌ها و تصاویر متعددی از استفاده گسترده نیروهای امنیتی از سلاح گرم در تهران و دیگر شهرها منتشر شد.
دیده‌بان حقوق بشر نیز پیش‌تر ویدیویی از کلانتری ۱۲۶ تهرانپارس را راستی‌آزمایی کرده بود که در آن نیروهای امنیتی از بام و محوطه کلانتری به سوی معترضان تیراندازی می‌کردند.
🎥 ویدئو ضمیمه پست است.
#صدای_فرهیختگان

#اعتراضات_ایران #۱۸_دی #تهران #حقوق_بشر

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔰 هر شب در میدان؛ قدرتی که باید دیده شود
میدان، پرچم، بلندگو، شعار؛ و فردا شب، دوباره همان صحنه.
ماه‌هاست بخشی از حامیان حکومت شب‌ها در میدان‌ها و خیابان‌ها حاضر می‌شوند. برگزارکنندگان این حضور را نشانه وفاداری، مقاومت و پشتوانه اجتماعی نظام می‌دانند. اما همین تکرار مداوم، پرسش دیگری را نیز پیش می‌کشد:
قدرت سیاسی تا چه اندازه برای اثبات پشتوانه خود به «دیده‌شدن» نیاز دارد؟
مسئله را نمی‌توان با تحقیر شرکت‌کنندگان و نسبت‌دادن همه آنان به یک انگیزه توضیح داد. آدم‌ها ممکن است با باور، تعلق سیاسی، نگرانی از جنگ، حس میهن‌دوستی یا انگیزه‌های دیگر به میدان بیایند.
اما مسئله جامعه‌شناختی فراتر از نیت تک‌تک افراد است: چرا نمایش حضور باید شب‌به‌شب تکرار شود؟
گی دبور در جامعه نمایش از وضعیتی سخن می‌گفت که در آن «بازنمایی» به‌تدریج جای تجربه مستقیم را می‌گیرد. سیاست نیز می‌تواند گرفتار همین منطق شود: دوربین، صحنه، نماد و تصویر، قرار است چیزی درباره رابطه حکومت و جامعه بگویند.
اما تصویرِ حمایت، خودِ حمایت نیست.
یک تجمع می‌تواند توان سازمان‌دهی یک ساختار سیاسی را نشان دهد؛ ولی از تعداد حاضران در یک میدان نمی‌توان به‌تنهایی میزان رضایت یک جامعه را اندازه گرفت. همان‌طور که خالی‌بودن یک میدان نیز به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که جامعه یک‌دست مخالف است.
تفاوت مهم میان قدرت سازمان‌دهی و مشروعیت اجتماعی همین‌جاست.
قدرت سازمان‌دهی را می‌توان با شبکه تشکیلاتی، رسانه، اتوبوس، بلندگو و فراخوان به نمایش گذاشت. اما مشروعیت، اگر وجود داشته باشد، باید در جایی فراتر از قاب دوربین دیده شود: در اعتماد عمومی، احساس نمایندگی‌شدن، کیفیت زندگی، آزادی شهروندان و رابطه روزمره مردم با حکومت.
شاید به همین دلیل، تکرار یک صحنه می‌تواند دو تفسیر کاملاً متفاوت داشته باشد: برای حامیان حکومت، نشانه استمرار پشتوانه اجتماعی؛ و برای منتقدان، نشانه نیاز دائمی قدرت به بازتولید تصویرِ همان پشتوانه.
شما این تجمع‌های شبانه را چگونه می‌بینید: نشانه واقعیِ پشتوانه اجتماعی حکومت، یا تلاشی برای نمایش و بازسازی آن؟ دلیل‌تان چیست؟
#صدای_فرهیختگان

#جامعه_نمایش #مشروعیت #جامعه #تجمعات_شبانه #گی_دبور

#فرهیختگان روزن آگاهی

♦️ «چین هم فهمید، جلیلی و پایداری اما نه!»
✍🏻 مصطفی فقیهی

چین، همان قدرت شرقی که سال‌ها برای مدافعان «نگاه به شرق» مرجع و پشتوانه بود، حالا صریح می‌گوید ایران و آمریکا باید هرچه زودتر به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد بازگردند و مسیر گفت‌وگو را از سر بگیرند.
مصطفی فقیهی این موضع پکن را در برابر رفتار جریان سعید جلیلی و جبهه پایداری می‌گذارد؛ جریانی که جلیلی خود نیز مخالفتش با تفاهم‌نامه را علنی کرده و همچنان بر این نظر است که تصورِ حل مسائل از راه مذاکره باید کنار گذاشته شود.
از نگاه فقیهی، مسئله فقط اختلاف‌نظر درباره یک توافق نیست. او معتقد است هر بار که دیپلماسی به نقطه‌ای حساس نزدیک می‌شود، بخشی از جریان سیاسی داخل کشور با تریبون، تجمع خیابانی و فشار سیاسی، هزینه توافق را بالا می‌برد؛ سپس شکست یا توقف همان مسیر را شاهدی بر «بی‌فایده بودن مذاکره» معرفی می‌کند.
او این چرخه را «گروگان‌گیری سیاست خارجی» می‌نامد: وضعیتی که در آن بحران، خود به منبع قدرت سیاسی تبدیل می‌شود و هزینه‌اش نه بر دوش تصمیم‌گیران، بلکه بر زندگی روزمره مردم می‌افتد.
فقیهی می‌نویسد اختلاف و مخالفت سیاسی حق هر جریان است؛ اما پرسش اینجاست که چرا هزینه این مخالفت‌ها باید در قالب تحریم، بی‌ثباتی، تورم و دشوارترشدن معیشت به جامعه منتقل شود؟
طنز ماجرا برای او همین‌جاست:

پکنِ کمونیست از بازگشت به مذاکره سخن می‌گوید، اما بخشی از مدافعان قدیمی «نگاه به شرق» در تهران همچنان مذاکره را مسئله می‌دانند.

