✈️ از تحریم هوانوردی تا «انزوای شبکه‌ای»؛ هزینه قطع‌شدن ایران از مسیرهای هوایی جهان
✍🏻 احمد علوی
کاهش پروازهای خارجی به ایران فقط مسئله صنعت هوانوردی نیست؛ مسئله، کم‌شدن پیوند ایران با شبکه‌های اقتصادی و انسانی جهان است.
احمد علوی در یادداشتی تازه می‌نویسد توقف یا محدودشدن پرواز شرکت‌هایی مانند لوفت‌هانزا، آسترین، ترکیش، پگاسوس، امارات و قطر ایرویز را نباید همگی یک‌جا «تحریم» نامید؛ بخشی از این تصمیم‌ها به ریسک امنیتی، وضعیت حریم هوایی و محاسبات تجاری شرکت‌ها مربوط است.
اما در کنار این محدودیت‌ها، فشار مستقیم تحریمی نیز افزایش یافته است. وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۸ سپتامبر، ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرد و محدودیت‌هایی بر خدمات و تعاملات هوانوردی افزود.
علوی نتیجه این روند را فراتر از گران‌ترشدن بلیت می‌بیند:
افزایش هزینه مبادله، دشوارترشدن سفر، کاهش گردشگری، محدودترشدن سرمایه‌گذاری خارجی، افزایش وابستگی به مسیرهای واسطه و فشار بیشتر بر ارتباطات علمی و خانوادگی.
او این وضعیت را با مفهوم «انزوای شبکه‌ای» توضیح می‌دهد؛ یعنی کشوری که هم‌زمان در شبکه بانکی، حمل‌ونقل دریایی، ارتباطات دیجیتال و پروازهای بین‌المللی محدودتر می‌شود، عملاً با هزینه بیشتری برای ارتباط با اقتصاد جهانی روبه‌رو خواهد شد.
در عین حال، نویسنده میان دو موضوع تفکیک می‌کند:
تحریم می‌تواند هزینه ایجاد کند، اما از ایجاد هزینه نمی‌توان لزوماً نتیجه گرفت که رفتار سیاسی حکومت تغییر خواهد کرد.
از این منظر، مسئله اصلی هوانوردی فقط هواپیما نیست؛ حرکت انسان، دانش، سرمایه و خدمات میان ایران و جهان است.
متن کامل یادداشت احمد علوی
#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی
#هوانوردی
#تحریم
#اقتصاد_ایران
#پرواز
#انزوای_شبکه‌ای
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 بقا؛ هزینه سیاست‌های فرسایشی
✍🏻 مرضیه حاجی‌هاشمی
مرضیه حاجی‌هاشمی وضعیت کنونی ایران را با تمایز میان دو مفهوم توضیح می‌دهد: «ظرفیت کنترل» و «ظرفیت حکمرانی».
ظرفیت کنترل یعنی توان حکومت برای مهار اعتراض، اعمال اجبار، محدودکردن جریان اطلاعات و تحمیل هزینه به مخالفان؛ اما ظرفیت حکمرانی یعنی توان حل مسئله، تأمین خدمات و امنیت، تنظیم اقتصاد، دریافت بازخورد اجتماعی و تبدیل قدرت سیاسی به نتایج پایدار.
مسئله، از نگاه نویسنده، از جایی آغاز می‌شود که ظرفیت کنترل باقی می‌ماند، اما ظرفیت حکمرانی فرسوده می‌شود.
در چنین وضعی ممکن است یک بحران برای مدتی مهار شود، بی‌آنکه علت آن برطرف شده باشد. اعتراض از خیابان کنار برود، اما نارضایتی باقی بماند؛ فشار خارجی هزینه ایجاد کند، اما الزاماً به تحقق اهداف سیاسی منجر نشود.
بحران سپس به یک چرخه بازخوردی تبدیل می‌شود:
هرچه حل مسئله دشوارتر شود، اتکا به ابزار کنترل بیشتر می‌شود؛ و هرچه کنترل افزایش یابد، امکان دریافت بازخورد واقعی و اصلاح سیاست نیز کاهش پیدا می‌کند.
از همین‌جاست که باید میان «مهار بحران» و «حل بحران» فرق گذاشت. یک نظام سیاسی ممکن است برای زمانی طولانی بحران را کنترل کند و حتی در برخی حوزه‌ها همچنان قدرتمند بماند، در حالی که منابع اقتصادی، اعتماد عمومی و ظرفیت اداره کشور در حال فرسایش‌اند.
گزارش‌های اخیر نیز نشان می‌دهند اختلال در تردد هرمز فقط متوجه ایران نیست و کل شبکه کشتیرانی منطقه را تحت فشار قرار داده؛ در عین حال، محاصره آمریکا به‌طور ویژه بر صادرات و حمل‌ونقل ایران اثر گذاشته است.
پرسش اصلی یادداشت این است:
چه زمانی هزینه حفظ کنترل از ظرفیت اقتصادی، سیاسی و نهادی حکومت برای تحمل آن بیشتر می‌شود؟
حاجی‌هاشمی این نقطه را جایی می‌داند که شکاف میان کنترل و حکمرانی به «بحران گسست» تبدیل می‌شود؛ وضعیتی که دیگر ابزارهای حفظ نظم قادر به جبران سرعت فرسایش منابع، مشروعیت و توان اداره کشور نیستند.
و جمع‌بندی او این است:
«وقتی یک وضعیت بحرانی برای مدتی طولانی ادامه پیدا کند، نسبت میان ظرفیت بقا و سرعت فرسایش تغییر می‌کند و بقا، هزینه سیاست‌های فرسایشی می‌شود.»
#منتخب_فرهیختگان
#مرضیه_حاجی_هاشمی
#حکمرانی
#جامعه_شناسی_سیاسی
#ظرفیت_حکمرانی
#بحران
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

