⚠️ «اینجا دیگه مثل حیاط مدرسه است...»
یکی از بچه‌ها این جمله را کنار مزار دوستانش می‌گوید.
جایی که باید صدای زنگ تفریح می‌آمد، حالا ردیف سنگ‌هایی است با عکس کودکانی که روزی کنار همین بچه‌ها می‌خندیدند، بازی می‌کردند و درس می‌خواندند.
دوستانشان آمده‌اند دیدنشان؛
اما نه در کلاس، نه در حیاط مدرسه...
هیچ کودکی نباید حیاط مدرسه‌اش را در قبرستان پیدا کند.
#صدای_فرهیختگان
#میناب
#شجره_طیبه
#کودکان
#سوگ
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 هادیان: توافق مرحله‌ای می‌تواند مسیر گفت‌وگوی ایران و آمریکا را باز کند
✍🏻 ناصر هادیان
ناصر هادیان، استاد روابط بین‌الملل، در نشست کمیته سیاسی جبهه اصلاحات ایران گفت در شرایط فعلی، حرکت مستقیم به سمت یک توافق جامع با آمریکا دشوار است و «توافق مرحله‌ای» یا «تعامل گزینشی» می‌تواند مسیر مذاکرات را دوباره باز کند.
از نگاه او، ایران و آمریکا سال‌هاست میان مهار، ضد مهار و تعامل محدود حرکت کرده‌اند؛ الگویی که به باور هادیان نتوانسته اختلافات اصلی را حل کند.
او می‌گوید در شرایط مطلوب، حل‌وفصل جامع اختلافات می‌تواند هدف نهایی باشد؛ اما فعلاً واقع‌بینانه‌تر است که دو طرف با یک توافق محدود و مرحله‌ای آغاز کنند.
هادیان همچنین معتقد است بخش‌هایی از ساختار قدرت در ایران دوباره به بررسی مسیر تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نزدیک شده‌اند؛ تفاهمی که موضوعاتی چون پایان درگیری، رفع محاصره و بازگشایی تنگه هرمز را به مذاکرات بعدی پیوند می‌داد.
پیشنهاد او این است که ابتدا درباره بازگشایی تنگه هرمز توافق شود و سپس گفت‌وگو درباره سایر موضوعات توسعه پیدا کند.
هادیان در عین حال هشدار می‌دهد سیاست ایران نباید به نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا گره بخورد. از نگاه او، تصمیم باید بر اساس منافع ایران گرفته شود؛ هرچند زمان‌بندی توافق می‌تواند بر فضای سیاسی دو طرف اثر بگذارد.
جمع‌بندی او روشن است:
پایان جنگ باید به‌گونه‌ای باشد که راه توسعه ایران را باز کند؛ و برای رسیدن به آن، دیپلماسی مرحله‌ای می‌تواند نقطه شروع باشد.
متن کامل گزارش سخنان ناصر هادیان
#منتخب_فرهیختگان
#ناصر_هادیان
#ایران
#آمریکا
#تنگه_هرمز
#مذاکرات
#دیپلماسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «گردن خان پایین نمیاد»؛ تمثیل اشکوری برای بن‌بست ترامپ
✍🏻 حسن یوسفی اشکوری
یوسفی اشکوری یادداشت تازه‌اش را با یک مثل عامیانه آغاز می‌کند: خانی در چاه افتاده، اطرافیان برای نجاتش طناب می‌اندازند، اما او حاضر نیست آن‌قدر «گردن پایین بیاورد» که طناب را دور گردنش بیندازد.
اشکوری این تمثیل را به وضعیت کنونی دونالد ترامپ در جنگ و مذاکره با ایران تعمیم می‌دهد. از نگاه او، پس از ماه‌ها جنگ و تحمیل هزینه‌های گسترده، اکنون راه‌هایی برای خروج از بن‌بست دیپلماتیک پیش روی ترامپ قرار گرفته، اما او حاضر نیست از موضع سخت خود عقب بنشیند.
واقعیت این است که ترامپ پیشنهاد اخیر ایران برای یک آتش‌بس هفت‌روزه و بازگشایی مرحله‌ای تنگه هرمز را رد کرده است؛ با این حال، واشنگتن و تهران هنوز از امکان ادامه گفت‌وگو سخن می‌گویند.
پس تمثیل «گردن خان پایین نمیاد» بیش از آنکه شرح یک واقعیت قطعی باشد، داوری سیاسی اشکوری درباره هزینه غرور، سرسختی و ناتوانی در عقب‌نشینی از یک مسیر پرهزینه است.
او یادداشت را با حافظ به پایان می‌برد:
«سرود مجلس جمشید گفته‌اند این بود
که جام باده بیاور که جم نخواهد ماند»
و پرسش تلویحی‌اش روشن است:
آیا سیاستمداری که راه خروج از بحران را می‌بیند، حاضر است برای رسیدن به آن اندکی از موضع خود پایین بیاید؟
متن کامل یادداشت حسن یوسفی اشکوری
#منتخب_فرهیختگان
#حسن_یوسفی_اشکوری
#ترامپ
#ایران
#آمریکا
#مذاکرات
#تنگه_هرمز
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎧 پرونده صوتی «از علم تا شبه‌علم»
