🔆 قاعدهی طلایی اخلاق در ادبیات فارسی
قاعدهی طلایی اخلاق میگوید: «برای دیگران بپسند آنچه را که دوست داری آنها در شرایط مشابه برای تو بپسندند». طبق این قاعده ما باید با دیگران چنان رفتار کنیم که خوش داریم آنها در شرایط مشابه با ما رفتار کنند. اگر کسی به این قاعده توجه کافی داشته باشد، در موارد فراوانی میتواند وظیفۀ اخلاقی خود را به درستی تشخیص دهد. برای تبیین بهتر مسأله به موارد زیر توجه کنید:
شما دوست ندارید کسی بی دلیل اخلاقی به شما دروغ بگوید؛ پس شما نیز نباید بی دلیل اخلاقی به کسی دروغ بگویید. شما دوست ندارید هیچ کارمندی شما را به فردا حواله دهد، پس شما هم مراجعهکنندهتان را به فردا حواله ندهید. شما دوست ندارید همسرتان به شما خیانت کند، پس شما هم نباید به همسرتان خیانت کنید. شما خوش ندارید به شما کالای بیکیفیت و گران بفروشند، پس شما نیز نباید چنین کنید. شما دوست ندارید کسی در حق شما ظلم کند، پس به کسی ظلم نکنید.
قاعدۀ طلایی جهانشمول است و در میان عموم فرهنگها به شکلهای مختلف به آن اشاره شده است. در ادبیات فارسی هم تعداد زیادی جملۀ زیبا که بیانگر قاعدۀ طلایی هستند، وجود دارند. از بررسی این نمونههای جالب، میتوانیم بگوییم که قاعدۀ طلایی یکی از اصول مورد توجه بسیاری شاعران فرزانۀ سرزمین ما بوده است. در ادامه به برخی از این موارد اشاره میکنیم.
حکیم #ناصرخسرو:
کاری که ز من پسند نایدت
با من مکن آنچنان و مپسند
(دیوان اشعار حکیم ناصر خسرو قبادیانی، چاپ دانشگاه تهران، ص ۲۳)
بر کسی مپسند کز تو آن رسد
کهت نیاید خویشتن را آن پسند
(همان، ص ۴۳۵)
گر نپسندى همى كه خونْت بريزند
خون دگر كس چرا كنى تو به گردن؟
(همان، ص ۱۷۰)
#سعدی نیز بارها به اصل طلایی اخلاق اشاره کرده است:
آنچه نفس خویش را خواهی، حرامت سعدیا!
گر نخواهی همچنان بیگانه را و خویش را
(قصاید سعدی، چاپ شادروان فروغی، ص ۸۰۶)
سعدی در جایی دیگر از زبان پیری دانشمند، به زیبایی، قاعدۀ طلایی را بیان میکند:
یاد دارم ز پیر دانشمند
تو هم از من به یاد دار این پند:
هر چه بر نفس خویش نپسندی
نیز بر نفس دیگری مپسند
(کلیات سعدی، بوستان، چاپ دکتر مظاهر مصفا، ص ۱۱۴۱)
سعدی در قطعۀ زیبای زیر، قاعدۀ طلایی را به عنوان «سرِ دینداری و دانشمندی» معرفی میکند. منظور از این تعبیر آن است که مهمترین نمود و جلوۀ دینداری و دانایی همین قاعدۀ طلایی است و بدون آن دین و دانایی ناقص هستند:
بشنو از من سخنی، حقّ پدر فرزندی
گر به رای من و اندیشۀ من خرسندی
چیست دانی سر دینداری و دانشمندی؟
آن روا دار که گر بر تو رود، بپسندی
(همان، ص ۱۱۶۴)
سعدی در قطعۀ زیر هم به شکل سلبی قاعدۀ طلایی اشاره کرده است:
هر بد که به خود نمیپسندی
با کس مکن، ای برادرِ من!
گر مادر خویش دوست داری
دشنام مده به مادر من
(همان، ص ۱۱۶۲)
از نظر #مولانا نیز ما دوست داریم اگر خطایی مرتکب شدیم، دیگران آبروی ما را محفوظ نگاه دارند؛ پس ما نیز باید در روابطمان با دیگران، عیبپوشی پیشه کنیم:
آنچه بر تو خواهِ آن باشد پسند
بر دگر كس آن كن از رنج و گزند
(مثنوی، د ۶/ ۴۵۲۸)
آنچه نپْسندى به خود، اى شيخِ دين!
چون پسندى بر برادر، اى امين!