متن کامل یادداشت مصطفی فقیهی

#منتخب_فرهیختگان

#مصطفی_فقیهی #سعید_جلیلی #جبهه_پایداری #تفاهم_اسلام‌آباد #دیپلماسی #چین
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 فارسی اول دبستان در ۱۳۱۸؛ از الفبا تا «پدر مهربان» و «ماه‌های سال»
ورق‌زدن یک کتاب درسی قدیمی، گاهی بیشتر از خواندن چند صفحه تاریخ، ما را به فضای یک دوره می‌برد.
این نسخه از «کتاب اول ابتدائی» چاپ ۱۳۱۸، تصویری از شیوه آموزش خواندن و نوشتن به کودکان ایرانی در بیش از هشتاد سال پیش است.
کتاب با شناخت تدریجی حروف، صداها و ترکیب آنها آغاز می‌شود؛ سپس کودک قدم‌به‌قدم به جمله و متن می‌رسد. تصویر کلاس درس، تخته‌سیاه و نیمکت‌ها در کنار درس‌هایی درباره خانه، پدر و مادر، روزهای هفته، طبیعت، حیوانات، پرستو، اسب، آهو و ماه‌های سال، جهان روزمره کودک آن دوره را نیز پیش چشم می‌گذارد.
زبان کتاب ساده است، اما فقط سوادآموزی هدف آن نیست؛ در میان درس‌ها می‌توان ردپای آموزش نظم، پاکیزگی، مهربانی، کار، خانواده و شناخت طبیعت را هم دید.
در صفحات پایانی، کودک پس از طی این مسیر به تمرین «خواندن خط نسخ» می‌رسد؛ نشانه‌ای از اینکه آموزش الفبا قرار بوده در پایان سال او را به خواندن متون متفاوت نیز نزدیک کند.
یک کتاب درسی کوچک؛ و در عین حال سندی از تاریخ آموزش، زبان و کودکی در ایران.

📎 فایل PDF کامل کتاب ضمیمه پست است.

#میراث_فرهیختگان
#کتاب_درسی #تاریخ_آموزش #فارسی #مدرسه #کودکی #ایران

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 در سکوت خبری؛ چه بر سر حریم تخت‌جمشید می‌آید؟
چند روز است خبرهایی متناقض درباره بخشی از حریم درجه دو تخت‌جمشید منتشر می‌شود.
ابتدا اعلام شد حدود ۱۱۰ هکتار از محدوده روستای مهدیه، که با بخشی از حریم درجه دو این میراث جهانی هم‌پوشانی دارد، به محدوده شهری مرودشت الحاق شده است. هم‌زمان محمدجواد جعفری، سرپرست پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید، از استعفای اعتراضی خود خبر داد و نسبت به پیامدهای این تصمیم هشدار داد.
اما پس از آن، مقام‌های استانی گفتند الحاق هنوز اجرایی نشده، در مرحله بازنگری است و حتی درباره وجود مصوبه نهایی و ابلاغ‌شده نیز روایت‌های متفاوتی مطرح شد.
همین تناقض، خود بخشی از مسئله است.
اگر تصمیمی درباره حریم یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی ایران گرفته شده، افکار عمومی حق دارد بداند:
چه محدوده‌ای قرار است تغییر کند؟
مصوبه نهایی کجاست و چه نهادی آن را تصویب کرده؟
ارزیابی کارشناسی و باستان‌شناختی چه می‌گوید؟
و چه تضمینی وجود دارد که توسعه شهری به منظر تاریخی و حریم حفاظتی تخت‌جمشید آسیب نزند؟
تخت‌جمشید فقط مجموعه‌ای از ستون‌ها و سنگ‌های باستانی نیست. حریم آن نیز بخشی از حفاظت این میراث جهانی است.
میراثی که هزاران سال دوام آورده، نباید آینده‌اش در میان مصوبه‌های مبهم، روایت‌های متناقض و جلسات غیرشفاف تعیین شود.

#میراث_فرهیختگان
#تخت_جمشید #مرودشت #میراث_فرهنگی #پارسه #تاریخ_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

شیرین محمدی 
اصفهان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 تاج‌زاده به مرخصی آمد
مصطفی تاج‌زاده برای چند روز از زندان اوین به مرخصی آمد.
فخرالسادات محتشمی‌پور، همسر او، با تأیید این خبر گفته است جزئیات مدت دقیق مرخصی در روزهای آینده اعلام خواهد شد.
#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_تاجزاده
#فرهیختگان روزن آگاهی