🟥 شکست فاتح در آینهٔ مغلوب
نگاهی دقیق‌ به برخی از مهم‌ترین علل جذب و استحالهٔ مهاجمان در فرهنگ ایران

مقدمه: تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران از دیرباز و بارها شاهد هجوم و غلبه موقت قدرت‌هایی بوده که ساختار حاکمیتی این سرزمین را با زور تسخیر/اِشغال کرده‌اند؛ اما پایداری تمدنی فلات و فرهنگی آن به روشنی نشان می‌دهد که سلطۀ نظامی به تنهایی برای دگرگونی بنیادین یک سنت ریشه دار کفایت نمی‌کند.

حاکمان جدید برای ادارهٔ قلمرو و استقرار نظم بوروکراتیک ناگزیر به تکیه بر دیوان‌سالاری دستگاه اداری و زبان مکتوب بومی شدند. این ضرورت ساختاری تعیین‌کننده سبب شد تا فاتح به تدریج و در غیاب یک نظام اداری، جایگزین چارچوب‌های فکری و فرهنگی و اجرایی جامعه مغلوب را بپذیرد در این فرآیند فرسایشی مثبت، استمرار تاریخی ایران نه حاصل افسونی خاص یا معجزه‌ای رمانتیک که محصول انقیاد تدریجی قدرت نظامی اشغالگران و توحش مهاجمان و در برابر ساختارهای نهادی و دیوانی و اجتماعی، و نیز برتری نرم و الگووارِ نخبگان و نهادهای مدنی ایران بود، که سرانجام شمشیر خشن مهاجمان را از درون در ساحتِ مدنیت و بوروکراسی انحصاری خودش کند و مستحیل می‌ساخت.

اما باید دانست که خصیصه حلالیت فرهنگ ایرانی، حاصل نیرویی نژادی یا تقدیرگرایی جغرافیایی نیست؛ این ویژگی نام مستعار یک سامانه پیچیدۀ تاریخی از زیرساخت‌های زبانی، دیوان‌سالاری انحصاری، فلسفهٔ سیاسی بازتولیدگر مشروعیت و سازگاری نخبگان فکری است. فرهنگ ایرانی مهاجم را در خود هضم کرده است، دقیقاً به این علت که مهاجم به محض جلوس بر اریکهٔ قدرت در می یافت برای زیستن و فرمان راندن بر این اقلیم باید پیش از هر چیز ایرانیزه شود؛ وگرنه به تعبیر دقیق تاریخ، چون کف روی آب به زودی محو می‌گشت.

در متن پیش‌ِ رو، بر مبنای ده دلیل به تبیین و کالبدشکافی این خصیصهٔ تاریخی تمدن ایرانی پرداخته‌ام.

مسئلهٔ «تداوم فرهنگی ایران» (Cultural Continuity) و فرضیهٔ «فرهنگ حلّال/جذاب» (Digestive/Assimilative Culture)
اگر بدون نگاه نقادانه و تبارشناسانه بررسی شود، فوراً به دام یک «رمانتیسیسم ذات‌باورانه» (Essentialist Romanticism)
یا ناسیونالیسم رمانتیک قرن نوزدهمی فرو می‌غلتد؛ گویی روحی ماورایی یا ماده‌ای کیمیایی به نام «روح ایرانی» (یا همان واژهٔ رمانتیک "Volksgeist" در متون هگل) وجود داشته که مهاجمان را جادو می‌کرده است!

اما اگر با ذره‌بین جامعه‌شناسی تاریخی، ساختارشناسی قدرت و نشانه‌شناسی فرهنگی (از دیدگاه متفکرانی چون ماکس وبر، کلیفورد گیرتز، پیر بوردیو و نظریه‌پردازان تاریخ ایران نظیر احسان یارشاطر، ریچارد فرای و حمید عنایت) به موضوع بنگریم، درمی‌یابیم که این «حلالیت» نه حاصل سحر و افسون، بلکه نتیجهٔ مکانیسم‌های پیچیدهٔ نهادی، زبانی، بوروکراتیک و نمادین بوده است.

در ادامه، به کالبدشکافی این خصیصهٔ جاذب و بازتولیدگر در قالب ۱۰ گزارهٔ ساختاریافته، تحلیلی و مستند می‌نشینیم.