(مثنوی، د ۶/ ۱۵۶۷)
#پروین_اعتصامی نیز در بیت زیر، به دو مورد از مصادیق قاعدهی طلایی اشاره کرده است:
به کس مپسند رنجی کز برای خویش نپسندی
به دوش کس منه باری که خود بردنش نتوانی
(دیوان پروین اعتصامی، چاپ صدای معاصر، ص ۸۵)
ظهیری سمرقندی، از منظری سیاسی به قاعدۀ طلایی توجه کرده است. او از قول، جاماسب، خطاب به گشتاسب میگوید: «[تو باید] كافّۀ رعايا و عوامِ مردمان [را] كه در ظلِّ عنايت و كنفِ رعايت و سايۀ حمايت باشند، در تناوبِ سرّا و ضرّا و تعاقبِ شدّت و رخا و اختلافِ غم و شادى، عديل و نظير خود دارى، و هر چه از براى نفس خويش اختيار كنى، دربارۀ ايشان همان تقديم فرمايى و از آنچه جانب خود را صيانت واجب بينى، جانب رعايا را لازم شمرى:
هر چيز كه بر جان و تن خود نپسندى
بر همچو خودى كو تن و جان دارد مپسند
(اغراض السياسه، چاپ دانشگاه تهران، صص ۸۱ - ۸۰)
برای نمونههای بیشتری از سخنان شاعران پارسیگوی درمورد قاعدۀ طلایی، به مدخل «آنچه به خود نپسندى به ديگران مپسند» در امثال و حکمِ شادروان علامه دهخدا، ج ۱، صص ۵۰ – ۴۹ نگاه کنید.
✍🏼 #ایرج_شهبازی
بیستم مردادماه ۱۴۰۵
🔗 منبع
#اخلاق #ادب_پارسی
@Jaryaann
قاعدهی طلایی اخلاق میگوید: «برای دیگران بپسند آنچه را که دوست داری آنها در شرایط مشابه برای تو بپسندند». طبق این قاعده ما باید با دیگران چنان رفتار کنیم که خوش داریم آنها در شرایط مشابه با ما رفتار کنند. اگر کسی به این قاعده توجه کافی داشته باشد، در موارد فراوانی میتواند وظیفۀ اخلاقی خود را به درستی تشخیص دهد. برای تبیین بهتر مسأله به موارد زیر توجه کنید:
شما دوست ندارید کسی بی دلیل اخلاقی به شما دروغ بگوید؛ پس شما نیز نباید بی دلیل اخلاقی به کسی دروغ بگویید. شما دوست ندارید هیچ کارمندی شما را به فردا حواله دهد، پس شما هم مراجعهکنندهتان را به فردا حواله ندهید. شما دوست ندارید همسرتان به شما خیانت کند، پس شما هم نباید به همسرتان خیانت کنید. شما خوش ندارید به شما کالای بیکیفیت و گران بفروشند، پس شما نیز نباید چنین کنید. شما دوست ندارید کسی در حق شما ظلم کند، پس به کسی ظلم نکنید.
قاعدۀ طلایی جهانشمول است و در میان عموم فرهنگها به شکلهای مختلف به آن اشاره شده است. در ادبیات فارسی هم تعداد زیادی جملۀ زیبا که بیانگر قاعدۀ طلایی هستند، وجود دارند. از بررسی این نمونههای جالب، میتوانیم بگوییم که قاعدۀ طلایی یکی از اصول مورد توجه بسیاری شاعران فرزانۀ سرزمین ما بوده است. در ادامه به برخی از این موارد اشاره میکنیم.
حکیم #ناصرخسرو:
کاری که ز من پسند نایدت
با من مکن آنچنان و مپسند
(دیوان اشعار حکیم ناصر خسرو قبادیانی، چاپ دانشگاه تهران، ص ۲۳)
بر کسی مپسند کز تو آن رسد
کهت نیاید خویشتن را آن پسند
(همان، ص ۴۳۵)
گر نپسندى همى كه خونْت بريزند
خون دگر كس چرا كنى تو به گردن؟
(همان، ص ۱۷۰)
#سعدی نیز بارها به اصل طلایی اخلاق اشاره کرده است:
آنچه نفس خویش را خواهی، حرامت سعدیا!
گر نخواهی همچنان بیگانه را و خویش را
(قصاید سعدی، چاپ شادروان فروغی، ص ۸۰۶)
سعدی در جایی دیگر از زبان پیری دانشمند، به زیبایی، قاعدۀ طلایی را بیان میکند:
یاد دارم ز پیر دانشمند
تو هم از من به یاد دار این پند:
هر چه بر نفس خویش نپسندی
نیز بر نفس دیگری مپسند
(کلیات سعدی، بوستان، چاپ دکتر مظاهر مصفا، ص ۱۱۴۱)
سعدی در قطعۀ زیبای زیر، قاعدۀ طلایی را به عنوان «سرِ دینداری و دانشمندی» معرفی میکند. منظور از این تعبیر آن است که مهمترین نمود و جلوۀ دینداری و دانایی همین قاعدۀ طلایی است و بدون آن دین و دانایی ناقص هستند:
بشنو از من سخنی، حقّ پدر فرزندی
گر به رای من و اندیشۀ من خرسندی
چیست دانی سر دینداری و دانشمندی؟
آن روا دار که گر بر تو رود، بپسندی
(همان، ص ۱۱۶۴)
سعدی در قطعۀ زیر هم به شکل سلبی قاعدۀ طلایی اشاره کرده است:
هر بد که به خود نمیپسندی
با کس مکن، ای برادرِ من!
گر مادر خویش دوست داری
دشنام مده به مادر من
(همان، ص ۱۱۶۲)
از نظر #مولانا نیز ما دوست داریم اگر خطایی مرتکب شدیم، دیگران آبروی ما را محفوظ نگاه دارند؛ پس ما نیز باید در روابطمان با دیگران، عیبپوشی پیشه کنیم:
آنچه بر تو خواهِ آن باشد پسند
بر دگر كس آن كن از رنج و گزند
(مثنوی، د ۶/ ۴۵۲۸)
آنچه نپْسندى به خود، اى شيخِ دين!
چون پسندى بر برادر، اى امين!
(مثنوی، د ۶/ ۱۵۶۷)
#پروین_اعتصامی نیز در بیت زیر، به دو مورد از مصادیق قاعدهی طلایی اشاره کرده است:
به کس مپسند رنجی کز برای خویش نپسندی
به دوش کس منه باری که خود بردنش نتوانی
(دیوان پروین اعتصامی، چاپ صدای معاصر، ص ۸۵)
ظهیری سمرقندی، از منظری سیاسی به قاعدۀ طلایی توجه کرده است. او از قول، جاماسب، خطاب به گشتاسب میگوید: «[تو باید] كافّۀ رعايا و عوامِ مردمان [را] كه در ظلِّ عنايت و كنفِ رعايت و سايۀ حمايت باشند، در تناوبِ سرّا و ضرّا و تعاقبِ شدّت و رخا و اختلافِ غم و شادى، عديل و نظير خود دارى، و هر چه از براى نفس خويش اختيار كنى، دربارۀ ايشان همان تقديم فرمايى و از آنچه جانب خود را صيانت واجب بينى، جانب رعايا را لازم شمرى:
هر چيز كه بر جان و تن خود نپسندى
بر همچو خودى كو تن و جان دارد مپسند
(اغراض السياسه، چاپ دانشگاه تهران، صص ۸۱ - ۸۰)
برای نمونههای بیشتری از سخنان شاعران پارسیگوی درمورد قاعدۀ طلایی، به مدخل «آنچه به خود نپسندى به ديگران مپسند» در امثال و حکمِ شادروان علامه دهخدا، ج ۱، صص ۵۰ – ۴۹ نگاه کنید.
✍🏼 #ایرج_شهبازی
بیستم مردادماه ۱۴۰۵
🔗 منبع
#اخلاق #ادب_پارسی
@Jaryaann
نمیدانم دقت کردهاید یا نه، اما فقر حتی در لحن و صدای آدمها هم اثر میگذارد. صدای آدم فقیر یک لرزش پنهان دارد؛ چیزی از جنس تمنا یا ترسی مدام. صدایی است که پیش از بیرون آمدن، بارها در ذهن سانسور میشود تا مبادا ناخواسته کسی را برنجاند یا همان موقعیت نیمبند را هم به خطر بیندازد.
این صدا یا به پچپچی خجولانه و محتاط بدل میشود که انگار بابت بودن خودش در این جهان عذرخواهی میکند، یا به فریادی از سر استیصال؛ فریادی که چون پشتوانهای از قدرت و سرمایه ندارد، در شلوغی شهر گم میشود و به گوش کسی نمیرسد.
🔗 کنجکاو کمحوصله
#فقر
@Jaryaann
این صدا یا به پچپچی خجولانه و محتاط بدل میشود که انگار بابت بودن خودش در این جهان عذرخواهی میکند، یا به فریادی از سر استیصال؛ فریادی که چون پشتوانهای از قدرت و سرمایه ندارد، در شلوغی شهر گم میشود و به گوش کسی نمیرسد.
🔗 کنجکاو کمحوصله
#فقر
@Jaryaann
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ما مدتهاست یادمون رفته که بارون تماشاییه!
بید و باد فیلمی در حوزه #کودکان، محصول سال ۱۳۷۷، به کارگردانی #محمدعلی_طالبی و نویسندگی محمدعلی طالبی و #عباس_کیارستمی
🎶 موسیقی افزودهشده: آواز: #محمدرضا_شجریان | موسیقی: #اولافور_آرنالدز تنظیم و تلفیق: سپنتا
🔗 منبع
🔺در کنار موضوع اصلی بسیار ظریف این سکانس، شیوهٔ رفتار انسانی آموزگار با دانشآموز (از چگونگی خطاب کردنش تا احترام به خواستهٔ او) نیز #آموختنی است.
#باران #سینما
@Jaryaann
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🎬 #علی_حاتمی فیلمساز بزرگ و مؤلف در چنین روزی در سال ۱۳۲۳ به دنیا آمد. شوربختانه او در آذر ۱۳۷۵، در سن ۵۲ سالگی درگذشت.
بریدههایی از چند فیلم او را با هم میبینیم!
🔗 روزآروز
@Jaryaann
بریدههایی از چند فیلم او را با هم میبینیم!
🔗 روزآروز
@Jaryaann
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
💠 کلمهای که روزی بر زبان نیاکان ما جاری بود: شادخواری به مفهوم به شادمانی زیستن است.
زبان پارسی پر از واژههایی است که کمکم در غبار زمان گم شدهاند؛ واژههایی که هر کدام تکهای از هویت و فرهنگ ما را در خود دارند. قرار است هر بار یکی از این گنجینههای فراموششده را دوباره زنده کنیم.
#واژه #ادبیات #فرهنگ #زبان_پارسی
🎙 دکتر #ایرج_رضایی
🔗 منبع
#پاس_پارسی #شادی
@Jaryaann
زبان پارسی پر از واژههایی است که کمکم در غبار زمان گم شدهاند؛ واژههایی که هر کدام تکهای از هویت و فرهنگ ما را در خود دارند. قرار است هر بار یکی از این گنجینههای فراموششده را دوباره زنده کنیم.
#واژه #ادبیات #فرهنگ #زبان_پارسی
🎙 دکتر #ایرج_رضایی
🔗 منبع
#پاس_پارسی #شادی
@Jaryaann
♻️ چند راهکار برای کاهش تولید شیرابه زباله
شیرابه یکی از معضلات خطرناک دفن پسماند است. تنها در سایت دفن پسماند آرادکوه روزانه ۲۵۰ مترمکعب شیرآبه تولید میشود. اما با انجام اقداماتی ساده میتوان حجم شیرابهها را از مبداء کاست.
https://www.eghtesadonline.com/001d0e
#محیط_زیست #بی_زباله #پسماند
@Jaryaann
شیرابه یکی از معضلات خطرناک دفن پسماند است. تنها در سایت دفن پسماند آرادکوه روزانه ۲۵۰ مترمکعب شیرآبه تولید میشود. اما با انجام اقداماتی ساده میتوان حجم شیرابهها را از مبداء کاست.
https://www.eghtesadonline.com/001d0e
#محیط_زیست #بی_زباله #پسماند
@Jaryaann
اقتصاد آنلاین
چند راهکار ساده برای کاهش تولید شیرابه زباله
رییس اداره محیط زیست انسانی استان تهران به تشریح اقدامات سادهای که موجب کاهش تولید شیرابه زباله میشود پرداخت و گفت: با اتخاذ این روشها زبالهها دیرتر بو م...
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
«عمر سکونت در محله از یک نسل یا دو نسل تجاوز کند.»
🎙️ #الناز_نجفی، نویسنده و ایرانپژوه
از پروندهی «ایران؛ ۳۰ سال بعد»
⬅️ نسخهٔ کامل را در یوتیوب یا وبگاه حرفه: هنرمند تماشا کنید.
🔺در بخش اول پرونده #ایران_سی_سال_بعد که آمادهسازی آن دوسال به درازا کشیده، ۱۵ ویدئو از چهرههای اثرگذار و فعالان اجتماعی در حوزههای گوناگون منتشر میشود که از آنها دربارهی تخیل مطلوبشان از آیندهی ایران پرسش شده است.
🔗 حرفه: هنرمند
#ایران_رویایی #شهر
@Jaryaann
🎙️ #الناز_نجفی، نویسنده و ایرانپژوه
از پروندهی «ایران؛ ۳۰ سال بعد»
⬅️ نسخهٔ کامل را در یوتیوب یا وبگاه حرفه: هنرمند تماشا کنید.
🔺در بخش اول پرونده #ایران_سی_سال_بعد که آمادهسازی آن دوسال به درازا کشیده، ۱۵ ویدئو از چهرههای اثرگذار و فعالان اجتماعی در حوزههای گوناگون منتشر میشود که از آنها دربارهی تخیل مطلوبشان از آیندهی ایران پرسش شده است.
🔗 حرفه: هنرمند
#ایران_رویایی #شهر
@Jaryaann
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🌀 کهنترین سکونتگاه بشری در ایران این روزها هفتمین فصل کاوش خود را سپری میکند. توضیحات دکتر هاشمی، سرپرست این فصل از تیم کاوش #غار_قلعهکرد را میبینید.
🔗 منبع
#باستانشناسی #ایران_کهن
@Jaryaann
🔗 منبع
#باستانشناسی #ایران_کهن
@Jaryaann
📔 احساسات اخلاقی، واقعیت اخلاقی و پیشرفت اخلاقی
✍️نویسنده: #تامس_نیگل
📝 مترجم: #جواد_حیدری
📚ناشر: طرح نو
به ما آموخته شده است که احساساتِ اخلاقیمان رسوباتِ تربیتاند یا تابوهای موروثی؛ که اگر جای دیگری به دنیا آمده بودیم، از چیزهای دیگری منقلب میشدیم. پس این حسها دربارهی جهان چیزی نمیگویند. فقط دربارهی خودِ ما حرف میزنند. تامس نیگل تمامِ قوایاش را جمع میکند تا بگوید این حرف اشتباه است و هزینهی پذیرفتناش را نشان میدهد: اگر خوب و بد فقط سلیقه باشد، شما دیگر حق ندارید بگویید بشریت با الغای بردهداری پیشرفت کرد. فقط میتوانید بگویید سلیقه عوض شد؛ مثل یقهها که پهن بودند و باریک شدند. هیچکس، هیچکس، نمیتواند این جمله را با خونسردی بگوید. حتی سرسختترین منکرانِ اخلاق هم میگویند «خوشبختانه بردهداری برافتاد» و همان «خوشبختانه» آنها را لو میدهد.
مرور کوتاه کتاب را اینجا بخوانید و برای خرید آن میتوانید از اینجا اقدام کنید!
🔗 مشق نو
#کتاب #اخلاق
@Jaryaann
✍️نویسنده: #تامس_نیگل
📝 مترجم: #جواد_حیدری
📚ناشر: طرح نو
به ما آموخته شده است که احساساتِ اخلاقیمان رسوباتِ تربیتاند یا تابوهای موروثی؛ که اگر جای دیگری به دنیا آمده بودیم، از چیزهای دیگری منقلب میشدیم. پس این حسها دربارهی جهان چیزی نمیگویند. فقط دربارهی خودِ ما حرف میزنند. تامس نیگل تمامِ قوایاش را جمع میکند تا بگوید این حرف اشتباه است و هزینهی پذیرفتناش را نشان میدهد: اگر خوب و بد فقط سلیقه باشد، شما دیگر حق ندارید بگویید بشریت با الغای بردهداری پیشرفت کرد. فقط میتوانید بگویید سلیقه عوض شد؛ مثل یقهها که پهن بودند و باریک شدند. هیچکس، هیچکس، نمیتواند این جمله را با خونسردی بگوید. حتی سرسختترین منکرانِ اخلاق هم میگویند «خوشبختانه بردهداری برافتاد» و همان «خوشبختانه» آنها را لو میدهد.
مرور کوتاه کتاب را اینجا بخوانید و برای خرید آن میتوانید از اینجا اقدام کنید!
🔗 مشق نو
#کتاب #اخلاق
@Jaryaann
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
✳️ پایداری ایران، گردشگری سبز
با سخنانی از #محمدجعفر_یاحقی، محمد کافی، کامران داوری و #محمد_درویش
📍اقامتگاه بومگردی ارگ رادکان
🗓 ۱۶ مردادماه ۱۴۰۵ خورشیدی
🔺این رویداد و اقامتگاه و این کوششها در راستای تحقق #توسعه_پایدار در #گردشگری در شهر کوچک #رادکان در شمال شرقیترین نقطه در کشور، نمونهای است از: #جنبش_خودساماندهی_جامعه_مدنی در راستای #تداوم_فرهنگی
🔗 منبع ویدئو
@Jaryaann
با سخنانی از #محمدجعفر_یاحقی، محمد کافی، کامران داوری و #محمد_درویش
📍اقامتگاه بومگردی ارگ رادکان
🗓 ۱۶ مردادماه ۱۴۰۵ خورشیدی
🔺این رویداد و اقامتگاه و این کوششها در راستای تحقق #توسعه_پایدار در #گردشگری در شهر کوچک #رادکان در شمال شرقیترین نقطه در کشور، نمونهای است از: #جنبش_خودساماندهی_جامعه_مدنی در راستای #تداوم_فرهنگی
🔗 منبع ویدئو
@Jaryaann
🔲 در ستایش بیسوادی
آیا ممکن است سواد، گاهی ما را از فهمیدن دورتر کند؟
■ مردی را میشناختم که تحصیلات دانشگاهی نداشت، اما وقتی کسی روبهرویش مینشست، پیش از آنکه حرفش تمام شود میفهمید کجای زندگیاش درد میکند. نه از «زبان بدن» چیزی خوانده بود، نه از «هوش هیجانی» چیزی میدانست. فقط نگاه میکرد. گوش میداد. عجلهای هم برای پاسخدادن نداشت. سالها بعد، من دهها واژه برای همان توانایی یاد گرفتم؛ همدلی، دریافت عاطفی، گوشدادن فعال، تنظیم هیجان. عجیب این بود که هرچه واژهها بیشتر شدند، خودِ آن کیفیت لزوماً بیشتر نشد. آنجا بود که برای نخستین بار به فضیلتی فکر کردم که اسم خوبی ندارد: بیسوادی.
■ منظورم البته محرومیت از خواندن و نوشتن نیست. بیسوادی واقعی میتواند زندگی آدم را کوچک کند، حق انتخابش را بگیرد و او را وابسته نگه دارد. آنچه من ستایش میکنم چیز دیگری است: لحظهای که آدم حاضر میشود دانستههایش را کمی عقب بکشد. آن چند ثانیهی کوتاه پیش از اینکه برای هر چیز نامی پیدا کنیم. پیش از اینکه آدمی را «خودشیفته» بنامیم، کودکی را «بیشفعال»، رابطهای را «سمّی» و اندوهی را «اختلال». نامگذاری مفید است؛ اما گاهی اسم، جای دیدن را میگیرد.
■ افلاطون در «فایدروس» گفتوگویی را روایت میکند که در آن سقراط افسانهی تئوث و تاموس را بازمیگوید. تئوث، نوشتن را اختراعی برای افزایش حافظه و خرد معرفی میکند؛ تاموس پاسخ میدهد که این اختراع ممکن است برعکس، مردم را به یادآوریِ بیرونی وابسته کند و به آنان «ظاهرِ حکمت» بدهد، نه خودِ حکمت. این حرف، حمله به نوشتن نیست؛ هشداری است دربارهی فاصلهای که میتواند میان داشتنِ کلمات و داشتنِ فهم ایجاد شود. امروز این فاصله را بهتر میشود دید. کافی است موضوعی را پنج دقیقه جستوجو کنیم تا زبانش را یاد بگیریم. بعد، خیلی زود، احساس میکنیم خودِ موضوع را هم فهمیدهایم.
■ سواد نوعی اعتمادبهنفس تولید میکند؛ و همینجا خطر آغاز میشود. آدم کماطلاع ممکن است بگوید «نمیدانم». آدم نیمهمطلع اغلب توضیح میدهد. اصطلاح دارد، شاهد دارد، چند نام هم برای استناد آماده کرده است. نادانی وقتی کتوشلوار میپوشد، تشخیصش دشوارتر میشود. تاریخ اندیشه پر از آدمهای باسواد است؛ تاریخ خشونت هم همینطور. خواندن، بهتنهایی، کسی را از حماقت یا بیرحمی مصون نمیکند. حتی گاهی فقط به تعصب، واژگان دقیقتری میدهد.
■ #پائولو_فریره، آموزگار و متفکر برزیلی، تعبیر روشنی داشت: «خواندن جهان» پیش از «خواندن کلمه» میآید. جملهاش برای من از بسیاری تعریفهای رسمی سواد جدیتر است. کسی ممکن است کتاب دشواری بخواند و نتواند سکوت زنی را که کنارش زندگی میکند بخواند. ممکن است دربارهی عدالت رساله بنویسد و با پیشخدمت رستوران تحقیرآمیز حرف بزند. ممکن است روانشناسی بداند و هیچوقت متوجه نشود فرزندش از او میترسد. اگر اینها را نمیخوانیم، دقیقاً باسوادِ چه چیزی هستیم؟
■ دردسر از جایی بیشتر شد که دیگر فقط نمیخواستیم بدانیم؛ خواستیم نشان بدهیم که میدانیم. کتاب روی میز، جملهای از فیلسوف در کپشن، نام یک نظریه میان گفتوگویی معمولی. حتی غروب را هم به حال خودش نمیگذاریم. هنوز آفتاب پایین نرفته که گوشی را بالا میآوریم؛ قاب، فیلتر، جمله. تجربه باید فوراً به چیزی قابلعرضه تبدیل شود. انگار اگر لحظهای را ثبت و تفسیر نکنیم، واقعاً اتفاق نیفتاده است. شاید بیسوادیِ مورد علاقهی من همینجا آغاز شود: تواناییِ دیدن چیزی، پیش از آنکه برایش توضیحی آماده کنیم.
■ من به کتاب بدگمان نیستم. به آن لحظه بدگمانم که کتاب، مدرک برتری آدم میشود. کتاب خوب معمولاً آدم را کمی خراب میکند؛ یعنی نظم قبلی ذهنش را به هم میزند. اگر بعد از صد کتاب هنوز همان آدم سابق باشیم، با همان یقینها و همان دشمنها، احتمال دارد فقط برای افکار قدیمیمان منابع تازه جمع کرده باشیم. بعضی کتابخانهها محل کشفاند؛ بعضی دیگر انبار مهمات.
■ برای همین، گاهی دوست دارم آدم در برابر بعضی چیزها ادعای دانستن را کنار بگذارد؛ در برابر عشق، مرگ، رنج، دیگری. نزدیک شود و اجازه بدهد تجربه، پیش از تفسیر خودش را نشان دهد. اگر چیزی را نفهمید، فوراً جای خالی را با واژه و نظریه پُر نکند. «نمیدانم» جملهی کوچکی است، اما ذهن برای گفتنش باید جای زیادی باز کرده باشد. شاید آخرین مرحلهی سواد همین باشد: آنقدر خوانده باشی که دوباره بتوانی ندانستن را تحمل کنی.
✍️ #مصطفی_سلیمانی
🔗 کانال فلسفه اخلاق
#توهم_دانایی #دنیای_نمایش #دیدن
@Jaryaann
آیا ممکن است سواد، گاهی ما را از فهمیدن دورتر کند؟
■ مردی را میشناختم که تحصیلات دانشگاهی نداشت، اما وقتی کسی روبهرویش مینشست، پیش از آنکه حرفش تمام شود میفهمید کجای زندگیاش درد میکند. نه از «زبان بدن» چیزی خوانده بود، نه از «هوش هیجانی» چیزی میدانست. فقط نگاه میکرد. گوش میداد. عجلهای هم برای پاسخدادن نداشت. سالها بعد، من دهها واژه برای همان توانایی یاد گرفتم؛ همدلی، دریافت عاطفی، گوشدادن فعال، تنظیم هیجان. عجیب این بود که هرچه واژهها بیشتر شدند، خودِ آن کیفیت لزوماً بیشتر نشد. آنجا بود که برای نخستین بار به فضیلتی فکر کردم که اسم خوبی ندارد: بیسوادی.
■ منظورم البته محرومیت از خواندن و نوشتن نیست. بیسوادی واقعی میتواند زندگی آدم را کوچک کند، حق انتخابش را بگیرد و او را وابسته نگه دارد. آنچه من ستایش میکنم چیز دیگری است: لحظهای که آدم حاضر میشود دانستههایش را کمی عقب بکشد. آن چند ثانیهی کوتاه پیش از اینکه برای هر چیز نامی پیدا کنیم. پیش از اینکه آدمی را «خودشیفته» بنامیم، کودکی را «بیشفعال»، رابطهای را «سمّی» و اندوهی را «اختلال». نامگذاری مفید است؛ اما گاهی اسم، جای دیدن را میگیرد.
■ افلاطون در «فایدروس» گفتوگویی را روایت میکند که در آن سقراط افسانهی تئوث و تاموس را بازمیگوید. تئوث، نوشتن را اختراعی برای افزایش حافظه و خرد معرفی میکند؛ تاموس پاسخ میدهد که این اختراع ممکن است برعکس، مردم را به یادآوریِ بیرونی وابسته کند و به آنان «ظاهرِ حکمت» بدهد، نه خودِ حکمت. این حرف، حمله به نوشتن نیست؛ هشداری است دربارهی فاصلهای که میتواند میان داشتنِ کلمات و داشتنِ فهم ایجاد شود. امروز این فاصله را بهتر میشود دید. کافی است موضوعی را پنج دقیقه جستوجو کنیم تا زبانش را یاد بگیریم. بعد، خیلی زود، احساس میکنیم خودِ موضوع را هم فهمیدهایم.
■ سواد نوعی اعتمادبهنفس تولید میکند؛ و همینجا خطر آغاز میشود. آدم کماطلاع ممکن است بگوید «نمیدانم». آدم نیمهمطلع اغلب توضیح میدهد. اصطلاح دارد، شاهد دارد، چند نام هم برای استناد آماده کرده است. نادانی وقتی کتوشلوار میپوشد، تشخیصش دشوارتر میشود. تاریخ اندیشه پر از آدمهای باسواد است؛ تاریخ خشونت هم همینطور. خواندن، بهتنهایی، کسی را از حماقت یا بیرحمی مصون نمیکند. حتی گاهی فقط به تعصب، واژگان دقیقتری میدهد.
■ #پائولو_فریره، آموزگار و متفکر برزیلی، تعبیر روشنی داشت: «خواندن جهان» پیش از «خواندن کلمه» میآید. جملهاش برای من از بسیاری تعریفهای رسمی سواد جدیتر است. کسی ممکن است کتاب دشواری بخواند و نتواند سکوت زنی را که کنارش زندگی میکند بخواند. ممکن است دربارهی عدالت رساله بنویسد و با پیشخدمت رستوران تحقیرآمیز حرف بزند. ممکن است روانشناسی بداند و هیچوقت متوجه نشود فرزندش از او میترسد. اگر اینها را نمیخوانیم، دقیقاً باسوادِ چه چیزی هستیم؟
■ دردسر از جایی بیشتر شد که دیگر فقط نمیخواستیم بدانیم؛ خواستیم نشان بدهیم که میدانیم. کتاب روی میز، جملهای از فیلسوف در کپشن، نام یک نظریه میان گفتوگویی معمولی. حتی غروب را هم به حال خودش نمیگذاریم. هنوز آفتاب پایین نرفته که گوشی را بالا میآوریم؛ قاب، فیلتر، جمله. تجربه باید فوراً به چیزی قابلعرضه تبدیل شود. انگار اگر لحظهای را ثبت و تفسیر نکنیم، واقعاً اتفاق نیفتاده است. شاید بیسوادیِ مورد علاقهی من همینجا آغاز شود: تواناییِ دیدن چیزی، پیش از آنکه برایش توضیحی آماده کنیم.
■ من به کتاب بدگمان نیستم. به آن لحظه بدگمانم که کتاب، مدرک برتری آدم میشود. کتاب خوب معمولاً آدم را کمی خراب میکند؛ یعنی نظم قبلی ذهنش را به هم میزند. اگر بعد از صد کتاب هنوز همان آدم سابق باشیم، با همان یقینها و همان دشمنها، احتمال دارد فقط برای افکار قدیمیمان منابع تازه جمع کرده باشیم. بعضی کتابخانهها محل کشفاند؛ بعضی دیگر انبار مهمات.
■ برای همین، گاهی دوست دارم آدم در برابر بعضی چیزها ادعای دانستن را کنار بگذارد؛ در برابر عشق، مرگ، رنج، دیگری. نزدیک شود و اجازه بدهد تجربه، پیش از تفسیر خودش را نشان دهد. اگر چیزی را نفهمید، فوراً جای خالی را با واژه و نظریه پُر نکند. «نمیدانم» جملهی کوچکی است، اما ذهن برای گفتنش باید جای زیادی باز کرده باشد. شاید آخرین مرحلهی سواد همین باشد: آنقدر خوانده باشی که دوباره بتوانی ندانستن را تحمل کنی.
✍️ #مصطفی_سلیمانی
🔗 کانال فلسفه اخلاق
#توهم_دانایی #دنیای_نمایش #دیدن
@Jaryaann
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
▫️دکتر ناصر نجمی، از دندانپزشکان سرشناس ایرانی و استاد دانشگاه انتورپ بلژیک به این پرسش پادپخش #بیستوری که: «در میان این همه تقدیر و نشان بهترین هدیهای که گرفتهاید چیست؟» پاسخی شنیدنی میدهد.
🔗 پادپخش بیستوری
#پزشکان_ایرانی #فقر #سیستان_و_بلوچستان
@Jaryaann
🔗 پادپخش بیستوری
#پزشکان_ایرانی #فقر #سیستان_و_بلوچستان
@Jaryaann
برای من عکسهای بسیاری یادآور #ایران و افشردهای از تاریخ دیرپا و تمدن کهن میهن هستند اما این دو تصویری که #گئورگ_گرستر از #کاریز و قناتهای ایرانزمین گرفته است بیش از هر عکسی در دشواری و تباهی این روزگار، معنایی استعاری دارد:
که ایران چو باغیست خرم بهار
شکفته همیشه گل کامگار
🔗 سام گیوراد
⬅️ در پاسخ به فراخوان کیا برای همرسانی #عکس از ایران به مناسبت بزرگداشت روز جهانی عکاسی
@Jaryaann
که ایران چو باغیست خرم بهار
شکفته همیشه گل کامگار
🔗 سام گیوراد
⬅️ در پاسخ به فراخوان کیا برای همرسانی #عکس از ایران به مناسبت بزرگداشت روز جهانی عکاسی
@Jaryaann
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
💡 این آموزگار باذوق و مصداق این شعر مولانا:
#تو_یکی_نهی_هزاری_تو_چراغ_خود_برافروز
با همرسانی این ویدئو در اینستاگرام نوشته است:
این ویدئو با استقبال زیاد ایرانیان در فضای مجازی مواجه شد و جالب اینجاست که این روستا و کلاس در ایران نیست و در «پشتکوه ملا یاسین» روستایی محروم در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر هرات در #افغانستان است.
با آرزوی اینکه دختران افغانستانی هم امکان آموزش مناسب پیدا کنند و به امید رشد و بالندگی تمام کودکان ایرانی و افغانستانی!
#ریشههای_مشترک
@Jaryaann
#تو_یکی_نهی_هزاری_تو_چراغ_خود_برافروز
با همرسانی این ویدئو در اینستاگرام نوشته است:
ازش پرسیدم: "اینجا چیکار میکنی؟"
گفت: "دارم انگلیسی میخونم تا آیندهی بهتری برای خودم و مردمم بسازم" 🎯📚
این جواب، از یک بچهی روستایی، بیشتر از هر سخنرانیای به من انگیزه داد.
این ویدئو با استقبال زیاد ایرانیان در فضای مجازی مواجه شد و جالب اینجاست که این روستا و کلاس در ایران نیست و در «پشتکوه ملا یاسین» روستایی محروم در ۳۰ کیلومتری جنوب شهر هرات در #افغانستان است.
با آرزوی اینکه دختران افغانستانی هم امکان آموزش مناسب پیدا کنند و به امید رشد و بالندگی تمام کودکان ایرانی و افغانستانی!
#ریشههای_مشترک
@Jaryaann