ایران فقط نفت، گاز، کارخانه و ارتش نیست. آنچه یک ملت را در روزهای بحران کنار هم نگه می‌دارد، سرمایه‌های نامرئی اوست، پرچم، حافظه تاریخی، زبان، شاهنامه، قهرمانان و حس تعلق به یک سرنوشت مشترک.

اما وقتی این نمادها به ابزار دعواهای روزمره، حذف سیاسی و جذب مخاطب تبدیل شوند، آرام‌آرام تهی می‌شوند. فردای آزادی ایران، بیش از هر چیز، به همین سرمایه‌های مشترک نیاز خواهد داشت.

بعد از کشتار ۱۸ و ۱۹ دی، بسیاری از ایرانیان با یک سؤال دردناک روبه‌رو هستند: اگر رژیمی حاضر است برای ماندن، مردم را در خیابان بکشد، مردم چگونه می‌توانند با آن مقابله کنند؟

تجربه توافق برجام نشان داد رفع تحریم‌ها می‌تواند شاخص‌های کلان را برای مدتی آرام کند؛ تورم پایین بیاید، ارز ثبات نسبی پیدا کند و صادرات نفت بالا برود. اما مسئله اصلی این است که این گشایش چقدر به زندگی خانواده‌های عادی می‌رسد.

در اقتصاد رانتی جمهوری اسلامی، منافع معمولاً در بالادست جذب می‌شود؛ در شبکه‌هایی نزدیک به قدرت، نه در سفره مردم. همین شکاف میان وعده بهبود و واقعیت زندگی روزمره، پس از برجام به اعتراضات دیماه ۹۶ انجامید.

توافق شاید زمان بخرد، اما اگر قدرت خرید، امکان برنامه‌ریزی و حس ثبات در زندگی مردم تغییر نکند، بحران فقط به تعویق افتاده است.