(برای خواندن ادامهٔ متن روی تصویر بزنید و ورق بزنید.)

✍️ #رضی‌الدین_طبیب

🔗 منبع
⬅️ خواندن متن در تلگرام
#تداوم_فرهنگی #ایده_ایران
#فرهنگ_ایرانی #تاریخ
@Jaryaann

🌿 عطاری اخوان ثالث
عطر صدساله یک کسب و کار در #مشهد

بوی گیاهان دارویی و رنگ‌ولعاب‌شان، بیش از ۱۰۰ سال است که در این دکان قدیمی پیچیده.
روزگاری پدر شاعر نامدار، #مهدی_اخوان_ثالث، در این دکان به شغل عطاری مشغول بود و امروز، نسل چهارم این خانواده، آقای مهدی اخوان ثالث. او از گیاه «سه‌پستان» گفت؛ گیاهی که نامش در شعر مهدی اخوان ثالث نیز آمده است. اخوان ثالث در شعر معروف «میراث»، با یادآوری شغل پدرش، چنین می‌سراید:

باز او ماند و سه‌پستان و گل زوفا
باز او ماند و سکنگور و سیه‌دانه

حالا پس از یک قرن از عمر این عطاری، این دکان همچنان رونقش را حفظ کرده‌است.

🔗پیاده‌رو
#مردم_ایران
@Jaryaann

⚫️ دکتر #حسین_عمومی درگذشت.

او از بزرگان موسیقی ایرانی بود؛ زادهٔ بهمن ۱۳۲۲ در اصفهان، نوازنده نی، آهنگساز، پژوهش‌گر، مدرس #موسیقی، دانش‌آموخته معماری از دانشگاه ملّی (بهشتی) و دارای دکتری معماری از دانشگاه فلورانس بود. نی را نزد استاد کسایی و ردیف آوازی را نزد استاد محمود کریمی آموخت. سال‌ها در رادیو و تلویزیون و مرکز حفظ و اشاعه موسیقی، هنرستان موسیقی و دانشکده هنرهای زیبا به اجرا و آموزش پرداخت. در سال ۱۳۶۳ از ایران رفت و فعالیت هنری‌اش را در اروپا پی گرفت. در فرانسه، به دعوت مرکز مطالعات موسیقی شرقی انستیتوی موسیقی‌شناسی پاریس، سوربن به تدریس مشغول شد. بعدها به آمریکا رفت و در دانشگاه کالیفرنیا و دانشگاه واشینگتن در سیاتل، موسیقی ایرانی تدریس کرد. او در ساختار نی، تنبک و دف دست به نوآوری‌های جالبی زد؛ هنرجویان غیرایرانی زیادی را جذب موسیقی ایرانی، شعر و زبان فارسی کرد و ۱۳ آبان ۱۴۰۵ در کالیفرنیا درگذشت.

یادش گرامی!

🔺سخنان #محمدرضا_شجریان دربارهٔ او را می‌شنویم.

🔻اطلاعات بیشتر:
وبگاه او:
https://omoumi.com
فعالیت‌های دانشگاهی او:
https://faculty.sites.uci.edu/omoumi
🔗 منبع ویدئو
#مرگ_در_غربت
@Jaryaann

🔹🏆 تنها یک گام تا قطعی شدن مدال المپیک!

دختران شایسته تیم ملی فوتسال ایران در بازی‌های المپیک جوانان داکار ۲۰۲۶، با نمایشی درخشان و بدون حتی یک شکست، با کسب ۹ امتیاز به عنوان صدرنشین گروه B راهی مرحله نیمه‌نهایی شدند. پیروزی در برابر ایتالیا، مهر تأییدی بر قدرت و شایستگی این دختران ایران بود. حالا همه‌چیز به بازی بعدی بستگی دارد و یک برد دیگر کافی است تا مدال المپیک برای ایران قطعی شود! 🥇🥈

به امید درخشش دوباره دختران ایران!

🔺در این‌جا گل فوق‌العاده نرگس امیرحسینی در مقابل کامرون را می‌بینید.

