معماری اندیشه | توسعه پایا
1.25K subscribers
1.02K photos
91 videos
407 files
987 links
چگونه ظرفیت انسان و سازمان را برای مواجهه خردمندانه با پیچیدگی افزایش دهیم؟

جامعه | محیط‌زیست | توسعه | حکمروایی

مهدی کلاهی | معمار اندیشه
دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد
UNEP-GEO7 | IPBES
ارتباط: @Kolahi
Download Telegram
دیزباد بالا؛ از خواستن تا توانستن، از خودیاری تا مسئولیت جمعی

بخش اول در:
https://t.me/MahdiKolahi/2551

بخش دوم از سوم

🔹 ۳. آموزش؛ سرمایه‌گذاری برای نسلی که هنوز نیامده است
یکی از نقاط برجسته تاریخ دیزباد، پیشینه آموزش و مشارکت مردم در تأسیس مدرسه ناصرخسرو است.
منابع تاریخی و روایت‌های محلی، آغاز شکل‌گیری این مدرسه را در اوایل دهه ۱۳۱۰ خورشیدی و سال بهره‌برداری را سال 1313 گزارش می‌کنند. در روایت‌های موجود، از مشارکت مالی مردم در تأمین ساختمان و هزینه‌های آموزش سخن گفته شده است. می‌توان نوشت که این سابقه، جزو نخستین مدارس غیرانتفاعی ایران است. ماجرا به‌اندازه کافی ارزشمند است: جامعه‌ای روستایی، آموزش را چنان مهم می‌دانست که برای ایجاد آن منتظر فراهم‌شدن تمام امکانات از سوی دولت نماند. گزارش‌های محلی همچنین از دستیابی دیزباد به سطح بسیار بالای سواد و شناخته‌شدن آن به‌عنوان یکی از روستاهای برخوردار از سواد همگانی در دهه‌های گذشته یاد می‌کنند.
درس اصلی این تجربه، صرفاً ساختن یک مدرسه نیست. مردم با سرمایه‌گذاری بر آموزش، ظرفیت نسل‌های بعدی را برای حل مسائل، پذیرش مسئولیت و مشارکت در زندگی جمعی افزایش دادند.
 
🔹 ۴. حفاظت از طبیعت؛ مسئولیتی که مردم برای آن هزینه می‌کنند
در دیزباد، حفاظت از منابع طبیعی فقط در حد شعار و توصیه باقی نمانده است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده درباره روستا، نیروهای حفاظت مردمی با مشارکت اهالی فعالیت می‌کنند و بخشی از هزینه‌های این فعالیت‌ها را خود مردم تأمین می‌کنند. در کنار این تجربه، شورای روستا و گروه‌های محلی نیز در پیگیری تخلفات مربوط به تصرف اراضی منابع طبیعی و برداشت غیرمجاز آب مشارکت داشته‌اند.
مهم‌تر آنکه همکاری‌های مرتبط با حفاظت از طبیعت به اقدام‌های پراکنده و کوتاه‌مدت محدود نمانده است. در پایگاه رسمی برنامه کمک‌های کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی وابسته به برنامه توسعه سازمان ملل متحد، پروژه‌ای با عنوان حفاظت و تکثیر گیاهان دارویی و مرتعی کمیاب و در معرض خطر در بخش جنوبی کوهستان بینالود، با تأکید بر دانش بومی، ثبت شده است. شورای روستای دیزباد با همکاری تعاونی روستایی، مجری این پروژه بوده‌اند.
این نمونه نشان می‌دهد که ظرفیت محلی، در صورت برخورداری از سازمان‌دهی مناسب، می‌تواند با دانش بومی، حمایت نهادی و منابع مالی بیرونی پیوند بخورد و به برنامه‌ای مشخص برای حفاظت از تنوع زیستی تبدیل شود.
بنابراین، مشارکت مردم به معنای انتقال تمام مسئولیت‌های عمومی به جامعه محلی نیست. تجربه دیزباد بیشتر بر اهمیت شکل‌گیری رابطه‌ای مکمل میان مردم، نهادهای محلی و سازمان‌های پشتیبان دلالت دارد.
 
🔹 ۵. راز موفقیت را باید در نهادها و روابط اجتماعی جست‌وجو کرد
چگونه ممکن است یک روستا، با وجود محدودیت‌های جغرافیایی و دشواری‌های اقتصادی، به چنین سطحی از همکاری جمعی دست یابد؟
به باور من، برای فهم این تجربه باید چند عامل را در کنار یکدیگر دید:
نخست، دوراندیشی در تصمیم‌گیری. رهبران و افراد اثرگذار محلی، در تجربه‌هایی که از دیزباد نقل می‌شود، به‌جای محدودشدن به اقدامات روزمره و نمایشی، بر کارهایی تمرکز کرده‌اند که منافع آنها در سال‌های بعد آشکار می‌شود؛ از آموزش و زیرساخت گرفته تا حفاظت از منابع طبیعی.
دوم، تبدیل محدودیت به انگیزه همکاری. دشواری‌های جغرافیایی، کمبود منابع و فشارهای ناشی از تخریب طبیعت، مردم را با مسائلی روبه‌رو کرده‌اند که حل آنها از توان یک خانوار فراتر می‌رود. هنگامی که مسئله مشترک باشد، راه‌حل نیز به همکاری نیاز پیدا می‌کند.
البته دشواری به‌خودی‌خود همبستگی نمی‌سازد. در بسیاری از مناطق، فشار منابع می‌تواند به تعارض و رقابت مخرب منجر شود. آنچه اهمیت دارد، توانایی جامعه در تبدیل فشار مشترک به قواعد و اقدام‌های مشترک است.
سوم، حضور افراد خیرخواه و تسهیلگران. افراد برخوردار از انگیزه، تجربه، دانش یا منابع مالی می‌توانند به شکل‌گیری اعتماد، پیوند میان گروه‌ها و پیشبرد ابتکارهای محلی کمک کنند. نقش آنها زمانی ماندگارتر می‌شود که به توانمندشدن جامعه بینجامد، نه وابستگی دائمی آن به یک فرد.

بخش سوم در:
https://t.me/MahdiKolahi/2553

@MahdiKolahi
دیزباد بالا؛ از خواستن تا توانستن، از خودیاری تا مسئولیت جمعی
بخش اول:
https://t.me/MahdiKolahi/2551
 
بخش دوم:
https://t.me/MahdiKolahi/2552
 
بخش سوم و پایانی:
 
چهارم، خرد جمعی و مدیریت تعارض. در جریان بازدید، ایده تشکیل شورای مشورتی با حضور نمایندگان گروه‌ها و سران طایفه‌ها به‌عنوان یکی از سازوکارهای حل اختلافات داخلی مطرح شد. اگر این سازوکار به‌گونه‌ای عمل کند که صداهای متفاوت شنیده شوند و تصمیم‌ها از پذیرش اجتماعی برخوردار باشند، می‌تواند به سرمایه‌ای نهادی برای همکاری تبدیل شود.
اهمیت این ایده در آن است که اختلاف‌نظر را مسئله‌ای صرفاً شخصی نمی‌بیند؛ بلکه برای مدیریت آن، سازوکاری جمعی ایجاد می‌کند. البته اثربخشی چنین شورایی به میزان نمایندگی واقعی گروه‌ها، مشارکت زنان و جوانان، شفافیت تصمیم‌ها و پاسخ‌گویی آن نیز وابسته است.
پنجم، تداوم ارتباط با زادگاه. گزارش‌های محلی نشان می‌دهند که بخشی از دیزبادی‌ها، حتی پس از سکونت در شهرها، پیوند خود را با روستا حفظ کرده‌اند. این پیوند می‌تواند منابع مالی، دانش، تجربه و فرصت‌های تازه‌ای را در اختیار جامعه محلی قرار دهد.
مجموع این عوامل را می‌توان در قالب مفهومی به نام «سرمایه اجتماعی» فهمید؛ یعنی شبکه‌های اعتماد، همکاری، هنجارهای مشترک و توانایی اقدام جمعی که به جامعه امکان می‌دهند مسائل پیچیده را بهتر مدیریت کند.
 
🔹 ۶. توسعه واقعی در مرزهای روستا متوقف نمی‌شود
یکی از آموزه‌های مهم این تجربه آن است که حفاظت از طبیعت و توسعه پایدار، اگر در محدوده یک روستا محصور بماند، با محدودیت روبه‌رو خواهد شد.
آب، پوشش گیاهی، حیات‌وحش، فرسایش خاک و بسیاری از فرایندهای طبیعی به مرزهای اداری روستاها پایبند نیستند. اقدامات یک جامعه ممکن است تحت تأثیر تصمیم‌های همسایگان قرار گیرد؛ همان‌طور که تجربه‌های موفق می‌توانند به روستاهای دیگر منتقل شوند.
ازاین‌رو، تلاش برای انتقال تجربه، آموزش جوامع همسایه و ایجاد همکاری میان روستاها، بخشی از منطق حفاظت مؤثر است.
این رویکرد، ما را از تصور محدود توسعه که در آن موفقیت یک جامعه به‌تنهایی معیار پیشرفت است، فراتر می‌برد. سعادت پایدار، صرفاً فردی یا محلی نیست؛ به کیفیت روابط ما با دیگران و با سرزمینی که در آن زندگی می‌کنیم نیز وابسته است.
🔹 ۷. دیزباد؛ مقصدی برای دیدن یا فرصتی برای اندیشیدن؟
از منظر علمی، دیزباد را می‌توان نمونه‌ای قابل‌تأمل از یک «نظام اجتماعی–بوم‌شناختی» دانست؛ نظامی که در آن، طبیعت، معیشت، دانش، نهادها، قواعد بهره‌برداری و تصمیم‌های مردم بر یکدیگر اثر می‌گذارند.
در چنین نظامی، مدرسه فقط یک ساختمان آموزشی نیست؛ بلکه بخشی از زیرساخت دانشی جامعه است. مراتع فقط منبع علوفه نیستند؛ بلکه در پایداری خاک و آب نقش دارند. شورای محلی نیز صرفاً یک ساختار اداری نیست؛ بلکه می‌تواند بستری برای حل تعارض و سازمان‌دهی اقدام جمعی باشد.
البته نباید دیزباد را جامعه‌ای بی‌مسئله یا الگویی آماده برای نسخه‌برداری در تمام روستاهای ایران تصور کرد. هر روستا شرایط اقتصادی، تاریخی، فرهنگی و طبیعی ویژه‌ای دارد. ارزش تجربه دیزباد در آن نیست که همه باید دقیقاً مانند آن عمل کنند؛ بلکه در این است که نشان می‌دهد چگونه می‌توان راه‌حل‌ها را از دل شناخت بومی، مشارکت مردم و یادگیری مستمر بیرون آورد.
برای فهم عمیق این روستا، باید آن را با دقت مشاهده کرد، به روایت‌های مردم گوش سپرد، تاریخ تصمیم‌هایشان را شناخت، سازوکارهای همکاری و اختلاف را بررسی کرد و نسبت میان تغییرات اجتماعی و وضعیت طبیعت را سنجید.
به بیان دیگر، دیزباد فقط جایی برای دیدن نیست؛ جایی برای پرسیدن است: چگونه می‌توانیم روستاهای خود را بازسازی کنیم؟ چگونه می‌توانیم ظرفیت همکاری مردم را افزایش دهیم؟ چگونه می‌توانیم میان معیشت، عدالت اجتماعی و حفاظت از طبیعت پیوندی پایدار برقرار کنیم؟
شاید مهم‌ترین درس دیزباد این باشد که ساختن آینده، نه با یک اقدام بزرگ و نمایشی، بلکه با هزاران تصمیم کوچک، یادگیری تدریجی، اعتمادسازی و تمرین مداوم همکاری امکان‌پذیر می‌شود.
دیزباد بالا، دعوتی است به بازاندیشی در معنای توسعه؛ توسعه‌ای که از توانمندسازی انسان آغاز می‌شود، در همکاری اجتماعی شکل می‌گیرد و با مراقبت از طبیعت معنا پیدا می‌کند.
و شاید بتوان همه این تجربه را در یک جمله خلاصه کرد:
🌿 برای ساختن روستایی پایدار، کافی نیست طبیعت را دوست داشته باشیم؛ باید یاد بگیریم چگونه با یکدیگر، برای طبیعت و برای نسل‌های آینده تصمیم بگیریم و عمل کنیم.
@MahdiKolahi
📚 مقاله‌ای تازه درباره آموزش محیط‌زیستی، هیجان‌های اقلیمی و تجربه مستقیم طبیعت
 
مقاله علمی مشترک با دکتر امیرعلی برومند(🌹) با عنوان:

«یادگیری بدن‌مند و هیجان‌های اقلیمی در آموزش عالی: آموزش محیط‌زیستی حسی در بستر ایران به‌عنوان بخشی از جنوب جهانی»

در مجله بین‌المللی معتبر Teaching in Higher Education
 
🌱 در این پژوهش، با انجام مصاحبه‌های پدیدارشناختی با ۷۴ دانشجو از شش دانشگاه با ویژگی‌های بوم‌شناختی متفاوت، بررسی کردیم که مواجهه مستقیم و چندحسی با محیط، چگونه با هیجان‌ها، تأمل، هویت محیط‌زیستی و احساس توانمندی دانشجویان برای ایفای نقش در قبال محیط پیوند می‌یابد.

یافته‌ها نشان می‌دهند که مواجهه با چشم‌اندازهای تخریب‌شده می‌تواند با اندوه و پریشانی، ولی تجربه محیط‌های طبیعی تاب‌آور، با امید و احساس تعلق همراه باشد. این یافته‌ها بر اهمیت توجه به ابعاد عاطفی و تجربه زیسته در آموزش پایداری تأکید می‌کنند؛ آموزشی که نباید تنها به انتقال اطلاعات محدود بماند.

پیام محوری پژوهش این است که آموزش پایداری، علاوه بر دانش، باید به تجربه، احساس و شیوه معنا دادن انسان به رابطه خود با محیط نیز توجه کند.

@MahdiKolahi
Embodied_learning_and_climate_emotions_in_higher_education_sensory.pdf
1.6 MB
📚 مقاله‌ای تازه درباره آموزش محیط‌زیستی، هیجان‌های اقلیمی و تجربه مستقیم طبیعت
 
مقاله علمی مشترک با دکتر امیرعلی برومند(🌹) با عنوان:

«یادگیری بدن‌مند و هیجان‌های اقلیمی در آموزش عالی: آموزش محیط‌زیستی حسی در بستر ایران به‌عنوان بخشی از جنوب جهانی»

در مجله بین‌المللی معتبر Teaching in Higher Education
 
🌱 در این پژوهش، با انجام مصاحبه‌های پدیدارشناختی با ۷۴ دانشجو از شش دانشگاه با ویژگی‌های بوم‌شناختی متفاوت، بررسی کردیم که مواجهه مستقیم و چندحسی با محیط، چگونه با هیجان‌ها، تأمل، هویت محیط‌زیستی و احساس توانمندی دانشجویان برای ایفای نقش در قبال محیط پیوند می‌یابد.

یافته‌ها نشان می‌دهند که مواجهه با چشم‌اندازهای تخریب‌شده می‌تواند با اندوه و پریشانی، ولی تجربه محیط‌های طبیعی تاب‌آور، با امید و احساس تعلق همراه باشد. این یافته‌ها بر اهمیت توجه به ابعاد عاطفی و تجربه زیسته در آموزش پایداری تأکید می‌کنند؛ آموزشی که نباید تنها به انتقال اطلاعات محدود بماند.

پیام محوری پژوهش این است که آموزش پایداری، علاوه بر دانش، باید به تجربه، احساس و شیوه معنا دادن انسان به رابطه خود با محیط نیز توجه کند.

@MahdiKolahi
زندان وکیل‌آباد؛ یک مسئله شهری که دیگر نمی‌توان به تعویق انداخت.

انتقال زندان، صرفاً جابه‌جایی یک مجموعه نیست؛ فرصتی برای بازآرایی شهری، ارتقای کیفیت زندگی و تبدیل یک مسئله دیرینه به یک فرصت بزرگ برای مشهد است.

اکنون زمانِ تصمیم، زمان‌بندی و اقدام است؛ با نگاهی کارشناسی، شفاف و آینده‌نگر.

روزنامه صبح امروز

@MahdiKolahi
Forwarded from 
📌نشست هم اندیشی رئیس و اعضای هیئت مدیره مجمع صنفی اعضای هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد با دکتر عبدالرضا جوان جعفری

#روابط‌_عمومی_دانشگاه_فردوسی_مشهد
خوشحالم که در میان حدود ۵۰۰ نامزد از کشورهای مختلف، به‌عنوان یکی از فینالیست‌های جایزه جهانی آموزش ۲۰۲۶ انتخاب شدم. 🌍

برای من، این اتفاق فراتر از یک عنوان یا افتخار است؛ نوعی دلگرمی و آرامش خاطر است که نشان می‌دهد سال‌ها تلاش، یادگیری، ساختن و دویدن، حتی اگر گاهی دور از چشم‌ها باشد، دیده می‌شود و اثر خود را می‌گذارد.

پیامم به نسل جدید ساده است: ما نبریده‌ایم؛ هنوز امیدواریم، هنوز یاد می‌گیریم و هنوز می‌سازیم. آینده را باید با اندیشه، پشتکار و امید ساخت. 🌱

@MahdiKolahi
🏆 برنده جایزه پژوهشگر برجسته آموزش ۲۰۲۶

خوشحالم که در رویداد جهانی Global Education Award 2026، علاوه بر فینالیست بودن، موفق به کسب رتبه اول و دریافت عنوان Eminent Education Researcher Award شدم.

این افتخار برای من بیش از یک دستاورد فردی، تأییدی بر اهمیت پیوند دانش، پژوهش و اثرگذاری اجتماعی است. باور دارم ارزش واقعی علم، نه فقط در تولید دانش، بلکه در توانایی آن برای گشودن افق‌های تازه، توانمندسازی انسان‌ها و ساختن آینده‌ای بهتر معنا پیدا می‌کند.

ما برای توقف نیامده‌ایم؛ برای آموختن، تحول‌آفرینی و ساختن آینده‌ای شایسته‌تر تلاش می‌کنیم. 🌱

@MahdiKolahi
🧛 اکران و نقد فیلم دارک‌واتر 🧛

✻ دفتر دانشکده حقوق و علوم سیاسی با همکاری کانون فیلم سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی و دفتر دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست برگزار می‌کند!

🌟 با همراهی:
دکتر اعظم امینی | عضو هیأت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

دکتر مهدی کلاهی | عضو هیأت علمی دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد


🌟 زمان:
شنبه، ۲۳ آبان‌ماه ۱۴۰۵، ساعت ۱۲ تا ۱۵

🌟 مکان:
آمفی‌تئاتر دانشکده حقوق و علوم سیاسی


جهت ثبت نام و یا کسب اطلاعات بیش‌تر به آیدی تلگرامی زیر پیام دهید.
🌟 @ftm_ord

🤩کانال خبری سازمان دانشجویان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی

@MahdiKolahi
كارگاهي علمي

“استفاده از روش هاي نوين براي آموزش مباني مديريت و اصلاح مراتع در شرايط عدم قطعيت و محدوديت منابع”

روز سه شنبه مورخ 19 آبان
ساعت 10 الي 12
سالن آمفي تئاتر اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري خراسان رضوي

@MahdiKolahi
Forwarded from 
📌| اعطای جایزه جهانی پژوهشگر برجسته آموزش به عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست

🔹| آیین اهدای جوایز جهانی مربیان و فعالان آموزش (GEA 2026) در دانشگاه تربیت معلم سلطان ادریس مالزی (UPSI) برگزار شد. در این دوره از برگزاری، شمار ۴۷۲ نفر از ۸۳ کشور جهان شرکت داشتند و پس از طی فرایند ارزیابی دقیق، ۲۶ نامزد نهایی از ۱۱ کشور انتخاب شدند.

🎉| در این مراسم جایزه پژوهشگر برجسته آموزش (Eminent Education Researcher Award) به دکتر مهدی کلاهی، عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست و دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری تعلق گرفت.

💐| این موفقیت را به دکتر مهدی کلاهی و خانواده دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست شادباش می‌گوییم و برای ایشان موفقیت روزافزون را آرزومندیم🌱

🔗| دیدن خبر در تارنمای دانشکده


#خبر
#افتخارآفرینان

~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~•~
🪴| رسانه دانشجویی دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست |🪴

☑️| @NRSFUM