فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🍀 یاران رضاشاه، از دولت تا زندان
قسمت دوم | نصرت‌الدوله فیروز
✍️ فتانه هویدا
فیروز میرزا نصرت‌الدوله، فرزند عبدالحسین میرزا فرمانفرما و از رجال برجسته اواخر قاجار، نامش بیش از هر چیز با قرارداد ۱۹۱۹ گره خورده است؛ قراردادی که او در مقام وزیر امور خارجه دولت وثوق‌الدوله از سه امضاکننده آن بود و هرگز به تصویب مجلس نرسید.
اما سرگذشت سیاسی او به این قرارداد محدود نماند. نصرت‌الدوله در تحولات منتهی به پایان قاجار از رضاخان حمایت کرد و پس از تأسیس سلطنت پهلوی نیز به دولت جدید راه یافت؛ ابتدا وزیر عدلیه و سپس وزیر مالیه شد.
اما یکی از حامیان قدرت تازه، خود چند سال بعد قربانی همان ساختار قدرت شد.
در ۱۸ خرداد ۱۳۰۸، زمانی که هنوز وزیر مالیه بود، به دستور رضاشاه بازداشت و در پرونده‌ای مالی محاکمه شد. درباره دلایل سیاسی پشت این بازداشت روایت‌های مختلفی وجود دارد؛ حتی مخبرالسلطنه هدایت، نخست‌وزیر وقت، علت دقیق خشم رضاشاه را روشن نمی‌دانست و ارتباط احتمالی نصرت‌الدوله با صارم‌الدوله و حوادث فارس را مطرح می‌کرد.
نصرت‌الدوله پس از آزادی چند سالی از سیاست دور ماند، اما در ۱۳۱۵ بار دیگر بازداشت و به سمنان منتقل شد. درباره علت این بازداشت دوم نیز منابع اتفاق نظر ندارند؛ از ارتباط با مخالفان حکومت تا بدگمانی شهربانی نسبت به مناسبات او با محافل خارجی، روایت‌های متفاوتی مطرح شده است.
سرانجام زندگی این دولتمرد پیشین در سمنان رقم خورد.
پس از سقوط رضاشاه در شهریور ۱۳۲۰ و گشوده‌شدن پرونده عملکرد شهربانی، جلال عبده، دادستان دیوان کیفر، در گزارش رسیدگی به پرونده مرگ نصرت‌الدوله نوشت که مأموران شهربانی به دستور رکن‌الدین مختاری او را به قتل رسانده‌اند.
داستان نصرت‌الدوله فقط داستان یک پرونده مالی یا اتهامی سیاسی نیست؛ داستان یکی از رجال بانفوذی است که به برآمدن قدرت جدید نزدیک شد، در حکومت آن به وزارت رسید و سرانجام زندگی‌اش در همان ساختار قدرت پایان یافت.
قسمت بعد: سردار اسعد
🔗 متن اصلی فتانه هویدا
#میراث_فرهیختگان
#فتانه_هویدا
#نصرت‌الدوله_فیروز
#رضاشاه
#تاریخ_معاصر
#پهلوی_اول
#قرارداد_۱۹۱۹
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤4👍4
🎥 اصغر فرهادی: چه کسی از آمریکایی‌ها خواسته ما را نجات دهند؟
اصغر فرهادی در جشنواره فیلم ریو، با انتقاد از نحوه بازنمایی دیگر کشورها در بخشی از سینمای هالیوود، فیلم «آرگو» را نمونه‌ای از روایتی دانست که آمریکا را در جایگاه نجات‌دهنده قرار می‌دهد.
فرهادی می‌گوید مسئله فقط یک فیلم نیست، بلکه نوعی نگاه «از بالا به پایین» به دیگر جوامع است؛ نگاهی که در آن، یک آمریکایی به کشوری چون ایران یا کوبا می‌رود تا دیگران را نجات دهد.
او با طرح پرسشی صریح می‌گوید:
«چرا؟ چرا یک آمریکایی برای نجات مردم به کوبا یا ایران می‌رود؟ مردم می‌فهمند که می‌توانند خودشان را نجات دهند. چه کسی از شما خواسته بیایید ما را نجات دهید؟»
فرهادی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به نسبت سینما و سیاست پرداخت و گفت وقتی درباره جامعه، خانواده، روابط و دشواری‌های زندگی مردم حرف می‌زنیم، به‌طور غیرمستقیم از سیاست نیز سخن گفته‌ایم.
با این حال، او تأکید می‌کند که در فیلم‌هایش ترجیح می‌دهد مستقیماً درباره سیاست سخن نگوید و به مخاطب فضایی برای کشف و داوری بدهد.
از نگاه فرهادی، رسانه و سینما نیز تصویر کاملی از زندگی روزمره مردم ارائه نمی‌کنند و تکرار تصویرهای یک‌جانبه می‌تواند شناخت ما از جوامع دیگر را شکل دهد.
#صدای_فرهیختگان
#اصغر_فرهادی
#سینما
#آرگو
#هالیوود
#بازنمایی_رسانه‌ای
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤11👎10👍5
🔺 از دکه‌های لاپاز تا نمایشگاه کانتون؛ چین چگونه مرا سرمایه‌دار کرد؟
✍️ مائل ماریت
برگردان: شروین احمدی
برای فهم قدرت اقتصادی چین می‌توان از جنگ تجاری، تعرفه‌ها و ژئوپلیتیک آغاز کرد؛ اما گزارش خواندنی لوموند دیپلماتیک مسیر دیگری را انتخاب می‌کند: نگاه به جهانی‌شدن از کف خیابان‌های جهان جنوب.
قهرمان گزارش «لِنا»ست؛ زن جوان فرانسوی ساکن بولیوی که تصمیم می‌گیرد جواهرات چینی وارد کند و با نام Chic Paris بفروشد.
مسیر او از بازارهای لاپاز و ال‌آلتو آغاز می‌شود، از تیک‌تاک و علی‌بابا می‌گذرد و به نمایشگاه عظیم کانتون و کارخانه‌ها و انبارهای چین می‌رسد؛ جایی که تقریباً هر چیزی را می‌توان متناسب با بازار مقصد تولید، بسته‌بندی و بازتعریف کرد.
در این جهان، کالا فقط کالا نیست؛ تصویر و هویت نیز تولید می‌شود. جواهر در چین ساخته می‌شود، با نشانه‌های «شیک فرانسوی» عرضه می‌شود، برای مشتری بولیویایی بازطراحی می‌شود و سرانجام در شبکه‌های اجتماعی به فروش می‌رسد.
گزارش اما سویه تاریک این شبکه را نیز نشان می‌دهد: کالاهای تقلبی، بازی با مبدأ و ارزش کالا، مسیرهای پیچیده گمرکی و اقتصادی که بخشی از آن بیرون از دید و کنترل دولت‌ها جریان دارد.
در پایان، «Chic Paris» متولد می‌شود؛ برندی بولیویایی با هویتی فرانسوی و محصولاتی ساخت چین.
این داستان بیش از آنکه درباره یک زن و تجارت جواهر باشد، روایتی از چهره امروز جهانی‌شدن است: شبکه‌ای که چین کارخانه آن است، پلتفرم‌ها بازار آن‌اند و هزاران تاجر کوچک در جهان جنوب بازیگران روزمره آن.
🔗 متن کامل گزارش در لوموند دیپلماتیک فارسی
#منتخب_فرهیختگان
#لوموند_دیپلماتیک
#چین
#جهانی‌شدن
#تجارت_جهانی
#نمایشگاه_کانتون
#اقتصاد_چین
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4🤬1
🔴 جامعه برای بقا خواهد جنگید
✍️ مرضیه حاجی‌هاشمی
سقوط ارزش پول ملی فقط به معنای گران‌تر شدن کالاها نیست؛ به تعبیر مرضیه حاجی‌هاشمی، «سقوط از امکان پیش‌بینی آینده» نیز هست.
او در یادداشتی تازه، هم‌زمانی فشار شدید اقتصادی، محدودیت درآمدهای ارزی و کاهش ارزش پول ملی را از منظر جامعه‌شناختی بررسی می‌کند و می‌پرسد جامعه تا کجا توان «جذب بحران» را خواهد داشت؟
به باور او، نخستین واکنش یک جامعه تحت فشار الزاماً اعتراض خیابانی نیست. خانواده‌ها ابتدا می‌کوشند با کاهش مصرف، خرج‌کردن پس‌انداز، فروش دارایی، شغل دوم، کمک خانوادگی یا مهاجرت خود را با وضعیت تازه سازگار کنند.
اما این ظرفیت نامحدود نیست.
با فرسوده‌شدن منابع خانوار، افق تصمیم‌گیری نیز کوتاه‌تر می‌شود: ازدواج و فرزندآوری به تعویق می‌افتد، آموزش و سرمایه‌گذاری دشوارتر می‌شود و افراد به جای ساختن آینده، بیش از پیش درگیر عبور از امروز می‌شوند.
حاجی‌هاشمی میان دو ظرفیت تمایز می‌گذارد: ظرفیت دولت برای جذب و مدیریت بحران و ظرفیت جامعه برای تحمل آن. از نگاه او، اگر هر دو هم‌زمان تحلیل بروند، بحران اقتصادی می‌تواند به بحران اعتماد، حکمرانی و در نهایت تقابل‌های اجتماعی شدیدتر منجر شود.
او هشدار می‌دهد سکوت یا انفعال موقت جامعه را نباید الزاماً نشانه ثبات دانست؛ جامعه‌ای که پی‌درپی امکان برنامه‌ریزی برای آینده را از دست می‌دهد، ممکن است به مرحله‌ای برسد که کنش جمعی را نه صرفاً برای اعتراض، بلکه برای حفظ بقا ضروری ببیند.
«جامعه پیش از آنکه الزاماً به خیابان بیاید، ممکن است ابتدا افق آینده خود را از دست بدهد.»
و نتیجه‌ای که نویسنده از این روند می‌گیرد، در عنوان یادداشت خلاصه شده است:
«جامعه برای بقا خواهد جنگید.»

🔗 متن کامل یادداشت مرضیه حاجی‌هاشمی:

#صدای_فرهیختگان
#مرضیه_حاجی‌هاشمی
#فقر
#تورم
#بحران_اقتصادی
#جامعه_ایران
#اعتراضات_اجتماعی
#کاهش_ارزش_پول
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤5🤔2🔥1
🔴 روز جهانی معلم؛ ۴۷ معلم در زندان، بازداشت یا تبعید
امروز، پنجم اکتبر، روز جهانی معلم است؛ روزی برای پاسداشت کسانی که آموزش نسل‌های آینده را بر دوش دارند.
اما گزارش تازه هرانا از ایران، تصویر دیگری نیز پیش روی ما می‌گذارد:
دست‌کم ۴۷ معلم شاغل و بازنشسته اکنون در زندان، بازداشت یا تبعید به سر می‌برند.
بر اساس اطلاعات گردآوری‌شده توسط هرانا:
▪️ ۱۳ معلم در حال تحمل حبس‌اند

▪️ ۳۲ معلم در بازداشت‌اند

▪️ ۲ معلم دوران تبعید را می‌گذرانند

▪️ این افراد در ۱۹ استان پراکنده‌اند.
در میان آنان احکام بسیار سنگینی نیز دیده می‌شود. بنا بر گزارش هرانا، علیرضا مرداسی با حکم دو بار اعدام و یک سال حبس مواجه است؛ مجموع احکام جواد لعل‌محمدی به ۲۱ سال، حکم هاشم خواستار به ۱۸ سال و شش ماه و حکم محمدحسین سپهری به ۱۱ سال و ۹ ماه حبس می‌رسد.
فهرست گزارش‌شده، معلمانی از خراسان رضوی و خوزستان تا فارس، کردستان، تهران، آذربایجان غربی و دیگر استان‌ها را دربرمی‌گیرد؛ شماری نیز با مجازات‌هایی چون اخراج از آموزش‌وپرورش، شلاق، ممنوعیت خروج از کشور یا تبعید روبه‌رو شده‌اند.
روز جهانی معلم در سال ۲۰۲۶ مصادف با شصتمین سالگرد توصیه‌نامه تاریخی یونسکو و سازمان بین‌المللی کار درباره جایگاه، حقوق و شرایط حرفه‌ای معلمان است.
پاسداشت معلم فقط با گل و پیام تبریک معنا پیدا نمی‌کند؛ شأن معلم با حق آموزش، امنیت شغلی، آزادی بیان و امکان مطالبه‌گری مسالمت‌آمیز گره خورده است.
🔗 متن کامل گزارش به نقل از مهدی محمودیان
#صدای_فرهیختگان
#روز_جهانی_معلم
#معلمان
#حقوق_معلمان
#آموزش
#حقوق_بشر
#فرهیختگان راهی به رهایی
😢7🔥2❤1
🔴 علی مانده است و حوضش!
ارزیابی هزینه و فایده بستن تنگه هرمز
✍️ حامد پاک‌طینت
چند ماه پس از بحران تنگه هرمز، شاید وقت آن رسیده باشد به‌جای شعار، ترازنامه این سیاست را با عدد و رقم بررسی کنیم.
داده‌های کپلر نشان می‌دهد کشورهای نفتی منطقه، با وجود اختلال شدید در هرمز، توانسته‌اند بخش بزرگی از صادرات خود را احیا کنند.
در سپتامبر، صادرات تأییدشده نفت عربستان دست‌کم به حدود ۵.۱ میلیون بشکه در روز، امارات به ۳.۲ میلیون و عراق به ۲.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است.
آنها راه‌های تازه‌ای پیدا کرده‌اند:
عربستان بخشی از نفت خود را از خط لوله شرق ـ غرب و بنادر دریای سرخ صادر می‌کند؛ امارات ظرفیت فجیره در بیرون تنگه هرمز را به کار گرفته و هم‌زمان استفاده از انتقال کشتی‌به‌کشتی افزایش یافته است. عراق، کویت و قطر نیز با وجود نداشتن چنین مسیرهای جایگزین گسترده‌ای، بخشی از صادراتشان را از مسیر هرمز از سر گرفته‌اند.
اما ایران، کشوری که قرار بود بستن هرمز مهم‌ترین اهرم فشارش باشد، خود با سقوط صادرات نفت روبه‌رو شده است.
کپلر می‌گوید ساختار صادرات منطقه عملاً بازطراحی شده: حدود ۶۰ درصد نفت غیرایرانی همچنان از هرمز می‌گذرد، ۲۳ درصد از مسیر دریای عمان ـ عمدتاً فجیره ـ و ۱۷ درصد از دریای سرخ خارج می‌شود.
به تعبیر پاک‌طینت:
«علی مانده است و حوضش!»
نفت گران شد؛ اما پرسش اساسی این است:
سهم ایران از این افزایش قیمت چه بود؟
اگر هدف بستن هرمز افزایش قدرت چانه‌زنی ایران بود، اکنون باید بدون تعارف پرسید این اهرم در عمل چه میزان فشار بر طرف مقابل وارد کرده و چه میزان هزینه برای خود ایران ساخته است؟
پاک‌طینت معتقد است همین تغییر موازنه اقتصادی یکی از عواملی است که می‌تواند کاهش انگیزه واشنگتن برای دادن امتیاز در مذاکرات را توضیح دهد.
این بخش تحلیل نویسنده است، نه نتیجه قطعی داده‌های کپلر؛ اما پرسشی که طرح می‌کند جدی است:
اگر دیگران توانسته‌اند خود را با هرمز نیمه‌بسته تطبیق دهند، در حالی که صادرات نفت ایران به نزدیک صفر رسیده، آیا مهم‌ترین اهرم فشار ایران در حال تبدیل‌شدن به اهرم فشار علیه خود ایران نیست؟
و شاید معیار نهایی هر سیاست همین باشد:
نه اینکه چقدر برای دیگران هزینه ساخته‌ایم؛ بلکه اینکه حاصل نهایی آن برای منافع ملی ایران چه بوده است.

متن کامل یادداشت حامد پاک‌طینت

#صدای_فرهیختگان
#حامد_پاک‌طینت
#تنگه_هرمز
#نفت
#اقتصاد_ایران
#منافع_ملی
#تحریم
#دیپلماسی
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍11❤4👎3
فرهیختگان
اصغر ولایتی تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
رامین رئیسی
اصفهان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢22❤3🔥3👎2
🔴 یک شب برای عشق؛ صبح برای اعدام
حامد بهداد در واکنش به سرنوشت مهشاد کشانی و علیرضا سپاهی، تصویری کوتاه و تلخ منتشر کرد:
«مهشاد و علیرضای عزیز، پیوندتان مبارک»
علیرضا سپاهی و مهشاد کشانی، هر دو از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، در زندان با یکدیگر عقد کردند؛ پیوندی که تنها یک روز دوام آورد.
آن‌ها حتی پس از خوانده‌شدن خطبه عقد نیز فرصت دیدار حضوری پیدا نکردند.
بامداد دوشنبه ۱۳ مهر، حکم اعدام علیرضا سپاهی در زندان دستگرد اصفهان اجرا شد.
یک روز برای ثبت یک پیوند؛

و صبحی که مجالی برای زندگی مشترک باقی نگذاشت.

#صدای_فرهیختگان
#علیرضا_سپاهی
#مهشاد_کشانی
#حامد_بهداد
#مجازات_اعدام
#حق_حیات
#فرهیختگان راهی به رهایی
😢24❤5👎3🔥2👍1
🔴 خفتگان بیدار شوند…

«کاش سحرگاهان
به جای اذان
اسرافیل در شیپورش می‌دمید
تا به جای آنکه بیداران به دار شوند
خفتگان بیدار شوند…»
✍️ افسانه نجاتی

گاهی چند سطر، تمام اندوه یک سحرگاه را در خود جا می‌دهد؛ سحرگاهی که در آن، یکی به دار می‌رود و دیگری هنوز در خواب است.
#صدای_فرهیختگان
#افسانه_نجاتی
#مجازات_اعدام
#حق_حیات
#فرهیختگان راهی به رهایی
😢19👍1👎1
🔴 خبر فوری | نوبل پزشکی ۲۰۲۶؛ روشن‌کردن کلیدهای مغز با نور
🏅 جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۲۰۲۶ به‌طور مشترک به سه دانشمند رسید:
کارل دایسروت

دانشگاه استنفورد و مؤسسه پزشکی هاوارد هیوز
پیتر هگمان

دانشگاه هومبولت برلین
گئورگ ناگل

دانشگاه وورتسبورگ
مجمع نوبل این جایزه را برای کشفیات آنان درباره «کانال‌های یونی حساس به نور و اپتوژنتیک» اعطا کرده است.
🔬 اما اپتوژنتیک چیست و چرا اهمیت دارد؟
داستان از یک جلبک تک‌سلولی آغاز شد.
هگمان و ناگل در پژوهش درباره اینکه جلبک کلامیدوموناس چگونه به سوی نور حرکت می‌کند، به پروتئینی به نام کانال‌رودوپسین رسیدند. این پروتئین با تابش نور آبی، کانالی را در غشای سلول باز می‌کند و عبور یون‌ها می‌تواند یک پیام الکتریکی ایجاد کند.
دایسروت گام تعیین‌کننده بعدی را برداشت: ژن این پروتئین را وارد سلول‌های عصبی کرد و نشان داد که می‌توان فعالیت نورون‌ها را با نور کنترل کرد.
این فناوری «اپتوژنتیک» نام گرفت.
💡 به زبان ساده، دانشمندان به ابزاری دست یافتند که با آن می‌توانند گروه‌های مشخصی از سلول‌های عصبی را در مغز زنده، با دقت بسیار بالا و به کمک نور فعال یا غیرفعال کنند.
اپتوژنتیک امکان داد پژوهشگران از مشاهده صرف فعالیت مغز فراتر بروند و رابطه علت و معلولی میان مدارهای عصبی و حافظه، احساسات و رفتار را آزمایش کنند.
امروز این روش به یکی از ابزارهای مهم علوم اعصاب تبدیل شده و پژوهشگران از آن برای شناخت مدارهای عصبی مرتبط با حافظه، رفتار و اختلالات عصبی و روان‌پزشکی استفاده می‌کنند. کاربردهای بالینی آن نیز، از جمله برای کمک به بازیابی بینایی، در دست بررسی است.
کشفی که از پرسشی درباره حرکت یک جلبک به سوی نور آغاز شد، سرانجام ابزاری در اختیار بشر گذاشت تا یکی از پیچیده‌ترین پدیده‌های طبیعت را بهتر بشناسد:
مغز انسان.
🏅 بیانیه رسمی جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی ۲۰۲۶
#منتخب_فرهیختگان
#نوبل_۲۰۲۶
#جایزه_نوبل
#اپتوژنتیک
#علوم_اعصاب
#مغز
#کارل_دایسروت
#پیتر_هگمان
#گئورگ_ناگل
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👎1
🔴 وقتی «مقاومت» جای منافع ملی می‌نشیند
🎥 گفت‌وگوی اکبر کرمی و رضا فانی یزدی
آیا بخشی از چپ که سیاست منطقه‌ای جمهوری اسلامی را با ادبیات «محور مقاومت» صورت‌بندی و توجیه می‌کند، در عمل از همان منطقی پیروی نمی‌کند که سال‌ها منتقد آن بوده است؟
گفت‌وگوی اکبر کرمی و رضا فانی یزدی از همین پرسش آغاز می‌شود: چرا زبان «چپ محور مقاومتی» می‌تواند به زبان گروه‌های فشار شبیه شود؟
مسئله فقط چپ و راست نیست. پرسش بنیادی‌تر این است که در تحلیل سیاست خارجی ایران، نقطه عزیمت ما چیست: یک ایدئولوژی فراملی یا منافع ملی و زندگی مردم ایران؟
هر جریان سیاسی، با هر سابقه و عنوانی، هنگامی که رنج و هزینه تحمیل‌شده بر جامعه ایران را در پای یک آرمان ژئوپلیتیک فرعی می‌کند، باید در برابر یک پرسش ساده پاسخ‌گو باشد:
این سیاست دقیقاً چه دستاوردی برای مردم ایران دارد و هزینه‌اش را چه کسانی می‌پردازند؟
شاید اختلاف اصلی نیز همین‌جا باشد؛ میان سیاستی که ایران را وسیله تحقق یک آرمان بزرگ‌تر می‌بیند و سیاستی که ایران و منافع شهروندانش را موضوع اصلی سیاست می‌داند.
▶️ تماشای گفت‌وگوی کامل اکبر کرمی و رضا فانی یزدی در یوتیوب
#صدای_فرهیختگان
#اکبر_کرمی
#رضا_فانی_یزدی
#چپ
#محور_مقاومت
#منافع_ملی
#سیاست_خارجی
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3🔥1
🔴 فاصله حصرنشینی تا صدرنشینی
✍️ حسین جعفری
محمدعلی کریمی، مدیرکل حراست وزارت بازرگانی در دوران جنگ، در خاطره‌ای از دوران نخست‌وزیری میرحسین موسوی نقل می‌کند که درباره استخدام فرزند یکی از رؤسای وقت سه قوه، موسوی نوشته بود:
«اگر ایشان می‌خواهد در دولت خدمت کند، باید تعهد کتبی گرفته شود که نوکر ملت باشد. اگر می‌خواهد همزمان در دولت کاسبی کند، برود در بیرون از دولت کاسبی کند.»
به روایت کریمی، حتی نسبت خانوادگی فرد موردنظر با یکی از عالی‌ترین مقامات وقت نیز موجب چشم‌پوشی از این سخت‌گیری نشده بود.
حسین جعفری با بازخوانی این خاطره، آن را به سرنوشت سیاسی میرحسین موسوی پیوند می‌زند و می‌نویسد اگر موسوی در برابر مفاسد، رانت‌جویی و «آقازاده‌ها» اهل مدارا بود و به جای اصرار بر پاسخگویی صاحبان قدرت، با مناسبات موجود همراهی می‌کرد، شاید امروز به جای «حصرنشینی»، در «صدر» قرار داشت.
از نگاه نویسنده، فاصله حصرنشینی و صدرنشینی گاه همان فاصله میان «نوکری مردم» و چشم‌پوشی از رانت و فساد صاحبان قدرت است.
#صدای_فرهیختگان
#حسین_جعفری
#میرحسین_موسوی
#فساد
#رانت
#آقازاده
#پاسخگویی
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤8👍3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🇺🇸 رابرت دنیرو: نترسید؛ بروید و رأی بدهید
رابرت دنیرو در یک پیام ویدئویی خطاب به رأی‌دهندگان آمریکایی، از آنها خواسته است در انتخابات شرکت کنند:
«قدرت در دست مردم است. از این قدرت استفاده کنید؛ منتظر نمانید، پای کار بیایید و رأی بدهید.»
او از رأی‌دهندگان می‌خواهد وضعیت ثبت‌نام، قوانین و مهلت‌های انتخاباتی ایالت خود را از قبل بررسی کنند تا هنگام رأی‌دادن با مشکل مواجه نشوند.
تندترین بخش پیام دنیرو جایی است که از احتمال حضور مأموران مهاجرت برای ایجاد ترس در اطراف حوزه‌های رأی‌گیری سخن می‌گوید و از مخاطبانش می‌خواهد مرعوب نشوند و مسیرشان را ادامه دهند:
«از آن افراد نترسید.»
پیامی کوتاه با یک محور روشن:

قدرت سیاسی فقط در دست صاحبان قدرت نیست؛ رأی‌دهندگان نیز سهم خود را از آن دارند.
#منتخب_فرهیختگان
#رابرت_دنیرو
#انتخابات_آمریکا
#حق_رأی
#مشارکت_سیاسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤6👍5🔥1
📚 مجتهد شبستری: «دین‌داری عقلی و اقلّی»؛ کتابی برای گفت‌وگوی عقلانی با نسل جوان
✍️ محمد مجتهد شبستری
محمد مجتهد شبستری در یادداشتی تازه، کتاب «درس‌گفتارهایی در دین‌داری عقلی و اقلّی برای اولیا و مربیان» اثر عبدالکریم سروش را به خانواده‌ها و مربیانی پیشنهاد کرده است که با یک پرسش دشوار روبه‌رو هستند:
در روزگار مدرن و سکولار، چگونه می‌توان درباره دین با نسل جوان سخن گفت، بی‌آنکه عقل را به سود ایمان یا ایمان را به سود عقل کنار گذاشت؟
به نوشته شبستری، سروش در این کتاب می‌کوشد صورتی از «دینداری عقلی و حداقلی» را، متناسب با نوجوانان زیر ۱۸ سال، برای والدین و مربیان توضیح دهد.
اهمیت یادداشت شبستری اما فقط در ستایش کتاب نیست؛ او هم‌زمان مرز اختلاف فکری خود با سروش را نیز روشن می‌کند.
شبستری تصریح می‌کند که با برخی ایده‌ها و تعبیرهای مطرح‌شده در کتاب ــ از جمله تفکیک فهم دین از خود دین و بحث ذاتیات و عرضیات دین ــ اختلاف نظر دارد و پیش‌تر نقد خود را در دو مقاله توضیح داده است.
با این همه، داوری نهایی او درباره کتاب مثبت است:
اختلاف نظری با نویسنده، مانع از دیدن سودمندی محتوای اصلی کتاب نیست.
شاید همین نکته، یادداشت کوتاه شبستری را خواندنی‌تر می‌کند: دو متفکر برجسته نواندیشی دینی می‌توانند درباره مبانی فهم دین اختلافی جدی داشته باشند، اما این اختلاف مانع توصیه یک اثر سودمند به نسل تازه و مربیان آن نشود.
🔗 یادداشت محمد مجتهد شبستری

همچنین بخوانید:
🔗 «آیا خداوند دین نازل کرده است؟»
🔗 «خدا کتاب نازل کرده است»

#منتخب_فرهیختگان
#محمد_مجتهد_شبستری
#عبدالکریم_سروش
#نواندیشی_دینی
#دین
#تربیت
#نسل_جوان
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8
🔹 حوزه علمیه از نمای نزدیک؛ آنچه از طلبه‌ها کمتر شنیده‌ایم
🎙 گفت‌وگو با محمد موسوی عقیقی، نویسنده و پژوهشگر دین
حوزه علمیه از درون چگونه کار می‌کند؟ طلبه‌ها چگونه زندگی می‌کنند؟ قم و نجف چه تفاوتی دارند؟ نسبت حوزه با قدرت سیاسی چیست و آیا هر حکم شرعی الزاماً باید به اجبار حکومتی تبدیل شود؟
محمد موسوی عقیقی در گفت‌وگویی تفصیلی با انصاف‌نیوز، تصویری متفاوت از کلیشه رایج درباره «روحانیت» ارائه می‌کند؛ تصویری که در آن حوزه یک مجموعه یکپارچه با عقاید و منافع یکسان نیست.
او از تفاوت مهم قم و نجف می‌گوید: نجف ساختاری تاریخی‌تر و کمتر بوروکراتیک دارد، در حالی که قم با مرکز مدیریت، مراحل آموزشی، امتحان، ثبت‌نام و ضوابط سازمانی، نهادمندتر شده است. با این حال تأکید می‌کند که آزادی سازمانی بیشتر در نجف را نباید لزوماً معادل آزاداندیشی بیشتر دانست.
بخش دیگری از گفت‌وگو به اقتصاد طلاب اختصاص دارد. موسوی عقیقی با این تصور که طلبگی الزاماً راهی برای رسیدن به قدرت و ثروت است مخالفت می‌کند و از طلاب بسیاری می‌گوید که برای تأمین زندگی، در کنار تحصیل ناچار به کارهای دیگری هستند.
اما یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌ها به حجاب مربوط است:
«وجوب شرعی» لزوماً به معنای «الزام حکومتی» نیست.
به روایت او، حتی اگر فقیهی حجاب را واجب بداند، از این گزاره به‌تنهایی نمی‌توان نتیجه گرفت که حکومت موظف است آن را با ابزار الزام اجرا کند. تصمیم درباره اجرای اجتماعی احکام، به باور او، نیازمند حضور فقیه در کنار جامعه‌شناس، روان‌شناس، سیاست‌گذار و نمایندگان جامعه است.
گفت‌وگو همچنین به تفاوت دیدگاه‌ها درباره ولایت فقیه، جریان صادق شیرازی، رابطه حوزه با حکومت، حضور زنان در نهادهای دینی و سیاسی و حتی عرف حاکم بر عنوان‌هایی چون «حجت‌الاسلام» و «آیت‌الله» می‌پردازد.
حاصل این گفت‌وگو شاید پیش از هر چیز یادآوری یک نکته باشد: برای شناخت حوزه، باید از تصور «روحانیت به‌مثابه یک بلوک یکدست» فاصله گرفت و اختلافات فکری، اقتصادی و نهادی درون آن را دید.

🎥 ویدئو گفتگو را در یوتیوب ببینید

🔗 متن کامل گفت‌وگو در انصاف‌نیوز

#منتخب_فرهیختگان
#محمد_موسوی_عقیقی
#حوزه_علمیه
#حوزه_قم
#حوزه_نجف
#حجاب_اجباری
#روحانیت
#فرهیختگان روزن آگاهی
🔥4❤1🤬1
🔴 رضا علیجانی: در «قفل‌شدگی ترافیک سیاست» هستیم
🎙 گفت‌وگوی رضا علیجانی با حسن اعتمادی
رضا علیجانی وضعیت امروز جامعه ایران را با تعبیر «قفل‌شدگی ترافیک سیاست» توصیف می‌کند؛ جامعه‌ای که به تحلیل او، هم‌زمان زیر فشار بحران معیشتی، خاطره خشونت اعتراضات گذشته و نگرانی از جنگ خارجی قرار گرفته است.
او این سکوت را «سکوت قبرستانی» نمی‌داند:
«همه درباره سیاست حرف می‌زنند، ولو یأس‌آلود و مستأصل؛ ولی از سیاست فاصله نگرفته‌اند.»
از نگاه علیجانی، فاصله میان جنبش‌های اعتراضی در دو دهه گذشته کوتاه‌تر و دامنه اجتماعی و جغرافیایی آنها گسترده‌تر شده است. در عین حال فقر می‌تواند دو اثر متفاوت داشته باشد: گاه جامعه را از سیاست دور کند و گاه زمینه اعتراض‌های ناگهانی را فراهم آورد.
بخش مهم گفت‌وگو به آینده اعتراضات و اختلاف راهبردها در میان مخالفان جمهوری اسلامی اختصاص دارد.
علیجانی از دو رویکرد متفاوت سخن می‌گوید: رویکردی که بر توازن قوا، پرهیز از خشونت و جلوگیری از دوقطبی‌سازی جامعه تأکید دارد؛ و رویکردی که به گفته او به سوی رادیکال‌تر کردن رویارویی و حتی طرح استفاده از سلاح حرکت می‌کند.
او در عین حال تأکید می‌کند که معلوم نیست جامعه تا چه اندازه از توصیه هیچ‌یک از این جریان‌های سیاسی پیروی کند؛ زیرا به ارزیابی او، اپوزیسیون در وضعیت کنونی از قدرت اجتماعی تعیین‌کننده‌ای برخوردار نیست و بخشی از جامعه نیز نسبت به مجموعه نیروهای مخالف سرخورده شده است.
راه پیشنهادی علیجانی برای نیروهای تحول‌خواه، تولید محتوای واقع‌بینانه، گسترش همگرایی و تقویت شبکه‌های اجتماعی در داخل و خارج کشور است؛ مسیری که به باور او می‌تواند به دموکراتیک‌تر و کم‌هزینه‌تر شدن جنبش‌های آینده کمک کند.
و امید سیاسی‌اش را چنین صورت‌بندی می‌کند:
«امیدوارم آینده سیاسی ایران و جنبش‌های اعتراضی‌اش در امتداد جنبش سبز و جنبش زن، زندگی، آزادی باشد.»
🎧 فایل صوتی کامل گفت‌وگوی رضا علیجانی با حسن اعتمادی
#منتخب_فرهیختگان
#رضا_علیجانی
#حسن_اعتمادی
#جنبش_اعتراضی
#جامعه_مدنی
#اپوزیسیون
#زن_زندگی_آزادی
#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥1
🔴 روزگار محسن؛ روایت بازاری که اعتبار، سرمایه بود
📗 رونمایی از کتاب تازه محسن جلال‌پور
«روزگار محسن» نه کتابی درباره نظریه‌های اقتصادی است و نه شرح رسمی زندگی یک فعال اقتصادی؛ مجموعه‌ای است از روایت‌ها و خرده‌روایت‌های محسن جلال‌پور از خانواده، کودکی، محله و بازار کرمان.
روایت نسلی که کسب‌وکار را در بازاری آموخت که در آن، پیش از قراردادهای مفصل و سازوکارهای پیچیده، اعتماد و اعتبار شخصی بخشی از سرمایه آدم‌ها بود.
آیین رونمایی و جشن امضای این کتاب با حضور جمعی از چهره‌های اقتصاد، فرهنگ، هنر و بخش خصوصی برگزار شد؛ از محمود دولت‌آبادی و هوشنگ مرادی کرمانی تا موسی غنی‌نژاد، محمد طبیبیان، مسعود نیلی و سروش صحت.
«روزگار محسن» از خلال خاطرات شخصی نویسنده، پنجره‌ای نیز به تاریخ اجتماعی کسب‌وکار در ایران باز می‌کند؛ به مناسبات خانوادگی، فرهنگ بازار و شیوه‌ای از تجارت که خوشنامی و اعتماد می‌توانست خود نوعی دارایی اقتصادی باشد.
در روزگاری که از بحران اعتماد در اقتصاد ایران بسیار سخن گفته می‌شود، شاید جذاب‌ترین وجه این خاطرات همین باشد: بازگشت به جهانی که در آن «اعتبار» فقط عددی در حساب بانکی نبود؛ سرمایه‌ای بود که سال‌ها طول می‌کشید ساخته شود.
📚 معرفی و تهیه کتاب «روزگار محسن»
#منتخب_فرهیختگان
#محسن_جلال‌پور
#روزگار_محسن
#اقتصاد_ایران
#بازار
#بخش_خصوصی
#تاریخ_اجتماعی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍4❤1
🔴 مجتهد شبستری به پزشکیان: مدارس را به پادگان نماز اجباری تبدیل نکنید
✍️ محمد مجتهد شبستری
محمد مجتهد شبستری در یادداشتی خطاب به مسعود پزشکیان، از برنامه وزارت آموزش‌وپرورش برای گسترش اقامه نماز جماعت در مدارس انتقاد کرده و هشدار داده است که تبدیل عبادت به تکلیف اداری، نتیجه‌ای خلاف تربیت دینی خواهد داشت.
او می‌نویسد نیایش خداوند باید با انتخاب، اراده و قصد قربتِ نیایشگر انجام شود و اگر دانش‌آموز با اکراه و اجبار به نماز واداشته شود، آنچه باقی می‌ماند نه عبادت، بلکه «نمایشی دروغین» است.
شبستری با صراحت می‌نویسد:
«نماز اجباری به مراتب از حجاب اجباری زیان‌بارتر و ریاکارانه‌تر است.»
او سپس سخن پیشین پزشکیان درباره اجرا نکردن قانون حجاب را یادآوری می‌کند؛ همان‌جا که رئیس‌جمهور گفته بود: «من در برابر مردم نخواهم ایستاد.»
شبستری از پزشکیان می‌خواهد همین منطق را درباره دانش‌آموزان نیز به کار گیرد:
«امروز هم هنگام آن است که دولت شما در برابر هزاران دانش‌آموز کشور که نمی‌خواهند نماز جماعت اجباری بخوانند، نایستد.»
و خطاب به رئیس‌جمهور می‌افزاید:
«به وزیر آموزش و پرورش اجازه ندهید مدارس را به پادگان‌های مذهبی تبدیل کند.»
پرسشی که این یادداشت پیش می‌کشد، فراتر از نماز مدارس است: آیا ایمان را می‌توان با دستور اداری و اجبار حکومتی پرورش داد؟
🔗 متن کامل یادداشت محمد مجتهد شبستری
#صدای_فرهیختگان
#محمد_مجتهد_شبستری
#مسعود_پزشکیان
#آموزش_و_پرورش
#نماز_اجباری
#مدرسه
#آزادی_دین
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍26❤3
🔴 تاریخ را چه کسی به ما یاد داد؟
📗 نگاهی به کتاب تازهٔ یاسمین آلخنسا دربارهٔ سیاست آموزش گذشته در ایران
✍️ویرایش و توشیح تحریریه فرهیختگان

آنچه یک جامعه از گذشتهٔ خود به یاد می‌آورد، فقط حاصل پژوهش‌های تاریخی نیست؛ بخش مهمی از این حافظه در مدرسه و از خلال کتاب‌های درسی شکل می‌گیرد. سیاست آموزش تاریخ تعیین می‌کند کدام شخصیت‌ها قهرمان شوند، کدام رویدادها برجسته بمانند و چه بخش‌هایی به حاشیه رانده شوند. بنابراین، کتاب درسی نه‌فقط روایت گذشته، بلکه ابزاری برای ساختن حافظهٔ جمعی و تعریف هویت نسل‌های آینده است.
بخش بزرگی از آنچه «تاریخ ایران» می‌نامیم، نخستین‌بار نه از کتاب‌های مورخان، بلکه پشت نیمکت‌های مدرسه وارد ذهن ما شده است. پیش از آنکه بسیاری از ما نام تاریخ‌نگاران و پژوهشگران را بشناسیم، از کتاب درسی آموخته بودیم چه کسی قهرمان است و چه کسی خائن؛ کدام واقعه نقطهٔ عطف تاریخ به شمار می‌رود و کدام رویداد را می‌توان در چند سطر پشت سر گذاشت.
کتاب تازهٔ یاسمین آلخنسا با عنوان State Histories: The Politics of Teaching the Past in Iran از همین تجربهٔ آشنا، پرسشی مهم بیرون می‌کشد:
چه کسی تصمیم می‌گیرد یک ملت گذشتهٔ خود را چگونه به یاد بیاورد؟
آلخنسا به جای آنکه بار دیگر تاریخ ایران را روایت کند، سراغ سازوکار ساختن روایت رسمی از تاریخ می‌رود. موضوع اصلی او کتاب‌های درسی‌اند؛ متن‌هایی که ظاهراً قرار است اطلاعات تاریخی را به نسل تازه منتقل کنند، اما هم‌زمان انتخاب می‌کنند چه چیزی دیده شود، چه کسی برجسته شود و چه چیزی در حاشیه بماند.
از این زاویه، کتاب تاریخ مدرسه دیگر متنی خنثی نیست؛ می‌توان آن را نوعی «خودزندگی‌نامهٔ دولت» دانست.
دولت هنگامی که برای دانش‌آموزان از گذشته سخن می‌گوید، ناخواسته یا آگاهانه دربارهٔ خود نیز سخن می‌گوید: مشروعیت من از کجا آمده است؟ وارث چه گذشته‌ای هستم؟ قهرمانان تاریخی من چه کسانی‌اند؟ دشمنان کدام‌اند؟ و تاریخ کشور را باید همچون چه مسیری فهمید؟
یک گذشته، چند روایت
کتاب با آموزش تاریخ در دورهٔ پهلوی آغاز می‌کند و تغییرات آن را پس از انقلاب دنبال می‌کند. جذابیت این مقایسه فقط در یافتن تفاوت میان دو نظام سیاسی نیست؛ مهم‌تر از آن، دیدن تداوم‌ها و گسست‌ها در شیوهٔ روایت گذشته است.
وقایع تاریخی تغییر نمی‌کنند، اما معنایی که نظام‌های سیاسی به آن‌ها می‌دهند، می‌تواند به‌کلی دگرگون شود.
مشروطه همان مشروطه است، اما می‌توان آن را آغاز مهار قدرت مطلقه دانست، داستان دخالت قدرت‌های خارجی روایت کرد یا حلقه‌ای از مبارزهٔ ایرانیان برای قانون و عدالت دید.
در اینجا پرسش از «مشروطه چه بود؟» فراتر می‌رود و به پرسشی دیگر می‌رسد:
چه کسی به ما آموخت مشروطه را چگونه به یاد بیاوریم؟
مصدق نیز نمونه‌ای گویاست. شخصیت تاریخی همان است، اما جایگاه او در حافظهٔ رسمی ثابت نمانده است. روایت ملی‌شدن نفت، کودتای ۲۸ مرداد و مناسبات ایران با قدرت‌های خارجی در دوره‌های مختلف بازتعریف شده‌اند. به همین دلیل، مطالعهٔ تصویر مصدق در کتاب‌های درسی فقط مطالعهٔ یک سیاستمدار نیست؛ بلکه بررسی تغییرات حافظهٔ تاریخی جامعهٔ ایران است.
قدرت فقط تاریخ را نمی‌نویسد؛ حافظه می‌سازد
اهمیت کار آلخنسا شاید در همین جابه‌جایی نگاه باشد. تاریخ فقط مجموعه‌ای از اتفاقاتی نیست که زمانی رخ داده‌اند؛ بلکه مجموعه‌ای از روایت‌ها نیز هست که نسل‌های بعد دربارهٔ آن اتفاقات ساخته‌اند.
در چنین نگاهی، حذف نیز به اندازهٔ افزودن اهمیت دارد و سکوت می‌تواند به اندازهٔ سخن‌گفتن معنادار باشد.
اگر نام شخصیتی از کتاب‌های درسی ناپدید شود، اگر یک واقعه از چند صفحه به یک بند تقلیل یابد، اگر «قهرمان» دیروز به حاشیه برود یا معنای یک رویداد عوض شود، با چیزی بیش از ویرایش یک کتاب آموزشی روبه‌رو هستیم؛ بخشی از حافظهٔ عمومی جامعه در حال بازسازی است.
کتاب درسی از این جهت ابزار قدرتمندی است. میلیون‌ها ایرانی نخستین تصویر خود از شاه، استعمار، روسیه، بریتانیا، مشروطه، مصدق و انقلاب را نه در دانشگاه، بلکه در مدرسه ساخته‌اند.
آن تصویر نخستین ممکن است بعدها با مطالعه، تجربه و مواجهه با روایت‌های دیگر تغییر کند، اما معمولاً بی‌اثر نمی‌شود.
کلاس درس؛ کارخانهٔ کوچک حافظهٔ تاریخی
کودکی که تاریخ می‌خواند، فقط تاریخ یاد نمی‌گیرد. هم‌زمان می‌آموزد چه چیزی ارزش به‌یادآوردن دارد.
می‌آموزد تاریخ کشورش از کجا آغاز می‌شود، چه کسی شایستهٔ ستایش است، از چه کسی باید فاصله گرفت و کدام شکست‌ها، پیروزی‌ها و زخم‌ها باید به حافظهٔ جمعی سپرده شوند.

👇👇
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤4👍4
👆👆
از همین رو، نزاع بر سر کتاب تاریخ در نهایت نزاع بر سر گذشته نیست؛ نزاع بر سر تصویری است که نسل آینده از خود خواهد داشت.
کتاب یاسمین آلخنسا ما را به پرسشی ساده اما ناآرام‌کننده بازمی‌گرداند. شاید پس از سال‌ها خواندن تاریخ، بد نباشد یک‌بار به جای پرسیدن «در گذشته چه اتفاقی افتاد؟»، بپرسیم:
چه کسی به ما گفت چه اتفاقی افتاده است؟
و شاید مهم‌تر:
چه چیزهایی را هرگز به ما یاد ندادند؟
📚 State Histories: The Politics of Teaching the Past in Iran

Yasamin Alkhansa

Palgrave Macmillan, 2026

Cham, Switzerland
#منتخب_فرهیختگان
#یاسمین_آلخنسا
#تاریخ
#تاریخ_نگاری
#کتاب_درسی
#آموزش
#حافظه_تاریخی
#مشروطه
#محمد_مصدق
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍3