🔹 علی شکوری‌راد؛ درباره شیوه مواجهه حکومت با اعتراضات خیابانی
علی شکوری‌راد، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، از شیوه برخورد و سرکوب اعتراضات خیابانی مردم می‌گوید؛ روایتی از چگونگی مواجهه حاکمیت با معترضان و پیامدهای آن.
#صدای_فرهیختگان #علی_شکوری‌راد #اعتراضات_خیابانی #حق_اعتراض
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 اعلمی فریمان: فضا به سمت آرایش نظامی شدید پیش می‌رود
🔺 «انتظار جنگ پُرشدت از آبان یا نیمه آبان»
هادی اعلمی فریمان، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با ایلنا معتقد است روند مذاکرات به بن‌بست رسیده و تحولات منطقه نیز به سمت آرایش نظامی شدیدتری حرکت می‌کند.
او می‌گوید:
«آمریکایی‌ها به دنبال تشدید محاصره هستند؛ اکنون هم بحث محاصره اقتصادی مطرح است، هم محاصره نظامی و هم محدودیت‌های زمینی و هوایی.»
اعلمی فریمان بر مبنای این ارزیابی پیش‌بینی می‌کند که باید از آبان یا نیمه آبان احتمال حرکت به سمت یک جنگ پُرشدت را جدی گرفت.
به گفته او، ترامپ در صورت انتخاب گزینه نظامی به دنبال عملیاتی غافلگیرانه و نتیجه‌گیری سریع خواهد بود و احتمالاً تلاش می‌کند اسرائیل و کشورهای عربی منطقه را نیز با خود همراه کند.
⚠️ تأکید ضروری: زمان‌بندی «آبان یا نیمه آبان» پیش‌بینی شخصی این تحلیلگر است و نباید به‌عنوان خبر یا زمان قطعی آغاز جنگ تلقی شود.
این ارزیابی در شرایطی مطرح می‌شود که افزایش تحرکات نظامی آمریکا در منطقه بر نگرانی‌ها افزوده، اما از این تحرکات به‌تنهایی نمی‌توان زمان یا قطعیت یک جنگ تازه را نتیجه گرفت.
#صدای_فرهیختگان
#هادی_اعلمی_فریمان
#ایران
#آمریکا
#جنگ
#تنش_نظامی
#دیپلماسی
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 انتقاد رفاقتی به حکم زندان رسایی
✍️ کامبیز نوروزی
کامبیز نوروزی، حقوقدان، در یادداشتی به واکنش امیرحسین ثابتی به محکومیت ۱۰ ماهه حمید رسایی می‌پردازد؛ واکنشی که در آن ثابتی حکم صادرشده را مغایر با اصل «تناسب جرم و مجازات» دانسته است.
نوروزی پرسش را یک گام عقب‌تر می‌برد: اگر زندانی‌کردن یک مدیرمسئول به‌دلیل انتشار مطلب با اصل تناسب جرم و مجازات ناسازگار است، این اصل درباره دیگر روزنامه‌نگاران، نویسندگان و مدیران رسانه‌ای نیز باید به همان اندازه معتبر باشد.
او با اشاره به پرونده‌های متعدد قضایی روزنامه‌نگاران در سال‌های گذشته می‌پرسد چرا اعتراض به مجازات حبس اکنون و هنگامی برجسته شده که محکوم، فردی همسو و همفکر با منتقدان حکم است؟
نوروزی موضع خودش را نیز روشن می‌کند:
«شخصاً معتقدم اصولاً حکم زندان علیه روزنامه‌نگاران و نویسندگان و مدیران مسئول ناقض اصل آزادی رسانه و آزادی بیان است.»
از نگاه او، دفاع از آزادی بیان زمانی واجد معناست که فارغ از عقیده و جهت‌گیری سیاسی افراد، برای همگان به یکسان مطالبه شود.
پرسش پایانی یادداشت نیز همین است: آیا نقد به زندانی‌کردن اهل رسانه یک اصل عمومی است، یا فقط هنگامی مطرح می‌شود که پای «رفیق سیاسی» در میان باشد؟
#منتخب_فرهیختگان
#کامبیز_نوروزی
#حمید_رسایی
#امیرحسین_ثابتی
#آزادی_بیان
#آزادی_رسانه
#روزنامه‌نگاران
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 آقای هگست، ایران پادگان شما نیست
✍️ یادداشت فرهیختگان
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، خطاب به ایران از انتخاب میان تسلیم و «راه سخت» سخن گفته است.
این فقط یک تهدید نظامی نیست؛ زبان تحقیر یک ملت است.
می‌توان منتقد جمهوری اسلامی بود؛ می‌توان از سرکوب، فساد، ناکارآمدی و سیاست‌های ویرانگر آن خشمگین بود؛ می‌توان خواهان تغییرات بنیادی در ایران بود. اما هیچ‌کدام از اینها به وزیر دفاع یک قدرت خارجی حق نمی‌دهد که در برابر یک ملت ۹۰ میلیونی بایستد و از «تسلیم» سخن بگوید.
ایران، حکومت ایران نیست.
این تمایز ظاهراً ساده، همان چیزی است که در ادبیات جنگ گم می‌شود. وقتی موشک فرود می‌آید، وقتی اقتصاد زیر فشار جنگ و محاصره فرسوده می‌شود، وقتی زندگی عادی مختل می‌شود، این «حکومت» به‌تنهایی نیست که هزینه می‌دهد؛ مردم‌اند که هزینه می‌دهند.
و یک پرسش:
چه کسی به آقای هگست اختیار داده درباره سرنوشت ایرانیان با ادبیات فاتح و مغلوب حرف بزند؟
اگر مسئله برنامه هسته‌ای است، نامش مذاکره است.
اگر مسئله امنیت منطقه است، نامش توافق و دیپلماسی است.
اگر مسئله حقوق مردم ایران است، نخستین حق آنان این است که خودشان درباره آینده کشورشان تصمیم بگیرند.
اما اگر پیش‌شرط گفت‌وگو «تسلیم» باشد، دیگر با دیپلماسی روبه‌رو نیستیم؛ با اولتیماتوم قدرت روبه‌روییم.
تاریخ منطقه به اندازه کافی نشان داده است که بمب می‌تواند ساختمان‌ها را ویران کند، ارتش‌ها را عقب براند و حکومت‌ها را متزلزل کند؛ اما نمی‌تواند برای یک جامعه، آزادی، دموکراسی و آینده‌ای پایدار از آسمان فرو بریزد.
مخالفت با جمهوری اسلامی، چک سفیدامضا برای تحقیر ایران نیست.
ما می‌توانیم هم‌زمان با استبداد داخلی مخالف باشیم و در برابر زورگویی خارجی نیز بایستیم. مجبور نیستیم میان دو گزاره یکی را انتخاب کنیم: یا مدافع حکومت باشیم، یا برای تهدید نظامی یک قدرت خارجی کف بزنیم.
ایران ملک حکومت نیست؛
اما غنیمت جنگی آمریکا هم نیست.
آقای هگست!
مردم ایران اگر قرار باشد چیزی را تغییر دهند، حق دارند خودشان تغییرش دهند؛ نه زیر سایه این جمله که:
«تسلیم شوید، وگرنه راه سخت در پیش است.»
حالا پرسش از شماست:
آیا می‌توان هم مخالف جمهوری اسلامی بود و هم صریح و بی‌تعارف در برابر چنین ادبیات تحقیرآمیزی از سوی آمریکا ایستاد؟
نظر شما چیست؟
#صدای_فرهیختگان
#پیت_هگست
#ایران
#آمریکا
#جنگ
#دیپلماسی
#حق_تعیین_سرنوشت
#فرهیختگان راهی به رهایی

اصغر ولایتی
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران

🔴 چه کسی می‌تواند به نام کل حکومت ایران توافق کند؟
✍️ احمد علوی
چرا مذاکره ایران با آمریکا، حتی زیر فشار شدید اقتصادی و نظامی، تا این اندازه دشوار و شکننده شده است؟
احمد علوی در تحلیلی تازه می‌گوید شاید پاسخ را نباید فقط در پرونده هسته‌ای، بی‌اعتمادی تاریخی یا اختلافات ژئوپلیتیک جست‌وجو کرد؛ بخشی از مسئله در ساختار قدرت در داخل ایران است.
استدلال او این است که با تضعیف نقش «فصل‌الخطاب»، قدرت می‌تواند میان چند مرکز سیاسی، امنیتی و نظامی توزیع شود؛ مراکزی که لزوماً درباره مذاکره، میزان امتیازدهی و حتی اجرای توافق نظر یکسانی ندارند.
در چنین وضعیتی، طرف خارجی با چهار پرسش روبه‌رو می‌شود:
آیا مذاکره‌کننده واقعاً نماینده کل ساختار قدرت است؟

آیا دیگر مراکز، توافق را خواهند پذیرفت؟

آیا نهادهای نظامی و امنیتی آن را اجرا خواهند کرد؟

و آیا توافق با تغییر موازنه داخلی قدرت همچنان پابرجا خواهد ماند؟
علوی این وضعیت را «بحران تعهد معتبر» می‌نامد.
از این منظر، تناقض پیام‌هایی که از داخل ایران شنیده می‌شود اهمیت بیشتری پیدا می‌کند: ممکن است یک مرکز خواهان کاهش تنش و مذاکره باشد و مرکز دیگری بر تشدید فشار و تقابل تأکید کند.
نویسنده تأکید می‌کند که چندمرکزی‌شدن قدرت الزاماً به معنای فروپاشی حکومت نیست؛ حتی ممکن است نوعی «رهبری جمعی امنیتی» شکل بگیرد که قادر به حفظ ساختار باشد، اما تصمیم‌گیری و دستیابی به توافق خارجی را کندتر، پیچیده‌تر و شکننده‌تر کند.
علوی سه مسیر را پیش رو می‌گذارد: بازتثبیت اقتدار شخصی، تثبیت نوعی رهبری جمعی امنیتی، یا ادامه چندمرکزی‌شدن بی‌ثبات قدرت.
و در پایان، پرسش اصلی را این‌گونه صورت‌بندی می‌کند:
مسئله فقط این نیست که حکومت ایران حاضر به مذاکره هست یا نه؛ مسئله بنیادی‌تر این است که آیا هنوز مرکزی وجود دارد که بتواند به‌طور معتبر به نام کل ساختار قدرت تعهد بدهد؟
اگر پاسخ منفی باشد، بحران مذاکرات دیگر فقط اختلاف بر سر محتوای توافق نیست؛ اختلاف بر سر صاحب اختیار توافق است.
🔗 متن کامل یادداشت احمد علوی در ایران امروز
#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی
#مذاکرات
#ساختار_قدرت
#سیاست_خارجی
#ایران_و_آمریکا
#بحران_تعهد
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 سه پرسش ناخوشایند درباره آینده هوش مصنوعی
✍️ دارون عجم‌اوغلو | برنده نوبل اقتصاد
دارون عجم‌اوغلو مجموعه‌ای از نوشته‌ها درباره پرسش‌هایی آغاز کرده که به گفته او در هیاهوی کنونی هوش مصنوعی کمتر پرسیده می‌شوند. او تأکید می‌کند متخصص AI نیست و مدعی داشتن پاسخ نهایی هم نیست؛ مسئله برایش، طرح پرسش‌هایی است که ممکن است آینده اقتصاد و دموکراسی را تعیین کنند.
🟣 پرسش اول: ابرهوش یا «هوش تحریف‌شده»؟
عجم‌اوغلو می‌پرسد آیا آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی واقعاً به سوی «ابرهوش» می‌روند یا در حال ساخت نوعی هوش قدرتمند اما تحریف‌شده هستند؟
از نظر او، رفتار هدفمند و خودمختار را نباید لزوماً معادل هوش دانست. پاسخ به همین مسئله تعیین می‌کند از چه خطرهایی باید ترسید، چه مقرراتی لازم است و اساساً چه امیدهایی می‌توان به AI بست.
🟣 پرسش دوم: چه کسی باید آینده هوش مصنوعی را تعیین کند؟
اگر AI قرار است مشاغل، بهره‌وری، نابرابری، علم، ارتباطات و حتی سیاست را دگرگون کند، آیا می‌توان تعیین مسیر آن را صرفاً به شرکت‌های فناوری، متخصصان و تکنوکرات‌ها سپرد؟
عجم‌اوغلو هشدار می‌دهد که فناوری‌ای با چنین تأثیر اجتماعی گسترده‌ای، به مشارکت دموکراتیک نیاز دارد. شهروندان لازم نیست برنامه‌نویس باشند؛ اما باید بتوانند درباره آینده‌ای که می‌خواهند و نحوه توزیع هزینه‌ها و منافع آن اظهار نظر کنند.
پرسش دشوارتر او جهانی است: صدای میلیاردها انسانی که خارج از آمریکا، اروپا و چین زندگی می‌کنند، چگونه وارد تصمیم‌گیری درباره فناوری‌ای خواهد شد که زندگی آنها را نیز تغییر می‌دهد؟
🟣 پرسش سوم: رونق AI بدون انفجار نابرابری ممکن است؟
حجم عظیم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی نیازمند درآمدهای بسیار بزرگ در آینده است. عجم‌اوغلو می‌پرسد اگر این درآمدها تحقق یابد و سهم بیشتری از درآمد به صاحبان سرمایه برسد، نابرابری چه خواهد شد؟
و اگر این درآمدها تحقق نیابد، تکلیف سرمایه‌گذاری‌های عظیم انجام‌شده و خطر یک سقوط اقتصادی چیست؟
این همان دوراهی‌ای است که به اعتقاد عجم‌اوغلو در بحث پرهیاهوی امروز درباره AI کمتر دیده می‌شود:
آیا هوش مصنوعی می‌تواند هم از یک شکست اقتصادی پرهزینه اجتناب کند و هم جامعه را به سوی سطوح بسیار بالاتری از نابرابری نبرد؟
و پرسش نهایی شاید از همه بنیادی‌تر باشد:
اگر نابرابری به‌شدت افزایش یابد، دموکراسی تا چه اندازه تاب خواهد آورد؟

🔗 متن کامل سه پرسش دارون عجم‌اوغلو

#منتخب_فرهیختگان
#دارون_عجم‌اوغلو
#هوش_مصنوعی
#نابرابری
#دموکراسی
#اقتصاد_سیاسی
#آینده_فناوری

#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 زیر سایه فقر؛ وقتی حاشیه امن اقتصادی کوچک می‌شود
✍️ محسن راجی اسدآبادی
مدرس دانشگاه و پژوهشگر اقتصاد بخش عمومی
خبر شناسایی حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر کم‌درآمد برای افزایش حمایت کالابرگی، از نگاه محسن راجی اسدآبادی فقط خبری درباره یک سیاست حمایتی نیست؛ نشانه‌ای است از کوچک‌شدن «حاشیه امن اقتصادی» بخش بزرگی از جامعه.
او البته تأکید می‌کند که این جمعیت را نمی‌توان معادل جمعیت فقیر دانست؛ معیار دریافت حمایت با معیار محاسبه خط فقر متفاوت است. مسئله مهم‌تر، جمعیتی است که شاید هنوز زیر خط فقر نباشد، اما فاصله چندانی با آن ندارد.
به روایت نویسنده، نرخ فقر مطلق از حدود ۱۶ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۳۱ درصد در سال ۱۴۰۳ رسیده و در همان سال، ۴۸.۸ درصد خانوارها از نظر مخارج در فاصله یک تا دو برابر خط فقر قرار داشته‌اند.
یعنی مسئله فقط «فقیرشدن» نیست؛ مسئله، گسترش ناامنی اقتصادی است.
خانواری ممکن است در آمار رسمی فقیر محسوب نشود، اما با یک جهش قیمت، کاهش درآمد یا شوک اقتصادی به زیر خط فقر رانده شود. هم‌زمان، به نوشته راجی، فاصله خانوارهای غیرفقیر با خط فقر نیز کاهش یافته است.
از همین‌جاست که مرزبندی سنتی میان «فقیر» و «طبقه متوسط» دیگر برای توصیف وضعیت جامعه کافی نیست.
نویسنده در پایان پرسشی بنیادی مطرح می‌کند: چرا در فاصله سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۳ نرخ فقر مطلق تقریباً دو برابر شده و چرا درآمد حاصل از حداقل دستمزد تنها ۵۶ درصد خط فقر یک خانوار سه‌نفره را پوشش می‌دهد؟
«فقر زمانی به یک مسئله راهبردی تبدیل می‌شود که از یک خط آماری عبور کند و به ناامنی اقتصادی تبدیل شود.»
مسئله امروز، به تعبیر او، فقط تعداد افراد زیر خط فقر نیست؛ جامعه‌ای است که حاشیه امن اقتصادی‌اش هر روز کوچک‌تر می‌شود.
🔗 متن کامل یادداشت «زیر سایه فقر»
#منتخب_فرهیختگان
#محسن_راجی_اسدآبادی
#فقر
#خط_فقر
#ناامنی_اقتصادی
#معیشت
#طبقه_متوسط
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 بودجه لیوان تمام شده؛ با دست آب بخورید!
✍️ رحیم قمیشی
رحیم قمیشی روایتش را از یک بیمارستان دولتی آغاز می‌کند؛ جایی که برای انجام سونوگرافی به او می‌گویند دو لیوان آب بنوشد، اما آب‌سردکن لیوان ندارد:
«مدت‌هاست دیگر لیوان نداریم. بودجه لیوان تمام شده، با دست آب بخورید.»
همین اتفاق ساده برای او تصویری از مسئله‌ای بزرگ‌تر می‌شود: بیمارستانی که به روایت او برای چاپ هر برگ نتیجه آزمایش پول جداگانه می‌گیرد، هزینه خدماتش چند برابر شده، اما همچنان برای ابتدایی‌ترین نیازها با کمبود منابع روبه‌روست.
قمیشی سپس این تجربه روزمره را به سقوط ارزش ریال پیوند می‌زند؛ آن هم در روزهایی که نرخ اولیه عرضه دلار در برنامه جدید بانک مرکزی به ۲۵۹ هزار تومان رسیده است.
پرسش او این است: وقتی هم خانوار زیان می‌بیند، هم ارائه‌دهنده خدمات از کمبود منابع می‌گوید و هم قدرت خرید حقوق‌بگیران پیوسته کاهش می‌یابد، این چرخه تا کجا می‌تواند ادامه پیدا کند؟
از بیمارستان و درمان تا خوراک، اجاره، انرژی، حمل‌ونقل و لوازم‌التحریر، قمیشی تصویری از فشار معیشتی ترسیم می‌کند و با لحنی انتقادی از مسئولان می‌پرسد:
«دلار چقدر بشود شما استعفا می‌دهید و اعتراف می‌کنید ناتوان از اداره کشورید؟ ۵۰۰ هزار تومان، یک میلیون تومان، صد میلیون تومان؟!»
«دلار یک میلیون تومانی» در عنوان این یادداشت پیش‌بینی اقتصادی نیست؛ استعاره‌ای هشداردهنده در نقد روندی است که نویسنده آن را حاصل ناکارآمدی، فقدان پاسخگویی و ادامه سیاست‌های موجود می‌داند.
و شاید تلخ‌ترین تصویر یادداشت همان نخستین تصویر باشد:
بیمارستانی که بیمار را برای نوشیدن آب آماده می‌کند، اما بودجه خرید یک لیوان یک‌بارمصرف را ندارد.
🔗 متن کامل یادداشت رحیم قمیشی
#صدای_فرهیختگان
#رحیم_قمیشی
#دلار
#تورم
#معیشت
#نظام_سلامت
#قدرت_خرید
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 تصوف را فقط در رساله‌ها نباید جست
📗 نگاهی به کتاب «وسایل نمادین صوفیان»
✍️ علیرضا معینی
تصوف را معمولاً با عشق، ذکر، فنا، سماع و سیر و سلوک می‌شناسیم؛ اما تاریخ تصوف فقط در اشعار و رساله‌های عارفان نوشته نشده است. خرقه، کشکول، عصا، تسبیح، سجاده، نسخه خطی، خانقاه و حتی آستانه یک زیارتگاه نیز می‌توانند بخشی از این تاریخ را روایت کنند.
کتاب «وسایل نمادین صوفیان»، با ویراستاری الکساندر پاپاس و تیری زارکون، از همین زاویه به تصوف می‌نگرد: اشیای معمولی چگونه در بستر آیین و زندگی صوفیانه به حامل هویت، اقتدار معنوی، حافظه و پیوند شیخ و مرید تبدیل می‌شوند؟
در این جهان، خرقه فقط لباس نیست؛ می‌تواند سندی زنده از پذیرش مرید در یک سلسله معنوی باشد. کشکول از ظرفی برای معاش به نماد فقر اختیاری و سفر بدل می‌شود؛ عصا از راه‌رفتن به بی‌وطنی و تجربه اشاره می‌کند و تسبیحی که سال‌ها در دست یک شیخ بوده، ممکن است برای پیروان به حافظه‌ای ملموس از حضور او تبدیل شود.
حتی اسناد نیز زندگی مادی دارند: اجازه‌نامه و شجره‌نامه، سلسله انتقال اقتدار معنوی را ثبت می‌کنند و نسخه خطی، افزون بر متن، با مُهرها و حاشیه‌ها و سابقه مالکیتش از انتقال دانش و روابط میان نسل‌های یک طریقت خبر می‌دهد.
معینی در معرفی تفصیلی کتاب نشان می‌دهد که وقتی خرقه، کشکول، تبرزین، عصا، تسبیح، سجاده و اجازه‌نامه یک درویش کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، چیزی شبیه «زندگی‌نامه‌ای بی‌کلام» شکل می‌گیرد؛ زندگی‌نامه‌ای که نه با جمله‌ها، بلکه با اشیا روایت می‌شود.
اهمیت این نگاه در عبور از «تصوف نظری» به «تصوف زیسته» است؛ جایی که برای شناخت یک سنت دینی، باید علاوه بر متون، به بدن‌ها، لباس‌ها، فضاها، آیین‌ها و اشیای آن نیز نگاه کرد.
تصوف فقط اندیشه‌ای درباره جهان نامرئی نیست؛ در اشیا، بدن‌ها، فضاها و آیین‌ها نیز زندگی می‌کند.
🔗 متن کامل معرفی کتاب «وسایل نمادین صوفیان»
#میراث_فرهیختگان
#علیرضا_معینی
#تصوف
#عرفان
#صوفیان
#فرهنگ_مادی
#تاریخ_تصوف
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 حناچی: وزارت کشور چشم خود را بر اتفاقات تهران بسته است
پیروز حناچی، شهردار پیشین تهران، در گفت‌وگو با انصاف‌نیوز از روند مدیریت پایتخت در دوره علیرضا زاکانی انتقاد می‌کند؛ اما بخش مهمی از مسئولیت را متوجه نهادهای ناظر و به‌ویژه وزارت کشور دولت پزشکیان می‌داند.
حناچی می‌گوید افزایش تراکم و جمعیت‌پذیری بدون تأمین زیرساخت، فشار بر کمیسیون ماده ۵، اتکای شهرداری به درآمدهای شهرسازی و افزایش هزینه‌های جاری، کیفیت زندگی آینده تهران را در معرض خطر قرار می‌دهد.
او تأکید می‌کند که کنترل چنین روندهایی صرفاً وظیفه شهرداری و شورای شهر نیست و دستگاه‌های حاکمیتی ابزار قانونی لازم برای مداخله و نظارت را در اختیار دارند:
«وزارت کشور و سایر دستگاه‌های حاکمیتی این قضیه را کنترل نمی‌کنند و به نوعی خواسته یا ناخواسته چشم‌شان را بر اتفاقاتی که دارد در تهران می‌افتد، بسته‌اند.»
هشدار اصلی حناچی درباره آینده پایتخت است: «ما به عمد و با سر به سمت بحران می‌دویم.»
🎥 گفت‌وگوی کامل پیروز حناچی در یوتیوب
🎥 گفت‌وگوی کامل در آپارات
🔗 متن کامل گفت‌وگو در انصاف‌نیوز
#صدای_فرهیختگان
#پیروز_حناچی
#علیرضا_زاکانی
#شهرداری_تهران
#وزارت_کشور
#مدیریت_شهری
#تهران
#فرهیختگان راهی به رهایی

🍀 یاران رضاشاه، از دولت تا زندان
قسمت دوم | نصرت‌الدوله فیروز
✍️ فتانه هویدا
فیروز میرزا نصرت‌الدوله، فرزند عبدالحسین میرزا فرمانفرما و از رجال برجسته اواخر قاجار، نامش بیش از هر چیز با قرارداد ۱۹۱۹ گره خورده است؛ قراردادی که او در مقام وزیر امور خارجه دولت وثوق‌الدوله از سه امضاکننده آن بود و هرگز به تصویب مجلس نرسید.
اما سرگذشت سیاسی او به این قرارداد محدود نماند. نصرت‌الدوله در تحولات منتهی به پایان قاجار از رضاخان حمایت کرد و پس از تأسیس سلطنت پهلوی نیز به دولت جدید راه یافت؛ ابتدا وزیر عدلیه و سپس وزیر مالیه شد.
اما یکی از حامیان قدرت تازه، خود چند سال بعد قربانی همان ساختار قدرت شد.
در ۱۸ خرداد ۱۳۰۸، زمانی که هنوز وزیر مالیه بود، به دستور رضاشاه بازداشت و در پرونده‌ای مالی محاکمه شد. درباره دلایل سیاسی پشت این بازداشت روایت‌های مختلفی وجود دارد؛ حتی مخبرالسلطنه هدایت، نخست‌وزیر وقت، علت دقیق خشم رضاشاه را روشن نمی‌دانست و ارتباط احتمالی نصرت‌الدوله با صارم‌الدوله و حوادث فارس را مطرح می‌کرد.
نصرت‌الدوله پس از آزادی چند سالی از سیاست دور ماند، اما در ۱۳۱۵ بار دیگر بازداشت و به سمنان منتقل شد. درباره علت این بازداشت دوم نیز منابع اتفاق نظر ندارند؛ از ارتباط با مخالفان حکومت تا بدگمانی شهربانی نسبت به مناسبات او با محافل خارجی، روایت‌های متفاوتی مطرح شده است.
سرانجام زندگی این دولتمرد پیشین در سمنان رقم خورد.
پس از سقوط رضاشاه در شهریور ۱۳۲۰ و گشوده‌شدن پرونده عملکرد شهربانی، جلال عبده، دادستان دیوان کیفر، در گزارش رسیدگی به پرونده مرگ نصرت‌الدوله نوشت که مأموران شهربانی به دستور رکن‌الدین مختاری او را به قتل رسانده‌اند.
داستان نصرت‌الدوله فقط داستان یک پرونده مالی یا اتهامی سیاسی نیست؛ داستان یکی از رجال بانفوذی است که به برآمدن قدرت جدید نزدیک شد، در حکومت آن به وزارت رسید و سرانجام زندگی‌اش در همان ساختار قدرت پایان یافت.
قسمت بعد: سردار اسعد
🔗 متن اصلی فتانه هویدا
#میراث_فرهیختگان
#فتانه_هویدا
#نصرت‌الدوله_فیروز
#رضاشاه
#تاریخ_معاصر
#پهلوی_اول
#قرارداد_۱۹۱۹
#فرهیختگان روزن آگاهی

🎥 اصغر فرهادی: چه کسی از آمریکایی‌ها خواسته ما را نجات دهند؟
اصغر فرهادی در جشنواره فیلم ریو، با انتقاد از نحوه بازنمایی دیگر کشورها در بخشی از سینمای هالیوود، فیلم «آرگو» را نمونه‌ای از روایتی دانست که آمریکا را در جایگاه نجات‌دهنده قرار می‌دهد.
فرهادی می‌گوید مسئله فقط یک فیلم نیست، بلکه نوعی نگاه «از بالا به پایین» به دیگر جوامع است؛ نگاهی که در آن، یک آمریکایی به کشوری چون ایران یا کوبا می‌رود تا دیگران را نجات دهد.
او با طرح پرسشی صریح می‌گوید:
«چرا؟ چرا یک آمریکایی برای نجات مردم به کوبا یا ایران می‌رود؟ مردم می‌فهمند که می‌توانند خودشان را نجات دهند. چه کسی از شما خواسته بیایید ما را نجات دهید؟»
فرهادی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به نسبت سینما و سیاست پرداخت و گفت وقتی درباره جامعه، خانواده، روابط و دشواری‌های زندگی مردم حرف می‌زنیم، به‌طور غیرمستقیم از سیاست نیز سخن گفته‌ایم.
با این حال، او تأکید می‌کند که در فیلم‌هایش ترجیح می‌دهد مستقیماً درباره سیاست سخن نگوید و به مخاطب فضایی برای کشف و داوری بدهد.
از نگاه فرهادی، رسانه و سینما نیز تصویر کاملی از زندگی روزمره مردم ارائه نمی‌کنند و تکرار تصویرهای یک‌جانبه می‌تواند شناخت ما از جوامع دیگر را شکل دهد.
#صدای_فرهیختگان
#اصغر_فرهادی
#سینما
#آرگو
#هالیوود
#بازنمایی_رسانه‌ای
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔺 از دکه‌های لاپاز تا نمایشگاه کانتون؛ چین چگونه مرا سرمایه‌دار کرد؟
✍️ مائل ماریت
برگردان: شروین احمدی
برای فهم قدرت اقتصادی چین می‌توان از جنگ تجاری، تعرفه‌ها و ژئوپلیتیک آغاز کرد؛ اما گزارش خواندنی لوموند دیپلماتیک مسیر دیگری را انتخاب می‌کند: نگاه به جهانی‌شدن از کف خیابان‌های جهان جنوب.
قهرمان گزارش «لِنا»ست؛ زن جوان فرانسوی ساکن بولیوی که تصمیم می‌گیرد جواهرات چینی وارد کند و با نام Chic Paris بفروشد.
مسیر او از بازارهای لاپاز و ال‌آلتو آغاز می‌شود، از تیک‌تاک و علی‌بابا می‌گذرد و به نمایشگاه عظیم کانتون و کارخانه‌ها و انبارهای چین می‌رسد؛ جایی که تقریباً هر چیزی را می‌توان متناسب با بازار مقصد تولید، بسته‌بندی و بازتعریف کرد.
در این جهان، کالا فقط کالا نیست؛ تصویر و هویت نیز تولید می‌شود. جواهر در چین ساخته می‌شود، با نشانه‌های «شیک فرانسوی» عرضه می‌شود، برای مشتری بولیویایی بازطراحی می‌شود و سرانجام در شبکه‌های اجتماعی به فروش می‌رسد.
گزارش اما سویه تاریک این شبکه را نیز نشان می‌دهد: کالاهای تقلبی، بازی با مبدأ و ارزش کالا، مسیرهای پیچیده گمرکی و اقتصادی که بخشی از آن بیرون از دید و کنترل دولت‌ها جریان دارد.
در پایان، «Chic Paris» متولد می‌شود؛ برندی بولیویایی با هویتی فرانسوی و محصولاتی ساخت چین.
این داستان بیش از آنکه درباره یک زن و تجارت جواهر باشد، روایتی از چهره امروز جهانی‌شدن است: شبکه‌ای که چین کارخانه آن است، پلتفرم‌ها بازار آن‌اند و هزاران تاجر کوچک در جهان جنوب بازیگران روزمره آن.
🔗 متن کامل گزارش در لوموند دیپلماتیک فارسی
#منتخب_فرهیختگان
#لوموند_دیپلماتیک
#چین
#جهانی‌شدن
#تجارت_جهانی
#نمایشگاه_کانتون
#اقتصاد_چین
#فرهیختگان روزن آگاهی

🔴 جامعه برای بقا خواهد جنگید
✍️ مرضیه حاجی‌هاشمی
سقوط ارزش پول ملی فقط به معنای گران‌تر شدن کالاها نیست؛ به تعبیر مرضیه حاجی‌هاشمی، «سقوط از امکان پیش‌بینی آینده» نیز هست.
او در یادداشتی تازه، هم‌زمانی فشار شدید اقتصادی، محدودیت درآمدهای ارزی و کاهش ارزش پول ملی را از منظر جامعه‌شناختی بررسی می‌کند و می‌پرسد جامعه تا کجا توان «جذب بحران» را خواهد داشت؟
به باور او، نخستین واکنش یک جامعه تحت فشار الزاماً اعتراض خیابانی نیست. خانواده‌ها ابتدا می‌کوشند با کاهش مصرف، خرج‌کردن پس‌انداز، فروش دارایی، شغل دوم، کمک خانوادگی یا مهاجرت خود را با وضعیت تازه سازگار کنند.
اما این ظرفیت نامحدود نیست.
با فرسوده‌شدن منابع خانوار، افق تصمیم‌گیری نیز کوتاه‌تر می‌شود: ازدواج و فرزندآوری به تعویق می‌افتد، آموزش و سرمایه‌گذاری دشوارتر می‌شود و افراد به جای ساختن آینده، بیش از پیش درگیر عبور از امروز می‌شوند.
حاجی‌هاشمی میان دو ظرفیت تمایز می‌گذارد: ظرفیت دولت برای جذب و مدیریت بحران و ظرفیت جامعه برای تحمل آن. از نگاه او، اگر هر دو هم‌زمان تحلیل بروند، بحران اقتصادی می‌تواند به بحران اعتماد، حکمرانی و در نهایت تقابل‌های اجتماعی شدیدتر منجر شود.
او هشدار می‌دهد سکوت یا انفعال موقت جامعه را نباید الزاماً نشانه ثبات دانست؛ جامعه‌ای که پی‌درپی امکان برنامه‌ریزی برای آینده را از دست می‌دهد، ممکن است به مرحله‌ای برسد که کنش جمعی را نه صرفاً برای اعتراض، بلکه برای حفظ بقا ضروری ببیند.
«جامعه پیش از آنکه الزاماً به خیابان بیاید، ممکن است ابتدا افق آینده خود را از دست بدهد.»
و نتیجه‌ای که نویسنده از این روند می‌گیرد، در عنوان یادداشت خلاصه شده است:
«جامعه برای بقا خواهد جنگید.»

🔗 متن کامل یادداشت مرضیه حاجی‌هاشمی:

#صدای_فرهیختگان
#مرضیه_حاجی‌هاشمی
#فقر
#تورم
#بحران_اقتصادی
#جامعه_ایران
#اعتراضات_اجتماعی
#کاهش_ارزش_پول
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 روز جهانی معلم؛ ۴۷ معلم در زندان، بازداشت یا تبعید
امروز، پنجم اکتبر، روز جهانی معلم است؛ روزی برای پاسداشت کسانی که آموزش نسل‌های آینده را بر دوش دارند.
اما گزارش تازه هرانا از ایران، تصویر دیگری نیز پیش روی ما می‌گذارد:
دست‌کم ۴۷ معلم شاغل و بازنشسته اکنون در زندان، بازداشت یا تبعید به سر می‌برند.
بر اساس اطلاعات گردآوری‌شده توسط هرانا:
▪️ ۱۳ معلم در حال تحمل حبس‌اند

▪️ ۳۲ معلم در بازداشت‌اند

▪️ ۲ معلم دوران تبعید را می‌گذرانند

▪️ این افراد در ۱۹ استان پراکنده‌اند.
در میان آنان احکام بسیار سنگینی نیز دیده می‌شود. بنا بر گزارش هرانا، علیرضا مرداسی با حکم دو بار اعدام و یک سال حبس مواجه است؛ مجموع احکام جواد لعل‌محمدی به ۲۱ سال، حکم هاشم خواستار به ۱۸ سال و شش ماه و حکم محمدحسین سپهری به ۱۱ سال و ۹ ماه حبس می‌رسد.
فهرست گزارش‌شده، معلمانی از خراسان رضوی و خوزستان تا فارس، کردستان، تهران، آذربایجان غربی و دیگر استان‌ها را دربرمی‌گیرد؛ شماری نیز با مجازات‌هایی چون اخراج از آموزش‌وپرورش، شلاق، ممنوعیت خروج از کشور یا تبعید روبه‌رو شده‌اند.
روز جهانی معلم در سال ۲۰۲۶ مصادف با شصتمین سالگرد توصیه‌نامه تاریخی یونسکو و سازمان بین‌المللی کار درباره جایگاه، حقوق و شرایط حرفه‌ای معلمان است.
پاسداشت معلم فقط با گل و پیام تبریک معنا پیدا نمی‌کند؛ شأن معلم با حق آموزش، امنیت شغلی، آزادی بیان و امکان مطالبه‌گری مسالمت‌آمیز گره خورده است.
🔗 متن کامل گزارش به نقل از مهدی محمودیان
#صدای_فرهیختگان
#روز_جهانی_معلم
#معلمان
#حقوق_معلمان
#آموزش
#حقوق_بشر
#فرهیختگان راهی به رهایی

🔴 علی مانده است و حوضش!
ارزیابی هزینه و فایده بستن تنگه هرمز
✍️ حامد پاک‌طینت
چند ماه پس از بحران تنگه هرمز، شاید وقت آن رسیده باشد به‌جای شعار، ترازنامه این سیاست را با عدد و رقم بررسی کنیم.
داده‌های کپلر نشان می‌دهد کشورهای نفتی منطقه، با وجود اختلال شدید در هرمز، توانسته‌اند بخش بزرگی از صادرات خود را احیا کنند.
در سپتامبر، صادرات تأییدشده نفت عربستان دست‌کم به حدود ۵.۱ میلیون بشکه در روز، امارات به ۳.۲ میلیون و عراق به ۲.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است.
آنها راه‌های تازه‌ای پیدا کرده‌اند:
عربستان بخشی از نفت خود را از خط لوله شرق ـ غرب و بنادر دریای سرخ صادر می‌کند؛ امارات ظرفیت فجیره در بیرون تنگه هرمز را به کار گرفته و هم‌زمان استفاده از انتقال کشتی‌به‌کشتی افزایش یافته است. عراق، کویت و قطر نیز با وجود نداشتن چنین مسیرهای جایگزین گسترده‌ای، بخشی از صادراتشان را از مسیر هرمز از سر گرفته‌اند.
اما ایران، کشوری که قرار بود بستن هرمز مهم‌ترین اهرم فشارش باشد، خود با سقوط صادرات نفت روبه‌رو شده است.
کپلر می‌گوید ساختار صادرات منطقه عملاً بازطراحی شده: حدود ۶۰ درصد نفت غیرایرانی همچنان از هرمز می‌گذرد، ۲۳ درصد از مسیر دریای عمان ـ عمدتاً فجیره ـ و ۱۷ درصد از دریای سرخ خارج می‌شود.
به تعبیر پاک‌طینت:
«علی مانده است و حوضش!»
نفت گران شد؛ اما پرسش اساسی این است:
سهم ایران از این افزایش قیمت چه بود؟
اگر هدف بستن هرمز افزایش قدرت چانه‌زنی ایران بود، اکنون باید بدون تعارف پرسید این اهرم در عمل چه میزان فشار بر طرف مقابل وارد کرده و چه میزان هزینه برای خود ایران ساخته است؟
پاک‌طینت معتقد است همین تغییر موازنه اقتصادی یکی از عواملی است که می‌تواند کاهش انگیزه واشنگتن برای دادن امتیاز در مذاکرات را توضیح دهد.
این بخش تحلیل نویسنده است، نه نتیجه قطعی داده‌های کپلر؛ اما پرسشی که طرح می‌کند جدی است:
اگر دیگران توانسته‌اند خود را با هرمز نیمه‌بسته تطبیق دهند، در حالی که صادرات نفت ایران به نزدیک صفر رسیده، آیا مهم‌ترین اهرم فشار ایران در حال تبدیل‌شدن به اهرم فشار علیه خود ایران نیست؟
و شاید معیار نهایی هر سیاست همین باشد:
نه اینکه چقدر برای دیگران هزینه ساخته‌ایم؛ بلکه اینکه حاصل نهایی آن برای منافع ملی ایران چه بوده است.

متن کامل یادداشت حامد پاک‌طینت

#صدای_فرهیختگان
#حامد_پاک‌طینت
#تنگه_هرمز
#نفت
#اقتصاد_ایران
#منافع_ملی
#تحریم
#دیپلماسی
#فرهیختگان راهی به رهایی