⬅️ خلاصهٔ دیدار با ایتالیا
#زنان_ایرانی #تیم_ملی_ایران
@Jaryaann

❇️ این جماعت پر از عشق و امید، می‌توانستند روز جمعه خود را استراحت کنند یا در هوای خوب پاییزی به تفریح بپردازند. اما با فراخوان #سمن محیط‌زیستی #طموزی، جمعه ۱۵ آبان، به رویداد پاکسازی طبیعت، در میدان درکه #تهران رفتند زیرا هنوز امید دارند که با آگاهی‌بخشی و فرهنگ‌سازی، می‌توان از طبیعت این شهر و سرزمین پاسبانی کرد. این رویداد با شعار «برای ایرانی آگاه و زمینی سبز» با استقبال باورنکردنی داوطلبان به بهترین شکل به انجام رسید.

ضمن قدردانی از همت و کنشگری این عزیزان، کاش اساساً تمام شهروندان طبیعت‌گرد، بدیهیاتی مانند رعایت نظافت و نریختن زباله در طبیعت را رعایت کنند تا چنین نیرو، توان و زمانی صرف کارهای سازنده‌تری شود.

🔗 طموزی
#طبیعت #بی_زباله #کار_داوطلبانه #پاس_زندگی
#جنبش_خودساماندهی_جامعه_مدنی
@Jaryaann

☀️ روزگار پررنج یادگار شکوه ساسانی

#طاق_کسری یا ایوان خسرو یا ایوان مدائن در قلب #تیسفون (پایتخت شاهنشاهی #ساسانی) پس از پل گاومیشان در ایران، عریض‌ترین طاق معماری باستان است که ساخت آن به فرمان شاپور یکم یا خسرو انوشیروان بوده است.

این بنا جایگاه بارعام و برگزاری جشن‌های آیینی مانند نوروز و نماد قدرت سیاسی، مهندسی پیشرفته و هنر #معماری_ایرانی بود؛ یادگاری از تمدنی که آثار نبوغ معمارانش پس از گذشت قرن‌ها همچنان شگفت‌انگیز و هنوز پابرجاست. با این همه، فروریختن بخش‌هایی از سازه در گذشته هشداری جدی در مورد ضرورت مرمت اصولی، پایش مداوم و حفاظت از آن می‌دهد. این روزها دیدن چنین میراث ارزشمندی در میان زباله و بی‌توجهی، تلخ‌تر از آن است که بتوان به‌سادگی از کنارش گذشت. بنایی در نزدیکی بغداد که یکی از مهم‌ترین یادگارهای معماری اواخر عهد باستان است و از رخدادهای بزرگ تاریخی جان سالم به در برده، نباید قربانی بی‌توجهی شود.

باید از این گنج تاریخ‌مان پاسبانی کرد. تاریخی که دیگر نمی‌توان دوباره ساخت؛ اما می‌توان از آن محافظت کرد.

🔗 منبع
#میراث_فرهنگی
@Jaryaann

🎶 آواز مازندرانی/طبری
🎤 خواننده: #سروش_ضیایی
✍🏼 شاعر: شعبان نادری رجه
⬅️ نسخه شنیداری این آهنگ

🔗 منبع
#موسیقی #ایران_رنگارنگ_فرهنگی
@Jaryaann

🔘 کاربری در توئیتر/ایکس ‌نوشته است:
«از دیدن پیر شدن مامان و بابا متنفرم.»
و کاربر دیگری‌‌ در ادامهٔ او نوشته است:
ماه پیش از طریق یک دوستی، از کانادا برای بابا در ایران ۶ تا مسواک فرستادم. یک نوع مسواک خیلی ساده که فقط با آن راحت است و می‌گفت در ایران گیر نمی‌آید یا اگر گیر بیاید نزدیک ۲ میلیون است. وقتی رسید دستش و دید ۶ تا فرستاده‌ام، گفت: «دیگه تا اخر عمرم مسواک دارم.»
سر همین جمله‌ا‌ش، چندین ساعت زار زدم.

