کانال کانون صنفی معلمان ایران(تهران)

کانال کانون صنفی معلمان ایران(تهران) pinned a photo

10:42

💠 #آموزش

آموزش مشارکتی از نگاه توران میرهادی۱

✍اقبال قاسمی پویا

منبع: کتاب توران میرهادی از نگاه اندیشه‌گران آموزشی و تربیتی ایران

از نمونه رویکردهای تربیتی خانم میرهادی آموزش مشارکتی بود که از آغاز تلاش‌های آموزشی در کودکستان فرهاد(۱۳۳۴) تا آخرین کوشش‌های‌شان در عرصه‌های گوناگون آموزشی و فرهنگی و اجتماعی در فعالیت‌های گوناگون ایشان مشاهده می‌شد نزدیک به شصت سال تلاش ایشان در اندیشه و عمل، بر مبنای مشارکت و خرد جمعی گذشت. مشارکت از نظر ایشان رویکرد بود نه روش. رویکرد معنایی گسترده‌تر از روش دارد و نوعی پارادایم است که مجموعه ای از روش‌ها، فنون، نگاه‌ها و عملکردهاست و همه جوانب تلاش‌های یک گروه یا نهاد یا تفکر را در بر می گیرد. خانم توران میرهادی به درستی دریافته بود که تربیت ذات مشارکتی دارد. انسان موجودی اجتماعی است که در جمع و با توجه به خردجمعی پرورش می‌یابد و بالنده می‌شود. کار آنگاه به سامان می‌شود که به یاری جمع و با تلاش گروهی صورت گیرد. این جمع می تواند جمع دانش‌آموزان باشد یا معلمان یا کارکنان مدرسه یا اجتماعی شکل یافته از این افراد. در هر گروه انسانی، تلاش‌ها زمانی به درستی و با لذت به بار می‌نشیند که خردجمعی هدایتگر کنش‌ها باشد. این جمع می‌تواند خانواده باشد یا مدرسه یا نهادها و سازمان‌ها یا حتی یک منطقه، کشور یا کل جهان. از این دیدگاه اداره مشارکتی، گروه چندنفری دانش‌آموزان یا گروه‌های کوچک کودکستانی تفاوتی با هم ندارند، مهم نوع برقراری روابط میان این گروه هاست. اعضای گروه می‌توانند در تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی، اجرا، ارزشیابی و گاهی اصلاح و تجدیدنظر، نقشی اساسی و مشارکتی داشته باشند. چنین تعریف و برداشتی از مفهوم مشارکت در گفتارها و نوشته‌ها و عمل‌ها و اندیشه‌های تربیتی ایشان موج می زند. در سال ۱۳۸۷ برای تهیه مقاله مدرسه‌های موفق ایران از جمله مدرسه فرهاد با ایشان مصاحبه‌ای انجام دادم. در این مصاحبه که با مشارکت دوست عزیزم جناب غلامحسین حسین‌زاده صورت گرفت، خانم میرهادی ضمن بحث‌های گسترده‌ای درباره تربیت و چگونگی اداره مدرسه فرهاد گفتند که «مدرسه یک سازمان گسترده مشارکتی است که در آن فکر و عمل بچه ها، فکر و عمل معلمان و فکر و عمل والدین باید هماهنگ شود. هنر مدیریت این است که این نیروهای بسیار قدیمی جامعه را در جهتی که باید پیش بروند در آن مسیر رشد دهد و هماهنگ کند.»؛ در ادامه این بحث یادآور شدند که «من شاگرد را معلم می بینم و معلم را شاگرد. همه باید با هم همیاری و همفکری کنند تا کارها پیش برود.»؛ سپس افزودند: «امروز دیگر زمان کار فردی سپری شده است. رقابت رفتار غیرانسانی است و مشارکت در کارها رفتار انسانی.» پس از درگذشت ایشان که سیل پیام ها در شبکه‌های مجازی و رسانه‌ها جاری شد، یکی از شاگردان‌شان در پیامی تلگرامی، به هفت نکته تربیتی از نظر خانم میرهادی اشاره کردند که دو نکته آن مربوط به مشارکت بود.
«رقابت را از زندگی حذف کنید. هیچ انسانی رقیب هیچ انسانی نیست. رقابت ماهیت همه چیز را عوض می کند.
لذت کار دسته جمعی و مشارکت را بچشید» (تلگرام سعید فخیمی)
این نکته‌های انسان دوستانه که بیش از شصت سال در مدرسه فرهاد به اجرا درآمد، امروز به یکی از مهم‌ترین مکتب‌های مدیریت و فلسفه آموزش و پرورش تبدیل شده است، رویکردی که خانم میرهادی شصت‌سال پیش به جان درک کرده بودند. اگرچه ایشان بخشی از تحصیلات و کارشان را در فرانسه و دیگر کشورهای اروپایی بودند و بخشی از اندیشه‌ها و عمل‌شان الهام گرفته از آنان بود رفتارهای غیرانسانی حاکم بر غرب را مورد انتقاد قرار می دادند و تاکید داشتند که اگرچه غرب در عرصه‌های مادی دستاوردهایی داشته است، اما پیشرفت‌های انسانی در آن فرهنگ بسیار کم بوده است. در مصاحبه یاد شده وقتی گفتم پیشرفت‌هایی که نصیب غرب شده نتیجه نوع نگاه‌شان بوده و در آن دیار مشارکت بسیار گسترده است به تندی گفتند: «کدام پیشرفت را می گویی؟» گفتم پیشرفت‌های علمی و رفتارهای انسانی. ایشان با تاکید افزود: «من به هیچ وجه رفتارهای انسانی و روابط موجود میان انسان‌های غرب را نمی‌پذیرم و در جنگ جهانی دوم و بعد از آن شاهد جنایت هایی در آن فرهنگ بوده‌ام که به هیچ‌وجه نمی‌توان عبارت پیشرفت را در مورد آن‌ها به کار برد.» البته پس از جدل چند دقیقه‌ای پذیرفتند که همه این داوری‌ها نسبی است و از این نمونه است بحث انسان دوستی که صورتی از مشارکت است. رویکرد جنگ افروزانه غربی‌ها در سراسر تاریخ‌شان، به‌شدت بر روح انسان‌دوستانه‌ی ایشان تاثیر گذاشته بود به طوری که معتقد بودند اغلب رفتارهای غربی‌ها و به‌طورکلی جهان سرمایه‌داری را، شرکت ها و نهادهای حاکم دستکاری و رهبری می کنند و در چنین شرایطی سخن گفتن از مشارکت و رفتارهای انسانی مفهوم ندارد. در مشارکت همه انسان‌ها حق یکسان دارند و می توانند در تعیین سرنوشت خود مشارکت داشته باشند.
⤵️

178 views13:14