مرز علم و شبه‌علم کجاست؟ چرا برخی ادعاها ظاهر علمی دارند اما از آزمون، شواهد و روش علمی عبور نمی‌کنند؟ و چرا شبه‌علم، از پزشکی تا روان‌شناسی و تاریخ، همچنان جذاب و اثرگذار است؟
این مجموعه با گفت‌وگوهای محمدرضا واعظ و پژوهشگران حوزه فلسفه علم، تاریخ علم، پزشکی و روان‌شناسی، همین پرسش‌ها را دنبال می‌کند:
۱. تاریخ علم و شبه‌تاریخ علم
گفت‌وگو با امیرمحمد گمینی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/169
۲. شبه‌علم پزشکی یا طب جایگزین
گفت‌وگو با کیارش آرامش
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/170
۳. از جادو تا درمان
گفت‌وگو با محمدرضا سرگلزایی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/174
۴. تکامل و آفرینش‌گرایی
گفت‌وگو با امیراحسان کرباسی‌زاده
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/178
۵. کارآمدسازی نظام آموزشی با استفاده از نظریات فلسفه علم
گفت‌وگو با سعید ناجی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/179?single
۶. شبه‌علم؛ مسئله یا شبه‌مسئله؟
گفت‌وگو با حسین شیخ‌رضایی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/184?single
۷. جذابیت‌های روان‌شناختی شبه‌علم
گفت‌وگو با مهدی نسرین
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/187?single
۸. نقد کیارش آرامش بر بحث حسین شیخ‌رضایی
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/186
۹. پاسخ حسین شیخ‌رضایی به نقد کیارش آرامش
https://t.me/tanhaatarazyekbarg/191
ویدئوهای این پرونده نیز در صفحه اینستاگرام محمدرضا واعظ در دسترس است:
http://instagram.com/mrvaez
#منتخب_فرهیختگان
#علم
#شبه_علم
#فلسفه_علم
#تاریخ_علم
#روانشناسی
#پزشکی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 بعد از خیابان چه؟ پرسش از مسئولیت فراخوان‌دهندگان
✍🏻 فتانه هویدا
خیابان فقط لحظه حضور نیست؛ بعد از خیابان هم مسئولیت آغاز می‌شود.
فتانه هویدا با مقایسه سه مقطع ــ راهپیمایی‌های تاسوعا و عاشورای ۱۳۵۷، اعتراضات ۱۳۸۸ و اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ ــ یک پرسش را در مرکز یادداشت خود می‌گذارد:
وقتی یک چهره سیاسی مردم را به ادامه حضور خیابانی فرامی‌خواند، در برابر کسانی که کشته، زخمی یا زندانی می‌شوند چه مسئولیتی برای خود قائل است؟
رضا پهلوی در دی‌ماه از مردم خواست به خیابان بیایند، برای ماندن آماده شوند و به سمت «تسخیر مراکز شهرها و حفظ آن‌ها» حرکت کنند. هویدا می‌گوید از همین نقطه، مسئولیت سیاسی فراخوان‌دهنده نیز باید موضوع بحث شود.
او یادآوری می‌کند که مسئولیت مستقیم سرکوب و استفاده از خشونت بر عهده ساختار حکومتی و نیروهایی است که آن را اعمال کرده‌اند؛ اما این واقعیت، پرسش دیگری را از میان نمی‌برد:
کسی که مردم را به کنش پرهزینه دعوت می‌کند، برای پس از آن چه برنامه، سازمان و سازوکار حمایتی دارد؟
از نگاه نویسنده، این پرسش متوجه خودِ مردم نیز هست. سیاست فقط شور لحظه نیست؛ پیش از ورود به موقعیتی پرخطر باید پرسید:
چه کسی سازمان دارد؟
چه کسی برنامه دارد؟
چه کسی مسئولیت می‌پذیرد؟
و اگر سرکوب شدیم، چه کسی کنارمان می‌ماند؟
اعتراضات دی‌ماه پیش از فراخوان‌های رضا پهلوی آغاز شده بود و دلایل اقتصادی و سیاسی گسترده‌تری داشت؛ اما فراخوان‌های بعدی او برای ادامه و حفظ خیابان، به باور هویدا، مسئولیتی تازه ایجاد کرد که نمی‌توان از آن صرف‌نظر کرد.
امروز، با هزاران بازداشتی و شماری از معترضان در معرض احکام سنگین و اعدام، پرسش او دیگر نظری نیست:
«فراخوان‌دهندگان کجای این ماجرا ایستاده‌اند؟»
و جمع‌بندی‌اش تلخ است:
«خیابان فقط آغاز ماجراست؛ باید به بعد از خیابان هم فکر کرد.»
متن کامل یادداشت فتانه هویدا
#صدای_فرهیختگان
#فتانه_هویدا
#اعتراضات
#دی_ماه
#رضا_پهلوی
#مسئولیت_سیاسی
#حقوق_معترضان
#فرهیختگان راهی به رهایی

📚 نسخه‌های خطی؛ آرشیوی که می‌تواند تاریخ ادبیات ایران را از نو بنویسد
نسخه‌پژوهی یکی از دشوارترین و در عین حال بنیادی‌ترین حوزه‌های پژوهش ادبی است؛ زیرا بخش بزرگی از میراث زبان فارسی هنوز نه در کتاب‌های چاپ‌شده، بلکه در نسخه‌هایی پراکنده در کتابخانه‌های ایران و جهان زندگی می‌کند.
اگر نسل‌های نخست تاریخ‌نگاران ادبی بر مجموعه محدودی از نسخه‌های شناخته‌شده تکیه داشتند، امروز پژوهشگر با انبوهی از دست‌نوشته‌هایی روبه‌روست که بسیاری از آنها در دسترس پیشینیان نبوده‌اند.
از همین رو، یک پرسش جدی مطرح می‌شود:
آیا با شناخت گسترده‌تر نسخه‌های خطی، بخشی از تاریخ ادبیات فارسی نیازمند بازنویسی نیست؟
نسخه‌پژوهی فقط مقابله چند دست‌نوشته و انتخاب «صورت درست» نیست. گاهی خودِ تفاوت نسخه‌ها معنا دارند؛ کاتب ممکن است تحت تأثیر زبان، فرهنگ و فضای فکری زمانه، متنی را اندکی دگرگون کرده باشد.
مقاله «روایت کاتبانه در نسخه‌های خطی دیوان حافظ» دقیقاً از همین زاویه به نسخه‌ها نگاه می‌کند: نسخه نه فقط حامل متن مؤلف، بلکه گاهی حامل بخشی از جهان ذهنی و گفتمانی کاتب نیز هست.
این نگاه، نسخه‌پژوهی را از یک کار صرفاً فنی فراتر می‌برد و آن را به حوزه‌هایی چون تاریخ فرهنگی، هرمنوتیک متن و علوم انسانی دیجیتال پیوند می‌زند.
شاید وقت آن رسیده باشد که نسخه‌های خطی را نه انبار گذشته، بلکه آرشیوی زنده برای کشف دوباره تاریخ ادبی و فرهنگی ایران بدانیم.
مقاله «روایت کاتبانه در نسخه‌های خطی دیوان حافظ»

نقل از ایران و اسلام

#میراث_فرهیختگان
#نسخه_پژوهی
#نسخه_خطی
#تاریخ_ادبیات
#حافظ
#ادبیات_فارسی
#میراث_مکتوب
#فرهیختگان روزن آگاهی

✈️ از تحریم هوانوردی تا «انزوای شبکه‌ای»؛ هزینه قطع‌شدن ایران از مسیرهای هوایی جهان
✍🏻 احمد علوی
کاهش پروازهای خارجی به ایران فقط مسئله صنعت هوانوردی نیست؛ مسئله، کم‌شدن پیوند ایران با شبکه‌های اقتصادی و انسانی جهان است.
احمد علوی در یادداشتی تازه می‌نویسد توقف یا محدودشدن پرواز شرکت‌هایی مانند لوفت‌هانزا، آسترین، ترکیش، پگاسوس، امارات و قطر ایرویز را نباید همگی یک‌جا «تحریم» نامید؛ بخشی از این تصمیم‌ها به ریسک امنیتی، وضعیت حریم هوایی و محاسبات تجاری شرکت‌ها مربوط است.
اما در کنار این محدودیت‌ها، فشار مستقیم تحریمی نیز افزایش یافته است. وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۸ سپتامبر، ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرد و محدودیت‌هایی بر خدمات و تعاملات هوانوردی افزود.
علوی نتیجه این روند را فراتر از گران‌ترشدن بلیت می‌بیند:
افزایش هزینه مبادله، دشوارترشدن سفر، کاهش گردشگری، محدودترشدن سرمایه‌گذاری خارجی، افزایش وابستگی به مسیرهای واسطه و فشار بیشتر بر ارتباطات علمی و خانوادگی.
او این وضعیت را با مفهوم «انزوای شبکه‌ای» توضیح می‌دهد؛ یعنی کشوری که هم‌زمان در شبکه بانکی، حمل‌ونقل دریایی، ارتباطات دیجیتال و پروازهای بین‌المللی محدودتر می‌شود، عملاً با هزینه بیشتری برای ارتباط با اقتصاد جهانی روبه‌رو خواهد شد.
در عین حال، نویسنده میان دو موضوع تفکیک می‌کند:
تحریم می‌تواند هزینه ایجاد کند، اما از ایجاد هزینه نمی‌توان لزوماً نتیجه گرفت که رفتار سیاسی حکومت تغییر خواهد کرد.
از این منظر، مسئله اصلی هوانوردی فقط هواپیما نیست؛ حرکت انسان، دانش، سرمایه و خدمات میان ایران و جهان است.
متن کامل یادداشت احمد علوی
#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی
#هوانوردی
#تحریم
#اقتصاد_ایران
#پرواز
#انزوای_شبکه‌ای
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 بقا؛ هزینه سیاست‌های فرسایشی
✍🏻 مرضیه حاجی‌هاشمی
مرضیه حاجی‌هاشمی وضعیت کنونی ایران را با تمایز میان دو مفهوم توضیح می‌دهد: «ظرفیت کنترل» و «ظرفیت حکمرانی».
ظرفیت کنترل یعنی توان حکومت برای مهار اعتراض، اعمال اجبار، محدودکردن جریان اطلاعات و تحمیل هزینه به مخالفان؛ اما ظرفیت حکمرانی یعنی توان حل مسئله، تأمین خدمات و امنیت، تنظیم اقتصاد، دریافت بازخورد اجتماعی و تبدیل قدرت سیاسی به نتایج پایدار.
مسئله، از نگاه نویسنده، از جایی آغاز می‌شود که ظرفیت کنترل باقی می‌ماند، اما ظرفیت حکمرانی فرسوده می‌شود.
در چنین وضعی ممکن است یک بحران برای مدتی مهار شود، بی‌آنکه علت آن برطرف شده باشد. اعتراض از خیابان کنار برود، اما نارضایتی باقی بماند؛ فشار خارجی هزینه ایجاد کند، اما الزاماً به تحقق اهداف سیاسی منجر نشود.
بحران سپس به یک چرخه بازخوردی تبدیل می‌شود:
هرچه حل مسئله دشوارتر شود، اتکا به ابزار کنترل بیشتر می‌شود؛ و هرچه کنترل افزایش یابد، امکان دریافت بازخورد واقعی و اصلاح سیاست نیز کاهش پیدا می‌کند.
از همین‌جاست که باید میان «مهار بحران» و «حل بحران» فرق گذاشت. یک نظام سیاسی ممکن است برای زمانی طولانی بحران را کنترل کند و حتی در برخی حوزه‌ها همچنان قدرتمند بماند، در حالی که منابع اقتصادی، اعتماد عمومی و ظرفیت اداره کشور در حال فرسایش‌اند.
گزارش‌های اخیر نیز نشان می‌دهند اختلال در تردد هرمز فقط متوجه ایران نیست و کل شبکه کشتیرانی منطقه را تحت فشار قرار داده؛ در عین حال، محاصره آمریکا به‌طور ویژه بر صادرات و حمل‌ونقل ایران اثر گذاشته است.
پرسش اصلی یادداشت این است:
چه زمانی هزینه حفظ کنترل از ظرفیت اقتصادی، سیاسی و نهادی حکومت برای تحمل آن بیشتر می‌شود؟
حاجی‌هاشمی این نقطه را جایی می‌داند که شکاف میان کنترل و حکمرانی به «بحران گسست» تبدیل می‌شود؛ وضعیتی که دیگر ابزارهای حفظ نظم قادر به جبران سرعت فرسایش منابع، مشروعیت و توان اداره کشور نیستند.
و جمع‌بندی او این است:
«وقتی یک وضعیت بحرانی برای مدتی طولانی ادامه پیدا کند، نسبت میان ظرفیت بقا و سرعت فرسایش تغییر می‌کند و بقا، هزینه سیاست‌های فرسایشی می‌شود.»
#منتخب_فرهیختگان
#مرضیه_حاجی_هاشمی
#حکمرانی
#جامعه_شناسی_سیاسی
#ظرفیت_حکمرانی
#بحران
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

فـرزانه جـهانبخشی
قرچک ورامین. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 ابطحی: بازگرداندن تاج‌زاده به زندان تصمیمی اشتباه است
✍🏻 محمدعلی ابطحی
محمدعلی ابطحی از دیدار خانوادگی خود با مصطفی تاج‌زاده در آخرین شب پیش از بازگشت او به زندان نوشته است.
او می‌گوید وقتی شنیده تاج‌زاده باید دوباره به زندان بازگردد، باورش نمی‌شده که «در این بحبوحه» یکی از منتقدان مسالمت‌جو بار دیگر راهی زندان شود.
ابطحی پس از بازگشت تاج‌زاده به اوین نوشت:
«نمی‌دانم تصمیم‌گیر زندانی کردن تاج‌زاده کیست؛ اما می‌دانم تصمیم اشتباهی است.»
او تاج‌زاده را از قدیمی‌ترین دوستان خانوادگی خود توصیف می‌کند و می‌گوید وی برای مرخصی یا عفو تقاضایی نمی‌کند؛ سپس با لحنی کنایه‌آمیز می‌نویسد:
«پس یعنی او به این نتیجه رسیده که داخل زندان باشد؟ مسئولان قضایی نباید خواسته زندانی را عملی کنند.»
تاج‌زاده که از تیر ۱۴۰۱ در زندان به سر می‌برد، پس از چند روز مرخصی، روز دوشنبه ۶ مهر بار دیگر به زندان اوین بازگشت.
روایت ابطحی در نهایت یک پرسش سیاسی را برجسته می‌کند:

در شرایطی که بر گفت‌وگو و کاهش تنش تأکید می‌شود، ادامه زندان منتقدان مسالمت‌جو چه نسبتی با این رویکرد دارد؟

متن کامل یادداشت محمدعلی ابطحی

#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_تاجزاده
#محمدعلی_ابطحی
#زندان
#فعالان_سیاسی
#حقوق_مدنی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 آماده‌سازی روانی برای جنگ سوم؟
هم‌زمان با حضور نتانیاهو در نیویورک، دولت اسرائیل ۵۰۰ بیلبورد و ده‌ها کامیون نمایشگر را در کارزاری تبلیغاتی به‌کار گرفت که محور آن، آنچه اسرائیل «تهدید ایران هسته‌ای» می‌نامد، بود.
این تبلیغات برای شکل‌دادن به افکار عمومی آمریکا درباره ایران است.
🎥 ویدئو ضمیمه پست است.
#منتخب_فرهیختگان #ایران #اسرائیل #جنگ #نیویورک #پروپاگاندا
#فرهیختگان روزن آگاهی

🏙 آخوندی: شهر را نباید به زمین و مسکن تقلیل داد
✍🏻 عباس آخوندی

عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، به ادغام شرکت بازآفرینی شهری ایران در سازمان ملی زمین و مسکن واکنش تندی نشان داده است.
او می‌نویسد:
«این به معنی خاموشی صدای کارشناسی در این وزارتخانه، کالایی شدن شهر و عدم درک شهر به مثابه سازمان اجتماعی است.»
از نگاه آخوندی، سازمان ملی زمین و مسکن اساساً با مدیریت زمین و دارایی‌های شهری سروکار دارد، در حالی که مأموریت بازآفرینی شهری باید بر محله، ساکنان، بافت‌های فرسوده، سکونتگاه‌های غیررسمی و کیفیت زندگی شهری متمرکز باشد.
نگرانی او این است که در ساختار جدید، منطق «زمین‌محوری» بر «شهرمحوری» غلبه کند و مأموریت اجتماعی بازآفرینی به حاشیه رانده شود.
وزارت راه و شهرسازی اما استدلال متفاوتی دارد: مقام‌های این وزارتخانه می‌گویند ادغام قرار است منابع گسترده‌تر سازمان ملی زمین و مسکن را در خدمت نوسازی بافت‌های فرسوده قرار دهد و هم‌زمان با کاهش موازی‌کاری، جایگاه بازآفرینی را تقویت کند.
بنابراین اختلاف، فقط بر سر کوچک یا بزرگ شدن یک تشکیلات اداری نیست؛ مسئله بنیادی‌تر این است:
آیا شهر پیش از هر چیز «زمین و دارایی» است، یا یک سازمان اجتماعی با انسان‌ها، محله‌ها و مناسباتی که نمی‌توان آنها را به ارزش زمین تقلیل داد؟
آخوندی جمع‌بندی خود را با لحنی تلخ می‌نویسد:
«بدین‌سان سی سال تلاش و زحمت اندیشوران شهرسازی، سیاست‌گذاران شهری و مدیران اجرایی در سراسر کشور بر باد رفت. تا کی آب رفته به جوی بازگردد.»

متن کامل یادداشت عباس آخوندی

#منتخب_فرهیختگان
#عباس_آخوندی
#بازآفرینی_شهری
#شهرسازی
#وزارت_راه
#زمین_و_مسکن
#حکمرانی_شهری
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «مصادره استقبال از پزشکیان»؛ روایت علی‌محمد حاضری از مهرآباد
✍🏻 علی‌محمد حاضری
علی‌محمد حاضری، جامعه‌شناس و عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه، در یادداشتی از تجربه حضور خود در مراسم استقبال از مسعود پزشکیان پس از بازگشت از نیویورک نوشته است.
به روایت او، بخشی از نیروهای مدنی و حزبی با این تصور در مراسم حاضر شدند که از مواضع پزشکیان درباره تعامل، مذاکره و بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد حمایت کنند؛ اما در محل مراسم، تریبون و فضای غالب را بیشتر در اختیار جریانی دیدند که بر ادبیات تقابل، «مقاومت» و شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی تأکید داشت.
حاضری می‌نویسد مسئله‌اش این نیست که در مراسم صریحاً علیه مذاکره شعار داده شده باشد؛ نگرانی او این است که وجه دیپلماتیک مواضع پزشکیان در بازنمایی مراسم به حاشیه رانده شود و استقبال از رئیس‌جمهور، تنها در قالب روایت تقابلی بازتعریف شود.
او در پایان از ضرورت حفظ هم‌زمان دو مؤلفه سخن می‌گوید:
«دفاع عزتمندانه» و «دیپلماسی مقتدرانه».
از نگاه حاضری، حذف هر یک از این دو می‌تواند به خطا بینجامد؛ یکی تصویر جنگ‌طلبانه از ایران بسازد و دیگری نشانه‌ای از ضعف و استیصال تلقی شود.
در واقع، یادداشت او بیش از آنکه فقط گزارشی از یک مراسم باشد، درباره یک نزاع بزرگ‌تر است:
چه کسی روایت سیاسیِ پزشکیان را تعریف می‌کند؛ حامیان مذاکره یا مخالفان آن؟
متن کامل یادداشت علی‌محمد حاضری
#منتخب_فرهیختگان
#علی_محمد_حاضری
#پزشکیان
#مذاکره
#دیپلماسی
#تفاهم_نامه_اسلام_آباد
#ایران
#آمریکا
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می‌رود»
✍🏻 فخرالسادات محتشمی‌پور
یک هفته مرخصی مصطفی تاج‌زاده، برای خانواده‌ای که سال‌ها با دیوار زندان زندگی کرده، به تعبیر همسرش «مثل برق و باد» گذشت.
فخرالسادات محتشمی‌پور از روزهایی نوشته که خانواده کوشیدند چشمان تاج‌زاده را از زیبایی‌های پاییز پر کنند؛ اما او حتی در آزادی موقت، ذهنش پیش دوستان زندانی‌اش بود و از محرومیت آنان سخن می‌گفت.
می‌نویسد تاج‌زاده در همان چند روز نیز با این و آن درباره راه‌های حل مشکلات گفت‌وگو می‌کرد و تکرار می‌کرد:
«چه معجزه‌ها که نمی‌کند این گفت‌وگو.»
صبح بازگشت، قفسه کتاب‌هایش را مرتب کرد، تعدادی کتاب برای کتابخانه‌های عمومی کنار گذاشت، وسایلش را جمع کرد و ساک زندان را بست.
خانواده هنوز امید داشتند شاید این‌بار او را تحویل نگیرند؛ اما درِ اوین دوباره باز شد.
محتشمی‌پور از لحظه وداع چنین می‌نویسد:
«ما دلمان نمی‌خواست خداحافظی کنیم و او انگار عجله داشت زودتر به زندان و زاغه‌اش برسد.»
و در پایان، آنچه برای او از همه تلخ‌تر است، بازگشت کسی به زندان است که خود او «منتقد مصلح» می‌نامد؛ کسی که به باور همسرش، زندان نیز مانع رساندن پیام و اندیشه‌اش نمی‌شود.
عنوان یادداشت هم از سعدی آمده است:
«من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می‌رود.»

متن کامل یادداشت فخرالسادات محتشمی‌پور

#صدای_فرهیختگان
#فخرالسادات_محتشمی_پور
#مصطفی_تاجزاده
#زندان
#اوین
#زندانی_سیاسی
#گفتگو
#فرهیختگان راهی به رهایی

🏅 جایزه حقوق بشر واتسلاو هاول ۲۰۲۶ به نسرین ستوده رسید
شورای اروپا این جایزه را به پاس سال‌ها فعالیت او در دفاع از حقوق بشر، مخالفت با حجاب اجباری و مجازات اعدام اهدا کرد.
دخترش، مهرآوه خندان، جایزه را در استراسبورگ به نمایندگی از او دریافت کرد.
#صدای_فرهیختگان
#نسرین_ستوده
#حقوق_بشر
#واتسلاو_هاول
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 فلسفه، حقوق بشر و سایه استعمار
✍🏻 مهرداد احمدی شیخانی
مهرداد احمدی شیخانی پرسش خود را از سکانس پایانی فیلم «دور و دورتر» (Far and Away) آغاز می‌کند؛ جایی که مهاجران برای تصاحب زمین در اوکلاهاما می‌تازند و سرزمین، تقریباً «بی‌صاحب» به تصویر کشیده می‌شود.
اما آن زمین‌ها در خلأ تاریخی قرار نداشتند. «ران زمین»‌های اواخر قرن نوزدهم بخشی از فرایندی بودند که با جابه‌جایی و سلب مالکیت از جوامع بومی آمریکا پیوند داشت؛ زمینه‌ای که خود روایت هالیوودی فیلم تقریباً از آن عبور می‌کند.
شیخانی از این مثال به پرسشی بزرگ‌تر می‌رسد: فلسفه، دموکراسی و حقوق بشر تا چه اندازه توانسته‌اند رفتار قدرت‌های غربی را در برابر ملت‌ها و جوامع دیگر مهار کنند؟ او تاریخ استعمار، خشونت در کنگو، جنگ‌های معاصر و سیاست امروز آمریکا و اسرائیل را نشانه شکاف میان ارزش‌های اعلام‌شده و رفتار قدرت می‌داند.
برخی جزئیات تاریخی یادداشت نیازمند تعدیل‌اند؛ برای نمونه، رقم دقیق قربانیان دوره لئوپولد دوم در کنگو قابل تعیین نیست و برآورد مشهور حدود ده میلیون نفر کاهش جمعیت است، نه ۲۰ میلیون «کشته مستقیم». همچنین دو نقل‌قول منتسب به برژینسکی و دیک چنی در صورت بیان‌شده، پشتوانه معتبر ندارند.
اما مثال‌های امروز نویسنده واقعی‌اند: دونالد ترامپ در سخنرانی اخیر خود در مجمع عمومی سازمان ملل از احتمال «نابودی» جمهوری اسلامی سخن گفت، و بنیامین نتانیاهو نیز در همان مجمع یک پیجر را بالا گرفت و عملیات انفجار پیجرهای حزب‌الله در سال ۲۰۲۴ را یادآوری کرد.
از این منظر، یادداشت را می‌توان نه حکم نهایی درباره «غرب»، بلکه پرسشی انتقادی درباره فاصله میان فلسفه سیاسی و منطق قدرت خواند:
آیا ارزش‌هایی چون آزادی، دموکراسی و حقوق بشر توانسته‌اند قدرت را مهار کنند، یا در بزنگاه‌های ژئوپولیتیک همچنان منافع و برتری نظامی دست بالا را دارند؟
متن کامل یادداشت مهرداد احمدی شیخانی در جماران
#منتخب_فرهیختگان
#مهرداد_احمدی_شیخانی
#فلسفه
#استعمار
#حقوق_بشر
#دموکراسی
#غرب
#تاریخ
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 انفرادی؛ تجربه شخصی یا شکنجه نهادی؟
اظهارات محمدرضا جلائی‌پور درباره تجربه شخصی‌اش از سلول انفرادی، پس از انتشار یک ویدیوی تقطیع‌شده، به جدلی میان چند زندانی سیاسی سابق انجامیده است.
جلائی‌پور می‌گوید سخنش ناقص بازتاب یافته است. تأکید او این است که:
«انفرادی شکنجه سفید است، باید برچیده شود و برای بعضی تجربه‌ای تروماتیک و شبیه به مرگ می‌شود و زخمش پایدار می‌ماند؛ و البته می‌تواند تجربه‌ای بالنده و مفید هم بشود و برای من چنین بود.»
او می‌گوید توصیف یک تجربه شخصیِ بالنده، به معنای دفاع از نهاد انفرادی نیست و خود سال‌ها برای برچیده‌شدن آن نوشته و فعالیت کرده است.
در مقابل، مهدیه گلرو به همین بخش از سخنان او اعتراض کرده و هشدار داده که تجربه فردی نباید به رنگ‌آمیزی رنج هزاران زندانی منجر شود:
«رنج هزاران انسان در سلول‌های انفرادی را رنگ نزنید.»
عبدالله مومنی نیز تجربه سال ۱۳۸۸ خود را یادآوری کرده؛ تجربه‌ای که در نامه سرگشاده‌اش از انفرادی، فشارهای شدید روانی و جسمی و تلاش برای وادارکردن او به اعتراف سخن گفته بود.
این جدل در نهایت یک تفکیک مهم را پیش می‌کشد:
ممکن است انسانی از دل یک تجربه آسیب‌زا معنایی شخصی، قدرت یا حتی رشد بیرون بکشد؛ اما این امر، ماهیت و مشروعیتِ نهادیِ آن تجربه را تغییر نمی‌دهد.
در استانداردهای حقوق بشری سازمان ملل، انفرادی باید اقدامی استثنایی و کوتاه‌مدت باشد و نگهداری بیش از ۱۵ روز در انفرادی ممنوع شمرده می‌شود.
پرسش اصلی بنابراین شاید این نباشد که آیا کسی توانسته از انفرادی «خودسازی» کند؛ بلکه این است که:
آیا یک حکومت حق دارد انسانی را برای شکستن روان، گرفتن اعتراف یا اعمال فشار، از ارتباط انسانی محروم کند؟
متن توضیح محمدرضا جلائی‌پور
نامه عبدالله مومنی درباره بازجویی و انفرادی
#صدای_فرهیختگان
#سلول_انفرادی
#شکنجه_سفید
#محمدرضا_جلائی_پور
#مهدیه_گلرو
#عبدالله_مومنی
#حقوق_بشر
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 حبس رسانه اگر نارواست، برای همه نارواست
✍🏻 مصطفی فقیهی
مصطفی فقیهی در واکنش به زندانی‌شدن حمید رسایی، مسئله را فراتر از موافقت یا مخالفت سیاسی با او می‌برد:
اگر زندانی‌کردن افراد به‌دلیل فعالیت رسانه‌ای نارواست، این اصل نمی‌تواند فقط درباره کسانی اجرا شود که به ما نزدیک‌اند.
رسایی در پرونده‌ای مرتبط با مطلب منتشرشده در هفته‌نامه «۹ دی» به ۱۰ ماه حبس محکوم و راهی اوین شده است. فقیهی می‌گوید اگر حامیان او این نوع مجازات را نادرست می‌دانند، راه پایدار آن اصلاح قانونی است که امکان حبس در چنین پرونده‌هایی را فراهم می‌کند، نه مطالبه استثنا برای یک فرد یا جریان.
او همین منطق را به حق تجمع تعمیم می‌دهد و می‌پرسد: اگر هواداران رسایی می‌توانند برای اعتراض به حکم او تجمع کنند و علیه مقام‌های کشور شعار بدهند، آیا معترضان به زندانی‌شدن مصطفی تاج‌زاده یا محکومیت صادق زیباکلام نیز از همان امکان برخوردارند؟
پرونده‌های رسایی، زیباکلام و تاج‌زاده از نظر اتهامات و مسیر قضایی یکسان نیستند؛ اما پرسش فقیهی درباره اصل برابری در اجرای حقوق و محدودیت‌هاست:
«حق تجمع، اگر حق است، حق همه باشد؛ نه امتیاز خواص.»
این یادداشت در نهایت یک معیار ساده پیشنهاد می‌کند:

قانون و آزادی‌های مدنی نباید با تغییر نام اشخاص و جناح‌ها، معنای متفاوت پیدا کنند.
متن اصلی مصطفی فقیهی
#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_فقیهی
#حمید_رسایی
#مصطفی_تاجزاده
#صادق_زیباکلام
#حق_تجمع
#آزادی_بیان
#برابری_در_برابر_قانون
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 هزینه را جامعه ایران خواهد پرداخت
✍🏻 حسین قتیب
حسین قتیب هشدار می‌دهد که تمرکز صرف بر این پرسش که «مرحله بعدی جنگ چه زمانی آغاز می‌شود» می‌تواند مسئله مهم‌تری را پنهان کند: اگر جنگ تشدید شود، هدف آن چه خواهد بود و هزینه اصلی را چه کسی خواهد پرداخت؟
گزارش‌های رویترز نشان می‌دهد بخشی از دولت ترامپ می‌کوشد تا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا از تشدید گسترده جنگ پرهیز کند؛ هرچند افزایش عملیات پس از انتخابات همچنان یکی از گزینه‌های مورد بحث است و هنوز تصمیم قطعی درباره آن اعلام نشده است.
قتیب سه سطح احتمالی را برای مرحله بعد تصور می‌کند: فشار بر ساختار تصمیم‌گیری سیاسی و امنیتی، فرسایش توان موشکی و نظامی ایران و ــ از همه مهم‌تر از نگاه او ــ انتقال فشار به زیرساخت‌های اقتصادی، انرژی، بندری و ارتباطی.
بخش سوم این سناریو همین حالا یک پشتوانه واقعی دارد: محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران را به‌شدت محدود کرده و رویترز گزارش داده که ایران برای هفته‌ها نتوانسته صادرات معناداری از مسیر هرمز انجام دهد.

اما گسترش این وضعیت به یک محاصره کامل زمینی و هوایی یا پروژه‌ای سازمان‌یافته برای مسلح‌کردن مخالفان داخلی، فعلاً تحلیل و احتمال مطرح‌شده از سوی نویسنده است، نه سیاست اعلام‌شده و اثبات‌شده آمریکا.
قتیب در ادامه، اظهارات اخیر رضا پهلوی درباره ضرورت «تجهیز» یا «توانمندکردن مردم ایران» را در همین چارچوب می‌خواند. فاکس‌نیوز این مصاحبه را با تعبیر «equip the Iranian people» منتشر کرده، هرچند در توضیح رسمی همان ویدئو از «empowering» استفاده شده و مشخص نکرده که منظور الزاماً تسلیح نظامی است.
هشدار مرکزی یادداشت اما مستقل از این اختلاف تفسیری است:
جنگی که برای قدرت‌های خارجی «کم‌هزینه» طراحی شود، می‌تواند برای جامعه ایران بسیار پرهزینه باشد؛ با تخریب اقتصاد، زیرساخت، امنیت اجتماعی و خطر انتقال خشونت به داخل کشور.
به تعبیر نویسنده، سیاستمداران بیرون از ایران ممکن است هزینه چنین سناریویی را برآورد کنند، اما در نهایت:
«هزینه را جامعه ایران خواهد پرداخت.»
متن کامل یادداشت حسین قتیب
#منتخب_فرهیختگان
#حسین_قتیب
#ایران
#آمریکا
#جنگ
#محاصره
#رضا_پهلوی
#تنگه_هرمز
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 در ستایش هفتاد سالگی

سه هنرمند، سه روایت از رسیدن به هفتادسالگی:
عباس کیارستمی، محمد احصائی و آیدین آغداشلو
ابراهیم حقیقی در این مستند کوتاه، سراغ سه دوست و هنرمند هم‌نسل می‌رود تا از آنها درباره بالا رفتن سن، زندگی، تجربه و مواجهه با دوره‌ای تازه بپرسد.
فیلمی آرام و شخصی درباره آن لحظه‌ای از زندگی که آدم بیش از گذشته به پشت سر نگاه می‌کند، اما هنوز چیزی برای ادامه‌دادن، ساختن و گفتن دارد.

🎬 مدت: حدود ۲۴ دقیقه

🎞 ساخته ابراهیم حقیقی، ۱۳۸۹

#میراث_فرهیختگان
#عباس_کیارستمی
#محمد_احصائی
#آیدین_آغداشلو
#ابراهیم_حقیقی
#مستند

#فرهیختگان روزن آگاهی