2-
ر و روستا ها بوسیله شورا های مردمی و بنکه های محلات اداره می شد. در پرتو چنین ابتکاراتی، فضای شهر ها سرشار از فعالیت آزاد سیاسی و آگاه گرانه بود،
بطوریکه احزاب و گروه های سیاسی اپوزیسیون رژیم و مردم تشنه آزادی در دیگر شهر های ایران دسته دسته به کردستان آمده و از نزدیک به دست آورد های قیام که توسط خود مردم از آن پاسداری می شد به عنوان تجاربی گرانبها می نگریستند و سپس با انبوهی از خاطرات شرین و آموزش های بیاد ماندنی، به شهر های خود باز میگشتند.
خمیر مایه کوچ تاریخی مردم مریوان، در دل همچون فضایی نضج گرفت که به آن اشاره کردم. در نتیجه، ادامه چنین اوضاع و احوالی، برای رژیم هار و استثمارگری چون جمهوری اسلامی و رئیس جمهور وقت آن "جناب بنی صدر" به هیچ وجه قابل تحمل نبود. تا اینکه سرانجام یورش بکردستان تحت نام"کفار و عوامل اسرائیل و آمریکا"، در 28 مرداد 1358 با صدور فرمان امام و فرماندهی عملی بنی صدر آغاز گردید و مردم انقلابی کردستان هم از زمین و هوا مورد یورش نیرو های تهی مغز تا دندان مسلح جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
اکتبر: به پیش زمینه های تاریخی- سیاسی و اجتماعی این حرکت اشاره کردید. نقش احزاب سیاسی موجود و شورای شهر آن روز مریوان در سازماندهی این کوچ چگونه بود؟ انعکاس این حرکت در سطح سراسری ایران و کردستان چگونه بود؟
عبدالله دارابی: تا جائیکه به این یادداشت کوچک مربوط می شد در پاسخ به سئوال اول، پیش زمینه های سیاسی- اجتماعی کوچ مریوان و یورش رژیم بکردستان را بصورت اجمالی از نظر گذراندم و اشاره کردم که رژیم تازه بدوران رسیده و تحمیل شده بمردم ایران بخاطر موقعیتی که به کمک نیرو های درون و بیرون ایران" ملی- مذهبیون و توده ایستی و دول غرب"، به آن دست یافته بود هیچوقت جو و فضای چپ و رادیکال ایجاد شده در کردستان را تحمل نمیکرد.
چون از رواج یافتن و سرایت کردن آن به سایر نقاط ایران بشدت می ترسیدند و بیم آنرا داشتند آن اوضاع ترسناکی که حاکم بودند از دستش در برود. بنا براین، حمله برای پس گرفتن دست آورد های انقلاب، در اولویت کاری رژیم اسلامی بود.
در آن زمان تشکیلات #کومله هنوز شکل نگرفته بود. ولی فعالیت قدرتمند و عملی بخش اعظم چپ و کمونیست های آن دوره برای هر عابر و رهگذری قابل لمس و مشاهده بود. در کنار این تلاش عظیم و سراسری در کردستان، رفقایی چون فواد مصطفی #سلطانی و #صدیق_کمانگر سریع درخشیدند و به مثابه رهبران چپ و کمونیست آن دوره زبان زد خاص و عام گشتند و در جمع کردن و متشکل کردن چپ کردستان هم نقش در خور و شایسته ای از خود بجا گذاشتند.
سر انجام چند ماه بعد این نیروی عظیم چپ، به اسم کومه له رسمیت یافت و بدینوسیله قطب چپ جامعه کردستان آن دوره را شکل داد. در طرف مقابل حزب دمکرات بود که تاریخ و سنت مبارزاتی خاص خود را داشت و قطب راست و بورژایی متحزب یافته کردستان را شکل داده بود و آشکار و سر راست از منافع سرمایه داران کرد دفاع میکرد. جریانات دیگری چون چریکهای فدایی و پیکار در کردستان نفوذ کلام سیاسی- اجتماعی قابل توجهی در جامعه نداشتند.
بنا بر این،احزاب اصلی و تاثیر گذار اساسا کومه له و حزب دمکرات بودند که می توانستند در جابجایی نیرو در کردستان نقش ایفا کنند. با رجوع به توضیح فوق می خواهم به صراحت اعلام کنم که، غیر از کمونیست های آن دوره که بعدا کومه له را شکل دادند، هیچ حزب و جریانات سیاسی دیگری در سازمان دادن و متشکل کردن کوچ مریوان رسما شریک و سهیم نبودند و رهبری آنرا تامین نکردند.
در کنار کمونیست ها، شورای وقت شهر مریوان هم نقش پیشتازی را بازی کرد و بیدریغ از این ایده و سازماندهی این کوچ حمایت نمود. نا گفته نماند، یکسال قبل تر کوچ مشابهی ولی به نسبت کوچکتر از این کوچ، توسط مردم محله دارسیران مریوان صورت گرفته بود که بسهم خود به تجارب گرانبهایی برای این کوچ تاریخی تبدیل گشت و خود مردم دارسیران هم با شرکت فعالشان در این کوچ، توانستند سازماندهی این کوچ عظیم را سرعت بخشند.
رهبری کوچ مردم دارسیران هم سر راست در دست کمونیست ها بود و از حمایت بی دریغ و همه جانبه مردم شهر و روستا های مریوان نیز بر خوردار بود. نا گفته نماند در جریان مبارزه مردم دارسیران، صدیق کمانگر و عارف مولانایی از کامیاران، تلاش و فعالیت های چشم گیری را از خود بجا گذاشتند. تجربه دارسیران و جنبش دانش آموزان مریوان و چندین تجربه مشابه و کارآمد دیگر در مریوان، همه دست به دست هم داده و به نیرویی عظیم و کارسازی برای سازماندهی کوچ تاریخی مردم مریوان تبدیل گشتند. چناچه قبل تر اشاره کردم، انعکاس این حرکت، نه تنها در کردستان و ایران، در سراسر جهان نیز بازتاب داشت و به سوژه مهمی برای روزنامه آن دوره جهان تبدیل گشت.
ر و روستا ها بوسیله شورا های مردمی و بنکه های محلات اداره می شد. در پرتو چنین ابتکاراتی، فضای شهر ها سرشار از فعالیت آزاد سیاسی و آگاه گرانه بود،
بطوریکه احزاب و گروه های سیاسی اپوزیسیون رژیم و مردم تشنه آزادی در دیگر شهر های ایران دسته دسته به کردستان آمده و از نزدیک به دست آورد های قیام که توسط خود مردم از آن پاسداری می شد به عنوان تجاربی گرانبها می نگریستند و سپس با انبوهی از خاطرات شرین و آموزش های بیاد ماندنی، به شهر های خود باز میگشتند.
خمیر مایه کوچ تاریخی مردم مریوان، در دل همچون فضایی نضج گرفت که به آن اشاره کردم. در نتیجه، ادامه چنین اوضاع و احوالی، برای رژیم هار و استثمارگری چون جمهوری اسلامی و رئیس جمهور وقت آن "جناب بنی صدر" به هیچ وجه قابل تحمل نبود. تا اینکه سرانجام یورش بکردستان تحت نام"کفار و عوامل اسرائیل و آمریکا"، در 28 مرداد 1358 با صدور فرمان امام و فرماندهی عملی بنی صدر آغاز گردید و مردم انقلابی کردستان هم از زمین و هوا مورد یورش نیرو های تهی مغز تا دندان مسلح جمهوری اسلامی قرار گرفتند.
اکتبر: به پیش زمینه های تاریخی- سیاسی و اجتماعی این حرکت اشاره کردید. نقش احزاب سیاسی موجود و شورای شهر آن روز مریوان در سازماندهی این کوچ چگونه بود؟ انعکاس این حرکت در سطح سراسری ایران و کردستان چگونه بود؟
عبدالله دارابی: تا جائیکه به این یادداشت کوچک مربوط می شد در پاسخ به سئوال اول، پیش زمینه های سیاسی- اجتماعی کوچ مریوان و یورش رژیم بکردستان را بصورت اجمالی از نظر گذراندم و اشاره کردم که رژیم تازه بدوران رسیده و تحمیل شده بمردم ایران بخاطر موقعیتی که به کمک نیرو های درون و بیرون ایران" ملی- مذهبیون و توده ایستی و دول غرب"، به آن دست یافته بود هیچوقت جو و فضای چپ و رادیکال ایجاد شده در کردستان را تحمل نمیکرد.
چون از رواج یافتن و سرایت کردن آن به سایر نقاط ایران بشدت می ترسیدند و بیم آنرا داشتند آن اوضاع ترسناکی که حاکم بودند از دستش در برود. بنا براین، حمله برای پس گرفتن دست آورد های انقلاب، در اولویت کاری رژیم اسلامی بود.
در آن زمان تشکیلات #کومله هنوز شکل نگرفته بود. ولی فعالیت قدرتمند و عملی بخش اعظم چپ و کمونیست های آن دوره برای هر عابر و رهگذری قابل لمس و مشاهده بود. در کنار این تلاش عظیم و سراسری در کردستان، رفقایی چون فواد مصطفی #سلطانی و #صدیق_کمانگر سریع درخشیدند و به مثابه رهبران چپ و کمونیست آن دوره زبان زد خاص و عام گشتند و در جمع کردن و متشکل کردن چپ کردستان هم نقش در خور و شایسته ای از خود بجا گذاشتند.
سر انجام چند ماه بعد این نیروی عظیم چپ، به اسم کومه له رسمیت یافت و بدینوسیله قطب چپ جامعه کردستان آن دوره را شکل داد. در طرف مقابل حزب دمکرات بود که تاریخ و سنت مبارزاتی خاص خود را داشت و قطب راست و بورژایی متحزب یافته کردستان را شکل داده بود و آشکار و سر راست از منافع سرمایه داران کرد دفاع میکرد. جریانات دیگری چون چریکهای فدایی و پیکار در کردستان نفوذ کلام سیاسی- اجتماعی قابل توجهی در جامعه نداشتند.
بنا بر این،احزاب اصلی و تاثیر گذار اساسا کومه له و حزب دمکرات بودند که می توانستند در جابجایی نیرو در کردستان نقش ایفا کنند. با رجوع به توضیح فوق می خواهم به صراحت اعلام کنم که، غیر از کمونیست های آن دوره که بعدا کومه له را شکل دادند، هیچ حزب و جریانات سیاسی دیگری در سازمان دادن و متشکل کردن کوچ مریوان رسما شریک و سهیم نبودند و رهبری آنرا تامین نکردند.
در کنار کمونیست ها، شورای وقت شهر مریوان هم نقش پیشتازی را بازی کرد و بیدریغ از این ایده و سازماندهی این کوچ حمایت نمود. نا گفته نماند، یکسال قبل تر کوچ مشابهی ولی به نسبت کوچکتر از این کوچ، توسط مردم محله دارسیران مریوان صورت گرفته بود که بسهم خود به تجارب گرانبهایی برای این کوچ تاریخی تبدیل گشت و خود مردم دارسیران هم با شرکت فعالشان در این کوچ، توانستند سازماندهی این کوچ عظیم را سرعت بخشند.
رهبری کوچ مردم دارسیران هم سر راست در دست کمونیست ها بود و از حمایت بی دریغ و همه جانبه مردم شهر و روستا های مریوان نیز بر خوردار بود. نا گفته نماند در جریان مبارزه مردم دارسیران، صدیق کمانگر و عارف مولانایی از کامیاران، تلاش و فعالیت های چشم گیری را از خود بجا گذاشتند. تجربه دارسیران و جنبش دانش آموزان مریوان و چندین تجربه مشابه و کارآمد دیگر در مریوان، همه دست به دست هم داده و به نیرویی عظیم و کارسازی برای سازماندهی کوچ تاریخی مردم مریوان تبدیل گشتند. چناچه قبل تر اشاره کردم، انعکاس این حرکت، نه تنها در کردستان و ایران، در سراسر جهان نیز بازتاب داشت و به سوژه مهمی برای روزنامه آن دوره جهان تبدیل گشت.