📌زن‌پوشی؛ پناهگاه کمدی‌های بی‌قصه

امیر صدرا صیام

زن‌پوشی در تاریخ کمدی، چه در سینمای جهان و چه در سینمای ایران، سابقه‌ای طولانی دارد. تغییر ظاهر، جابه‌جایی هویت و قرار گرفتن شخصیت در موقعیتی خلاف عادت، بالقوه می‌تواند زمینه‌ساز طنز باشد اما وقتی به نتیجه می‌رسد که از دل یک ضرورت دراماتیک بیرون بیاید و در پیش‌برد قصه نقشی اساسی ایفا کند.
در غیر این صورت، آنچه باقی می‌ماند، مجموعه‌ای از شوخی‌های قابل پیش‌بینی است که بیشتر بر ظاهر شخصیت و واکنش‌های سطحی دیگران تکیه دارد تا بر موقعیت‌سازی خلاقانه و کشف تناقض‌های انسانی.
در سینمای کمدی ایران، بعضی تمهیدات به‌قدری تکرار می‌شوند که به‌جای آنکه ابزار روایت باشند، خود به هدف بدل می‌شوند. گویی فیلمساز پیش از آنکه قصه‌ای برای گفتن داشته باشد، به دنبال موقعیتی می‌گردد که بتواند از آن خنده بیرون بکشد و مخاطب را به سالن سینما بکشاند. زن‌پوشی یکی از همین تمهیدات است؛ شگردی که روزگاری می‌توانست در خدمت خلق موقعیت‌های کمیک قرار بگیرد، اما حالا در آثاری چون «خانوم والده» بیش از آنکه نشانه خلاقیت باشد، به علامتی از فقر ایده و ناتوانی در قصه‌گویی تبدیل شده است. مسأله نه خود این شگرد، بلکه پناه بردن به آن برای پوشاندن خلأهایی است که در لایه‌های زیرین فیلمنامه وجود دارد.

https://t.me/kherad_jensi