فـرزانه جـهانبخشی
قرچک ورامین. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 ابطحی: بازگرداندن تاج‌زاده به زندان تصمیمی اشتباه است
✍🏻 محمدعلی ابطحی
محمدعلی ابطحی از دیدار خانوادگی خود با مصطفی تاج‌زاده در آخرین شب پیش از بازگشت او به زندان نوشته است.
او می‌گوید وقتی شنیده تاج‌زاده باید دوباره به زندان بازگردد، باورش نمی‌شده که «در این بحبوحه» یکی از منتقدان مسالمت‌جو بار دیگر راهی زندان شود.
ابطحی پس از بازگشت تاج‌زاده به اوین نوشت:
«نمی‌دانم تصمیم‌گیر زندانی کردن تاج‌زاده کیست؛ اما می‌دانم تصمیم اشتباهی است.»
او تاج‌زاده را از قدیمی‌ترین دوستان خانوادگی خود توصیف می‌کند و می‌گوید وی برای مرخصی یا عفو تقاضایی نمی‌کند؛ سپس با لحنی کنایه‌آمیز می‌نویسد:
«پس یعنی او به این نتیجه رسیده که داخل زندان باشد؟ مسئولان قضایی نباید خواسته زندانی را عملی کنند.»
تاج‌زاده که از تیر ۱۴۰۱ در زندان به سر می‌برد، پس از چند روز مرخصی، روز دوشنبه ۶ مهر بار دیگر به زندان اوین بازگشت.
روایت ابطحی در نهایت یک پرسش سیاسی را برجسته می‌کند:

در شرایطی که بر گفت‌وگو و کاهش تنش تأکید می‌شود، ادامه زندان منتقدان مسالمت‌جو چه نسبتی با این رویکرد دارد؟

متن کامل یادداشت محمدعلی ابطحی

#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_تاجزاده
#محمدعلی_ابطحی
#زندان
#فعالان_سیاسی
#حقوق_مدنی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 آماده‌سازی روانی برای جنگ سوم؟
هم‌زمان با حضور نتانیاهو در نیویورک، دولت اسرائیل ۵۰۰ بیلبورد و ده‌ها کامیون نمایشگر را در کارزاری تبلیغاتی به‌کار گرفت که محور آن، آنچه اسرائیل «تهدید ایران هسته‌ای» می‌نامد، بود.
این تبلیغات برای شکل‌دادن به افکار عمومی آمریکا درباره ایران است.
🎥 ویدئو ضمیمه پست است.
#منتخب_فرهیختگان #ایران #اسرائیل #جنگ #نیویورک #پروپاگاندا
#فرهیختگان روزن آگاهی

🏙 آخوندی: شهر را نباید به زمین و مسکن تقلیل داد
✍🏻 عباس آخوندی

عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی، به ادغام شرکت بازآفرینی شهری ایران در سازمان ملی زمین و مسکن واکنش تندی نشان داده است.
او می‌نویسد:
«این به معنی خاموشی صدای کارشناسی در این وزارتخانه، کالایی شدن شهر و عدم درک شهر به مثابه سازمان اجتماعی است.»
از نگاه آخوندی، سازمان ملی زمین و مسکن اساساً با مدیریت زمین و دارایی‌های شهری سروکار دارد، در حالی که مأموریت بازآفرینی شهری باید بر محله، ساکنان، بافت‌های فرسوده، سکونتگاه‌های غیررسمی و کیفیت زندگی شهری متمرکز باشد.
نگرانی او این است که در ساختار جدید، منطق «زمین‌محوری» بر «شهرمحوری» غلبه کند و مأموریت اجتماعی بازآفرینی به حاشیه رانده شود.
وزارت راه و شهرسازی اما استدلال متفاوتی دارد: مقام‌های این وزارتخانه می‌گویند ادغام قرار است منابع گسترده‌تر سازمان ملی زمین و مسکن را در خدمت نوسازی بافت‌های فرسوده قرار دهد و هم‌زمان با کاهش موازی‌کاری، جایگاه بازآفرینی را تقویت کند.
بنابراین اختلاف، فقط بر سر کوچک یا بزرگ شدن یک تشکیلات اداری نیست؛ مسئله بنیادی‌تر این است:
آیا شهر پیش از هر چیز «زمین و دارایی» است، یا یک سازمان اجتماعی با انسان‌ها، محله‌ها و مناسباتی که نمی‌توان آنها را به ارزش زمین تقلیل داد؟
آخوندی جمع‌بندی خود را با لحنی تلخ می‌نویسد:
«بدین‌سان سی سال تلاش و زحمت اندیشوران شهرسازی، سیاست‌گذاران شهری و مدیران اجرایی در سراسر کشور بر باد رفت. تا کی آب رفته به جوی بازگردد.»

متن کامل یادداشت عباس آخوندی

#منتخب_فرهیختگان
#عباس_آخوندی
#بازآفرینی_شهری
#شهرسازی
#وزارت_راه
#زمین_و_مسکن
#حکمرانی_شهری
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «مصادره استقبال از پزشکیان»؛ روایت علی‌محمد حاضری از مهرآباد
✍🏻 علی‌محمد حاضری
علی‌محمد حاضری، جامعه‌شناس و عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه، در یادداشتی از تجربه حضور خود در مراسم استقبال از مسعود پزشکیان پس از بازگشت از نیویورک نوشته است.
به روایت او، بخشی از نیروهای مدنی و حزبی با این تصور در مراسم حاضر شدند که از مواضع پزشکیان درباره تعامل، مذاکره و بازگشت به تفاهم‌نامه اسلام‌آباد حمایت کنند؛ اما در محل مراسم، تریبون و فضای غالب را بیشتر در اختیار جریانی دیدند که بر ادبیات تقابل، «مقاومت» و شعارهای ضدآمریکایی و ضداسرائیلی تأکید داشت.
حاضری می‌نویسد مسئله‌اش این نیست که در مراسم صریحاً علیه مذاکره شعار داده شده باشد؛ نگرانی او این است که وجه دیپلماتیک مواضع پزشکیان در بازنمایی مراسم به حاشیه رانده شود و استقبال از رئیس‌جمهور، تنها در قالب روایت تقابلی بازتعریف شود.
او در پایان از ضرورت حفظ هم‌زمان دو مؤلفه سخن می‌گوید:
«دفاع عزتمندانه» و «دیپلماسی مقتدرانه».
از نگاه حاضری، حذف هر یک از این دو می‌تواند به خطا بینجامد؛ یکی تصویر جنگ‌طلبانه از ایران بسازد و دیگری نشانه‌ای از ضعف و استیصال تلقی شود.
در واقع، یادداشت او بیش از آنکه فقط گزارشی از یک مراسم باشد، درباره یک نزاع بزرگ‌تر است:
چه کسی روایت سیاسیِ پزشکیان را تعریف می‌کند؛ حامیان مذاکره یا مخالفان آن؟
متن کامل یادداشت علی‌محمد حاضری
#منتخب_فرهیختگان
#علی_محمد_حاضری
#پزشکیان
#مذاکره
#دیپلماسی
#تفاهم_نامه_اسلام_آباد
#ایران
#آمریکا
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می‌رود»
✍🏻 فخرالسادات محتشمی‌پور
یک هفته مرخصی مصطفی تاج‌زاده، برای خانواده‌ای که سال‌ها با دیوار زندان زندگی کرده، به تعبیر همسرش «مثل برق و باد» گذشت.
فخرالسادات محتشمی‌پور از روزهایی نوشته که خانواده کوشیدند چشمان تاج‌زاده را از زیبایی‌های پاییز پر کنند؛ اما او حتی در آزادی موقت، ذهنش پیش دوستان زندانی‌اش بود و از محرومیت آنان سخن می‌گفت.
می‌نویسد تاج‌زاده در همان چند روز نیز با این و آن درباره راه‌های حل مشکلات گفت‌وگو می‌کرد و تکرار می‌کرد:
«چه معجزه‌ها که نمی‌کند این گفت‌وگو.»
صبح بازگشت، قفسه کتاب‌هایش را مرتب کرد، تعدادی کتاب برای کتابخانه‌های عمومی کنار گذاشت، وسایلش را جمع کرد و ساک زندان را بست.
خانواده هنوز امید داشتند شاید این‌بار او را تحویل نگیرند؛ اما درِ اوین دوباره باز شد.
محتشمی‌پور از لحظه وداع چنین می‌نویسد:
«ما دلمان نمی‌خواست خداحافظی کنیم و او انگار عجله داشت زودتر به زندان و زاغه‌اش برسد.»
و در پایان، آنچه برای او از همه تلخ‌تر است، بازگشت کسی به زندان است که خود او «منتقد مصلح» می‌نامد؛ کسی که به باور همسرش، زندان نیز مانع رساندن پیام و اندیشه‌اش نمی‌شود.
عنوان یادداشت هم از سعدی آمده است:
«من خود به چشم خویشتن دیدم که جانم می‌رود.»

متن کامل یادداشت فخرالسادات محتشمی‌پور

#صدای_فرهیختگان
#فخرالسادات_محتشمی_پور
#مصطفی_تاجزاده
#زندان
#اوین
#زندانی_سیاسی
#گفتگو
#فرهیختگان راهی به رهایی

🏅 جایزه حقوق بشر واتسلاو هاول ۲۰۲۶ به نسرین ستوده رسید
شورای اروپا این جایزه را به پاس سال‌ها فعالیت او در دفاع از حقوق بشر، مخالفت با حجاب اجباری و مجازات اعدام اهدا کرد.
دخترش، مهرآوه خندان، جایزه را در استراسبورگ به نمایندگی از او دریافت کرد.
#صدای_فرهیختگان
#نسرین_ستوده
#حقوق_بشر
#واتسلاو_هاول
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 فلسفه، حقوق بشر و سایه استعمار
✍🏻 مهرداد احمدی شیخانی
مهرداد احمدی شیخانی پرسش خود را از سکانس پایانی فیلم «دور و دورتر» (Far and Away) آغاز می‌کند؛ جایی که مهاجران برای تصاحب زمین در اوکلاهاما می‌تازند و سرزمین، تقریباً «بی‌صاحب» به تصویر کشیده می‌شود.
اما آن زمین‌ها در خلأ تاریخی قرار نداشتند. «ران زمین»‌های اواخر قرن نوزدهم بخشی از فرایندی بودند که با جابه‌جایی و سلب مالکیت از جوامع بومی آمریکا پیوند داشت؛ زمینه‌ای که خود روایت هالیوودی فیلم تقریباً از آن عبور می‌کند.
شیخانی از این مثال به پرسشی بزرگ‌تر می‌رسد: فلسفه، دموکراسی و حقوق بشر تا چه اندازه توانسته‌اند رفتار قدرت‌های غربی را در برابر ملت‌ها و جوامع دیگر مهار کنند؟ او تاریخ استعمار، خشونت در کنگو، جنگ‌های معاصر و سیاست امروز آمریکا و اسرائیل را نشانه شکاف میان ارزش‌های اعلام‌شده و رفتار قدرت می‌داند.
برخی جزئیات تاریخی یادداشت نیازمند تعدیل‌اند؛ برای نمونه، رقم دقیق قربانیان دوره لئوپولد دوم در کنگو قابل تعیین نیست و برآورد مشهور حدود ده میلیون نفر کاهش جمعیت است، نه ۲۰ میلیون «کشته مستقیم». همچنین دو نقل‌قول منتسب به برژینسکی و دیک چنی در صورت بیان‌شده، پشتوانه معتبر ندارند.
اما مثال‌های امروز نویسنده واقعی‌اند: دونالد ترامپ در سخنرانی اخیر خود در مجمع عمومی سازمان ملل از احتمال «نابودی» جمهوری اسلامی سخن گفت، و بنیامین نتانیاهو نیز در همان مجمع یک پیجر را بالا گرفت و عملیات انفجار پیجرهای حزب‌الله در سال ۲۰۲۴ را یادآوری کرد.
از این منظر، یادداشت را می‌توان نه حکم نهایی درباره «غرب»، بلکه پرسشی انتقادی درباره فاصله میان فلسفه سیاسی و منطق قدرت خواند:
آیا ارزش‌هایی چون آزادی، دموکراسی و حقوق بشر توانسته‌اند قدرت را مهار کنند، یا در بزنگاه‌های ژئوپولیتیک همچنان منافع و برتری نظامی دست بالا را دارند؟
متن کامل یادداشت مهرداد احمدی شیخانی در جماران
#منتخب_فرهیختگان
#مهرداد_احمدی_شیخانی
#فلسفه
#استعمار
#حقوق_بشر
#دموکراسی
#غرب
#تاریخ
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 انفرادی؛ تجربه شخصی یا شکنجه نهادی؟
اظهارات محمدرضا جلائی‌پور درباره تجربه شخصی‌اش از سلول انفرادی، پس از انتشار یک ویدیوی تقطیع‌شده، به جدلی میان چند زندانی سیاسی سابق انجامیده است.
جلائی‌پور می‌گوید سخنش ناقص بازتاب یافته است. تأکید او این است که:
«انفرادی شکنجه سفید است، باید برچیده شود و برای بعضی تجربه‌ای تروماتیک و شبیه به مرگ می‌شود و زخمش پایدار می‌ماند؛ و البته می‌تواند تجربه‌ای بالنده و مفید هم بشود و برای من چنین بود.»
او می‌گوید توصیف یک تجربه شخصیِ بالنده، به معنای دفاع از نهاد انفرادی نیست و خود سال‌ها برای برچیده‌شدن آن نوشته و فعالیت کرده است.
در مقابل، مهدیه گلرو به همین بخش از سخنان او اعتراض کرده و هشدار داده که تجربه فردی نباید به رنگ‌آمیزی رنج هزاران زندانی منجر شود:
«رنج هزاران انسان در سلول‌های انفرادی را رنگ نزنید.»
عبدالله مومنی نیز تجربه سال ۱۳۸۸ خود را یادآوری کرده؛ تجربه‌ای که در نامه سرگشاده‌اش از انفرادی، فشارهای شدید روانی و جسمی و تلاش برای وادارکردن او به اعتراف سخن گفته بود.
این جدل در نهایت یک تفکیک مهم را پیش می‌کشد:
ممکن است انسانی از دل یک تجربه آسیب‌زا معنایی شخصی، قدرت یا حتی رشد بیرون بکشد؛ اما این امر، ماهیت و مشروعیتِ نهادیِ آن تجربه را تغییر نمی‌دهد.
در استانداردهای حقوق بشری سازمان ملل، انفرادی باید اقدامی استثنایی و کوتاه‌مدت باشد و نگهداری بیش از ۱۵ روز در انفرادی ممنوع شمرده می‌شود.
پرسش اصلی بنابراین شاید این نباشد که آیا کسی توانسته از انفرادی «خودسازی» کند؛ بلکه این است که:
آیا یک حکومت حق دارد انسانی را برای شکستن روان، گرفتن اعتراف یا اعمال فشار، از ارتباط انسانی محروم کند؟
متن توضیح محمدرضا جلائی‌پور
نامه عبدالله مومنی درباره بازجویی و انفرادی
#صدای_فرهیختگان
#سلول_انفرادی
#شکنجه_سفید
#محمدرضا_جلائی_پور
#مهدیه_گلرو
#عبدالله_مومنی
#حقوق_بشر
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 حبس رسانه اگر نارواست، برای همه نارواست
✍🏻 مصطفی فقیهی
مصطفی فقیهی در واکنش به زندانی‌شدن حمید رسایی، مسئله را فراتر از موافقت یا مخالفت سیاسی با او می‌برد:
اگر زندانی‌کردن افراد به‌دلیل فعالیت رسانه‌ای نارواست، این اصل نمی‌تواند فقط درباره کسانی اجرا شود که به ما نزدیک‌اند.
رسایی در پرونده‌ای مرتبط با مطلب منتشرشده در هفته‌نامه «۹ دی» به ۱۰ ماه حبس محکوم و راهی اوین شده است. فقیهی می‌گوید اگر حامیان او این نوع مجازات را نادرست می‌دانند، راه پایدار آن اصلاح قانونی است که امکان حبس در چنین پرونده‌هایی را فراهم می‌کند، نه مطالبه استثنا برای یک فرد یا جریان.
او همین منطق را به حق تجمع تعمیم می‌دهد و می‌پرسد: اگر هواداران رسایی می‌توانند برای اعتراض به حکم او تجمع کنند و علیه مقام‌های کشور شعار بدهند، آیا معترضان به زندانی‌شدن مصطفی تاج‌زاده یا محکومیت صادق زیباکلام نیز از همان امکان برخوردارند؟
پرونده‌های رسایی، زیباکلام و تاج‌زاده از نظر اتهامات و مسیر قضایی یکسان نیستند؛ اما پرسش فقیهی درباره اصل برابری در اجرای حقوق و محدودیت‌هاست:
«حق تجمع، اگر حق است، حق همه باشد؛ نه امتیاز خواص.»
این یادداشت در نهایت یک معیار ساده پیشنهاد می‌کند:

قانون و آزادی‌های مدنی نباید با تغییر نام اشخاص و جناح‌ها، معنای متفاوت پیدا کنند.
متن اصلی مصطفی فقیهی
#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_فقیهی
#حمید_رسایی
#مصطفی_تاجزاده
#صادق_زیباکلام
#حق_تجمع
#آزادی_بیان
#برابری_در_برابر_قانون
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 هزینه را جامعه ایران خواهد پرداخت
✍🏻 حسین قتیب
حسین قتیب هشدار می‌دهد که تمرکز صرف بر این پرسش که «مرحله بعدی جنگ چه زمانی آغاز می‌شود» می‌تواند مسئله مهم‌تری را پنهان کند: اگر جنگ تشدید شود، هدف آن چه خواهد بود و هزینه اصلی را چه کسی خواهد پرداخت؟
گزارش‌های رویترز نشان می‌دهد بخشی از دولت ترامپ می‌کوشد تا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا از تشدید گسترده جنگ پرهیز کند؛ هرچند افزایش عملیات پس از انتخابات همچنان یکی از گزینه‌های مورد بحث است و هنوز تصمیم قطعی درباره آن اعلام نشده است.
قتیب سه سطح احتمالی را برای مرحله بعد تصور می‌کند: فشار بر ساختار تصمیم‌گیری سیاسی و امنیتی، فرسایش توان موشکی و نظامی ایران و ــ از همه مهم‌تر از نگاه او ــ انتقال فشار به زیرساخت‌های اقتصادی، انرژی، بندری و ارتباطی.
بخش سوم این سناریو همین حالا یک پشتوانه واقعی دارد: محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران را به‌شدت محدود کرده و رویترز گزارش داده که ایران برای هفته‌ها نتوانسته صادرات معناداری از مسیر هرمز انجام دهد.

اما گسترش این وضعیت به یک محاصره کامل زمینی و هوایی یا پروژه‌ای سازمان‌یافته برای مسلح‌کردن مخالفان داخلی، فعلاً تحلیل و احتمال مطرح‌شده از سوی نویسنده است، نه سیاست اعلام‌شده و اثبات‌شده آمریکا.
قتیب در ادامه، اظهارات اخیر رضا پهلوی درباره ضرورت «تجهیز» یا «توانمندکردن مردم ایران» را در همین چارچوب می‌خواند. فاکس‌نیوز این مصاحبه را با تعبیر «equip the Iranian people» منتشر کرده، هرچند در توضیح رسمی همان ویدئو از «empowering» استفاده شده و مشخص نکرده که منظور الزاماً تسلیح نظامی است.
هشدار مرکزی یادداشت اما مستقل از این اختلاف تفسیری است:
جنگی که برای قدرت‌های خارجی «کم‌هزینه» طراحی شود، می‌تواند برای جامعه ایران بسیار پرهزینه باشد؛ با تخریب اقتصاد، زیرساخت، امنیت اجتماعی و خطر انتقال خشونت به داخل کشور.
به تعبیر نویسنده، سیاستمداران بیرون از ایران ممکن است هزینه چنین سناریویی را برآورد کنند، اما در نهایت:
«هزینه را جامعه ایران خواهد پرداخت.»
متن کامل یادداشت حسین قتیب
#منتخب_فرهیختگان
#حسین_قتیب
#ایران
#آمریکا
#جنگ
#محاصره
#رضا_پهلوی
#تنگه_هرمز
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 در ستایش هفتاد سالگی

سه هنرمند، سه روایت از رسیدن به هفتادسالگی:
عباس کیارستمی، محمد احصائی و آیدین آغداشلو
ابراهیم حقیقی در این مستند کوتاه، سراغ سه دوست و هنرمند هم‌نسل می‌رود تا از آنها درباره بالا رفتن سن، زندگی، تجربه و مواجهه با دوره‌ای تازه بپرسد.
فیلمی آرام و شخصی درباره آن لحظه‌ای از زندگی که آدم بیش از گذشته به پشت سر نگاه می‌کند، اما هنوز چیزی برای ادامه‌دادن، ساختن و گفتن دارد.

🎬 مدت: حدود ۲۴ دقیقه

🎞 ساخته ابراهیم حقیقی، ۱۳۸۹

#میراث_فرهیختگان
#عباس_کیارستمی
#محمد_احصائی
#آیدین_آغداشلو
#ابراهیم_حقیقی
#مستند

#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 تاج‌زاده کیست و با چه اتهاماتی بازداشت شد؟
مصطفی تاج‌زاده، فعال سیاسی اصلاح‌طلب و معاون سیاسی پیشین وزارت کشور، از تیر ۱۴۰۱ درگیر پرونده‌های متعدد قضایی و زندان بوده است.
او در پرونده‌های مختلف با اتهاماتی چون «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی»، «نشر اکاذیب» و «تبلیغ علیه نظام» محکوم شده؛ اتهاماتی که خود تاج‌زاده و خانواده‌اش بارها به روند رسیدگی و مبنای آنها اعتراض کرده‌اند.
این ویدئو نگاهی کوتاه دارد به پیشینه سیاسی تاج‌زاده، دلایل بازداشت و مسیر قضایی او تا بازگشت دوباره‌اش به زندان اوین.
#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_تاجزاده
#زندان
#اوین
#فعالان_سیاسی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 چهار سال پس از مهسا؛ از قوانین خانواده تا اشتغال و خشونت علیه زنان
حزب اتحاد ملت ایران اسلامی در بیانیه‌ای به مناسبت چهارمین سالگرد جان‌باختن مهسا ژینا امینی، اعتراضات پس از آن را فراتر از مسئله حجاب اجباری دانسته و مجموعه‌ای از مطالبات خود درباره وضعیت زنان در ایران را مطرح کرده است.
این حزب از آنچه تلاش برای بازگرداندن «مناسبات پیشامهسا» می‌نامد انتقاد کرده و در حوزه قوانین خانواده خواستار حرکت به سوی حقوق متوازن‌تر زنان و مردان شده است. از نگاه حزب، محدودکردن ضمانت اجرای مهریه بدون اصلاح هم‌زمان حقوقی مانند طلاق، ولایت و حضانت می‌تواند عدم‌توازن موجود را تشدید کند. مصوبه اخیر مجلس درباره مهریه هنوز مراحل نهایی قانون‌گذاری را طی می‌کند.
بیانیه همچنین بر پایین‌بودن شدید مشارکت اقتصادی زنان تأکید دارد. داده‌های ILO و بانک جهانی نیز نشان می‌دهند نرخ مشارکت اقتصادی زنان ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۴ درصد بوده؛ فاصله‌ای بزرگ با مردان. حزب اتحاد ملت خواستار سیاست‌گذاری فعال‌تر برای اشتغال زنان، کاهش وابستگی اقتصادی و استفاده بیشتر از ظرفیت نیروی انسانی تحصیل‌کرده شده است.
در بخش دیگری، حزب خواهان تدوین قانونی جامع برای مقابله با خشونت علیه زنان و در فاصله تا تصویب چنین قانونی، استفاده گسترده‌تر از اورژانس اجتماعی، خانه‌های امن، مراکز مشاوره و خدمات حقوقی و روان‌شناختی شده است.
کودک‌همسری، کاهش ارتباط دولت با پژوهشگران و فعالان حوزه زنان، جایگاه عدالت جنسیتی در برنامه هفتم و آثار اقتصادی، اجتماعی و روانی جنگ بر زنان از دیگر محورهای این بیانیه‌اند.
در مجموع، حزب اتحاد ملت می‌گوید مسئله زنان را نباید به پوشش محدود کرد و خواستار آن است که سیاست‌گذاری در این حوزه، از قوانین خانواده و بازار کار تا مقابله با خشونت، بر کاهش نابرابری‌های حقوقی و اجتماعی متمرکز شود.

متن کامل بیانیه در کانال رسمی حزب اتحاد ملت

#صدای_فرهیختگان
#مهسا_امینی
#زنان
#حقوق_زنان
#حزب_اتحاد_ملت
#اشتغال_زنان
#خشونت_علیه_زنان
#قوانین_خانواده

#فرهیختگان روزن آگاهی

پریـماه نیـک‌پرور
بندرعباس. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 محبوبه شعبانی به اعدام محکوم شد
محبوبه شعبانی، ۳۳ ساله و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در مشهد، از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب این شهر به اعدام محکوم شده است.
بر اساس گزارش‌های حقوق‌بشری، او در جریان اعتراضات با موتورسیکلت خود به انتقال مجروحان به مراکز درمانی کمک می‌کرد.
او اکنون در زندان وکیل‌آباد مشهد محبوس است.
#صدای_فرهیختگان
#محبوبه_شعبانی
#اعدام
#مشهد
#فرهیختگان روزن آگاهی

⛪️ پاپ در فرانسه؛ مذهب بازمی‌گردد؟
✍🏻 حبیب حسینی‌فرد
فرانسه را معمولاً یکی از سکولارترین جوامع اروپای غربی می‌دانیم؛ اما سفر چهارروزه پاپ لئو چهاردهم تصویری متفاوت نیز نشان داد: ده‌ها هزار جوان در استاد دو فرانس و صدها هزار نفر در مراسم پاریس به استقبال او آمدند.
این استقبال فقط یک نمایش رسانه‌ای نبود. آمارهای رسمی کلیسای کاتولیک فرانسه نیز از افزایش محسوس غسل تعمید بزرگسالان و نوجوانان، به‌ویژه در میان جوانان، خبر می‌دهند. نشانه‌ای از اینکه در کنار روند بلندمدت سکولاریزاسیون، نوعی بازگشت محدود اما قابل‌توجه به دین نیز جریان دارد.
پاپ در عین حال فقط در قامت رهبر مذهبی ظاهر نشد. از پاریس تا متز درباره صلح، چندجانبه‌گرایی، حقوق بین‌الملل، مهاجرت، هوش مصنوعی و خطر استفاده سیاسی از دین سخن گفت و کوشید کلیسا را دوباره به‌عنوان بازیگری اخلاقی در سیاست جهانی مطرح کند.
همین سفر تناقض جالب فرانسه امروز را آشکار کرد: جامعه‌ای عمیقاً لائیک که هم‌زمان می‌تواند میزبان یکی از بزرگ‌ترین تجمعات مذهبی سال‌های اخیر اروپا باشد؛ و سیاستمدارانی از چپ تا راست که حاضر نیستند از این موج اجتماعی کاملاً فاصله بگیرند.
پس شاید هنوز برای گفتن اینکه «مذهب به فرانسه بازگشته» زود باشد؛ اما پرسش جدی‌تر شده است:
آیا در عصر ناامنی، بحران هویت و فرسایش اعتماد به نهادهای سیاسی، دین دوباره برای بخشی از نسل جوان به منبع معنا تبدیل می‌شود؟
متن کامل یادداشت حبیب حسینی‌فرد
#منتخب_فرهیختگان
#فرانسه
#پاپ
#لئو_چهاردهم
#مذهب
#سکولاریسم
#لائیسیته
#کاتولیسیسم
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «اقلیتی علیه همبستگی ملی، صلح و توسعه ایران»
🔹 بیانیه نهضت آزادی ایران
نهضت آزادی ایران در بیانیه شماره ۲۷۹۰، ضمن تأکید بر حق دفاع از استقلال و تمامیت ارضی کشور، استدلال می‌کند که مسئله امروز فقط دفاع نظامی نیست؛ بلکه هزینه سیاست‌هایی است که راه کاهش تنش و دیپلماسی را می‌بندند.
این حزب، جریان‌هایی از جمله پایداری و آنچه «کاسبان جنگ و تحریم» می‌نامد، متهم می‌کند که با مخالفت با مذاکره و کاهش تنش، بر تداوم وضعیتی اثر می‌گذارند که هزینه اصلی آن را جامعه ایران می‌پردازد؛ از کارگر و بازنشسته تا ساکنان مناطق جنگ‌زده.
در سطحی عمیق‌تر، بیانیه منشأ قدرت این جریان را نه صرفاً در اشخاص، بلکه در نظارت استصوابی، حذف منتقدان، خالص‌سازی و محدود شدن رقابت سیاسی می‌بیند و نتیجه می‌گیرد که مهار پایدار تندروی بدون اصلاح ساختارهای سیاسی ممکن نیست.
نهضت آزادی همچنین بر آزادی رسانه، تقویت جامعه مدنی، انتخابات رقابتی و شنیده‌شدن صداهای منتقد به‌عنوان بخشی از امنیت ملی تأکید می‌کند و هشدار می‌دهد:
«نظامی که صدای منتقدان خود را نمی‌شنود، ناگزیر دیر می‌فهمد و گران می‌پردازد.»
متن کامل بیانیه نهضت آزادی ایران
#صدای_فرهیختگان
#نهضت_آزادی_ایران
#دیپلماسی
#صلح
#جنگ
#جامعه_مدنی
#انتخابات
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی