فرهیختگان
12.8K subscribers
18.3K photos
9.74K videos
1.55K files
48.2K links
فرهیختگی از آزادیِ اندیشه، گفت‌وگو و خرد آغاز می‌شود.
از زمینِ سنت تا افقِ تجدد، مقصد نه تعصب، که حقیقت است..

۰امام علی(ع):
«شجاع‌تر از خردمند، کسی نیست.»


ارتباط با ادمین:
@IRANIntellectualsAdmin


گفت‌وگو و تبادل نظر:
@iranintellectualsgroup
Download Telegram
🔴 فریدون فروغی؛ صدایی که سانسور خاموشش نکرد
🎙 فریدون فروغی

۹ بهمن ۱۳۲۹ ـ ۱۳ مهر ۱۳۸۰
صدایی خش‌دار، تلخ و معترض؛ صدایی که خیلی زود از موسیقی سرگرم‌کننده فاصله گرفت و به یکی از صداهای متمایز موسیقی پاپ ایران بدل شد.
فریدون فروغی موسیقی را بیشتر به شیوه‌ای خودآموخته فراگرفت. از نوجوانی تحت تأثیر راک، بلوز و خوانندگانی چون ری چارلز بود و از ۱۶سالگی همراه گروه‌های موسیقی روی صحنه رفت.
شهرت گسترده‌اش در سال ۱۳۵۰ و با اجرای «آدمک» و «پروانه من» آغاز شد. چندی بعد «نماز»، «زندون دل»، «تنگنا» و دیگر اجراهایش، شخصیت مستقل او را در موسیقی ایران تثبیت کردند.
اما مسیر فروغی خیلی زود با محدودیت گره خورد. در بخش‌هایی از دهه ۱۳۵۰ صدایش از رادیو و تلویزیون کنار گذاشته شد و خود او بعدها گفته بود اجرای ترانه سیاسی «سال قحطی» یکی از دلایل ممنوع‌الکاری‌اش بوده است.
پس از انقلاب نیز امید او به بازگشت پایدار به صحنه چندان دوام نیاورد.
در سال ۱۳۵۹، فروغی «یار دبستانی من» را برای فیلم از فریاد تا ترور خواند؛ اما صدای او از نسخه نهایی حذف شد و این ترانه بعدها با صدایی دیگر به یکی از شناخته‌شده‌ترین سرودهای اعتراضی چند دهه اخیر بدل شد.
در همان سال‌ها ترانه‌هایی چون «بت‌شکن»، «کوچه شهر دلم»، «قریه من» و «شیاد» را نیز اجرا کرد؛ اما بار دیگر با محدودیت، ممنوعیت و دوری از صحنه روبه‌رو شد.
سال‌ها بعد، در ۱۳۷۹، «می‌تراود مهتاب» بر شعر نیما یوشیج را برای فیلم دختری به نام تندر خواند؛ اجرایی که از آخرین صداهای ثبت‌شده رسمی او در ایران بود.
فروغی در ۱۳ مهر ۱۳۸۰، در پنجاه‌سالگی درگذشت.
زندگی هنری او فقط روایت یک خواننده نیست؛ روایت نسلی از موسیقی ایران است که بارها میان خلاقیت، اعتراض و سانسور گرفتار شد.
صدایش اما، برخلاف سال‌های طولانی سکوت اجباری، باقی ماند.
🔗 درباره زندگی و سال‌های ممنوع‌الکاری فریدون فروغی
#میراث_فرهیختگان
#فریدون_فروغی
#موسیقی_ایران
#موسیقی_پاپ
#آدمک
#یار_دبستانی
#سانسور
#تاریخ_موسیقی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤18
فرهیختگان
رامین رئیسی اصفهان. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
عـلی آرام
شاهین‌شهر. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢22❤5🔥4👎1
🔴 حذف چگونه به خشونت می‌رسد؟
📌 حلقه‌ای که توسعه پایدار را فرسوده می‌کند
✍️ احمد علوی | استاد دانشگاه‌های سوئد
توسعه پایدار فقط افزایش تولید، سرمایه‌گذاری یا رشد اقتصادی نیست. جامعه‌ای ممکن است ثروتمندتر شود، اما اگر گروه‌هایی از شهروندان از فرصت‌های اقتصادی، مشارکت سیاسی، آموزش، بهداشت و حقوق اجتماعی کنار گذاشته شوند، نمی‌توان از توسعه‌ای فراگیر و پایدار سخن گفت.
احمد علوی در مقاله‌ای در چشم‌انداز ایران، رابطه میان سه مفهوم را بررسی می‌کند: حذف اجتماعی، خشونت و توسعه پایدار.
«حذف» زمانی شکل می‌گیرد که گروه‌هایی از جامعه به‌صورت سیستماتیک از منابع و فرصت‌ها محروم شوند؛ این حذف می‌تواند اقتصادی باشد، اما به اقتصاد محدود نمی‌ماند. محرومیت از مشارکت سیاسی، تبعیض قومی، جنسیتی یا مذهبی و نابرابری در دسترسی به آموزش و خدمات درمانی نیز صورت‌های مختلف همین پدیده‌اند.
جامعه‌ای که بخشی از شهروندانش را حذف می‌کند، فقط عدالت را از دست نمی‌دهد؛ بخشی از سرمایه انسانی، اعتماد عمومی و ظرفیت توسعه خود را نیز نابود می‌کند.
علوی برای توضیح رابطه حذف و خشونت به چارچوب مشهور یوهان گالتونگ اشاره می‌کند که خشونت را تنها به درگیری فیزیکی محدود نمی‌داند:
▪️ خشونت مستقیم: از جنگ و سرکوب سیاسی تا خشونت فیزیکی و روانی؛
▪️ خشونت ساختاری: هنگامی که ساختارهای اجتماعی و سیاسی، گروه‌هایی را به‌طور مستمر از حقوق، منابع و فرصت‌ها محروم می‌کنند؛
▪️ خشونت فرهنگی: هنگامی که باورها، ارزش‌ها و سازوکارهای فرهنگی به توجیه یا عادی‌سازی تبعیض و حذف کمک می‌کنند.
اما مسئله مهم‌تر، رابطه دوسویه این پدیده‌هاست.
حذف طولانی‌مدت می‌تواند زمینه خشم، بی‌اعتمادی و واکنش‌های خشونت‌آمیز را فراهم کند؛ خشونت نیز به نوبه خود فقر، تبعیض، محرومیت و حذف را عمیق‌تر می‌کند.
به این ترتیب چرخه‌ای شکل می‌گیرد:
حذف ← بی‌اعتمادی و تعارض ← خشونت ← حذف بیشتر
و هر بار که این چرخه تکرار می‌شود، سرمایه اجتماعی فرسوده‌تر و امکان دستیابی به توسعه پایدار دشوارتر می‌شود.
از این منظر، مبارزه با فقر یا افزایش تولید به‌تنهایی برای توسعه کافی نیست. توسعه زمانی پایدار می‌شود که امکان مشارکت، دسترسی به فرصت‌ها و برخورداری از حقوق برای گروه‌های مختلف جامعه گسترش یابد.
پیام اصلی مقاله را شاید بتوان در یک جمله خلاصه کرد:
جامعه‌ای که توسعه می‌خواهد، نمی‌تواند هم‌زمان بخشی از شهروندانش را از اقتصاد، سیاست و زندگی اجتماعی حذف کند و انتظار ثبات پایدار داشته باشد.
📖 متن کامل مقاله در چشم‌انداز ایران، شماره ۱۵۴
#منتخب_فرهیختگان
#احمد_علوی
#توسعه_پایدار
#حذف_اجتماعی
#خشونت_ساختاری
#فقر
#نابرابری
#سرمایه_اجتماعی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍8
🔴 ویراستار بی‌سواد، ویراستار باسواد
✍️ امید طبیب‌زاده
هیچ‌چیز بدتر از آن نیست که آدم گرفتار ویراستار بی‌سواد شود و هیچ‌چیز هم بهتر از این نیست که خدا ویراستار باسوادی نصیب آدم کند. من هر دو را تجربه کرده‌ام.
ویراستار بی‌سواد معمولاً کار آدم را پر از رنگ قرمز و گاهی آبی می‌کند، بی‌آنکه اتفاق مهمی افتاده باشد: کمی فاصله و نیم‌فاصله، چند مترادف، اندکی پس‌وپیش‌کردن اجزای جمله و گاه دخالت‌های نابجا ــ حتی مخرب ــ در فصل‌بندی کتاب.
اما خدا خیر بدهد به ویراستار باسواد!
چندی پیش کتابم را به ناشری سپردم و او هم آن را برای ارزیابی و اصلاح به ویراستاری داد. نمی‌دانم کیست، هرچند حدس‌هایی دارم؛ اما وقتی نسخه ویرایش‌شده را خواندم، دیدم واقعاً مس را به طلا تبدیل کرده است.
نه درگیر فاصله و نیم‌فاصله شده، نه ترکیب فصل‌ها را به‌هم ریخته و نه بی‌دلیل کلمه‌ای را با کلمه دیگری عوض کرده است.
در عوض، پرسیده:
این تعریفی که از فلان مفهوم داده‌ای با چارچوب نظری خودت سازگار نیست؛ یا تعریف را تغییر بده یا چارچوب نظری را فراخ‌تر کن.
جایی دیگر تذکر داده:
این ادعای عجیب را از کجا آورده‌ای؟ یا دقیقاً ارجاع بده، یا حذفش کن، یا صریح بگو که نظر خودت است!
و جای دیگری متوجه شده اصطلاحاتی که به کار برده‌ام، هرچند درست‌اند، متعلق به بافت نظری دیگری‌اند و برای بحثی که من پیش می‌برم باید از اصطلاحات دقیق‌تری استفاده شود.
تفاوت ویراستار باسواد و بی‌سواد شاید همین‌جاست: یکی ردّ قلمش را روی متن باقی می‌گذارد؛ دیگری کاری می‌کند که نویسنده بهتر فکر کند.
در این زمانه عسرت که دل پر از خون است، این تجربه حسابی حالمان را جا آورد؛ به قول گلشیری، انگار «عرق مبسوطی» بود ــ البته منظور همان عرقی است که کار از تن آدم درمی‌آورد تا چیزی به این مرحله برسد!
شاید از ناشر بخواهم نام ویراستار را بگوید؛ هرچند می‌دانم حرفه‌ای است و احتمالاً نمی‌گوید. شاید هم خودم پیدایش کنم و زنگ بزنم:
استاد، خدا خیرت بدهد؛ خدا پدر و مادرت را اگر هستند زنده بدارد و اگر رفته‌اند رحمت کند.
ویراستار خوب واقعاً همین‌قدر خوب است؛ آبروی نویسنده را می‌خرد و به او جرئت و جسارتِ بهتر کارکردن می‌دهد.

متن کامل یادداشت امید طبیب‌زاده

#منتخب_فرهیختگان
#امید_طبیب‌زاده
#ویرایش
#ویراستاری
#زبان_فارسی
#کتاب
#نویسندگی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤10👍8
🔴 این امید است که آینده ما را می‌سازد
✍️ مرضیه حاجی‌هاشمی
اعدامی دیگر واقع شد؛ اما این‌بار مسئله فقط «نه به اعدام» یا ظالمانه دانستن حکم اعدام نیست.
«علیرضا سپاهی» اعدام شد، در حالی که تنها یک روز پیش از آن، پیمان عقد دائمش را به‌صورت غیابی و وکالتی با نامزد دربندش، «مهشاد»، بسته بود.
اهمیت این ماجرا زمانی آشکار می‌شود که از سطح یک تراژدی شخصی فراتر برویم: به سوی دو انسانی که در برابر مرگ ایستاده‌اند و جامعه‌ای که شاهد این ایستادن و سپس حسرت آخرین دیدار آنهاست.
ازدواج اساساً پیمانی درباره آینده و زندگی مشترک است؛ اما مهشاد در شرایطی به آینده «بله» می‌گوید که می‌داند ممکن است تنها چند ساعت بعد، پیش از آنکه زندگی مشترکشان آغاز شود، همسرش برای همیشه برود.
در ظاهر و مطابق واقعیت تلخ موجود، این «بله» نه به لباس عروسی که به رخت عزا می‌رسد. اما انسان همیشه مطابق محاسبات واقعیت «بله» نمی‌گوید؛ گاهی با عشق و امید به تغییر همان واقعیت، ولو به‌گونه‌ای معجزه‌آسا، تصمیمی شگرف می‌گیرد.
اینجاست که عظمت تصمیم مهشاد آشکار می‌شود: او اجازه نداد محاسبه واقعیت، معنای انتخابش را تعیین کند.
منطق محاسبه می‌گفت وقتی فردا او وجود ندارد، ازدواج چه معنایی دارد؟ اما پاسخ این دو انسان گویی این بود: اتفاقاً چون ممکن است فردایی نباشد، امروز باید پیوند خود را ثبت کنیم.
در سطح اجتماعی، این انتخاب معنایی فراتر پیدا می‌کند. قدرت سیاسی مرگ را به آینده زندگی تحمیل کرده بود، اما آنها آینده‌ای را انتخاب کردند که ظاهراً دیگر وجود نداشت.
قدرت می‌تواند زمان مرگ یک انسان را تعیین کند؛ اما الزاماً نمی‌تواند معنایی را که او در آخرین ساعات زندگی‌اش به حیات می‌دهد، تعیین کند.
از این منظر، عقد مهشاد و علیرضا نوعی بازپس‌گیری عاملیت بود. آنها نمی‌توانستند حکم را تغییر دهند؛ اما می‌توانستند تصمیم بگیرند آخرین ساعات زندگی علیرضا فقط «شب پیش از اعدام» نباشد.
آن شب، شب ازدواجشان نیز بود.
سوی دیگر این تراژدی، جامعه است. جامعه ایران فقط شاهد اعدام یک انسان نبود؛ شاهد آخرین تلاش‌های انسانی نیز بود: تلاش برای جلوگیری از اعدام، تلاش برای ثبت عشق و سپس تلاش برای آخرین دیدار.
علیرضا سرانجام اعدام شد، بی‌آنکه بتواند همسر تازه‌عقدشده‌اش را برای آخرین بار ببیند.
اینجاست که مسئله از سطح حقوقی به سطح اخلاقی و عاطفی منتقل می‌شود. جامعه فقط نمی‌پرسد «چرا او اعدام شد؟»؛ می‌پرسد:
چرا حتی آخرین دیدار ممکن نشد؟ چه کسی از این دیدار آسیب می‌دید؟
این پرسش برای وجدان جمعی سنگین است. آخرین دیدار یکی از انسانی‌ترین آیین‌های مواجهه با مرگ است. وقتی همین امکان نیز گرفته می‌شود، جامعه آن را نه ضرورتی امنیتی، بلکه امتناع از اعطای یک حداقل انسانی تجربه می‌کند.
و اینجاست که سوگ می‌تواند به خشم تبدیل شود.
این داستان فقط داستان یک اعدام نیست؛ داستان لحظه‌ای است که عشق خصوصی به حافظه عمومی، سوگ به خشم و ترس به امید تبدیل می‌شود.
قدرت می‌تواند مرگ را تحمیل کند؛ اما انسان، حتی در آستانه مرگ، هنوز می‌تواند معنای آخرین لحظه زندگی خود را انتخاب کند.
و این امید است که آینده ما را می‌سازد.
🔗 متن کامل یادداشت مرضیه حاجی‌هاشمی
#صدای_فرهیختگان
#مرضیه_حاجی‌هاشمی
#علیرضا_سپاهی
#مهشاد_کشانی
#مجازات_اعدام
#حق_حیات
#نه_به_اعدام
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤15👍4🤬2
🔴 حق پیشادینی است؛ اما تحقق حق، پس از آن آغاز می‌شود
📗 پاسخ به محمد عثمانی و نقدی بر نسبت دین، حقوق بشر و روشنفکری دینی
✍️ علیرضا معینی
آیا انسان پیش از آنکه مسلمان، مسیحی، بهایی، آتئیست یا پیرو هر باور دیگری باشد، صاحب حق است؟
علیرضا معینی در پاسخ به مقاله محمد عثمانی با عنوان «حقوق بشر منهای دین؛ نقدی بنیادین به روشنفکری دینی و عبدالکریم سروش از منظر حقوق اقلیت‌ها»، پاسخ را روشن می‌داند:
آری؛ حق انسان پیشادینی است.
اما به باور او، پذیرفتن این اصل پایان مسئله نیست؛ تازه از همین نقطه، دشوارترین بخش ماجرا آغاز می‌شود:
چگونه جامعه‌ای می‌سازیم که نه فقط در قانون، بلکه در فرهنگ و رفتار روزمره نیز بپذیرد انسانی که باور و شیوه زندگی‌اش را «ناحق» می‌داند، همچنان صاحب حق است؟
معینی میان دو سطح تمایز می‌گذارد: «مبنای حق» و «تحقق اجتماعی حق».
اینکه انسان بماهو انسان دارای حقوق بنیادی است، یک گزاره هنجاری است؛ اما اینکه جامعه‌ای با قرن‌ها سنت دینی، خانوادگی، جنسیتی و فرهنگی بتواند این حقوق را در مناسبات واقعی خود به رسمیت بشناسد، مسئله‌ای تاریخی و جامعه‌شناختی است.
از همین‌جا مفهوم «حق ناحق بودن» اهمیت پیدا می‌کند.
حق ناحق بودن به این معنا نیست که همه انتخاب‌ها اخلاقاً درست‌اند؛ بلکه یعنی حتی اگر فرد یا اکثریت، رفتار دیگری را نادرست بداند، نمی‌تواند از این داوری اخلاقی نتیجه بگیرد که حکومت مجاز است حقوق شهروندی او را سلب کند.
معینی سپس به عبدالکریم سروش و درس‌گفتارهای «دین و قدرت» می‌پردازد و معتقد است نباید توصیف تاریخی سروش از اقتدار سیاسی پیامبر را به تجویز «حکومت مقتدر دینی» در روزگار ما تبدیل کرد.
به روایت او، یکی از تمایزهای مهم سروش متأخر، تفکیک میان «حکومت هدایتی» و «حکومت رضایتی» است: حکومتی که خود را مأمور هدایت انسان‌ها به خیر می‌داند، در برابر حکومتی که خود را وکیل شهروندان و متکی به رضایت آنان می‌شناسد.
اما معینی یک قید اساسی نیز اضافه می‌کند:
حکومت رضایتی هم نمی‌تواند به معنای حکومت بی‌قید اکثریت باشد؛ دموکراسی بدون حقوق بشر ممکن است به استبداد اکثریت تبدیل شود.
پس رضایت اکثریت باید در محدوده حقوق بنیادین همه شهروندان عمل کند؛ اقلیت برای برخورداری از حقوق خود نباید ابتدا به اکثریت ثابت کند که «درست» زندگی می‌کند.
معینی از اینجا به مسئله جامعه ایران می‌رسد و بر دو گزاره تأکید می‌کند:
سکولار بودن مساوی لیبرال بودن نیست؛

و دیندار بودن نیز مساوی ضدحقوق بشر بودن نیست.

جامعه واقعی مجموعه‌ای از انسان‌های پیچیده با ایمان، خاطره، سنت، خانواده، ترس، منافع و هویت‌های متفاوت است. با تغییر حکومت یا قانون، این جهان فرهنگی یک‌شبه ناپدید نمی‌شود.
از همین رو، به باور او، حقوق بشر فقط یک پروژه حقوقی و سیاسی نیست؛ پروژه‌ای فرهنگی و اجتماعی نیز هست.
قانون می‌تواند بگوید یک بهایی شهروند برابر است؛ اما اگر جامعه همچنان او را طرد کند، مسئله حقوق بشر تمام نشده است. قانون می‌تواند آزادی سبک زندگی را به رسمیت بشناسد؛ اما اگر خانواده، مدرسه، رسانه یا عرف اجتماعی فرد را از انتخاب آزادانه بترسانند، آزادی هنوز کامل نشده است.
در این نقطه، معینی برای روشنفکری دینی نیز نقشی قائل است: تغییر فهم دینی به‌گونه‌ای که مؤمن بتواند ایمان خود را حقیقت بداند، بی‌آنکه از آن حق تحمیل سیاسی ایمان بر دیگری را نتیجه بگیرد.
او در عین حال هشدار می‌دهد که مسئله فقط «دین» نیست؛ قدرت، چه دینی و چه سکولار، می‌تواند حقوق انسان را نقض کند.
بنابراین محور بنیادی بحث را نه صرفاً «دین/بی‌دینی»، بلکه این سه دوگانه می‌داند:
حق / قدرت

آزادی / اجبار

رضایت / هدایت

و در پایان، اختلاف خود با محمد عثمانی را چنین صورت‌بندی می‌کند: اختلاف بر سر اصل حقوق بشر نیست؛ اختلاف بر سر راه تحقق آن در جامعه واقعی است.
جامعه حقوق‌مدار فقط با نوشتن یک قانون یا تغییر یک حکومت ساخته نمی‌شود؛ به آموزش، گفت‌وگو، اصلاح فرهنگی، مدارا و محدودکردن قدرت نیاز دارد.
«هیچ انسانی آن‌قدر حق ندارد که حق انسان دیگری را انکار کند؛ و هیچ حکومتی آن‌قدر مقدس نیست که از این قاعده مستثنا باشد.»
📎 متن کامل یادداشت ـ PDF
#منتخب_فرهیختگان #علیرضا_معینی #محمد_عثمانی #عبدالکریم_سروش #حقوق_بشر #روشنفکری_دینی #حق_ناحق_بودن #آزادی #حقوق_اقلیت‌ها
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤9👍4
🔴 از تهدید فرودگاه‌ها تا تأکید بر مذاکره؛ چه چیزی تغییر کرد؟
📌 بازخوانی تغییر لحن محسن رضایی از ۱۰ منظر
✍️ علی صفایی | امروز نما
با کمی تلخیص و توشیح

در روابط بین‌الملل، قدرت یک تهدید نه به شدت کلمات، بلکه به این بستگی دارد که طرف مقابل تا چه اندازه اجرای آن را ممکن و پرهزینه بداند.
محدودیت گسترده پروازهای شرکت‌های هواپیمایی ایرانی در پی تحریم‌های جدید آمریکا، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، را به واکنشی تند کشاند. او خطاب به کشورهای همسایه هشدار داد که اگر در محدودکردن سفر، تجارت و حمل‌ونقل هوایی ایران با آمریکا همراه شوند، فرودگاه‌های آنها نیز نمی‌توانند پرواز داشته باشند.
اما پس از برداشت‌هایی مبنی بر احتمال اقدام نظامی، دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد ایران در برابر این محدودیت‌ها «مقابله‌به‌مثل نظامی» نخواهد کرد و هم‌زمان از ادامه مذاکرات برای رفع محدودیت‌ها و وجود گزینه‌های غیرنظامی سخن گفت.
این تغییر لحن را چگونه باید فهمید؟
نویسنده آن را از ده زاویه بررسی می‌کند:
▪️ تهدید متقابل و مسئله اعتبار
تهدید زمانی اعتبار دارد که طرف مقابل باور کند هزینه اجرای آن برای تهدیدکننده قابل تحمل است. هرچه فاصله میان سخن و توان اجرا بیشتر شود، اعتبار تهدیدهای بعدی نیز آسیب‌پذیرتر می‌شود.
▪️ وابستگی متقابل زیرساختی
هوانوردی غیرنظامی شبکه‌ای فرامرزی است. فرودگاه، بیمه، سوخت‌رسانی، قطعات، مسیرهای هوایی و خدمات زمینی به یکدیگر وابسته‌اند. بنابراین پاسخ متقابل می‌تواند هزینه‌هایی برای همان کشوری ایجاد کند که تهدید را مطرح کرده است.
▪️ مشکل تعهد
حتی اگر یک دولت توان اجرای تهدید را داشته باشد، طرف مقابل باید باور کند که در لحظه تصمیم نیز حاضر است هزینه‌های آن را بپردازد. همین‌جا فاصله میان «توانستن» و «خواستن» آشکار می‌شود.
▪️ سیاست خارجی نمایشی در برابر سیاست خارجی اجرایی
یک موضع ممکن است برای نمایش قاطعیت در فضای داخلی مفید باشد، اما هنگام تبدیل‌شدن به سیاست اجرایی با محدودیت‌های اقتصادی، امنیتی و دیپلماتیک روبه‌رو شود.
▪️ تهدید و مخاطب داخلی
همه تهدیدهای سیاست خارجی فقط خطاب به دولت خارجی نیستند. بخشی از آنها برای مخاطب داخلی صادر می‌شوند؛ برای نمایش اینکه حکومت در برابر فشار خارجی منفعل نمانده است.
▪️ عقب‌نشینی بدون پذیرش شکست
در چنین شرایطی، تغییر سیاست معمولاً با واژگانی مانند «رفع سوءبرداشت»، «توضیح موضع» یا تفکیک میان گزینه‌های نظامی و غیرنظامی صورت می‌گیرد؛ یعنی تغییر مسیر، بدون آنکه رسماً عقب‌نشینی نامیده شود.
▪️ چانه‌زنی نامتقارن
وقتی دو طرف از ظرفیت‌های اقتصادی و نظامی نامتوازن برخوردارند، طرف ضعیف‌تر معمولاً می‌کوشد با تهدیدهای پرهزینه، هزینه فشار را برای طرف مقابل افزایش دهد؛ اما دامنه عملی این راهبرد محدود است.
▪️ تحریم به‌عنوان تولیدکننده وابستگی
تحریم فقط ابزار محروم‌سازی نیست؛ می‌تواند وابستگی کشور تحریم‌شده به شمار محدودتری از مسیرها، همسایگان و شبکه‌های حمل‌ونقل را افزایش دهد و در نتیجه آزادی عمل آن را کمتر کند.
▪️ از تهدید به مذاکره
وقتی هزینه اجرای تهدید از منافع آن بیشتر شود، مذاکره دوباره به ابزار اصلی بازمی‌گردد. اعلام رسمی ادامه گفت‌وگو با کشورهای مربوط را می‌توان در همین چارچوب تحلیل کرد.
▪️ پیامد برای اعتبار آینده
مسئله فقط یک تهدید نیست. اگر میان تهدیدهای اعلام‌شده و سیاست‌های اجراشده فاصله مکرر ایجاد شود، طرف‌های مقابل این سابقه را در محاسبات بعدی خود وارد خواهند کرد.
پرسش اصلی بنابراین فراتر از تغییر لحن یک مقام است: آیا این تغییر صرفاً یک تصحیح تاکتیکی بود، یا محدودیت‌های ساختاری نشان دادند که میان سیاست خارجی نمایشی و امکان اجرای آن فاصله‌ای جدی وجود دارد؟
این پرسشی است که علی صفایی در تحلیل خود پیش می‌کشد؛ پرسشی درباره نسبت میان تهدید، توان، هزینه و اعتبار در سیاست خارجی جمهوری اسلامی.
#منتخب_فرهیختگان
#علی_صفایی
#محسن_رضایی
#شورای_عالی_امنیت_ملی
#تحریم
#هوانوردی
#سیاست_خارجی
#مذاکره
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2🔥1
🔴 رضا علیجانی: آلترناتیو انتصابی نیست؛ اکتسابی است
🎙 گفت‌وگو با حسن اعتمادی
رضا علیجانی در ادامه گفت‌وگوی خود با حسن اعتمادی، این‌بار به یکی از مسائل قدیمی اپوزیسیون ایران می‌پردازد: آلترناتیو چگونه شکل می‌گیرد و چه کسی می‌تواند مدعی نمایندگی سیاسی جامعه باشد؟
پاسخ او روشن است:
«آلترناتیو انتصابی نیست، اکتسابی است. این مدالی است که جامعه می‌دهد، نه اینکه فرد یا جمعی خودش به گردنش بیندازد.»
به باور علیجانی، یکی از کمبودهای جنبش‌های اجتماعی اخیر ایران، فقدان نمایندگی سیاسی فراگیری بوده که بخش بزرگی از جامعه آن را به‌عنوان «پرچم» و آلترناتیو بپذیرد.
اما این خلأ را نمی‌توان صرفاً با گردهم‌آمدن چند چهره سیاسی یا فکری پر کرد. او از جمع‌هایی انتقاد می‌کند که معمولاً چرخش نسلی در آنها اتفاق نیفتاده و از «ارتفاع سیاسی» می‌کوشند جامعه را هدایت کنند.
از نظر او، توانایی تولید تحلیل و راهبرد، به‌خودی‌خود صلاحیت رهبری سیاسی ایجاد نمی‌کند.
علیجانی برای توضیح یک الگوی متفاوت، به تجربه کنفدراسیون دانشجویان ایرانی در خارج از کشور پیش از انقلاب اشاره می‌کند؛ مجموعه‌ای که به گفته او، بدون ادعای رهبری، فعالیتی مشارکتی داشت و حتی به مسائل روزمره دانشجویان تازه‌وارد کمک می‌کرد.
او پیشنهاد می‌کند نقطه آغاز، نه اعلام یک «آلترناتیو»، بلکه ایجاد پلتفرم‌ها و شبکه‌های متکثر همکاری باشد؛ شبکه‌هایی که می‌توانند در نقاط مختلف شکل بگیرند و در صورت کسب اعتماد و پایگاه اجتماعی، به‌تدریج به نیروی سیاسی تبدیل شوند.
از نگاه او جامعه ایران نیز یکدست نیست؛ احزاب و جریان‌های سیاسی، اصناف و اتحادیه‌ها، نهادهای مدنی و تشکل‌های قومی و محلی هرکدام در فضاهای متفاوتی فعالیت می‌کنند. بنابراین همگرایی سیاسی نیز الزاماً نباید از یک مرکز واحد آغاز شود.
علیجانی از چند وظیفه مشخص سخن می‌گوید:
▪️ تولید مستمر محتوای گذارطلبانه با حداکثر خشونت‌پرهیزی

▪️ همگرایی با سرعت بیشتر و وسواس کمتر

▪️ شبکه‌سازی در داخل و خارج

▪️ و مشارکت در «امر خیر» و مسائل واقعی زندگی روزمره مردم
از همین منظر، کمک به خانواده زندانیان، زخمی‌ها و آسیب‌دیدگان جنبش‌های اعتراضی را نیز بخشی از کنش سیاسی و اجتماعی می‌داند:
«این نوع مشارکت اجتماعی، سیاست را از امری ذهنی خارج می‌کند، عواطف فرد را همیشه زنده نگه می‌دارد، ارتباطاتش را گسترش می‌دهد و مبارزه را انسانی‌تر می‌کند.»
در بخش دیگری از گفت‌وگو، علیجانی میان دو تصور از «پرچم سیاسی» تمایز می‌گذارد. به روایت او، جریان سلطنت‌طلب می‌کوشد یک فرد را به پرچم تبدیل کند، در حالی که جمهوری‌خواهان باید بتوانند یک گفتمان جمعی را به پرچم بدل کنند.
او وضعیت کنونی جامعه ایران را ترکیبی از «شوک» و «خشم» توصیف می‌کند، اما در عین حال معتقد است جامعه برای ادامه مسیر به «پرچم امید» نیاز دارد.
و در نهایت می‌گوید امیدوار است مسیر آینده، با درس‌گرفتن از تجربه سرکوب‌های گذشته، آمیزه‌ای از تجربه جنبش سبز و جنبش زن، زندگی، آزادی باشد؛ جنبش‌هایی که از نگاه او مسالمت‌آمیزتر بودند و توجه بیشتری به توازن قوا داشتند.
در این نگاه، آلترناتیو با اعلام موجودیت ساخته نمی‌شود؛ باید در متن جامعه، از مسیر اعتماد، همکاری، شبکه‌سازی و کنش جمعی به دست آید.
🎧 فایل صوتی کامل گفت‌وگوی رضا علیجانی با حسن اعتمادی
#منتخب_فرهیختگان
#رضا_علیجانی
#حسن_اعتمادی
#اپوزیسیون
#آلترناتیو
#جامعه_مدنی
#گذار_دموکراتیک
#خشونت_پرهیزی
#زن_زندگی_آزادی
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍7❤2
🔴 جُستارها؛ سیاست و فلسفه سیاسی در کانال سیدعلی محمودی
📌 معرفی یک کانال برای دنبال‌کردن بحث‌های اندیشه سیاسی
سیدعلی محمودی، استاد فلسفه سیاسی و پژوهشگر حوزه اندیشه سیاسی، اعلام کرده است که از این پس مجموعه‌ای از نوشته‌های خود را با عنوان «جُستارها؛ سیاست و فلسفۀ سیاسی» در کانال تلگرامی‌اش منتشر خواهد کرد.
این جستارها به مسائل سیاسی ایران و برخی تحولات مهم جهانی می‌پردازند؛ اما نه در قالب خبر و واکنش‌های روزمره، بلکه با نگاه علم سیاست و فلسفه سیاسی و با هدف افزودن ژرف‌نگری و اندیشه‌ورزی به بحث‌های جاری.
محمودی همچنین از مخاطبان دعوت کرده است پرسش‌ها، نقدها و دیدگاه‌های خود را با او در میان بگذارند تا امکان گفت‌وگوی مستقیم میان نویسنده و خوانندگان فراهم شود.
راههای ارتباط معرفی شده
mahmoudi3000@gmail.com
@samahmoudi

برای مخاطبان فرهیختگان که نوشته‌ها و ارزیابی‌های سیدعلی محمودی درباره دموکراسی، آزادی، حقوق بشر، اخلاق و فلسفه سیاسی را دنبال می‌کنند، این مجموعه می‌تواند دریچه‌ای برای پیگیری منظم‌تر دیدگاه‌ها و تأملات تازه او باشد.
🔗 کانال سیدعلی محمودی در تلگرام:

@Drmahmoudi7

#منتخب_فرهیختگان
#سیدعلی_محمودی
#فلسفه_سیاسی
#اندیشه_سیاسی
#علم_سیاست
#دموکراسی
#آزادی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤1
🔴 قتل‌عام تبریز؛ وقتی مقاومت به کوچه‌های شهر کشیده شد
✍️ یدالله کریمی‌پور
در پاییز ۹۶۴ خورشیدی، در میانه آشفتگی‌های داخلی دولت صفوی، سپاه عثمانی به فرماندهی ازدمیراوغلو عثمان پاشا به سوی تبریز پیشروی کرد. در ۲۵ سپتامبر ۱۵۸۵، عثمانیان وارد شهر شدند و تبریز به تصرف آنان درآمد.
اما تصرف نظامی، به معنای پایان مقاومت نبود.
تبریزیان در برابر سپاهی که از نظر شمار و تجهیزات برتری داشت، به نوعی مقاومت شهری روی آوردند؛ روزها ظاهراً آرام بودند، اما شب‌ها گروه‌هایی از مردم به سربازان عثمانی حمله می‌کردند. هنگامی که عثمانیان ساخت استحکامات خود را آغاز کردند، بخشی از آنچه روزها ساخته می‌شد، شبانه تخریب می‌شد.
در روایت‌های تاریخی، از تعقیب سربازان عثمانی در محله‌ها، بازار، کوچه‌ها و حتی حمام‌ها سخن رفته است. یکی از همین درگیری‌ها که به کشته‌شدن شماری از سربازان عثمانی انجامید، مقدمه یکی از خونین‌ترین وقایع تاریخ تبریز شد.
روایت‌ها درباره چگونگی آغاز کشتار و نقش مستقیم عثمان پاشا یکسان نیستند. در روایت منسوب به پچوی، پس از اطلاع عثمان پاشا از کشته‌شدن سربازان، فرمان کشتار صادر شد و خشونت سه روز ادامه یافت؛ در برخی دیگر از روایت‌های عثمانی، کشتار بیشتر به طغیان و از کنترل خارج‌شدن سپاهیان نسبت داده شده است.
اما درباره اصل فاجعه اختلاف چندانی وجود ندارد:
هزاران تن از مردم تبریز کشته شدند، خانه‌ها غارت شد و گروهی از زنان و کودکان به اسارت رفتند.
منابع تاریخی درباره شمار قربانیان نیز ارقام متفاوتی ذکر کرده‌اند؛ روایت‌های صفوی از حدود هفت تا هشت هزار کشته سخن گفته‌اند و در برخی روایت‌های عثمانی ارقام بیشتری آمده است. از همین رو، عدد دقیق قربانیان را باید با احتیاط تاریخی نقل کرد.
پس از این کشتار، عثمانیان استحکامات خود را در تبریز تکمیل کردند و جعفر پاشا به حکومت شهر رسید. تبریز حدود هجده سال در اختیار عثمانیان باقی ماند تا سرانجام در سال ۱۶۰۳، شاه عباس اول آن را بازپس گرفت.
ماجرای تبریز در ۱۵۸۵ فقط داستان سقوط یک شهر نیست؛ روایت شهری است که پس از شکست نظامی، مقاومت را به شب‌ها، بازارها، کوچه‌ها و محله‌هایش کشاند و بهای سنگینی برای آن پرداخت.
📚 منابع یادداشت:

اسکندر بیگ منشی، عالم‌آرای عباسی

قاضی احمد قمی، خلاصةالتواریخ

ابراهیم پچوی، تاریخ پچوی

و گزارش‌های مورخان عثمانی معاصر رویداد
🔗 متن یدالله کریمی‌پور
#میراث_فرهیختگان #یدالله_کریمی_پور #تبریز #صفویان #عثمانی #تاریخ_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤8👎1
🔴 اعتراض جمعی از چهره‌های اهل سنت به آمیختن تریبون دینی با حمایت سیاسی
📌 بیانیه‌ای خطاب به کارشناسان شبکه کلمه درباره حمایت از رضا پهلوی
بیانیه‌ای با نام جمعی از علما، استادان و فعالان اهل سنت ایران منتشر شده است که در آن، نویسندگان نسبت به آنچه استفاده از اعتبار دینی شبکه کلمه برای حمایت از رضا پهلوی یا دیگر جریان‌های سیاسی می‌خوانند، اعتراض کرده‌اند.
در این بیانیه، خطاب به برخی کارشناسان شبکه کلمه، از جمله عبدالفتاح خدمتی، تأکید شده است که هر فرد حق دارد دیدگاه و گرایش سیاسی خود را بیان کند، اما نباید موضع شخصی خود را به نام «اهل سنت»، «قرآن و سنت» یا موضع عمومی مسلمانان عرضه کند.
نویسندگان بیانیه می‌گویند:
«جامعه اهل سنت ایران دارای دیدگاه‌های گوناگون است و هیچ رسانه یا فردی نماینده انحصاری این جامعه نیست.»
محور اصلی اعتراض آنان، تفکیک میان فعالیت دینی و انتخاب سیاسی است. به باور امضاکنندگان، هنگامی که حمایت از یک فرد یا جریان سیاسی با آیات، احادیث و مفاهیم دینی آمیخته شود، مرز میان تحلیل سیاسی و حکم دینی مخدوش می‌شود.
در بیانیه آمده است که شبکه کلمه «سرمایه شخصی هیچ فرد، مجری یا کارشناس نیست» و اعتبار دینی این رسانه نباید برای «تبلیغ، تطهیر، مشروعیت‌بخشی و جلب حمایت» از رضا پهلوی یا هیچ فرد و جریان سیاسی دیگری به کار گرفته شود.
امضاکنندگان از مدیران و کارشناسان شبکه کلمه خواسته‌اند:
▪️ فعالیت دینی را از مواضع سیاسی شخصی تفکیک کنند؛

▪️ از استفاده از آیات و احادیث برای تأیید اشخاص و جریان‌های سیاسی بپرهیزند؛

▪️ دیدگاه سیاسی خود را به نام کل جامعه اهل سنت مطرح نکنند؛

▪️ و برای مخاطب روشن کنند که یک سخن، تحلیل سیاسی شخصی است یا موضعی دینی.
اهمیت این بیانیه فراتر از اختلاف بر سر یک چهره سیاسی است؛ مسئله اصلی آن، حق تنوع سیاسی در جامعه اهل سنت و مرز میان «مرجعیت دینی» و «نمایندگی سیاسی» است.
این بیانیه با نام ۳۰ تن از چهره‌های دینی، دانشگاهی و سیاسی اهل سنت، از جمله حسن امینی، جلال جلالی‌زاده، هاشم حسین‌پناهی و عبدالرحمن ملازاده، عبدالمحسن برقی، خلیل‌الله انصاری، محمد خلیلی ، ابراهیم احراری خلف، کتایون محمودی، عامر عابد منتشر شده است.
لیست کامل اسامی
#صدای_فرهیختگان #اهل_سنت #شبکه_کلمه #رضا_پهلوی #دین_و_سیاست #تکثر_سیاسی
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍8❤2
🔴 از جهان واقعی تا جهان مجازی؛ نسل‌های ایرانی چگونه تغییر می‌کنند؟
📷 گزارش تصویری دومین همایش ملی «فرهنگ، رسانه و تحولات نسلی در ایران»
چگونه رسانه‌های دیجیتال شیوه زندگی و تجربه نسل‌های مختلف ایرانی را تغییر داده‌اند؟ هوش مصنوعی و الگوریتم‌ها چه تأثیری بر مصرف رسانه‌ای نسل‌ها دارند؟ مرجعیت‌های رسانه‌ای چگونه جابه‌جا می‌شوند و فضای مجازی چه نقشی در پیوند یا گسست میان نسل‌ها ایفا می‌کند؟
دومین همایش ملی «فرهنگ، رسانه و تحولات نسلی در ایران: از جهان واقعی تا جهان مجازی» روز ۱۴ مهر ۱۴۰۵ در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.
در این همایش، پژوهشگران حوزه فرهنگ و ارتباطات درباره طیفی از مسائل مرتبط با تحولات نسلی سخن گفتند؛ از جمله:
▪️ تحول مصرف رسانه‌ای و سبک زندگی نسل‌ها

▪️ مناسبات میان‌نسلی در عصر دیجیتال

▪️ رسانه و شکل‌گیری حافظه جمعی

▪️ تأثیر الگوریتم‌ها، هوش مصنوعی و پلتفرم‌ها

▪️ شکاف نسلی در سواد رسانه‌ای

▪️ تحول آموزش در عصر هوش مصنوعی

▪️ سیاست‌گذاری فضای مجازی برای کودکان

▪️ و تغییر مرجعیت رسانه‌ای نسل‌ها
هادی خانیکی، حسین میرزایی، سیدضیاء هاشمی، سمیه توحیدلو و جمعی دیگر از استادان و پژوهشگران در پنل‌های این همایش حضور داشتند.
پرسش محوری چنین مباحثی، فقط تغییر ابزارهای ارتباطی نیست؛ مسئله این است که زیستن در جهان دیجیتال چگونه تجربه، حافظه، آموزش و حتی نسبت نسل‌های مختلف با یکدیگر را دگرگون می‌کند.
در صفحه رسمی همایش، علاوه بر گزارش تصویری، فایل‌های صوتی و متن برخی سخنرانی‌ها نیز در دسترس قرار گرفته است.
🔗 گزارش تصویری و فایل‌های همایش در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
#منتخب_فرهیختگان #تحولات_نسلی #رسانه #فضای_مجازی #هوش_مصنوعی #فرهنگ #جامعه_ایران
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤2
🔴 هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل: دلایل معقولی برای ارتکاب جنایت جنگی آمریکا در میناب و لامرد وجود دارد
📷 تصویری از محل دفن قربانیان حمله به میناب
هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل درباره ایران اعلام کرده است که «دلایل معقولی» برای باور به ارتکاب جنایت جنگی از سوی آمریکا در حملات ماه فوریه به اهدافی در میناب و لامرد وجود دارد.
بر اساس یافته‌های این هیئت، حمله به مدرسه ابتدایی شجره طیبه در میناب بیش از ۱۵۰ کشته بر جای گذاشت که ۱۲۰ تن از آنان کودک بودند.
در لامرد نیز حمله به یک مجموعه ورزشی به کشته‌شدن ۲۲ غیرنظامی انجامید.
هیئت حقیقت‌یاب این حملات را از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه بررسی کرده و به این نتیجه رسیده است که نیروهای آمریکایی در تشخیص و راستی‌آزمایی اهداف نظامی احتیاط کافی به خرج نداده‌اند و نسبت به جان غیرنظامیان بی‌ملاحظه عمل کرده‌اند.
اهمیت این گزارش در آن است که مسئولیت رعایت حقوق جنگ، تابع هویت مهاجم یا قربانی نیست؛ همان معیارهایی که باید درباره عملکرد حکومت ایران و دیگر بازیگران منطقه اعمال شود، درباره عملیات نظامی آمریکا نیز باید بدون استثنا به کار رود.
هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل در همان گزارش، اتهام‌های سنگینی را نیز درباره نقض حقوق بشر توسط حکومت ایران در سرکوب اعتراضات مطرح کرده است.
حقوق بشر و حقوق بشردوستانه زمانی معنای جهانی دارند که قربانیان بر اساس ملیت، حکومت یا طرفِ جنگ درجه‌بندی نشوند.
#صدای_فرهیختگان #میناب #لامرد #حقوق_بشر #حقوق_بشردوستانه #جنایت_جنگی #غیرنظامیان #کودکان
#فرهیختگان راهی به رهایی
👍6❤2
🔴 وقتی «استخر» دیگر به‌اندازه کافی لوکس نیست!
✍️ حسین قتیب
داشتم تبلیغ تور یک هتل در کویر ایران را می‌دیدم. تصاویر وسوسه‌کننده بود و پیشنهاد هم بد نبود؛ اما کمی که گذشت، متوجه شدم دیگر چندان حواسم به هتل نیست. بیشتر انرژی ذهنی‌ام صرف ترجمه هم‌زمان حرف‌های گوینده از فارسی به فارسی شده بود!
هر چند ثانیه یک کلمه انگلیسی از راه می‌رسید.
هتل «آوت‌دور» داشت؛ کمی فکر کردم، همان حیاط و فضای بیرونی خودمان بود.
بعد رسیدیم به «لیوینگ‌روم»؛ همان اتاق نشیمن که ظاهراً اگر اسمش را فارسی بگویی، بخشی از کیفیتش را از دست می‌دهد.
بعد «پنل» آمد؛ برای تنظیم گرما و سرما. و سرانجام «سویمینگ‌پول».
استخر دیگر ظاهراً به‌تنهایی جواب نمی‌داد؛ آب همان آب بود، اما حتماً باید در «سویمینگ‌پول» شنا می‌کردیم، نه در استخر!
اینجا دیگر ماجرا از چند واژه انگلیسی فراتر می‌رود.
چه اتفاقی افتاده که حیاط دیگر نمی‌تواند حیاط باشد؟ اتاق نشیمن چه زمانی به «لیوینگ‌روم» ارتقا پیدا کرد و استخر برای حفظ شأن خود نیازمند عنوان «سویمینگ‌پول» شد؟
شاید اگر می‌گفتند «هتل حیاط، اتاق نشیمن و استخر دارد»، زیادی معمولی به نظر می‌رسید. اما وقتی همه اینها تبدیل به آوت‌دور و لیوینگ‌روم و سویمینگ‌پول می‌شوند، آدم احساس می‌کند برای ورود به هتل هم شاید باید از بخش مهاجرت عبور کند!
کم‌کم به نظر می‌رسد این کلمات خودشان بخشی از امکانات هتل‌اند؛ هر واژه انگلیسی انگار یک ستاره دیگر به مجموعه اضافه می‌کند.
حیاط، حیاط است؛ اما «آوت‌دور» لابد چهارستاره است.

نشیمن جایی است که آدم می‌نشیند؛ ولی در «لیوینگ‌روم» احتمالاً باید شیک‌تر نشست.

در استخر شنا می‌کنیم؛ در «سویمینگ‌پول» ظاهراً شنا هم باید کمی اینترنشنال‌تر باشد!
مسئله البته مخالفت با واژه‌های خارجی نیست. زبان‌ها همیشه از یکدیگر وام می‌گیرند و فارسی نیز پر از واژه‌هایی است که روزگاری از زبان‌های دیگر آمده‌اند.
مسئله، استفاده نمایشی از انگلیسی درست در جایی است که هیچ نیاز ارتباطی به آن وجود ندارد.
«سویمینگ‌پول» اطلاعات بیشتری از «استخر» نمی‌دهد و «لیوینگ‌روم» هم اتاق دیگری پشت اتاق نشیمن پنهان نکرده است.
خودِ انگلیسی‌بودن کلمه قرار است معنایی اضافه تولید کند: مدرن‌بودن، لوکس‌بودن، جهانی‌بودن و کمی فاصله‌گرفتن از امر معمولی.
تبلیغ در واقع فقط اتاق و استخر نمی‌فروشد؛ تصویری از یک سبک زندگی می‌فروشد.
«حیاط» ممکن است آدم را یاد خانه مادربزرگ، باغچه و تخت چوبی بیندازد؛ اما «آوت‌دور» جایی است که باید قهوه دستت باشد، عینک آفتابی زده باشی و ترجیحاً همان لحظه کسی هم از تو عکس بگیرد.
استخر هم جایی است که بچه‌ها در آن آب‌بازی می‌کنند؛ «سویمینگ‌پول» لابد جایی است که حوله سفید، صندلی آفتاب‌گیر و یک لیوان رنگی هم باید در قاب باشد!
گاهی کالا همان کالاست؛ این واژه‌ها هستند که مأموریت پیدا می‌کنند به آن منزلت بفروشند.
#منتخب_فرهیختگان #حسین_قتیب #زبان_فارسی #زبان_و_جامعه #تبلیغات #مصرف_نمایشی #سبک_زندگی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍14❤5😢4👎1
🔴 عبدالله گل به تهران: دستاوردهای کوتاه‌مدت را با پیروزی بلندمدت اشتباه نگیرید
📌 رئیس‌جمهور پیشین ترکیه: مسئولیت اصلی هر دولتی حفظ رفاه مردم است
✍️ عبدالله گل
عبدالله گل، رئیس‌جمهور پیشین ترکیه، در مقاله‌ای در «پراجکت سندیکیت» از مقام‌های جمهوری اسلامی خواسته است از موقعیت کنونی برای دستیابی به توافق، کاهش تحریم‌ها و بهبود شرایط زندگی ایرانیان استفاده کنند و اجازه ندهند «پنجره فرصت» بسته شود.
گل حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را فاقد مشروعیت بین‌المللی و عامل بی‌ثباتی منطقه می‌داند و معتقد است ایران، با وجود خسارت‌های سنگین، نشان داده که توان پاسخ‌دادن و مقاومت در برابر حملات آمریکا و اسرائیل را دارد.
اما هشدار اصلی او خطاب به تهران است:
«ایران باید با احتیاط گام بردارد. نباید امتیازهای کوتاه‌مدت را با پیروزی‌های بلندمدت اشتباه بگیرد.»
به اعتقاد گل، احساس موفقیت ناشی از ایستادگی در برابر دشمنانی قدرتمندتر نباید مقام‌های ایرانی را به اتخاذ مواضع حداکثری سوق دهد؛ زیرا چنین رویکردی ممکن است دستاوردهای موجود را نیز به خطر بیندازد.
او مسئله را مستقیماً به زندگی مردم ایران پیوند می‌زند:
«مسئولیت اصلی هر دولتی، حفظ رفاه مردم کشورش است.»
از نظر رئیس‌جمهور پیشین ترکیه، حتی اگر ایران توان ادامه طولانی‌تر این رویارویی را داشته باشد، باید هزینه آن را برای جامعه محاسبه کند. در شرایطی که حکومت و مردم متحمل خسارت‌های سنگین شده‌اند، اولویت باید کاهش تحریم‌ها و بهبود شرایط زندگی ایرانیان باشد.
گل همچنین هشدار می‌دهد که اهرم ایران در تنگه هرمز دائمی نیست و مسیرهای جایگزین در حال توسعه‌اند؛ بنابراین تهران نباید یک مزیت مقطعی را سرمایه‌ای همیشگی تصور کند.
بخش دیگری از توصیه او به مناسبات ایران با کشورهای عربی خلیج فارس مربوط است.
به باور گل، عربستان سعودی از پیوستن به رویارویی آمریکا و اسرائیل با ایران خودداری کرده و تهران باید این واقعیت را در محاسبات آینده خود جدی بگیرد. او معتقد است ادامه تنش با کشورهای خلیج فارس می‌تواند آنها را بار دیگر به ترتیبات امنیتی پیشین و وابستگی بیشتر به آمریکا سوق دهد.
راه پیشنهادی او، فاصله‌گرفتن ایران از مواضع حداکثری و تلاش برای رسیدن به توافقی است که بدون «تسلیم»، به کاهش تحریم‌ها، پایان محاصره و بازگشت تدریجی ایران به مناسبات عادی بین‌المللی بینجامد.
اما به اعتقاد گل، زمان نامحدود نیست.
او می‌نویسد پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ماه نوامبر، ممکن است انگیزه دولت ترامپ برای دستیابی سریع به توافق کاهش یابد و حتی احتمال می‌دهد تحولات انتخاباتی داخلی آمریکا محاسبات واشنگتن را تغییر دهد.
پیام مرکزی مقاله عبدالله گل روشن است: توان مقاومت نظامی زمانی به یک دستاورد پایدار تبدیل می‌شود که بتوان آن را به امنیت، دیپلماسی و بهبود زندگی مردم تبدیل کرد.
🔗 متن اصلی مقاله عبدالله گل در Project Syndicate
#منتخب_فرهیختگان #عبدالله_گل #ایران #ترکیه #مذاکرات_ایران_آمریکا #تنگه_هرمز #تحریم #دیپلماسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍13❤5
🔴 دولت‌های آچمز؛ آیا جامعه‌ها بازیگران تعیین‌کننده سیاست جهانی شده‌اند؟
✍️ محمدمهدی مجاهدی
محمدمهدی مجاهدی در یادداشتی با عنوان «دولت‌های آچمز و قدرت‌یابی جهانی جامعه‌های محلی»، وضعیت کنونی منطقه را نوعی «آچمز متقابل» میان دولت‌های درگیر توصیف می‌کند؛ وضعیتی که به باور او، هیچ‌یک از بازیگران اصلی راهی متعارف و کم‌هزینه برای خروج از آن در اختیار ندارند.
از یک سو، آمریکا نمی‌تواند به‌سادگی به حرکتی تن دهد که در افکار عمومی به شکست در برابر ایران تعبیر شود؛ زیرا چنین برداشتی می‌تواند به اعتبار هژمونیک آن آسیب بزند.
از سوی دیگر، ایران نیز به باور نویسنده نمی‌تواند بدون تضمین نسبی در برابر حملات بعدی یا دستیابی به توافقی قابل اتکا، به مسیر پیشین بازگردد.
مجاهدی معتقد است آمریکا، ایران، اسرائیل، پاکستان، ترکیه و کشورهای عربی منطقه، هر یک با محدودیت‌هایی روبه‌رو هستند که امکان یک راه‌حل «واقع‌بینانه و متعارف» را دشوار کرده است.
اما نکته اصلی یادداشت او از همین‌جا آغاز می‌شود:
اگر دولت‌ها در وضعیت آچمز قرار گرفته‌اند، آیا این جامعه‌ها هستند که می‌توانند صفحه بازی را تغییر دهند؟
مجاهدی از شکل‌گیری نوعی برداشت مشترک در میان ناظران سخن می‌گوید که بر اساس آن، تحولاتی از درون ایران، آمریکا یا اسرائیل می‌تواند بن‌بست موجود را بشکند.
به تعبیر او، همان‌طور که دشمنان ایران تحولات داخلی ایران را زیر نظر دارند، ایران نیز نسبت به انتخابات و تحولات اجتماعی و سیاسی در آمریکا، اسرائیل و اروپا بی‌اعتنا نیست.
از این منظر، نقش جامعه دیگر صرفاً محدود به سیاست داخلی نیست؛ تغییرات اجتماعی، انتخابات، اعتراضات و دگرگونی افکار عمومی یک کشور می‌تواند محاسبات امنیتی و سیاست خارجی بازیگران دیگر را نیز تغییر دهد.
مجاهدی این وضعیت را زمینه‌ای برای افزایش وزن سیاسی «جامعه‌های محلی» در مقیاسی جهانی می‌بیند و معتقد است اگر بازیگران دولتی به اقدامات نامتعارفی که قواعد موجود را برهم می‌زند متوسل نشوند، تحولات درون جوامع می‌تواند در شکستن بن‌بست بین‌المللی نقش تعیین‌کننده پیدا کند.
او از همین مقدمات به وضعیت داخلی ایران می‌رسد:
«ایران برای بقا نیازمند درجاتی بالا از انسجام اجتماعی و هم‌گرایی میان جامعه و حکومت است.»
اما حفظ چنین انسجامی در شرایط تحریم، فشار خارجی و نارضایتی‌های داخلی، به اعتقاد او، دشوارتر از گذشته شده است.
راه پیشنهادی مجاهدی، کاهش مواجهه‌های فرساینده میان حکومت و جامعه، افزایش کثرت‌پذیری قاعده‌مند، تقویت رضایت و اعتماد عمومی و واگذاری بخشی از نقش‌ها به گروه‌های تخصصی و نهادهای اجتماعی است.
در این چارچوب، مسئله فقط «انسجام» در برابر یک تهدید خارجی نیست؛ بلکه پرسش بنیادی‌تری مطرح می‌شود:
حکومتی که در یک بن‌بست خارجی به همراهی جامعه نیاز دارد، تا چه اندازه حاضر است برای به‌دست‌آوردن این همراهی، ظرفیت مشارکت، کثرت‌پذیری و اعتماد متقابل را افزایش دهد؟
🔗 متن کامل یادداشت محمدمهدی مجاهدی
#منتخب_فرهیختگان #محمدمهدی_مجاهدی #جامعه_و_حکومت #انسجام_اجتماعی #سیاست_خارجی #ایران #جامعه_مدنی
#فرهیختگان روزن آگاهی
👍2❤1
🔴 بازداشت کمیل محمدی در مشهد؛ برادرزاده نرگس محمدی به زندان منتقل شد
کمیل محمدی، برادرزاده نرگس محمدی، برنده جایزه نوبل صلح و فعال حقوق بشر، در مشهد بازداشت و پس از بازجویی و انتقال به دادگاه انقلاب، روانه زندان شده است.
براساس گزارش «امتداد»، کمیل محمدی شامگاه پنجشنبه ۹ مهر، حدود ساعت ۲۱:۴۵ و هنگام بازگشت به خانه، در یکی از خیابان‌های مشهد بازداشت شد. مأموران با سه خودرو در محل حضور داشتند.
او پس از بازداشت ابتدا برای بازجویی به محلی نامعلوم منتقل شد و روز بعد به دادگاه انقلاب مشهد و سپس به زندان انتقال یافت.
کمیل محمدی کارگر است و در کارگاه پدرش در مشهد کار می‌کند. بنا بر اطلاعات منتشرشده، پیش از این سابقه‌ای از فعالیت سیاسی یا اجتماعی او گزارش نشده است.
نام او پیش‌تر در ارتباط با مراسم یادبود خسرو علیکردی مطرح شده بود؛ مراسمی که ۲۱ آذر ۱۴۰۴ در مشهد برگزار شد و کمیل محمدی در آن در کنار نرگس محمدی حضور داشت.
در جریان همان مراسم، نرگس محمدی و شماری دیگر از فعالان مدنی بازداشت شدند. گزارش‌های منتشرشده حاکی است که پس از آن نیز نیروهای امنیتی برای بازداشت کمیل محمدی به منزل خانواده‌اش مراجعه کرده بودند، اما در آن زمان موفق به بازداشت او نشدند.
تا زمان انتشار این خبر، دلیل بازداشت، اتهام‌های احتمالی، نهاد بازداشت‌کننده و محل دقیق نگهداری کمیل محمدی به‌طور رسمی اعلام نشده است.
این بازداشت بار دیگر مسئله فشار بر اعضای خانواده و نزدیکان فعالان سیاسی و مدنی را در کانون توجه قرار می‌دهد؛ به‌ویژه هنگامی که فرد بازداشت‌شده خود سابقه شناخته‌شده‌ای از فعالیت سیاسی ندارد.
🔗 گزارش اولیه امتداد
#صدای_فرهیختگان #کمیل_محمدی #نرگس_محمدی #مشهد #بازداشت #حقوق_بشر #زندانیان_سیاسی
#فرهیختگان راهی به رهایی
🔥4❤2
فرهیختگان
عـلی آرام شاهین‌شهر. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴ #فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
مبـین قنـبری
تهران. دی‌ماه خونین ۱۴۰۴

#فرهیختگان با یاد فرزندان ایران
😢23❤8🔥3👎1
🔴 وقتی شاهنامه دوباره پرفروش می‌شود؛ نشانه‌ای از اضطراب برای ایران؟
✍️ سینا جهاندیده
📹 در هفته‌های اخیر ویدیویی از یک ناشر و کتاب‌فروش شناخته‌شده دست‌به‌دست شده که می‌گوید در ماه‌های گذشته، شاهنامه فردوسی پرفروش‌ترین کتاب کتاب‌فروشی او بوده است؛ از تصحیح چندجلدی جلال خالقی‌مطلق تا نسخه‌های ارزان‌تر مبتنی بر چاپ مسکو.
این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که افزایش شدید قیمت کتاب، خرید نسخه‌های چاپی را برای بخش بزرگی از جامعه دشوار کرده است.
اما چرا درست در چنین وضعیتی، شاهنامه خریدار دارد؟
سینا جهاندیده پیشنهاد می‌کند این پدیده را فقط نشانه افزایش علاقه ادبی یا شاهنامه‌خوانی ندانیم.
از نگاه او، خرید شاهنامه برای بخشی از جامعه ممکن است به نوعی کنش نمادین فرهنگی ـ سیاسی تبدیل شده باشد؛ واکنشی به اضطراب‌هایی که امروز پیرامون آینده ایران، هویت ملی و حتی تمامیت جغرافیایی کشور شکل گرفته است.
گویی در لحظه‌ای که خودِ «ایران» برای بخشی از جامعه به موضوع نگرانی تبدیل شده، شاهنامه نیز از یک اثر ادبی فراتر می‌رود و به نمادی فشرده از ایران بدل می‌شود.
در چنین خوانشی، کسی که شاهنامه می‌خرد الزاماً قصد ندارد همان شب خواندن هزاران بیت آن را آغاز کند.
کتاب باید در خانه باشد؛
باید حفظ شود؛
و شاید روزی به نسل بعد برسد.
جهاندیده این رفتار را نوعی واکنش به «ترس از فقدان ایران» می‌خواند: فرد با خریدن شاهنامه احساس می‌کند چیزی از ایران را نیز به خانه می‌برد و نگه می‌دارد.
از این منظر، پرفروش‌شدن شاهنامه الزاماً به معنای افزایش شاهنامه‌خوانی نیست؛ شاید نشانه‌ای باشد از افزایش نیاز به پناه‌بردن به نمادهای ماندگار هویت ایرانی در دوره‌ای از نااطمینانی و اضطراب سیاسی.
به تعبیر جهاندیده، شاهنامه در چنین لحظه‌ای فقط یک کتاب نیست؛ کتابی است که بار چیزی بسیار بزرگ‌تر از خود را بر دوش می‌کشد:
بارِ ایران.
🎥 ویدیوی مرتبط با استقبال از شاهنامه
#میراث_فرهیختگان #سینا_جهاندیده #فردوسی #شاهنامه #ایران #هویت_ایرانی #کتاب #ادبیات_فارسی
#فرهیختگان روزن آگاهی
❤13👎1
🔴 جامعه انرژی دارد؛ اما چگونه این انرژی به سازمان تبدیل می‌شود؟
🎙 گفت‌وگوی رودرروی آصف بیات و سعید مدنی
پس از سال‌ها نامه‌نگاری و گفت‌وگوی مکتوب درباره جامعه ایران، جنبش‌های اجتماعی و امکان گذار دموکراتیک، آصف بیات و سعید مدنی این‌بار رو‌در‌روی یکدیگر نشسته‌اند.
این نشست با عنوان «سازمان‌یابی و تداوم کنش مدنی در شرایط بحرانی امروز ایران» به همت کانون صنفی معلمان ایران ـ تهران برگزار شده است.
یکی از پرسش‌های مرکزی این گفت‌وگو، مسئله‌ای است که امروز بسیاری از نهادهای صنفی و مدنی با آن روبه‌رو هستند:
در دل بحران، جامعه مدنی چگونه می‌تواند از مرحله اعتراض و تولید انرژی اجتماعی به سازمان‌یابی، تداوم کنش و ساختن نهادهای پایدار برسد؟
آصف بیات در این گفت‌وگو تأکید می‌کند که سازمان‌یابی و استراتژی جنبش‌ها الزاماً همواره رو به جلو نیست و امکان عقب‌گرد نیز وجود دارد. از نظر او، مسئله فقط وجود نارضایتی یا انرژی اجتماعی نیست؛ مسئله مهم‌تر، تبدیل این انرژی به ساختار است.
در سوی دیگر این گفت‌وگو، تجربه و مطالعات سعید مدنی درباره جامعه مدنی، جنبش‌های اجتماعی و گذار دموکراتیک قرار دارد؛ مباحثی که طی سال‌های گذشته موضوع نامه‌نگاری‌های مفصل میان این دو جامعه‌شناس نیز بوده است.
آنها در این مکاتبات درباره پرسش‌هایی چون جامعه جنبشی، تغییر از پایین، نسبت خیابان و جامعه مدنی، سازمان‌یابی، چشم‌انداز نظم آینده و امکان گذار دموکراتیک اختلاف‌ها و اشتراک‌نظرهای خود را به بحث گذاشته بودند.
اکنون آن گفت‌وگوی مکتوب به یک مواجهه چهره‌به‌چهره رسیده است.
برای جامعه‌ای که بارها توان اعتراض خود را نشان داده، پرسش دشوارتر شاید این باشد: چگونه می‌توان توان اعتراض را به قدرت پایدار جامعه مدنی تبدیل کرد؟
🎥 فیلم کامل گفت‌وگوی آصف بیات و سعید مدنی
#منتخب_فرهیختگان #آصف_بیات #سعید_مدنی #جامعه_مدنی #جنبش‌های_اجتماعی #کنش_مدنی #سازمان‌یابی #گذار_دموکراتیک
#فرهیختگان راهی به رهایی
❤3👍2🔥2