🔴 فلسفه، حقوق بشر و سایه استعمار
✍🏻 مهرداد احمدی شیخانی
مهرداد احمدی شیخانی پرسش خود را از سکانس پایانی فیلم «دور و دورتر» (Far and Away) آغاز می‌کند؛ جایی که مهاجران برای تصاحب زمین در اوکلاهاما می‌تازند و سرزمین، تقریباً «بی‌صاحب» به تصویر کشیده می‌شود.
اما آن زمین‌ها در خلأ تاریخی قرار نداشتند. «ران زمین»‌های اواخر قرن نوزدهم بخشی از فرایندی بودند که با جابه‌جایی و سلب مالکیت از جوامع بومی آمریکا پیوند داشت؛ زمینه‌ای که خود روایت هالیوودی فیلم تقریباً از آن عبور می‌کند.
شیخانی از این مثال به پرسشی بزرگ‌تر می‌رسد: فلسفه، دموکراسی و حقوق بشر تا چه اندازه توانسته‌اند رفتار قدرت‌های غربی را در برابر ملت‌ها و جوامع دیگر مهار کنند؟ او تاریخ استعمار، خشونت در کنگو، جنگ‌های معاصر و سیاست امروز آمریکا و اسرائیل را نشانه شکاف میان ارزش‌های اعلام‌شده و رفتار قدرت می‌داند.
برخی جزئیات تاریخی یادداشت نیازمند تعدیل‌اند؛ برای نمونه، رقم دقیق قربانیان دوره لئوپولد دوم در کنگو قابل تعیین نیست و برآورد مشهور حدود ده میلیون نفر کاهش جمعیت است، نه ۲۰ میلیون «کشته مستقیم». همچنین دو نقل‌قول منتسب به برژینسکی و دیک چنی در صورت بیان‌شده، پشتوانه معتبر ندارند.
اما مثال‌های امروز نویسنده واقعی‌اند: دونالد ترامپ در سخنرانی اخیر خود در مجمع عمومی سازمان ملل از احتمال «نابودی» جمهوری اسلامی سخن گفت، و بنیامین نتانیاهو نیز در همان مجمع یک پیجر را بالا گرفت و عملیات انفجار پیجرهای حزب‌الله در سال ۲۰۲۴ را یادآوری کرد.
از این منظر، یادداشت را می‌توان نه حکم نهایی درباره «غرب»، بلکه پرسشی انتقادی درباره فاصله میان فلسفه سیاسی و منطق قدرت خواند:
آیا ارزش‌هایی چون آزادی، دموکراسی و حقوق بشر توانسته‌اند قدرت را مهار کنند، یا در بزنگاه‌های ژئوپولیتیک همچنان منافع و برتری نظامی دست بالا را دارند؟
متن کامل یادداشت مهرداد احمدی شیخانی در جماران
#منتخب_فرهیختگان
#مهرداد_احمدی_شیخانی
#فلسفه
#استعمار
#حقوق_بشر
#دموکراسی
#غرب
#تاریخ
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 انفرادی؛ تجربه شخصی یا شکنجه نهادی؟
اظهارات محمدرضا جلائی‌پور درباره تجربه شخصی‌اش از سلول انفرادی، پس از انتشار یک ویدیوی تقطیع‌شده، به جدلی میان چند زندانی سیاسی سابق انجامیده است.
جلائی‌پور می‌گوید سخنش ناقص بازتاب یافته است. تأکید او این است که:
«انفرادی شکنجه سفید است، باید برچیده شود و برای بعضی تجربه‌ای تروماتیک و شبیه به مرگ می‌شود و زخمش پایدار می‌ماند؛ و البته می‌تواند تجربه‌ای بالنده و مفید هم بشود و برای من چنین بود.»
او می‌گوید توصیف یک تجربه شخصیِ بالنده، به معنای دفاع از نهاد انفرادی نیست و خود سال‌ها برای برچیده‌شدن آن نوشته و فعالیت کرده است.
در مقابل، مهدیه گلرو به همین بخش از سخنان او اعتراض کرده و هشدار داده که تجربه فردی نباید به رنگ‌آمیزی رنج هزاران زندانی منجر شود:
«رنج هزاران انسان در سلول‌های انفرادی را رنگ نزنید.»
عبدالله مومنی نیز تجربه سال ۱۳۸۸ خود را یادآوری کرده؛ تجربه‌ای که در نامه سرگشاده‌اش از انفرادی، فشارهای شدید روانی و جسمی و تلاش برای وادارکردن او به اعتراف سخن گفته بود.
این جدل در نهایت یک تفکیک مهم را پیش می‌کشد:
ممکن است انسانی از دل یک تجربه آسیب‌زا معنایی شخصی، قدرت یا حتی رشد بیرون بکشد؛ اما این امر، ماهیت و مشروعیتِ نهادیِ آن تجربه را تغییر نمی‌دهد.
در استانداردهای حقوق بشری سازمان ملل، انفرادی باید اقدامی استثنایی و کوتاه‌مدت باشد و نگهداری بیش از ۱۵ روز در انفرادی ممنوع شمرده می‌شود.
پرسش اصلی بنابراین شاید این نباشد که آیا کسی توانسته از انفرادی «خودسازی» کند؛ بلکه این است که:
آیا یک حکومت حق دارد انسانی را برای شکستن روان، گرفتن اعتراف یا اعمال فشار، از ارتباط انسانی محروم کند؟
متن توضیح محمدرضا جلائی‌پور
نامه عبدالله مومنی درباره بازجویی و انفرادی
#صدای_فرهیختگان
#سلول_انفرادی
#شکنجه_سفید
#محمدرضا_جلائی_پور
#مهدیه_گلرو
#عبدالله_مومنی
#حقوق_بشر
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 حبس رسانه اگر نارواست، برای همه نارواست
✍🏻 مصطفی فقیهی
مصطفی فقیهی در واکنش به زندانی‌شدن حمید رسایی، مسئله را فراتر از موافقت یا مخالفت سیاسی با او می‌برد:
اگر زندانی‌کردن افراد به‌دلیل فعالیت رسانه‌ای نارواست، این اصل نمی‌تواند فقط درباره کسانی اجرا شود که به ما نزدیک‌اند.
رسایی در پرونده‌ای مرتبط با مطلب منتشرشده در هفته‌نامه «۹ دی» به ۱۰ ماه حبس محکوم و راهی اوین شده است. فقیهی می‌گوید اگر حامیان او این نوع مجازات را نادرست می‌دانند، راه پایدار آن اصلاح قانونی است که امکان حبس در چنین پرونده‌هایی را فراهم می‌کند، نه مطالبه استثنا برای یک فرد یا جریان.
او همین منطق را به حق تجمع تعمیم می‌دهد و می‌پرسد: اگر هواداران رسایی می‌توانند برای اعتراض به حکم او تجمع کنند و علیه مقام‌های کشور شعار بدهند، آیا معترضان به زندانی‌شدن مصطفی تاج‌زاده یا محکومیت صادق زیباکلام نیز از همان امکان برخوردارند؟
پرونده‌های رسایی، زیباکلام و تاج‌زاده از نظر اتهامات و مسیر قضایی یکسان نیستند؛ اما پرسش فقیهی درباره اصل برابری در اجرای حقوق و محدودیت‌هاست:
«حق تجمع، اگر حق است، حق همه باشد؛ نه امتیاز خواص.»
این یادداشت در نهایت یک معیار ساده پیشنهاد می‌کند:

قانون و آزادی‌های مدنی نباید با تغییر نام اشخاص و جناح‌ها، معنای متفاوت پیدا کنند.
متن اصلی مصطفی فقیهی
#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_فقیهی
#حمید_رسایی
#مصطفی_تاجزاده
#صادق_زیباکلام
#حق_تجمع
#آزادی_بیان
#برابری_در_برابر_قانون
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 هزینه را جامعه ایران خواهد پرداخت
✍🏻 حسین قتیب
حسین قتیب هشدار می‌دهد که تمرکز صرف بر این پرسش که «مرحله بعدی جنگ چه زمانی آغاز می‌شود» می‌تواند مسئله مهم‌تری را پنهان کند: اگر جنگ تشدید شود، هدف آن چه خواهد بود و هزینه اصلی را چه کسی خواهد پرداخت؟
گزارش‌های رویترز نشان می‌دهد بخشی از دولت ترامپ می‌کوشد تا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا از تشدید گسترده جنگ پرهیز کند؛ هرچند افزایش عملیات پس از انتخابات همچنان یکی از گزینه‌های مورد بحث است و هنوز تصمیم قطعی درباره آن اعلام نشده است.
قتیب سه سطح احتمالی را برای مرحله بعد تصور می‌کند: فشار بر ساختار تصمیم‌گیری سیاسی و امنیتی، فرسایش توان موشکی و نظامی ایران و ــ از همه مهم‌تر از نگاه او ــ انتقال فشار به زیرساخت‌های اقتصادی، انرژی، بندری و ارتباطی.
بخش سوم این سناریو همین حالا یک پشتوانه واقعی دارد: محاصره دریایی آمریکا صادرات نفت ایران را به‌شدت محدود کرده و رویترز گزارش داده که ایران برای هفته‌ها نتوانسته صادرات معناداری از مسیر هرمز انجام دهد.

اما گسترش این وضعیت به یک محاصره کامل زمینی و هوایی یا پروژه‌ای سازمان‌یافته برای مسلح‌کردن مخالفان داخلی، فعلاً تحلیل و احتمال مطرح‌شده از سوی نویسنده است، نه سیاست اعلام‌شده و اثبات‌شده آمریکا.
قتیب در ادامه، اظهارات اخیر رضا پهلوی درباره ضرورت «تجهیز» یا «توانمندکردن مردم ایران» را در همین چارچوب می‌خواند. فاکس‌نیوز این مصاحبه را با تعبیر «equip the Iranian people» منتشر کرده، هرچند در توضیح رسمی همان ویدئو از «empowering» استفاده شده و مشخص نکرده که منظور الزاماً تسلیح نظامی است.
هشدار مرکزی یادداشت اما مستقل از این اختلاف تفسیری است:
جنگی که برای قدرت‌های خارجی «کم‌هزینه» طراحی شود، می‌تواند برای جامعه ایران بسیار پرهزینه باشد؛ با تخریب اقتصاد، زیرساخت، امنیت اجتماعی و خطر انتقال خشونت به داخل کشور.
به تعبیر نویسنده، سیاستمداران بیرون از ایران ممکن است هزینه چنین سناریویی را برآورد کنند، اما در نهایت:
«هزینه را جامعه ایران خواهد پرداخت.»
متن کامل یادداشت حسین قتیب
#منتخب_فرهیختگان
#حسین_قتیب
#ایران
#آمریکا
#جنگ
#محاصره
#رضا_پهلوی
#تنگه_هرمز
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 در ستایش هفتاد سالگی

سه هنرمند، سه روایت از رسیدن به هفتادسالگی:
عباس کیارستمی، محمد احصائی و آیدین آغداشلو
ابراهیم حقیقی در این مستند کوتاه، سراغ سه دوست و هنرمند هم‌نسل می‌رود تا از آنها درباره بالا رفتن سن، زندگی، تجربه و مواجهه با دوره‌ای تازه بپرسد.
فیلمی آرام و شخصی درباره آن لحظه‌ای از زندگی که آدم بیش از گذشته به پشت سر نگاه می‌کند، اما هنوز چیزی برای ادامه‌دادن، ساختن و گفتن دارد.

🎬 مدت: حدود ۲۴ دقیقه

🎞 ساخته ابراهیم حقیقی، ۱۳۸۹

#میراث_فرهیختگان
#عباس_کیارستمی
#محمد_احصائی
#آیدین_آغداشلو
#ابراهیم_حقیقی
#مستند

#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 تاج‌زاده کیست و با چه اتهاماتی بازداشت شد؟
مصطفی تاج‌زاده، فعال سیاسی اصلاح‌طلب و معاون سیاسی پیشین وزارت کشور، از تیر ۱۴۰۱ درگیر پرونده‌های متعدد قضایی و زندان بوده است.
او در پرونده‌های مختلف با اتهاماتی چون «اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی»، «نشر اکاذیب» و «تبلیغ علیه نظام» محکوم شده؛ اتهاماتی که خود تاج‌زاده و خانواده‌اش بارها به روند رسیدگی و مبنای آنها اعتراض کرده‌اند.
این ویدئو نگاهی کوتاه دارد به پیشینه سیاسی تاج‌زاده، دلایل بازداشت و مسیر قضایی او تا بازگشت دوباره‌اش به زندان اوین.
#صدای_فرهیختگان
#مصطفی_تاجزاده
#زندان
#اوین
#فعالان_سیاسی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 چهار سال پس از مهسا؛ از قوانین خانواده تا اشتغال و خشونت علیه زنان
حزب اتحاد ملت ایران اسلامی در بیانیه‌ای به مناسبت چهارمین سالگرد جان‌باختن مهسا ژینا امینی، اعتراضات پس از آن را فراتر از مسئله حجاب اجباری دانسته و مجموعه‌ای از مطالبات خود درباره وضعیت زنان در ایران را مطرح کرده است.
این حزب از آنچه تلاش برای بازگرداندن «مناسبات پیشامهسا» می‌نامد انتقاد کرده و در حوزه قوانین خانواده خواستار حرکت به سوی حقوق متوازن‌تر زنان و مردان شده است. از نگاه حزب، محدودکردن ضمانت اجرای مهریه بدون اصلاح هم‌زمان حقوقی مانند طلاق، ولایت و حضانت می‌تواند عدم‌توازن موجود را تشدید کند. مصوبه اخیر مجلس درباره مهریه هنوز مراحل نهایی قانون‌گذاری را طی می‌کند.
بیانیه همچنین بر پایین‌بودن شدید مشارکت اقتصادی زنان تأکید دارد. داده‌های ILO و بانک جهانی نیز نشان می‌دهند نرخ مشارکت اقتصادی زنان ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۴ درصد بوده؛ فاصله‌ای بزرگ با مردان. حزب اتحاد ملت خواستار سیاست‌گذاری فعال‌تر برای اشتغال زنان، کاهش وابستگی اقتصادی و استفاده بیشتر از ظرفیت نیروی انسانی تحصیل‌کرده شده است.
در بخش دیگری، حزب خواهان تدوین قانونی جامع برای مقابله با خشونت علیه زنان و در فاصله تا تصویب چنین قانونی، استفاده گسترده‌تر از اورژانس اجتماعی، خانه‌های امن، مراکز مشاوره و خدمات حقوقی و روان‌شناختی شده است.
کودک‌همسری، کاهش ارتباط دولت با پژوهشگران و فعالان حوزه زنان، جایگاه عدالت جنسیتی در برنامه هفتم و آثار اقتصادی، اجتماعی و روانی جنگ بر زنان از دیگر محورهای این بیانیه‌اند.
در مجموع، حزب اتحاد ملت می‌گوید مسئله زنان را نباید به پوشش محدود کرد و خواستار آن است که سیاست‌گذاری در این حوزه، از قوانین خانواده و بازار کار تا مقابله با خشونت، بر کاهش نابرابری‌های حقوقی و اجتماعی متمرکز شود.

متن کامل بیانیه در کانال رسمی حزب اتحاد ملت

#صدای_فرهیختگان
#مهسا_امینی
#زنان
#حقوق_زنان
#حزب_اتحاد_ملت
#اشتغال_زنان
#خشونت_علیه_زنان
#قوانین_خانواده

#فرهیختگان روزن آگاهی

پریـماه نیـک‌پرور
بندرعباس. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 محبوبه شعبانی به اعدام محکوم شد
محبوبه شعبانی، ۳۳ ساله و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در مشهد، از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب این شهر به اعدام محکوم شده است.
بر اساس گزارش‌های حقوق‌بشری، او در جریان اعتراضات با موتورسیکلت خود به انتقال مجروحان به مراکز درمانی کمک می‌کرد.
او اکنون در زندان وکیل‌آباد مشهد محبوس است.
#صدای_فرهیختگان
#محبوبه_شعبانی
#اعدام
#مشهد
#فرهیختگان روزن آگاهی

⛪️ پاپ در فرانسه؛ مذهب بازمی‌گردد؟
✍🏻 حبیب حسینی‌فرد
فرانسه را معمولاً یکی از سکولارترین جوامع اروپای غربی می‌دانیم؛ اما سفر چهارروزه پاپ لئو چهاردهم تصویری متفاوت نیز نشان داد: ده‌ها هزار جوان در استاد دو فرانس و صدها هزار نفر در مراسم پاریس به استقبال او آمدند.
این استقبال فقط یک نمایش رسانه‌ای نبود. آمارهای رسمی کلیسای کاتولیک فرانسه نیز از افزایش محسوس غسل تعمید بزرگسالان و نوجوانان، به‌ویژه در میان جوانان، خبر می‌دهند. نشانه‌ای از اینکه در کنار روند بلندمدت سکولاریزاسیون، نوعی بازگشت محدود اما قابل‌توجه به دین نیز جریان دارد.
پاپ در عین حال فقط در قامت رهبر مذهبی ظاهر نشد. از پاریس تا متز درباره صلح، چندجانبه‌گرایی، حقوق بین‌الملل، مهاجرت، هوش مصنوعی و خطر استفاده سیاسی از دین سخن گفت و کوشید کلیسا را دوباره به‌عنوان بازیگری اخلاقی در سیاست جهانی مطرح کند.
همین سفر تناقض جالب فرانسه امروز را آشکار کرد: جامعه‌ای عمیقاً لائیک که هم‌زمان می‌تواند میزبان یکی از بزرگ‌ترین تجمعات مذهبی سال‌های اخیر اروپا باشد؛ و سیاستمدارانی از چپ تا راست که حاضر نیستند از این موج اجتماعی کاملاً فاصله بگیرند.
پس شاید هنوز برای گفتن اینکه «مذهب به فرانسه بازگشته» زود باشد؛ اما پرسش جدی‌تر شده است:
آیا در عصر ناامنی، بحران هویت و فرسایش اعتماد به نهادهای سیاسی، دین دوباره برای بخشی از نسل جوان به منبع معنا تبدیل می‌شود؟
متن کامل یادداشت حبیب حسینی‌فرد
#منتخب_فرهیختگان
#فرانسه
#پاپ
#لئو_چهاردهم
#مذهب
#سکولاریسم
#لائیسیته
#کاتولیسیسم
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 «اقلیتی علیه همبستگی ملی، صلح و توسعه ایران»
🔹 بیانیه نهضت آزادی ایران
نهضت آزادی ایران در بیانیه شماره ۲۷۹۰، ضمن تأکید بر حق دفاع از استقلال و تمامیت ارضی کشور، استدلال می‌کند که مسئله امروز فقط دفاع نظامی نیست؛ بلکه هزینه سیاست‌هایی است که راه کاهش تنش و دیپلماسی را می‌بندند.
این حزب، جریان‌هایی از جمله پایداری و آنچه «کاسبان جنگ و تحریم» می‌نامد، متهم می‌کند که با مخالفت با مذاکره و کاهش تنش، بر تداوم وضعیتی اثر می‌گذارند که هزینه اصلی آن را جامعه ایران می‌پردازد؛ از کارگر و بازنشسته تا ساکنان مناطق جنگ‌زده.
در سطحی عمیق‌تر، بیانیه منشأ قدرت این جریان را نه صرفاً در اشخاص، بلکه در نظارت استصوابی، حذف منتقدان، خالص‌سازی و محدود شدن رقابت سیاسی می‌بیند و نتیجه می‌گیرد که مهار پایدار تندروی بدون اصلاح ساختارهای سیاسی ممکن نیست.
نهضت آزادی همچنین بر آزادی رسانه، تقویت جامعه مدنی، انتخابات رقابتی و شنیده‌شدن صداهای منتقد به‌عنوان بخشی از امنیت ملی تأکید می‌کند و هشدار می‌دهد:
«نظامی که صدای منتقدان خود را نمی‌شنود، ناگزیر دیر می‌فهمد و گران می‌پردازد.»
متن کامل بیانیه نهضت آزادی ایران
#صدای_فرهیختگان
#نهضت_آزادی_ایران
#دیپلماسی
#صلح
#جنگ
#جامعه_مدنی
#انتخابات
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 وقتی «مردم» با نظریه جور درنمی‌آیند
✍🏻 زهرا عبدی
زهرا عبدی در یادداشتی تند، بخشی از چپ ایدئولوژیک ایران را متهم می‌کند که تا زمانی از «مردم» سخن می‌گوید که انتخاب و کنش آنان با دستگاه فکری‌اش سازگار باشد.
نقطه آغاز نقد او جمله‌ای است که به اکبر معصوم‌بیگی نسبت می‌دهد:

«دو شبی که اراذل به جان هم افتادند.»
عبدی از خودِ واژه‌ها آغاز می‌کند. می‌پرسد وقتی درباره خشونت‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ گفته می‌شود «به جان هم افتادند»، فاعل خشونت کجاست؟ آیا این صورت‌بندی، مسئولیت شلیک، فرمان و سرکوب را در تصویری از «دو طرف هم‌سنگ» محو نمی‌کند؟
محور دوم نقد او تاریخی است. عبدی می‌گوید نمی‌توان انتخاب‌های امروز جامعه را با ارجاع به ۲۸ مرداد بازخواست کرد، اما هنگام سخن گفتن از تجربه ۱۳۵۷ و نقش جریان‌های چپ در آن تحولات، از مسئولیت فکری همان جریان‌ها عبور کرد.
به تعبیر او، مسئله اصلی این است:
«اگر مردم آینده‌ای بخواهند که شما نمی‌خواهید، آیا هنوز مردم‌اند؟»
یادداشت عبدی بیش از آنکه بحثی درباره تمام سنت چپ ایران باشد، حمله‌ای است به یک الگوی فکری مشخص: اینکه نظریه، معیار تشخیص مردمِ «درست» و «نادرست» شود.
البته خودِ این داوری که جامعه ایران به‌طور کلی از «چپ» عبور کرده، ادعایی سیاسی و نیازمند شواهد مستقل است؛ همان‌گونه که عبارت منسوب به معصوم‌بیگی نیز بدون دسترسی به متن کامل او باید با احتیاط و به‌صورت نقل‌شده منتشر شود.
متن کامل یادداشت زهرا عبدی
#صدای_فرهیختگان
#زهرا_عبدی
#اکبر_معصوم_بیگی
#چپ
#اعتراضات
#دی_ماه
#روشنفکری
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 از آدمیزاد تا اسب!
✍🏻 احمد زیدآبادی
محمد مرندی در توضیح حکم شلاق پرستو احمدی گفته است این مجازات «مثل شلاق زدن به اسب نیست» و ضربه‌ها «بسیار سبک» هستند.
زیدآبادی در واکنش می‌پرسد:
اگر این ضربه‌ها آن‌قدر سبک‌اند که دردی ندارند، حکمی که درد ندارد اما بدنامی و نفرت می‌آفریند، چه ضرورتی دارد؟
و اگر قرار است درد داشته باشند، مقایسه با شلاق‌زدن به اسب چه چیزی را توجیه می‌کند؟
پرسش اصلی او ساده‌تر از همه این توجیهات است:
«واقعاً چرا باید در این قرن احکامی صادر شود که نیاز به این نوع توجیهات عجیب و غریب داشته باشد؟»
#صدای_فرهیختگان
#احمد_زیدآبادی
#پرستو_احمدی
#محمد_مرندی
#شلاق
#آزادی_هنری
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 نامه مهرداد خوانساری به ترامپ؛ «فرصت دیپلماسی را از دست ندهید»
مهرداد خوانساری در نامه‌ای به دونالد ترامپ از او خواسته است پیشنهاد ایران درباره تنگه هرمز و مذاکرات هسته‌ای را نقطه پایان نداند، بلکه آغازی برای یک توافق گسترده‌تر تلقی کند.
او می‌نویسد ادامه جنگ و فشار اقتصادی نباید آینده ایران را تعیین کند و استدلال می‌کند که یک توافق می‌تواند هم نگرانی‌های امنیتی آمریکا را پوشش دهد، هم به احیای اقتصادی ایران و ثبات منطقه کمک کند.
خوانساری همچنین هشدار می‌دهد شکست مسیر دیپلماسی، می‌تواند در ایران موضع جریان‌هایی را تقویت کند که ادامه خصومت با آمریکا را تنها گزینه می‌دانند.
محور اصلی نامه روشن است:
«فرصت موجود برای جایگزین‌کردن تقابل با یک راه‌حل پایدار دیپلماتیک را از دست ندهید.»

متن کامل نامه مهرداد خوانساری

#منتخب_فرهیختگان
#مهرداد_خوانساری
#ایران
#آمریکا
#مذاکرات
#تنگه_هرمز
#دیپلماسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🧥 لباس‌هایی که روایت می‌کنند
در زندان، گاهی یک لباس فقط لباس نیست؛

ردّ یک بازجویی است، خاطره یک هم‌بندی، نشانه یک بیماری، یا آخرین یادگار کسی که دیگر بازنگشته است.
در چیدمانی به ایده و اجرای مرتضی پروین، حدود ۴۰ لباس و شیء شخصی زندانیان کنار هم قرار گرفت؛ از لباس‌های بازداشتگاه‌های امنیتی و بیمارستان تا وسایل شخصی زندانیان.
بخشی از این مجموعه به یاد زندانیان اعدام‌شده بود؛ از جمله وحید بنی‌عامریان، بابک شهبازی، احسان افراشته و سلطان‌علی شیرزادی فخر.
شال‌ها و لباس‌هایی با نشانه‌های «زن، زندگی، آزادی» نیز در کنار این آثار قرار گرفتند؛ و هر زندانی، روایت یا خاطره‌ای درباره شیء خود نوشت.
در این چیدمان، لباس‌ها به آرشیو بدل شدند؛

آرشیوی از زندان، فقدان، مقاومت و حافظه.
قرار است این روایت‌ها با دبیری حسین شنبه‌زاده در قالب یک کتاب دیجیتال منتشر شوند.
#صدای_فرهیختگان
#مرتضی_پروین
#حسین_شنبه_زاده
#زندان
#هنر_در_زندان
#زن_زندگی_آزادی
#اعدام
#حافظه
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 علیجانی: مسلح‌کردن مردم، ورود به نبردی نابرابر است
🎙 گفت‌وگوی رضا علیجانی با صدای آمریکا
رضا علیجانی در ادامه نقدهایش به پیشنهاد «تجهیز مردم» از سوی رضا پهلوی، می‌گوید مسئله اصلی را باید نه صرفاً از منظر «حق دفاع»، بلکه از منظر عقل عملی سیاست، توازن قوا و هزینه انسانی سنجید.
او میان «حق دفاع مشروع» و تبدیل مبارزه سیاسی به راهبرد مسلحانه تفاوت می‌گذارد و یادآوری می‌کند که حتی قانون مجازات اسلامی نیز در مواد ۱۵۶ و ۱۵۷، تحت شرایط مشخصی دفاع مشروع را به رسمیت می‌شناسد.
اما از نگاه علیجانی، پرسش سیاسی این است:

آیا ورود به مبارزه مسلحانه احتمال موفقیت را بیشتر می‌کند یا جامعه را وارد زمینی می‌کند که حکومت در آن برتری سازمانی و نظامی دارد؟
او با استناد به تجربه گروه‌های مسلح پیش و پس از انقلاب، استدلال می‌کند که حرکت به سوی سلاح می‌تواند هم عدم‌توازن قوا را تشدید کند و هم به حکومت امکان بیشتری برای توجیه سرکوب بدهد.
علیجانی همچنین می‌گوید تجربه «زن، زندگی، آزادی» از نظر او نشان داد حفظ چهره یک جنبش کم‌خشونت، می‌تواند بر مشروعیت اجتماعی و رفتار بخشی از نیروهای سرکوب اثر بگذارد.
جمع‌بندی او چنین است:
«من خواهان حداکثر خشونت‌پرهیزی‌ام؛ حداکثر، نه مطلق. راه نجات ایران همچنان از پایین است: اعتراضات اجتماعی، با رعایت توازن قوا.»
بخش‌هایی مانند ارزیابی او از رفتار گروه‌های مسلح کرد، «بی‌تجربگی» رضا پهلوی یا مقایسه با تجربه مجاهدین، تحلیل سیاسی خود اوست و نه واقعیتی که همه بر آن اتفاق‌نظر داشته باشند.
🎧 نکات کامل‌تر:

#منتخب_فرهیختگان
#رضا_علیجانی
#رضا_پهلوی
#مبارزه_مسلحانه
#خشونت_پرهیزی
#توازن_قوا
#اعتراضات
#ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 مهربانِ کوچه، خشمگینِ خانه!
✍🏻 سید زین‌العابدین صفوی
مجمع عمومی سازمان ملل، بیش از آنکه جای تغییر ناگهانی مواضع دولت‌ها باشد، صحنه‌ای برای نمایش منافع، ائتلاف‌ها و روایت‌های سیاسی است.
صفوی اما توجه را از تریبون نیویورک به داخل کشورها برمی‌گرداند و می‌پرسد:
عدالت‌خواهی یک حکومت را باید از سخنانش برای جهان سنجید، یا از رفتارش با شهروندان خودش؟
به تعبیر او، سخنرانی در مجمع عمومی یک «آیین» است؛ اما حکمرانی داخلی، «آینه»‌ای است که چهره واقعی قدرت را نشان می‌دهد.
اگر حکومتی در بیرون از مرزها از آزادی، عدالت و مظلومان سخن بگوید، اما در داخل صدای منتقد، معترض یا قربانی را نشنود، اعتبار همان خطابه‌های خارجی نیز فرسوده می‌شود.
پرسش محوری یادداشت روشن است:
آیا آنان که در «مجمع عمومی» ظلم‌ستیز و آزادی‌خواه‌اند، در «جمع خصوصی» نیز همان‌گونه‌اند؟
#منتخب_فرهیختگان
#سید_زین_العابدین_صفوی
#سازمان_ملل
#حکمرانی
#عدالت
#آزادی
#سیاست_داخلی
#سیاست_خارجی
#فرهیختگان روزن آگاهی

📚 نظریه‌زدگی چیست؟
✍🏻 محمدمهدی حاتمی
نظریه قرار است به فهم متن کمک کند؛ اما گاهی خودِ نظریه به هدف تبدیل می‌شود و متن فقط ماده‌ای برای اثبات آن.
محمدمهدی حاتمی این وضعیت را «نظریه‌زدگی» می‌نامد: استفاده‌ای نامتناسب، تحمیلی و نامعقول از نظریه‌ها؛ جایی که پژوهشگر ابتدا چارچوب نظری محبوبش را انتخاب می‌کند و بعد از میان متن، فقط شواهدی را بیرون می‌کشد که همان چارچوب را تأیید کنند.
نشانه‌هایش چیست؟
متن‌های بسیار متفاوت با یک نظریه واحد خوانده می‌شوند؛ شواهد ناسازگار کنار گذاشته می‌شوند؛ پیش‌فرض‌ها در مواجهه با متن اصلاح نمی‌شوند؛ اصطلاحات پیچیده جای روش روشن را می‌گیرند؛ و زمینه تاریخی و فرهنگی اثر، قربانی چارچوب ازپیش‌آماده می‌شود.
به تعبیر حاتمی، مشکل خودِ نظریه نیست؛ مشکل جایی آغاز می‌شود که نظریه به‌جای آنکه امکان فهم را بیشتر کند، فهم را مسدود کند.
او این شیوه را یکی از آسیب‌های جدی پژوهش علوم انسانی در ایران امروز می‌داند؛ پژوهشی که گاه به‌جای کشف چیزی در متن، فقط همان چیزی را پیدا می‌کند که از ابتدا تصمیم گرفته بود پیدا کند.

متن کامل یادداشت محمدمهدی حاتمی

#منتخب_فرهیختگان
#محمدمهدی_حاتمی
#علوم_انسانی
#نظریه
#نقد_ادبی
#پژوهش
#دانشگاه
#روش_شناسی
#فرهیختگان روزن آگاهی

🟠 هشتم مهر؛ روز بزرگداشت مولوی
مولانا جلال‌الدین محمد بلخی، یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های ادب و عرفان فارسی، مثنوی معنوی را به درخواست و همراهی حسام‌الدین چلبی آغاز کرد.
در روایت مشهورِ آغاز مثنوی آمده است که حسام‌الدین از مولانا خواست اثری پدید آورد که همچون حدیقه سنایی و منطق‌الطیر عطار، «مونس جان عاشقان و دردمندان» باشد. مولانا همان دم، هجده بیت آغاز مثنوی را که نوشته بود از سرِ دستار خود بیرون آورد و به او سپرد.
از آن پس، حسام‌الدین کاتب و همراه نزدیک مولانا در سرایش مثنوی شد؛ مولانا می‌سرود و او می‌نوشت و بازمی‌خواند. دفتر نخست احتمالاً در سال ۶۶۰ قمری به پایان رسید و پس از وقفه‌ای، سرایش دفتر دوم در ۶۶۲ قمری از سر گرفته شد.
مثنوی تا دفتر ششم ادامه یافت؛ دفتری که با حکایتی ناتمام پایان می‌گیرد و نشانه‌ای است از اینکه مولانا اندکی پیش از مرگ، دیگر مجال ادامه آن را نیافت.
هشتم مهر، بهانه‌ای است برای بازگشت به شاعری که قرن‌هاست زبان شعر، عشق، رنج، سلوک و جست‌وجوی انسان را دگرگون کرده است.
📚 منبع: مثنوی معنوی، چاپ عکسی نسخه خطی شماره ۲۹۴۲ مرکز احیاء میراث اسلامی، به کوشش محمد افشین‌وفایی و پژمان فیروزبخش، مقدمه، صص. یازده–دوازده.
#میراث_فرهیختگان
#مولوی
#مولانا
#مثنوی_معنوی
#حسام_الدین_چلبی
#ادبیات_فارسی
#عرفان
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 فوری | خبر درگذشت میرحسین موسوی تکذیب شد
در پی انتشار شایعاتی از صبح امروز درباره درگذشت میرحسین موسوی، «کلمه» این خبر را تکذیب کرد و اعلام کرد:
«حال عمومی ایشان خوب است.»
یکی از نزدیکان موسوی نیز در گفت‌وگو با رسانه‌ها، خبر درگذشت او را صریحاً رد کرده است.
میرحسین موسوی و زهرا رهنورد همچنان در حصر خانگی به سر می‌برند.
#صدای_فرهیختگان
#میرحسین_موسوی
#زهرا_رهنورد
#جنبش_سبز
#حصر
#فرهیختگان روزن آگاهی