#پیری #پدر #مهاجرت
#خرده‌روایت‌های_مردم_ایران
@Jaryaann

🌳 این ویدئو بریده‌ای از فیلم «ده روی ده» است که #عباس_کیارستمی در آن دربارهٔ چگونگی ساختن فیلم «ده» و دیدگاهش دربارهٔ #سینما سخن می‌گوید. او در این بریده، در حالی‌که از گوشزد طعنه‌آمیز دوستش در نقد نگاه کیارستمی به سینما، و از ویژگی‌های اثرگذار سینمای آمریکا می‌گوید، ناگهان، بازیگوشی همیشگی‌اش به سراغش می‌آید تا همین ویدئو در ضرورت آموختن از سینمای هالیوود را با پایانی غیرمنتظره، خواندن هایکو و دقت به جزئی‌ترین رخدادهای طبیعت به سرانجام برساند.

🔗 منبع ویدئو
@Jaryaann

🌀 نشست «هویت ایرانی در گذر تاریخ ۲» با موضوع «تداوم‌ها و دگرگونی‌های یک هویت»

🎙 #داریوش_رحمانیان و #حسن_حضرتی
👤دبیر: یعقوب پناهی (هیئت علمی پژوهشگاه)
📍پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات
🗓 سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ خورشیدی

در این نشست دکتر رحمانیان (دانشیار تاریخ دانشگاه تهران) از «مفهوم‌روایت ایران» (با نقش‌آفرینی #شاهنامه) به عنوان ستون #تداوم_فرهنگی در #تاریخ ایران یاد می‌کند و بر لزوم نونامه‌نویسی #روایت_ایران بر پایهٔ دو مفهوم مردم و #ملت_تاریخی_ایران و لزوم یگانه کردن این‌دو تأکید کرد و دکتر حضرتی (دانشیار تاریخ دانشگاه تهران) به نقش ساختار سیاسی (شاهنشاهی ایرانی) که قدرت در آن تا پیش از ورود اسلام توزیع شده بود، در کنار به رسمیت شناختن تکثر و تنوع فرهنگی به عنوان زمینه‌های تداوم #هویت_ایرانی اشاره می‌کند.

⬅️ تماشای ویدئوی کامل نشست در آپارات

🔗 مردم‌نامه
#وحدت_در_کثرت #ایران_رنگارنگ_فرهنگی
@Jaryaann

🔘 ایران نه تنها کشوری توسعه‌یافته نیست که امکانات کافی و بسترهای لازم برای میزبانی میلیون‌ها پناهنده و مهاجر داشته باشد که خود در این سالیان با بحران‌هایی کلان در تأمین نیازهای مردم ایران روبرو بوده است. در چنین فضایی با محدودیت منابع، حتماً برخی ایرانیان رفتار ناشایستی با افغانستانی‌ها داشته‌اند و حتماً‌ برخی افغانستانی‌ها رفتار ناموجهی نسبت به ایران و ایرانیان داشته‌اند. در چنین بستری، پروژه‌های زیادی نیز در رایاسپهر (فضای مجازی) با دست گذاشتن روی این رفتار نامناسب و بزرگ‌نمایی آن‌ها، به دنبال تعمیق شکاف و دشمنی میان ایرانی‌ها و افغانستانی‌ها هستند. اما هم‌زمان آگاهانی نیز با تأکید بر #ریشه‌های_مشترک این دو ملت، هشدار می‌دهند که نباید در این آتش کینه و جدایی دمید.

این افغانستانی که زاده و پروردهٔ ایران است و به آلمان مهاجرت کرده نمونه‌ای از افغانستانی‌های زیادی است که از ایران و ایرانیان به نیکی و مهر یاد می‌کنند.

🔗 منبع ویدئو
#افغانستان
@Jaryaann

🗓 سیر تاریخی شاعران نامدار ایران

رودکی، پدر شعر فارسی، حدود ۱۱۷۰ سال پیش زاده شد.
حدود ۸۲ سال بعد، فردوسی به دنیا آمد و بیش از سی سال را صرف سرودن شاهنامه کرد.
حدود ۴۵ سال پس از پایان شاهنامه، فخرالدین اسعد گرگانی سرودن ویس و رامین، نخستین منظومه عاشقانه ایرانی که به‌طور کامل به دست ما رسیده است، را به پایان رساند.
در همین دوران، خیام، شاعر، ریاضی‌دان و ستاره‌شناس نامدار، زندگی می‌کرد.
پس از خیام، نظامی گنجوی و چند سال بعد عطار نیشابوری متولد شدند. نظامی با الهام از ویس و رامین، خسرو و شیرین را سرود و با مجموعه خمسه بر نسل‌های بعدی شاعران تأثیر گذاشت.
بنا بر روایتی، مولانا در دوران کودکی و هنگام مهاجرت با خانواده، در نیشابور عطار را دید و عطار اسرارنامه را به او هدیه داد.
تقریباً هم‌زمان با مولانا، سعدی نیز زاده شد و پس از سال‌ها سفر به شیراز بازگشت و بوستان و گلستان را آفرید.
حدود ۲۳ تا ۲۴ سال پس از درگذشت سعدی، حافظ در شیراز زاده شد.
از تولد رودکی تا تولد حافظ، حدود ۴۵۷ سال فاصله است.

این شاعران از سراسر ایران، گنجینه‌های #ادب_پارسی و فرهنگ ایرانی‌اند.

🔗 بنفشه طاهریان
@Jaryaann

ملت ایران عاشقانه از ایران دفاع کرده است. ما با دشمنان این سرزمین داوطلبانه جنگیدیم.
ما ترک بودیم. زبان‌مان ترکی بود ولی تو مدرسه دیباچه گلستان را حفظ می‌کردیم. خیلی از شعرهای فردوسی و قصه‌ها را حفظ بودیم.

🎙 روایت #بیژن_فرهنگ_دره‌شوری از اهمیت آموزش میراث فرهنگی و طبیعی ایران برای عشق به این سرزمین

🔗 استودیو لوزی

بیژن، کارشناس و پژوهشگر محیط زیست، بوم‌شناس، عکاس طبیعت، دانش‌آموخته مهندسی کشاورزی دانشگاه شیراز، در سال ۱۳۲۲ در طایفه دره‌شوری ایل #قشقایی زاده شد. از سال ۱۳۵۰، همزمان با تأسیس سازمان حفاظت محیط زیست در این سازمان مسئولیت گرفت. در سال ۱۳۷۹ مسئول محیط زیست قشم شد و علاوه بر تأسیس ژئوپارک قشم به‌عنوان نخستین ژئوپارک خاورمیانه، نسل لاک‌پشت پوزه عقابی را در این جزیره از خطر انقراض نجات داد. سال‌ها طبیعت ایران را درنوردید و در مرکز تحقیقات توسعه بررسی محیط زیست همکاری داشت. شناسایی بسیاری از گونه‌های پرندگان، خزندگان، پستانداران و گیاهان ایران از کارهای مهم اوست. او همچنین از بنیان‌گذاران، ارزیابان و معرفی‌کنندگان مناطق حفاظت‌شده و پارک‌های ملی در ایران است.

#ایران‌دوستی #فرزند_ایران
@Jaryaann

☀️ #مقصود_فراستخواه (استاد دانشگاه و جامعه‌شناس) در قسمت پانزدهم برنامهٔ #پراکسیس از #کنشگری_مرزی،‌ ویژگی‌های ممتاز ایران، حافظه تمدنی ایرانیان، سرزندگی جامعه، جنبش‌های گوناگون در ایران، اصرار جامعه ایران به زیستن و وفاداری آن به تمدن و از شکاف ملت و دولت به عنوان عامل اصلی حمله به ایران می‌گوید.
🔗 منبع و نسخهٔ تصویری
#ایده_ایران
@Jaryaann

📚 کتابفروشی پناه مردم در اوج روزهای جنگ

#نازنین_آرین، دندان‌پزشکی که از این شغل پردرآمد که حاصل سال‌ها درس و کوششش گذشت تا سراغ رویای شخصی‌اش برود، در گفت‌وگو با پادپخش #بیستوری از تجربه #جنگ_دوازده‌روزه می‌گوید و این‌که چگونه #کتابفروشی او و همسرش در خیابان دولت (کتاب جمله) در آن شرایط ملتهب پناهگاه مردم محل و غریبه‌ها شد.

🔗 بیستوری
#خرده‌روایت‌های_مردم_ایران
@Jaryaann

🌤️ رقص زیبای ابرها
بر فراز آسمان پاک این روزهای #تهران
پس از بارش باران بسیار

🔗 هادی نیک

@Jaryaann