On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.89K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📃 فساد مردم ناشی از فساد زمامداران است. | ✍🏻 نیکولو ماکیاولی

➣ @Notes_On_Liberty

❃ هیچ زمامداری حق ندارد از تقصیرهایی که شهروندان مرتکب می‌شوند شکایت کند چون تقصیرهای اینان یا از اهمال خود او نشأت می‌گیرند یا از اینکه خودش سرمشق بدی برای شهروندان است. اگر در احوال مللی که امروز به دزدی و راهزنی و معایبی از این قبیل متهم‌اند نیک بنگریم خواهیم دید که چون زمامدارانشان دارای آن معایب‌اند، آنگونه شده‌اند.

❃ منطقه رومانیا پیش از آن‌که پاپ آلکساندر ششم شهریاران کوچک را از آن‌جا بیرون کند، نمونه‌ی زندگی فسادآلود بود و هر بهانه کوچک در آنجا سبب دزدی و غارت و آدمکشی می‌گردید. مردمان آن منطقه از آن‌رو چنان بودند که زمامدارانشان فاسد بودند نه از آن‌رو که، چنان‌که زمامدارانشان ادعا می‌کردند، طبیعت مردمان فاسد شده بود.

❃ آن زمامداران تنگدست بودند و می‌خواستند مانند توانگران زندگی کنند. از این‌رو چاره نداشتند جز اینکه راه دزدی و غارت در پیش گیرند، و این کار را به روش‌های گوناگون انجام می‌دادند. یکی از وسایل زیان‌باری که از آن استفاده می‌کردند این بود که با وضع قانون عملی را ممنوع می‌ساختند و آنگاه خودشان نخستین کسانی بودند که موجبات تجاوز از آن قانون را فراهم می‌کردند، ولی کسانی را که خلاف قانون عمل کرده بودند هنگامی مجازات می‌کردند که می‌دیدند مردمان بسیاری مرتکب آن تقصير شده‌اند: پس مجازات برای نگاه‌داشتن حرمت قانون نبود بلکه مرادشان این بود که جریمه‌ای هر چه بیشتر وصول کنند. نتیجه این بود که مردم روز‌به‌روز فقیرتر می‌شدند ولی بهتر نمی‌گردیدند، و فقیرشدگان به اموال کسانی دست‌درازی می‌کردند که ضعیف‌تر از خود ایشان بودند. از این‌جا همه معایبی ریشه گرفتند که پیشتر برشمردم و منشأ اصلی همه آن‌ها خود زمامداران بودند.

❃ گزارش تیتوس لی‌ویوس سخن مرا تأیید می‌کند: وقتی‌که فرستادگان روم مقداری از غنیمت شهر "ویی" را که وقف پرستشگاه آپولون بود به پرستشگاه می‌بردند، راهزنان دریایی شهر لیپاریس در سیسیل آنان را دستگیر کردند و به شهر بردند. چون تیماسی‌تئوس شهریار لیپاریس شنید که آن اموال را چه کسان و به چه منظور روانه کرده‌اند، با اینکه در شهر لیپاریس به جهان آمده بود مانند شهروندی رومی رفتار کرد، و به مردم شهر گفت غارت کردن چنین مالی دور از خداپرستی است، و فرستادگان روم را با اموال وقف آزاد کرد و به‌راه انداخت. لی‌ویوس در این باره می‌گوید: «تیماسی‌تئوس دل‌های مردمان را، که همیشه مشابه زمامدار خویش‌اند، با احساس خداپرستی آکنده بود.» لورنتسو دِ مدیچی نیز در تأیید این سخن می‌گوید: «مردمان از سرمشق زمامدار پیروی می‌کنند چون همیشه چشم‌شان به زمامدار دوخته است».

📚 | گفتارها، نیکولو ماکیاولی، کتاب سوم

#ماکیاولی #اندیشه_سیاسی
#فساد #فساد_حکومتی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 به سوی نسل چهارم نظریه‌ها: کارگزاری، ایدئولوژی و پیشرفت روند انقلابی | ✍🏻 جک گلدستون ➣ @Notes_On_Liberty ❃ اگرچه درک عواملی که دولت را در برابر انقلاب آسیب‌پذیر می‌سازند، اولین گام مهم در تبیین این موضوع است که چرا در بعضی از کشورها انقلاب صورت می‌گیرد…
📃 ریشه‌های انقلاب | ✍🏻 جک گلدستون

➣ @Notes_On_Liberty

❃ ریشه‌های وضعیت انقلابی را معمولاً باید در تغییرات اجتماعی، اقتصادی و سیاست‌هایی جست‌وجو کرد که زیان‌هایی را برای بخش‌های گوناگون جامعه به‌بار آورده‌اند. در چنین وضعیتی، حاکم، خواه پادشاه باشد، خواه امپراطور، خواه دیکتاتور، خواه حکومت نظامی، و خواه حتى رژیم دموکراتیک، از ناتوانی در حفظ کارآمدی و عدالت رژیم رنج می‌برد. فقدان کارآمدی می‌تواند به شکل بدهی‌های شدید دولت، مشکلات مالی، سوء مدیریت اقتصادی (تورم بالا یا رشد اقتصادی پایین یا منفی)، یا شکست‌های نظامی (داخلی یا بین‌المللی) ظاهر شود.

❃ ناکامی در برقراری عدالت می‌تواند در صورتی بروز کند که دولت کاملاً وابسته به قدرت‌های خارجی، دشمن اعتقادات مذهبی یا منافع ملّی، آلوده به فساد، مسبب وضعیت ناعادلانه به‌خاطر حمایت از گروه‌های خاص (رفیق‌بازی)، و یا مرتکب خشونت شدید یا بی‌قاعده تلقی شود. چنین شرایطی می‌تواند به ایجاد «بحران در دولت» منجر گردد، به‌طوری‌که رهبران دولت، نخبگان غیردولتی، و گروه‌های مردمی، همگی، نیاز به تغییرات برای رفع این مشکلات را احساس کنند.

❃ اما اگر نخبگان متحد باشند و عامه مردم کنترل‌شده باقی بمانند، بحران دولت را می‌توان به‌وسیله اصلاحات مسالمت‌آمیز حل کرد. برای ایجاد یک وضعیت انقلابی حتماً باید در نخبگان شکاف و قطب‌بندی به‌وجود آید، و آن‌ها به‌شدّت بر سر این موضوع اختلاف داشته باشند که آیا حکومت فعلی را باید نجات داد یا آن را از بن دگرگون ساخت.

❃ شکاف در نخبگان* و جدایی آن‌ها از رژیم می‌تواند ناشی از مشکلات تحرّک اجتماعی بخش‌های گوناگون جامعه باشد، به‌طوری‌که گروه‌های خاصی خود را «حذف‌شده»، و یا محروم از موقعیت‌های بالای اجتماعی احساس می‌کنند. از دیگر دلایل جدایی نخبگان از رژیم می‌توان به محرومیت کامل گروه‌های مهم از مشارکت در حکومت، زیان‌های اقتصادی شدید، یا افزایش فشارهای مالی دولت بر نخبگان (مالیات‌های جدید، تصرف زمین، سیاست‌های اقتصادی محدودکننده یا مخرب)، و بالاخره خشونت خودسرانه یا شدید در قبال نخبگان اشاره کرد.

❃ وقتی در نخبگان شکاف و قطب‌بندی به‌وجود آمد، و بعضی از گروه‌ها درصدد تغيير ریشه‌ای یا سرنگونی رژیم برآمدند، این نخبگان تندرو ممکن است درصدد جلب حمایت مردم برآیند. تلاش‌ها برای ایجاد ائتلاف نخبگان و مردم علیه حکومت، به‌واسطه‌ی نارضایتی‌های مردمی از حکومت تقویت می‌گردد. این نارضایتی‌ها می‌تواند ناشی از کاهش درآمدهای واقعی، کاهش اشتغال، و کمبود مواد غذایی و زمین، افزایش اجاره‌ها یا دیگر عوارضی که به‌وسیله‌ی نخبگان یا حکومت بر مردم تحمیل می‌شود، و بالاخره خشونت خودسرانه یا افراطی علیه گروه‌های مردمی باشد.

❃ تلاقی و ترکیب این عناصر (بحران دولت، شکاف‌ها و جدایی نخبگان، و نارضایتی‌های مردمی) صحنه را برای انقلاب مهیّا می‌کند، و آسیب‌پذیری شدیدی در رژیم کنونی ایجاد می‌نماید. این‌ها یافته‌های کلیدی نظریه‌های ساختاری انقلاب بودند. اما برای اینکه بفهمیم آیا یک جنبش انقلابی ایجاد و موفق می‌شود، و این جنبش چه اقداماتی انجام خواهد داد، ابتدا باید ببینیم پس از ترکیب و تلاقی عناصر فوق چه اتفاقی خواهد افتاد.

- ادامه دارد...

(* بنگرید به نوشتارِ: «نظریه‌های ساختاری انقلاب»، بخش‌های ۱ تا ۵)

#انقلاب #انقلاب_مدرن #عصر_آزادی
#نوسازی_سیاسی #انقلاب_آزادی
#آزادی‌خواهی #ریشه‌های_انقلاب
#دولت_و_نخبگان #فروپاشی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 جامعه آزاد با سرمایه‌داری رفیق‌سالار تفاوت دارد (۲) | ✍🏻 ایمون باتلر ➣ @Notes_On_Liberty ❃ به‌طور مثال، شرکت‌های قدیمی و جاافتاده به سیاستمداران فشار می‌آورند تا در زمینه‌های مختلف، به‌ویژه در مورد کیفیت محصول و استانداردهای تولید، مقررات بیشتری وضع کنند…
📃 استدلالی اخلاقی در دفاع از آزادی: فرهنگ اعتماد و همکاری | ✍🏻 ایمون باتلر

➣ @Notes_On_Liberty

❃ جامعه آزاد نه براساس قدرت و سلطه دولتی، بلکه بر اساس اعتماد و همکاری عمل می‌کند. ثروت در یک جامعه آزاد به‌واسطه مبادله داوطلبانه و توسط مردمی حاصل می‌شود که محصولاتی مفید تولید کرده و آن‌ها را با دیگران معامله می‌کنند، ثروت در چنین جامعه‌ای از راه «غارت و تصرف» حاصل نمی‌شود.

❃ غارت و تصرف شیوه معمول نخبگان چپاولگر است که با بهره‌گیری از نفوذ و قدرت‌شان از مردم مالیات‌های سنگین می گیرند و یا به خود و خانواده و رفقای نزدیک‌شان امتیازات و انحصارات ویژه می‌بخشند. ممکن است در طول تاریخ بشری قسمت اعظم ثروت در بیشتر کشورها با همین شیوه‌ها و از طریق بهره‌کشی و زور و اجبار حاصل شده باشد، اما جامعه آزاد برای تولید ثروت به‌جای توسل به چنین شیوه‌هایی متکی به انگیزه‌ای به مراتب سالم‌تر و سازنده‌تر است: انگیزه همکاری و مبادله داوطلبانه.

❃ تحقق همکاری و مبادله داوطلبانه مستلزم «اعتماد» است. هیچ‌کس حاضر نمی‌شود با افرادی که از نظر او کلاهبردار و طمع‌کار هستند معامله کند، مگر آن‌که به زور وادار به معامله با آن‌ها شود و یا هیچ گزینه دیگری برای او وجود نداشته باشد (مثلاً در شرایطی که دولت‌ها، یا نورچشمی‌های ایشان، تولید محصول مورد نیاز آن فرد را در کنترل انحصاری خود گرفته باشند).

❃ در یک جامعه آزاد مردم حق انتخاب دارند و آزادند که با هر کاسبی که دل‌شان خواست معامله کنند. به همین دلیل، در چنین جامعه‌ای تولیدکنندگان چاره‌ای ندارند جز آن‌که مشتریان فعلی و مشتریان بالقوه خود در آینده را نسبت به صداقت و درستکاری خود متقاعد سازند. در جامعه‌ای که حق انتخاب وجود دارد، کسبه و تولیدکنندگان باید به قولی که به مشتری داده‌اند عمل کنند، چون در غیر این صورت، شهرت‌شان را از دست داده و کسب‌وکارشان از بین می‌رود، و برای اکثر آدم‌ها، احتمال از دست دادن شهرت و از بین رفتن کار و درآمد یک نگرانی جدی محسوب می‌شود (و همین نگرانی عامل بازدارنده‌ی نیرومندی است که مانع از کلاهبرداری و عهدشکنی می‌گردد).

❃ جامعه آزاد از بالا و با اعمال زور توسط نخبگان قدرتمند هدایت نمی‌شود. کارها در چنین جامعه‌ای، به شکلی کاملاً طبیعی و خودانگیخته، به‌واسطه تعاملات داوطلبانه مردم عادی پیش می‌رود؛ مردمی که پشتوانه فعالیت‌هایشان فرهنگی از صداقت و اعتماد است. در جامعه آزاد، قواعد و هنجارهایی که پیش‌برنده این همکاری خودانگیخته هستند به‌قدری عادی و طبیعی می‌شوند که مردم ناخودآگاه به آن‌ها عمل کرده و حتی لازم نیست به آن‌ها فکر کنند. هیچ نیازی نیست که مقامات دولتی به مردم بگویند که صداقت داشته باشند یا کارشان را به شیوه‌ای موثر انجام دهند یا سخت‌کوش باشند و باهم همکاری کنند. مردم خودشان هر روز و به‌طور طبیعی همین‌گونه عمل می‌کنند.

❃ نیاز به اعتماد و همکاری در یک جامعه آزاد اهمیت روابط بین افراد و گروه‌ها را، در مقایسه با جوامعی که با توسل به قدرت هدایت می‌شوند، به مراتب بیشتر می‌کند. در جامعه آزاد، پیوندهای خانوادگی، دوستی‌ها، محله و اجتماعی همسایگی‌ها، ارزش‌های معنوی، میراث گذشتگان، و هم‌صحبتی و انجمن بین افرادی که علایق و منافع مشترک دارند از اهمیت بیشتری برخوردارند. بسیاری از دولت‌ها در جوامع ناآزاد این‌گونه پیوندها و انجمن‌ها را نوعی تهدید برای سلطه خود قلمداد می‌کنند و به همین دلیل سعی در سست کردن، برانداختن، یا موقوف کردن آن‌ها دارند. البته در اغلب موارد، تلاش دولت‌ها در این زمینه فقط باعث راندن گروه‌ها به لایه‌های زیرین و مخفی جامعه شده است. انجمن و دوستی داوطلبانه به‌قدری برای مردم اهمیت دارد که آن را به‌مراتب از وفاداری به مقامات دولتی نیرومندتر می‌کند.

#آزادی #آزادی_فردی #آزادی_اقتصادی
#اعتماد #همکاری #رقابت #اقتصاد
#مالکیت_خصوصی #مبادله_آزاد
➣ @Notes_On_Liberty
📃 پول طبیعی | ✍🏻 ژرژ هولسمن

➣ @Notes_On_Liberty

❃ به هر نوع پولی که طی همکاری داوطلبانه افراد مختلف استفاده شود، «پول طبیعی» می‌گوییم. منظور از همکاری داوطلبانه، یک شراکت دوطرفه بدون تجاوز به حقوق افراد دیگر و با توجه به احترام شخصی بودن اموال هر فرد برای خودش است.

❃ مالکیت خصوصی یا شخصی به‌عنوان یک نهاد اساسی جامعه انسانی قطعاً محور بسیاری از تجربیات تاریخی و علوم انسانی بوده است. این مفهوم همچنین محور بسیاری از مباحث اجتماعی مسیحیت نیز بوده است. کلیسای کاتولیک و پاپ‌ها همواره تاکید داشته‌اند که اموال خصوصی باید مصون باشند، این تاکید نه به‌دلیل داشتن دیدگاهی به نفع مال و ثروت، بلکه به این دلیل بود که آن‌ها دریافته بودند که چنین مصونیتی شرط اولیه بهبود استاندارد زندگی جوامع است. با وجود دانستن اینکه صاحبان دارایی اغلب از آن به‌خوبی استفاده نمی‌کنند و حتی با اشراف به این موضوع که مشخصاً این‌گونه افراد دارایی شخصی‌شان را در راستای منافع جامعه به‌کار نمی‌برند و کوچک‌ترین توجهی به صلاح عمومی جامعه ندارند، باز هم کلیسا از مصونیت اموال خصوصی دفاع می‌کرد. به‌طور خلاصه پاپ‌ها حامی جدایی عدالت و اخلاق یا به‌عبارتی حامی تمایز قائل شدن میان حق مالکیت خصوصی اموال و الزامات اخلاقی برای استفاده مناسب از این اموال بودند. مالکیت خصوصی محترم شمرده می‌شد حتی اگر فردی از داراییش استفاده نمی‌کرد یا از آن سوءاستفاده می‌کرد.

❃ به‌طورکلی وقتی از جامعه‌ای سخن می‌گوییم که مالکیت شخصی در آن دارای مصونیت است، احتمالاً از یک «جامعه کاملاً آزاد» صحبت می‌کنیم که وجه اقتصادی آن را «بازار آزاد» یا «اقتصاد آزاد» می‌نامند. چنین اقتصادی، اگر با صدقه و نیکوکاری کامل شود، به‌واقع می‌تواند «پیشرفت اقتصادی و مدنی» را گسترش دهد. آنچه در بخش پولی در چنین جامعه‌ای حاصل می‌شود همان پول طبیعی است که گفتیم. به عبارت دیگر، می‌توان گفت که در یک جامعه آزاد انواع مختلفی از پول وجود خواهد داشت که همگی پول طبیعی به حساب میآیند. توجه کنید که پول طبیعی بیش از هر چیز یک نهاد اجتماعی است. نه فقط به‌خاطر استفاده از آن در تبادلات میان فردی، بلکه به این دلیل که اصلاً فلسفه وجودی آن، توانایی آن برای تامین نیازهای انسان، بهتر از هر واسطه مبادله دیگری است. به محض اینکه افراد حاضر در بازار تشخیص دهند که این واسطه دیگر مناسب نیست آن را کنار گذاشته و پول‌های دیگر را جانشین آن می‌کنند. چنین آزادی انتخابی، باعث ایجاد یک نظام دموکراتیک و انتخاب بهترین پول ممکن می‌شود.

❃ زمانی‌که حقوق مالکیت مورد تعدی قرار بگیرد به‌خصوص زمانی‌که این تعدی به‌صورت سیستماتیک انجام شود، دیگر نمی‌توانیم از یک جامعه کاملاً آزاد سخن بگوییم. در چنین جامعه‌ای اگر تعدی‌ها به حقوق مالکیت وارد حوزه‌ی انتخاب پول نشود، ممکن است پول طبیعی باز هم استفاده شود، اما زمانی‌که افراد قادر نیستند بهترین پول‌های موجود را خود به صورت آزادانه انتخاب کنند، نوع متفاوتی از پول به‌وجود میآید که به آن «پول اجباری» می‌گوییم.

❃ مشخصه‌ی اصلی چنین پولی این است که فلسفه وجودی آن وابسته به تجاوز به حقوق مالکیت است. چنین پولی با وجود جایگزین‌های مناسب‌تر به دلیل وجود اجبار استفاده می‌شود. این نوع پول با اینکه ممکن است همچنان سودآور باشد و در مبادلات غیرمستقیم استفاده شود، اما باز هم در هر شرایطی از پول طبیعی سودآوری کمتری دارد؛ چراکه دلیل وجودش تجاوز به حقوق مالکیت است و نه برتری در برآورده کردن نیازهای انسان.

❃ طلا، نقره و مس هزاران سال در بسیاری جوامع نقش پول طبیعی را ایفا کرده‌اند. دلیل آن هم این است که ویژگی‌های فیزیکی آن‌ها باعث شده بیش از هر چیز دیگری مناسب این استفاده باشند، اما آن‌ها را پول طبیعی می‌نامیم، نه به‌خاطر ویژگی‌های فیزیکی‌شان، بلکه به این دلیل که انسان‌های آزاد در یک فرآیند خودبه‌خودی آن‌ها را برای چنین استفاده‌ای انتخاب کرده‌اند.

❃ به‌طور خلاصه نمی‌توان با توجه به تجربه‌های قبلی مشخص کرد که یک جامعه چه چیز را به‌عنوان پول طبیعی برمی‌گزیند. تنها راه فهمیدن چنین چیزی، این است که به افراد اجازه داده شود که خودشان آزادانه بین گزینه‌های مختلف بهترین وسیله مبادله را انتخاب کنند.

#اقتصاد #پول #پول_طبیعی #اقتصاد_آزاد
➣ @Notes_On_Liberty
«نمایش مسخره‌ای که در سده‌ی گذشته مشاهده شد، تلاش‌های ضعیفی بود که در انگلستان در راستای استقرار دموکراسی انجام گرفت. به سبب اینکه، کسانی‌که سهمی در مدیریت امور عمومی داشتند، عاری از فضیلت بودند، و چون حس جاه‌طلبی آنان به‌خاطر موفقیت یکی از جسورترینِ آنان[کرامول]، تحریک شده بود، و احزاب حاکم پیوسته به‌خاطر روح نفاق تحریک می‌شدند؛ حکومت پی‌درپی تغییر می‌کرد، مردم از آن‌همه تغییرات، که بیهودگی برپایی یک جمهوری را نشان می‌داد، شگفت‌زده شده بودند؛ سرانجام پس از آنکه کشور آسیب‌های فراوانی را متحمل شد، مجبور شدند که به حکومتی که از روی بی‌فکری طرد کرده بودند[پادشاهی]، بازگردند»

❈ شارل لویی دو مونتسکیو، روح‌القوانین، کتاب سوم، فصل ۳
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 | در آزادی عقیده و بیان (۳۷) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ اما مورد دیگری هست که از این دو مورد رایج‌تر است و آن وقتی است که دو عقیده‌ی مخالف به‌جای این‌که یکی درست باشد و دیگری نادرست، هر یک سهمی از حقیقت داشته باشد و بنابراین عقیده‌ی مقبول، تنها شامل یک قسمت…
📃 | در آزادی عقیده و بیان (۳۸)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ به این ترتیب در قرن هیجدهم که در آن همه‌ی درس‌خوانده‌ها و همه‌ی درس‌نخوانده‌هایی که پیروان آنان بودند، محو تحسین آن چیز که تمدّن خوانده می‌شود و هم‌چنین علوم جدید و ادبیات و فلسفه شده بودند و در فرق میان انسان جدید و قدیم راه مبالغه می‌پیمودند و برای انسان جدید مزایای بسیار قایل بودند، ناگهان عقاید «روسو» مثل بمب منفجر شد و مجموعه‌ی عقاید یک‌طرفه را در هم ریخت و عناصر آن را وادار کرد که از نو به شکل تازه‌ای با هم ترکیب شوند.

❃ نه این است که عقاید متداول زمان از عقاید «روسو» به حقیقت دورتر بودند؛ برعکس، از عقاید روسو نزدیک‌تر به حقیقت بودند و شامل مقدار زیادی مطالب درست و مقدار کمی مطالب باطل بودند. با وجود این، در نظریات روسو مقدار زیادی از آن نوع خصایصی بود که عوام می‌خواستند و مقدار زیادی از آن‌ها مانند رسوبی که از سیل به‌جا ماند، به‌جای مانده است. قدر و ارزش زندگی ساده، نتایج زیان‌بخش و نومیدکننده‌ی قیود و دورویی‌های جامعه‌ی مصنوعی، عقایدی هستند که پس از انتشار آثار روسو هم‌چنان در ذهن بشر متمدّن به‌جا مانده‌اند و بالاخره تأثیر خود را خواهند بخشید. اما امروز نیاز هست که این اصول مجدداً بیان شوند ولی باید آنان را با عمل بیان کرد چه کلمات در این موضوع نیروی اثربخش خود را از دست داده‌اند.

❃ در سیاست، مطلبی بدیهی و پیش‌پاافتاده است که وجود حزبی طرفدار استواری و برقراری و وجود حزب دیگری طرفدار تحول و پیشرفت برای سلامت بنیه‌ی زندگی سیاسی ضرورت دارد. وجود این هر دو حزب لازم است تا روزی که یکی از این دو حزب بتواند چنان وسعتی به ذهن خود دهد که در عین حال هم طرفدار برقراری باشد و هم طرفدار تحول؛ یعنی تشخیص دهد چه چیزهایی را باید نگه داشت و چه ایده‌های نوینی باید عرضه کرد.

❃ هر یک از این دو نوع تفکر، سودمندی‌اش مرهون نقص دیگری است، اما تا مقدار زیادی مخالفت حزب دیگر موجب می‌شود که او از حدود عقل و سلامت تجاوز نکند. تنها راه این‌که دو عقیده‌ی متنازع آنچه از حقیقت دارند بر کرسی نشانند، آن است که هر دو با آزادی کامل بیان شوند و دفاع از آن‌ها با شور و شوق و نیروی مساوی صورت گیرد. مثلاً اعتقاد موافق دمکراسی و اعتقاد موافق آریستوکراسی، اعتقاد به مالکیت و اعتقاد به مساوات، اعتقاد به همکاری و اعتقاد به رقابت، اعتقاد به تجمل و اعتقاد به امساک، اعتقاد به اهمیت اجتماع و اعتقاد به اهمیت فرد، اعتقاد به آزادی و اعتقاد به نظم و سایر اعتقادهای متنازع و مخالف یکسان، آزادی بیان و عرض اندام داشته باشند و الا كفه‌ی ترازو به ناحق به یک جانب مایل خواهد شد. در مطالب مهم زندگی، حقیقت تا حد زیادی تلفیق نقیضین است اما کسانی‌که ذهنی چنان وسيع و با انصاف داشته باشند که این تلفیق را ایجاد کنند، چنان کمیابند که این تلفيق ناچار باید از راه ناهموار جنگ بین دو دسته‌ی مخالف که پرچم‌های مخاصمت برافراشته‌اند صورت گیرد.

❃ در هر یک از مسایل بزرگ و قابل بحثی که ذکر کردم آن عقیده بیشتر حق دارد توقع تحمل و بلکه تشویق و قبول از مردم داشته باشد که در آن زمان معین در اقلیت واقع شده است. آن عقیده در آن زمان معین نماینده‌ی آن قسمت از منافع مردم و بهبود وضع بشر است که مهمل مانده و نصیب خود را از توجه عموم نیافته است. آگاهم که در کشور ما نسبت به اختلاف عقیده در مورد مسایلی که ذکر شد تعصب و ناسازگاری موجود نیست. ذکر این موارد به این منظور است که این قاعده‌ی کلی را روشن کند که در وضع فعلی زندگی فکری بشر، تنها به‌وسیله‌ی وجود اختلاف عقیده، همه‌ی جنبه‌های حقیقت فرصت تجلّی خواهند یافت. وقتی کسانی یافت شوند که در اتفاق نظری که نسبت به موضوعی در میان مردمان هست استثناء باشند، حتی اگر عقیده‌ی مردمان درست باشد، همیشه این احتمال هست که مخالفان نیز نظراتی داشته باشند که باید شنیده شود و از خاموشی آن‌ها به حقیقت گزند می‌رسد.

📚 | درباره‌ی آزادی، جان استوارت میل

#آزادی #فلسفه #آزادی_فردی #آزادی_بیان
#آزادی_عقیده #جان_استوارت_میل #روسو
➣ @Notes_On_Liberty
«[هدهد] گفت: «همه را در طریق قیاس، به ذات خود الحاق مکنید که همه کی به روز بیند و اینک من می‌بینم» بومان(جغدها) چون این حدیث بشنیدند، حالی فریادی برآوردند و حشری کردند و یکدیگر را گفتند: «این مرغ در روز مظّنه عَمی است، دمِ بینایی می‌زند» حالی به منقار و مِخْلَب دست به چشم هدهد فرو می‌داشتند و دشنام می‌دادند و می‌گفتند که: «ای روزبین!» زیراکه روزکوری نزد ایشان هنر بود، و گفتند: «اگر بازنگردی، بیم قتل است» هدهد اندیشه کرد که اگر خود را کور نگردانم، مرا هلاک خواهند کنند زیراکه بیشتر زخم بر چشم زنند؛ قتل و عَمی به یکبارگی واقع شود. الهام «کَلّموا النّاس عَلی قدر عُقولِهم» بدو رسید. حالی چشم برهم نهاد و گفت: «اینک من نیز به درجه شما رسیدم و کور گشتم» چون حال بدین نمط دیدند، از ضرب و ایلام ممتنع گشتند» (لغت موران، فصل ۵)

❃ امروز ۸ امرداد، بزرگداشت شهاب‌الدین یحیی سهروردی، معروف به شیخ اشراق است. پیشوایان دین او را به اتهام دشمنی با شرایع آسمانی تکفیر کرده، خونش را مباح شمردند. سرانجام او را در ۱۷ امرداد ۵۷۰ خورشیدی به زندان افکندند و او در همان‌جا، در ۳۸ سالگی درگذشت.
➣ @Notes_On_Liberty
از ترکیب آشفته‌یِ «مشروطه‌خواهم ولی با جمهوری هم می‌توان دموکراسی داشت» که بگذریم(زیرا آنچه ارزشمند است آزادی است نه دموکراسی، و دموکراسی پیش از آزادی وجود نتواند داشت و لازم به توضیح نیست که شعارِ دموکراسی‌خواهی را نخست اصلاح‌طلبان رواج دادند)، سفاهت و مسخرگی مثلاًاپوزیسیون، که هدفی جز «تخریبِ دفاع‌نما» ندارد، و از بد روزگار هوادارانی هم دارد، برای من همواره جالب توجه بوده است؛ اگر در غرب اندیشمندانی چون جان لاک ظهور پیدا کرده، و رساله‌ای ارزشمند در دفاع از آزادی و پادشاهی نوشت، و مونتسکیو، پادشاهی را حکومت برتر خواند و در برتری آن کتاب نوشت، و یا هگل چنین دولتی را عقلانی‌ترین شکل آن خواند؛ اپوزیسیون‌نمایِ دلقک این سرزمین کاری جز رطب و یابس بافتن ندارد و تفکر را ظاهراً امری بیهوده قلمداد کرده، هدفی جز تخریب پادشاهی به‌رسمیت نمی‌شناسد.
📃 | مونتسکیو؛ در برتری حکومت پادشاهی (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ اصالت نوع‌شناسیِ سیاسی در کتاب روح‌القوانین اساساً در تغییر معیار آن است: سنّت بر این بود که انواع حکومت را بنابر شمارِ دارندگان قدرت و هدف آن‌ها تشخیص می‌دادند. ولی مونتسکیو معیار شمار آنان را اهمیتِ درجه دوم داد. او به شیوه‌ی عمل قدرت و نیز به علایق مسلطی که شرایط وجودی نظام‌های حکومتی‌اند تکیه می‌کند. آن‌گاه دیگر دیدگاه ما مبتنی بر پویایی خواهد بود نه آماری: «تفاوت بین طبیعت و اصول حکومت در این است که ماهیت آن چگونگی‌اش را نشان می‌دهد و اصول آن کارکردش را. یکی ساختار خاص آن و دیگری علایق انسانی است که آن را به حرکت وامی‌دارند»

❃ مونتسکیو پس از آن‌که چگونگی تناسب قوانین و اصول حکومت در هر شکلی از آن را نشان داد (اصول حکومت جمهوری، پارسایی(تقوا)، در حکومت پادشاهی، افتخار، و در حکومت استبدادی که یک نفر بدون قاعده و قانون حکومت می‌کند، ترس است.)، به اثبات برتری حکومت پادشاهی بر حکومت‌های جمهوری و استبدادی در کشورهای متجدد می‌پردازد.

❃ برتری پادشاهی بر جمهوری، بی‌شک در سرعت عمل آن است، این سرعت عمل برای آزادی زیان‌بخش نخواهد بود زیرا آهستگی تشریفات قضایی، که مانعِ خودرایی و هوسبازی است، آن را تعدیل می‌کند. پادشاهی، بر استبداد نیز، که آن هم حکومت فردی است اما اعتدال و سازماندهی و مشروعیت ندارد، برتر است.

❃ این استدلال به یک معنا در نگاه نخست با استدلال افلاطون در کتاب‌های هشتم و نهم جمهوری تفاوت ندارد: «خودکامگی بدترینِ نظام‌های حکومتی است و شخص خودکامه از هر انسانی برده‌تر و بدبخت‌تر و همیشه در معرض خطر شورش اتباع خود است و در وحشت مدام از خودکامه‌کُشی زندگی می‌کند.»، ولی مونتسکیو از این فراتر می‌رود. او با دفاع از هیئت‌های میانی، ثبات پادشاهی را مطرح می‌کند، که با ناپایداری بنیانی استبداد متعارض و از آن برتر است. شاه به‌دلیل وجود برخی طبقات یا رده‌های اجتماعی(نجیب‌زادگان، روحانیون) و «منبع قانون‌ها»ی خود از حدودی که قوانین اساسی کشور برای قدرت او برقرار کرده‌اند، تجاوز نمی‌کند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ در برتری حکومت پادشاهی (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ این شخصیت‌های خردمند که دارای اقتدار معنوی و اخلاقی‌اند، به‌مثابه‌ی حایلی بین شهریار و مردم به‌کار می‌روند. اقتدار مطلق معادل ناتوانی است و قدرت تنها با میانه‌روی، جلب اطمینان می‌کند. ضرورت حیاتیِ وجود ضدقدرت‌ها، که «تابع و مستقل» و «کانال‌هایی برای جریان قدرت»اند، از این‌جا ناشی می‌شود. این‌ها به انگیزه‌ی افتخار، فرمانبرداریِ باافراط در نظام استبدادی را تعدیل می‌کنند.

❃ از روح‌القوانین، کتاب پنجم، فصل یازدهم: «حکومت پادشاهی مزیت بزرگی بر استبداد دارد. از آنجاکه در حاکمیت شهریار، طبقات و رده‌های اجتماعی بسیاری وجود دارند که متکی به قانون اساسی‌اند، دولت باثبات‌تر، قانون اساسی تزلزل‌ناپذیرتر، حاکمان اطمینان‌بخش‌ترند.

سیسرون عقیده دارد که برپایی تریبون‌ها[*] در رم، جمهوری را تحکیم کرد. او می‌گوید: ”در واقع نیروی مردمی که رئیس نداشته باشند، ترسناک‌تر است. رئیس احساس می‌کند که قضایا در هرحال به او مربوط می‌شود، پس به آن‌ها می‌اندیشد. اما ملّت با تندی و افراط خود خطری که خود را با آن مواجه می‌کند نمی‌شناسد.“ این تامل ممکن است در یک حکومت استبدادی، که مردم بدون رئیس‌اند(پشتیبانان، نمایندگان، رهبران تشکل) به‌کار رود. و نیز درباره‌ی یک حکومت پادشاهی که مردم در آن اشکالی از رهبران را دارند.

بر این اساس همه‌جا می‌بینیم که در مخالفت‌ها با حکومت استبدادی، مردم که خود رهبری خود را به عهده دارند، همیشه کارها را تا آنجا که بتوانند به‌جای باریک می‌کشند و بی‌نظمی‌هایی در نهایتِ شدت به‌وجود می‌آوردند. در عوض در حکومت‌های پادشاهی بسیار کم پیش می‌آید که کاری به افراط کشیده شود. زیرا رهبران نسبت به جایگاه خود بیمناک‌اند که از کار برکنار شوند و رجالی که بین شاه و ملّت قرار گرفته‌اند هر یک نماینده‌ی قدرتی هستند و نمی‌خواهند ملّت تفوق زیادی پیدا بکند. به‌ندرت اتفاق میفتد که قدرت‌های مدنی کاملاً فاسد بشوند؛ پادشاه به آن‌ها وابسته است و شورشیانی که نه اراده و نه توانایی برانداختن دولت را دارند نمی‌تواند و نمی‌خواهند پادشاه را براندازند...

[* تریبون مدنی tribuni plebis از سده پنجم پیش از میلاد، یکی مقام‌ها در روم باستان بود. می‌توان آن‌ها را نوعی شورای مردمی و غیراشرافی در مقام سخنگویان مردم دانست.]

➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ در برتری حکومت پادشاهی (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

← ... در این هنگامه اشخاصی که عقل و اقتدار دارند، در کارها مداخله می‌کنند و آنگاه را اعتدال در پیش گرفته می‌شود و همگان به اصلاحاتی می‌پردازند. قوانین قوت اجرایی خود را باز می‌یابند و مورد اطاعت مردم واقع می‌شوند. بدین ترتیب سراسر تاریخ ما پر از جنگ‌های داخلی بدون انقلاب است و سراسر تاریخ حکومت‌های استبدادی پر از انقلاب‌های بدون جنگ داخلی.

آن‌هایی که تاریخ جنگ‌های داخلی برخی از کشورها را نوشته و حتی آنان‌که خود محرک این جنگ‌ها بوده‌اند ثابت می‌کنند که تا چه اندازه قدرتی را که پادشاهان، به بعضی از طبقات، در ازای خدمات آن‌ها می‌دادند، مورد اطمینان ایشان بوده زیرا به فرض این‌که این طبقات فاسد می‌شدند هرگز دیده نشده که با آشوب‌طلبان بر علیه شاه همدست بشوند بلکه پیوسته پشیمان بودند که چرا برخلاف قانون و وظایف خود رفتار کرده‌اند.

کاردینال ریشليو چون خیال کرده بود طبقات نجبا را خیلی خوار و خفيف کرده است برای حمایت از دولت، به فضایل پادشاه و درباریانش توسل جست، چنان خصائلی برای آن‌ها قائل بود که در واقع فقط برای یک فرشته می‌توان این همه دقت و علم و این همه استقامت فكر و اطلاعات را قائل گردید. مشکل بتوان باور کرد که از حالا تا وقتی‌که حکومت‌های مشروطه از بین بروند چنان پادشاهی و چنان درباریانی که او قائل است پیدا بشوند.

مردمی که ذیل یک حکومت خوب(قانونمند) زندگی می‌کنند خوشبخت‌تر از آن ملّت‌هایی هستند که بی‌قانون و بدون رئیس در جنگل‌ها سرگردان‌اند. همان‌طور هم پادشاهانی که ذیل قوانین اساسی کشور خود زندگی می‌کنند خوشبخت‌تر از پادشاهانی هستند که عاملی برای منظم‌کردن احساسات خود و ملّت خود در دست ندارند.»

#سیاست #اندیشه_سیاسی #حکومت_قانون
#مشروطیت #پادشاهی #شهریار #جامعه_مدنی
#مونتسکیو #روح‌القوانین #قانون_اساسی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 در باب خلق‌وخوی ایرانیان!

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در بحبوبه این بحث و گفت‌وگوها [درباره‌ی جنگ ایران و انگلیس بر سر مسئله هرات] بود که روز موعود فرا رسید. نمی‌دانم در سایر شهرها وضع چگونه بود، ولی در تهران به دستور شاه از صبح بازار تعطیل شد و کلیه مردم مسلمان به مسجد شاه دعوت شدند. تجّار، نویسندگان، کارمندان، سربازان، مردم عادی و خلاصه همه هجوم آورده بودند و اجتماع بزرگی تشکیل شد. همین‌که کسی وارد مسجد می‌شد دیگر نمی‌توانست خارج شود. فرّاشان شاهی مسلح به چماق‌های بلند حضار را نگه داشته بودند؛ درحالی‌که کدخدایان و کلانتر شهر مراقب بودند در کوچه‌های اطراف کسی نمانده باشد که به کسب‌وکار بپردازد.

❃ جمعیت که بدین‌سان زندانی شده بود با حوصله و به سبک ایرانی این وضع را تحمل می‌کرد؛ یعنی با کمک شوخی و خنده. بدون رعایت این مکان مقدس همه روی زمین چمباتمه زده و با صدای بلند خطاب به یکدیگر درباره‌ی علّت این گردهمایی شوخی و لودگی می‌کردند. نظر به اینکه قرار بود صدراعظم و بزرگان کشور هنگام اعلان جهاد در مسجد حضور داشته باشند و دیر کرده بودند، واعظی به منبر رفت و برای مشغول کردن حضار به ایراد خطبه مقدماتی پرداخت. موضوع خطبه‌اش فواید نماز بود و می‌کوشید نشان بدهد که نماز خواندن بهترین وسیله برای ثروتمند شدن است. این کار به‌طور عمد و یا غیرعمد پاسخ به اشتغال خاطر جمعیت بود که در بازگشت به کسب‌وکارش بی‌تابی نشان می‌داد و علیرغم میلش در مسجد نگاه داشته بود.

❃ واعظ فریاد زد: «ای مسلمانان، آیا می‌خواهید تجّار ثروتمندی بشوید؟ زمین‌های حاصل‌خیز به‌دست آورید و اولاد متعدد و زندگی مرفه داشته باشید؟ پس بدون خستگی به تعداد نمازهایتان بیافزایید چون از این راه همه چیز عایدتان خواهد شد.» سپس برای تأیید گفته‌هایش به ذکر گوشه‌هایی از زندگی قدیسین پرداخت تا ثابت کند که برای کامیابی و ثروتمند شدن در این دنیا باید پرهیزکار بود و به دیگران کمک کرد.

❃ اما آن روز اهالی تهران دل و دماغ مذهبی نداشتند و هر لحظه متلکی سخنان واعظ را قطع می‌کرد و وی قادر نبود جاروجنجال و صدای خنده و تفسیرهای مضحک را که روبه‌افزایش می‌گذاشت، خاموش کند. یکی گفت: «تو که راز ثروتمند شدن را بدون انجام دادن هیچ کاری به این خوبی بلدی پس چرا همیشه دم از فقر می‌زنی؟» دیگری از آن سوی جمعیت جواب می‌داد: «او همان‌قدر که مسلمان خوبی است، تنبل هم هست. درحالی‌که مشروب‌فروشی‌ها در سراسر شهر به کار مشغول‌اند، او آن‌قدر احمق نیست که وقتش را با نماز خواندن تلف کند.» در این هنگام صدای فریاد، شوخی، مضمون، متلک و سروصدای بی‌پایان برخاست و تلاش‌های نومیدانه واعظ برای ساکت کردن جمعیت بی‌فایده بود و درحالی‌که اعلام کرد صدراعظم وارد شد و به‌زودی خطبه روز آغاز می شود، از منبر پایین آمد.

❃ در این موقع میرزا آقاخان با کلیه ملازمانش وارد شدند و در گوشه‌ای از شبستان در کنار محراب که برایشان در نظر گرفته شده بود نشستند. سکوت محض حکمفرما شد یا درست‌تر بگویم همه به‌ظاهر ساکت شدند. رئیس دولت چند کلمه‌ای برای تهییج احساسات مذهبی حضار که از صبح چندان درخششی نشان نداده بود، ایراد کرد. سپس اعلان جهاد را خواندند که در آن از کلیه مسلمانان خواسته شده بود مسلّح شوند و به دفاع از دین که مورد تهدید کفار قرار گرفته است، بشتابند. ملّای دیگری کوشید با شور و حرارت زیاد چند تفسير درباره این مطلب بنماید و سپس مجلس ختم شد و مردم خوش‌حال به درهای خروجی هجوم بردند. درحالی‌که مثل انبوهی شاگرد مدرسه به هم فشار وارد می‌کردند، از سروکول هم بالا می‌رفتند و فریادهای گوش‌خراش می‌کشیدند در کوچه‌ها متفرق شدند.

📚 | کنت آرتور دو گوبینو، سه سال در آسیا، بخش دوم، فصل ۱

#ایران #ایرانیان #گوبینو #سفرنامه
#اخلاق #سفرنامه‌نویسی #فرهنگ
➣ @Notes_On_Liberty
📃 روشنفکران و سوسیالیسم (۱) | ✍🏻 فردریش فون هایک

➣ @Notes_On_Liberty

❃ عقیده‌ی غالب در همه کشورهای دموکراتیک -و در ایالات متحد آمریکا بیش از هر کشور دیگر- این است که تأثیر روشنفکران در سیاست، ناچیز و چشم‌پوشیدنی است. البته بدون شک این حکم در مورد قدرت ایشان برای تأثیر گذاردن در تصمیمات به‌وسیله‌ی عقاید خاص خویش در هر زمان، یا در مورد تغییر رای مردم در مسائل مورد اختلاف میان روشنفکران و توده خلق، درست است. اما در دوره‌های درازتر شاید روشنفکران در هیچ زمانی بیش از امروز در کشورهای یادشده تأثیر نگذاشته باشند. این قدرت شگرف را ایشان از راه شکل‌دادن به افکار عمومی اعمال می‌کنند.

❃ شگفت اینکه حتی با توجه به رویدادهای اخیر تاریخ، قدرت قاطع این معامله‌گران دست دوم آراء و اندیشه‌ها هنوز عموماً شناخته نیست. روشنترین برهان این امر، تحولات سیاسی جهان غرب در یک‌صد سال اخیر است. سوسیالیسم هیچ‌جا و هیچ‌گاه بدواً جنبشی مربوط به طبقه کارگر نبوده است، و به هیچ‌روی درمان واضح دردی آشکار نیست که منافع کارگران به‌ناچار مقتضی آن باشد. سوسیالیسم برساخته یا تعبیری از آنِ نظریه‌پردازان است و از پاره‌ای گرایش‌های اندیشه مجرد و انتزاعی برمی‌خیزد که مدت‌های مدید فقط نزد روشنفکران شناخته بود و ایشان تلاش‌های طولانی کردند تا به طبقه کارگر بپذیرانند که سوسیالیسم را برنامه خویش قرار دهند.

❃ در هر کشوری که به سوی سوسیالیسم رفته است، مرحله‌ای از توسعه که سوسیالیسم در آن عامل تعیین‌کننده در سیاست شده است، سال‌ها مسبوق به دوره‌ای بوده که آرمان‌های سوسیالیستی بر افکار روشنفکران فعال‌تر استیلا داشته است. در آلمان چنین مرحله‌ای در حدود پایان سده گذشته فرا رسید و در انگلستان و فرانسه، نزدیک جنگ جهانی اول. به نظر کسی که سرسری به اوضاع بنگرد ممکن است چنین بنماید که ایالات متحد امریکا پس از جنگ جهانی دوم به این مرحله رسیده بود، و نظام اقتصادی برنامه‌ای و هدایت‌شده، روشنفکران آن کشور را نیز مانند روشنفکران آلمانی یا انگلیسی مجذوب کرده است. تجربه نشان می‌دهد که همینکه این مرحله فرا برسد، دیر یا زود سرانجام عقایدی که بدواً فقط نزد روشنفکران پیدا می‌شده، نیروی حاکم در صحنه سیاست خواهد شد.

❃ بنابراین، کیفیت جریانی که روشنفکران بدان وسیله در سیاست‌های فردا تأثير می‌گذارند موضوعی نیست که فقط به درد بحث‌های فاضلانه‌ی دور از واقعیت بخورد. اعم از اینکه صرفاً سعی در پیش‌بینی آینده داشته باشیم یا بخواهیم در سیر رویدادها دخل و تصرف کنیم، اهمیت جریان مزبور بیش از آن است که معمولاً درک می‌شود. امروز ناظران ممکن است چیزی را پیکار صاحبان منافع متعارض بپندارند، ولی حقیقت این است که، سرنوشتِ آن پیکار، غالباً در نتیجه‌ی اصطکاک آراء و اندیشه‌ها، از مدت‌ها پیش در محافل کوچک تعیین شده است. شگفت اینکه معمولاً احزاب چپ بیش از همه کس به این عقیده دامن می‌زنند که آنچه سرنوشت مسائل سیاسی را تعیین می‌کند قدرت عددی صاحبان هریک از منافع مادی متعارض است. ولی این احزاب در عمل نشان می‌دهند که موقعیت کلیدی روشنفکران را همیشه بسیار خوب درک می‌کنند، و خواه به‌عمد و خواه تحت فشار شرایط، همواره نهایت سعی را در راه جلب پشتیبانی همین گروه نخبه به‌کار می‌برند. گروه‌های محافظه‌کار، برعکس، به پیروی از نظر خام و ساده‌لوحانه‌ی خویش درباره‌ی دموکراسی توده‌گیر وارد میدان می‌شوند و بیهوده می‌کوشند فردفردِ رأی‌دهندگان را مستقیماً تحت تأثیر قرار دهند و جلب کنند و معمولاً هم به جایی نمی‌رسند.

#روشنفکران #سوسیالیسم #چپ‌زدگی #هایک
➣ @Notes_On_Liberty
«امیدِ نفعِ خیالی، مردمان را چنان نابینا می‌کند که با سماجت در تباهی خود می‌کوشند و اگر مردی مورد اعتماد عموم چشم ایشان را برای دیدن سود و زیان واقعی نگشاید، جامعه و کشور را نابود می‌سازند: اما اگر مردمان برحسب اتفاق به‌سبب پاره‌ای رویدادها یا از آن‌رو که پیشتر در دام فریب دیگران افتاده‌اند به هیچ‌کس اعتماد نتوانند کرد، به‌طور اجتناب‌ناپذیر کشور را به تباهی می‌کشانند. دانته در نوشته‌ای، که عنوانش «درباره‌ی پادشاهی» است، می‌گوید: بیشتر اوقات مردمان فریاد می‌زنند: زنده باد مرگ ما، مرگ بر زندگی ما.»

❈ نیکولو ماکیاولی، گفتارها، کتاب اول، فصل ۵۳
➣ @Notes_On_Liberty
📃 شبح کینز، آمریکا را به جنگ دعوت می‌کند؛ تناقض نظامی‌گری کینزی (۱) | ✍🏻 رابرت هیگز

➣ @Notes_On_Liberty

❃ مارتین فلداشتاین در مقاله خود در وال‌استریت ژورنال با عنوان «مخارج دفاعی‌‌، یک محرک قوی» این‌گونه به ما تفهیم می‌‌‌کند که نظامی‌گری کینزی دارویی است که توسط یکی از چهره‌های شاخص اقتصاد سیاسی‌‌، استاد هاروارد‌‌، رییس سابق شورای مشاوران اقتصادی‌‌، رییس سابق انجمن اقتصاد آمریکا‌‌، رییس افتخاری اداره ملّی تحقیقات اقتصادی و عضو هیأت مشاوران اطلاعات خارجی رییس جمهوری تجویز می‌‌‌شود. چنین اظهارات گسترده و بی‌اعتباری پیرامون جریان اصلی اقتصاد از مردی با این همه افتخارات و دستاورد‌‌ها احتمالا صرفا در جهت جلب نظر دیگران است. در بحران کنونی که دیگر به فکر بدترشدن اوضاع نیستیم‌‌، چنین افکاری می‌‌‌تواند اوضاع را بسیار وخیم‌تر نماید.

❃ فلداشتاین عقیده دارد که جبران یک رکود اقتصادی عمیق نیازمند افزایش مخارج دولتی است تا کاهش شدید مخارج مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاری‌های تجاری را که در شرف وقوع هستند، جبران کند. بدون این افزایش در مخارج دولتی‌‌، رکود اقتصادی عمیق‌تر و طولانی‌تر خواهد بود.

❃ این اظهارات در واقع تلخیصی از جوهره کینزگرایی عوام‌فریبانه است. به نظر می‌‌‌رسد که فلداشتاین به‌مانند هر اقتصاددان برجسته دیگری قادر به درک این مطلب نبوده که بر اساس آزمون‌های تجربی استاندارد و مورد تایید‌‌، این نظریه به‌طور قطع و بر اساس حوادث ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۷ رد شده است و اقتصاددانان پیشرو بر این اعتقادند که مدل کینزی شاید آن‌گونه که کینزی‌ها می‌‌‌گویند، خمیرمایه خود را بسیار زیبا از ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۵ ثابت کرده باشد ولی به‌دلیل شکست عمیق در سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۷ دیگر چندان جدی گرفته نمی‌‌‌شود.

❃ اگر این عدم بصیرت به همین‌جا ختم نگردد اوضاع بدتر نیز خواهد شد، چراکه اقتصاددانان بی‌بصیرت نه‌تنها به‌کارگیری معیارهای مردود کینزی را برای رفع رکود پیشنهاد می‌‌‌نمایند، بلکه عقیده دارند یک فرد کور راهنمای دیگران در بدترین مسیر ممکن می‌‌‌تواند باشد. به عقیده این افراد نباید مخارج دولتی را به‌طور عام افزایش داد بلکه این افزایش باید در مخارج نظامی‌‌‌دولت و دیگر مخارج مشاهده‌شدنی در حوزه امنیت ملی صورت پذیرد. بخش قابل توجهی از افزایش مخارج دولت اوباما می‌‌‌بایست صرف یک افزایش موقت در تجهیزات‌‌، امکانات و قوای انسانی وزارت دفاع آمریکا گردد. یک چنین افزایش‌های مشابهی نیز باید به وزارت امنیت داخلی‌‌، اف.بی.آی و دیگر بخش‌های جامعه اطلاعاتی آمریکا تخصیص داده شود. فلداشتاین پیش‌‌بینی کرده که با صرف هزینه در افزایش کادر نظامی‌‌‌، آموزش‌‌، تجهیزات و تهیه اقلامی مثل هواپیماهای جنگی و باری و کشتی‌های جنگی در حدود ۳۰۰۰۰۰ شغل ایجاد خواهد شد.

❃ از این‌رو یک افزایش اساسی و کوتاه‌مدت در مخارج دفاعی و اطلاعاتی اقتصاد را تحریک و امینت ملّی را تقویت خواهد کرد. فلداشتاین در ادامه اشاره می‌‌‌کند که ارتش ایالات متحده در حال حاضر فرسوده و ضعیف شده‌‌، لذا به شدت نیازمند یک تعمیر اساسی‌‌، بازسازی‌‌، توسعه و نوسازی دارد. این بدان معنی است که به‌رغم اینکه هیچ ملّتی در زمین توان ایجاد چالشی جدی را در برابر ایالات متحده ندارد و تندروهای اسلامی در پاکستان و برخی مسائل در اروپا و شهرهای بزرگ آسیا مشکلاتی کوچک بوده و تهدیدی برای امنیت ایالات متحده به حساب نمی‌‌‌آیند، گویا فلداشتاین مطلع نیست که در حال حاضر دولت سالانه بیش از یک تریلیون دلار را صرف اهداف نظامی‌‌ ‌می‌‌‌کند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 شبح کینز، آمریکا را به جنگ دعوت می‌کند؛ تناقض نظامی‌گری کینزی (۲) | ✍🏻 رابرت هیگز

➣ @Notes_On_Liberty

❃ مقاله فلداشتاین به ما یادآور می‌‌‌سازد که افرادی که در ایالات متحده حکومت می‌‌‌کنند به‌شدت در آستانه سرافکندگی قرار گرفته‌اند. این افراد بی‌شرمانه انواع استدلال‌‌ها و عذرهای منطقی را ارائه می‌‌‌نمایند تا بدین طریق هدایت پول مالیات‌دهندگان به شرکت‌های پیمانکاری تسلیحاتی و افراد دولتی خاص را توجیه کنند. هرچند که ممکن است نظامی‌گری کینزی از لحاظ عقلانی مردود باشد اما با این وجود مدارک بسیاری وجود دارد دال بر اینکه این تفکرات برخی مواقع دستگاه حکومتی آمریکا را به مسیر دلخواه خود هدایت کرده است.

❃ برای چند دهه وزیران دفاع در تلاش بوده‌اند تا نیازهای عظیم بودجه‌ای خود را با این ادعا توجیه کنند که سطوح بالای مخارج نظامی ‌‌‌برای اقتصاد مفید است و مخارج نظامی ‌‌‌رکود را کاهش می‌‌‌دهد و... . این دیدگاه چنان رایج شد که منتقدان مارکسیست نام نظامی‌گری کینزی را بر آن نهادند. هم در تفکرات چپ و هم راست‌‌، مردم بر این باور بودند که مخارج عظیم نظامی‌‌‌حامی ‌‌‌اقتصاد خواهد بود و در نبود این حمایت‌‌، اقتصاد وارد رکود می‌‌‌شود. چنین تفکراتی نقش مهمی‌‌‌ در فرآیند‌های سیاسی ایفا کرد و منجر به این شد که نزدیک به ۱۵ تریلیون دلار(به قیمت امروز) در بین سال‌های ۱۹۴۸ تا ۱۹۹۰ صرف مخارج نظامی‌‌‌جنگ سرد گردد. این تفکرات تا زمانی‌که اتحاد جماهیر شوروی ناجوانمردانه زمین بازی را ترک نکرده بود، همچنان وجود داشتند.

❃ نظامی‌گری کینزی از چنان ظاهر معقولی برخوردار است که حتی پیش از آنکه کینز در کتاب خود، نظریه عمومی به آن مقبولیت عقلایی ظاهری ببخشد، واکنش‌هایی را برانگیخته بود. جان فلین در سال ۱۹۴۴ در کتاب خود با عنوان «آنگاه که رژه می‌‌‌رویم» به این حقیقت اشاره کرده است که نظامی‌گری یک پروژه عمومی‌‌‌ مسحور‌کننده عظیم است که تحت آن می‌‌‌توان توافق بسیاری از عناصر موجود در جامعه را جلب کرد. او اشاره می‌‌‌کند که با این وجود مخارج پروژه‌های نظامی، ‌‌عواقبی بسیار خطرناک‌تر از ساختار هرمی‌ ‌‌شکل و عادی کینزی دارد. به‌ناچار ما نیز با تسلیم‌شدن در برابر نظامی‌گری به‌عنوان یک ابزار اقتصادی‌‌، کاری را که دیگر کشورها انجام داده‌اند، انجام خواهیم داد، یعنی با زنده نگاه‌داشتن ترس در مردم خود و جاه‌طلبی‌های پرخاشگرانه در دیگر کشورها‌‌، بر اساس اصول و تشکیلات استعماری خود عازم میدان خواهیم شد. مسلماً فلین به دلیل اتخاذ اینگونه مواضع‌اش شایسته احترام ویژه‌ای خواهد بود.

❃ اقتصاد کینزی بر این فرض استوار است که مخارج دولت‌‌، چه صرف تسلیحات شود و چه صرف دیگر کالاها، مقداری را به تقاضای کل اقتصاد خواهد افزود و بدین وسیله اشتغال برای نیروی کار و دیگر منابعی ایجاد می‌‌‌شود که در غیر این‌صورت بیکار می‌‌‌ماندند. در این نظریه تصوّر می‌‌‌شود که افزایش تولید در اقتصاد به دلیل پدیده اثر تکاثری بیشتر از آنچه خواهد بود که به‌واسطه استفاده از این منابع ایجاد می‌‌‌شود. از این‌رو کینزی‌‌ها اعتقاد دارند که حتی اگر مخارج دولتی صرف این شود که مردم گودالی را حفر و مجددا آن را پر کنند، باز این عمل آثار مفیدی خواهد داشت‌: حتی اگر این حفر گودال هیچ ارزشی نداشته باشد‌‌، اثر تکاثری منجر به این می‌‌‌شود که درآمد پولی این افراد صرف خرید کالاهای مصرفی جدیدی گردد که توسط دیگران تولید شده است!

➣ @Notes_On_Liberty
📃 شبح کینز، آمریکا را به جنگ دعوت می‌کند؛ تناقض نظامی‌گری کینزی (۳) | ✍🏻 رابرت هیگز

➣ @Notes_On_Liberty

❃ این سبک نظریه‌پردازی هیچ‌گاه به‌طور همه‌جانبه با ریشه اصلی بیکاری اولیه نیروی کار و دیگر منابع رویارویی نشده است. اگر که کارگران میل به کارکردن داشته باشند اما کارفرمایی را نیابند که آن‌ها را استخدام کند‌‌، این بدان دلیل است که این کارگران حاضر نیستند در نرخ دستمزدی کارکنند که در آن، استخدام آن‌ها برای کارفرما به صرفه باشد. بیکاری هنگامی ‌‌‌رخ می‌‌‌دهد که نرخ دستمزد برای تسویه بازار بسیار بالا است. کینزین‌‌ها با دست‌وپا کردن دلایلی نامانوس از جمله چسبندگی رو به پایین دستمزد‌‌ها و دام نقدینگی، درصدد توضیح این پدیده بودند که چرا بازار نیروی کار در دوران بحران بزرگ تسویه نشد و اصرار بر پذیرش این استدلال را سال‌‌ها پس از بحران بزرگ ادامه می‌‌‌دهند درحالی‌که این‌گونه تفکرات دیگر به تاریخ پیوسته‌اند.

❃ اما هنگامی که بازار نیروی کار در طول دهه ۱۹۳۰ و یا دیگر زمان‌‌ها تسویه نشد‌‌، دلایل آن به‌طور معمول در سیاست‌های اتخاذی دولت قابل تشخیص بود. از جمله این سیاست‌‌ها می‌‌‌توان به قانون ترمیم صنایع ملی در سال ۱۹۳۳‌‌، قانون روابط نیروی کار در سال ۱۹۳۵ و قانون استانداردهای نیروی کار در سال ۱۹۳۸ و بسیاری دیگر که عملکرد عادی بازار نیروی کار را مختل نمودند، اشاره کرد.

❃ بنابراین سیاست‌های دولت، بیکاری شدید و پایداری ایجاد کرد و کینزین‌‌ها بازار را به‌خاطر آن، مورد ملامت قرار دادند و پس از آن کسری بودجه دولت در زمان جنگ را برای خروج اقتصاد از بحران بزرگ تجویز کردند و سهم بالا و مداوم مخارج نظامی‌ ‌‌را برای جلوگیری از یک رکود اقتصادی دیگر مورد تحسین قرار دادند! بدین ترتیب‌‌، تفکرات اقتصادی که مطلوب سیاستمداران ولخرج‌‌، پیمانکاران صنایع نظامی‌‌‌، اتحادیه‌های کارگری، اقتصاددانان چپ لیبرال(لیبرال‌های اجتماعی) و نهایتاً حتی اقتصاددانان محافظه‌کار از جمله مارتین فلداشتاین بود، جایگزین اقتصاد مفهومی‌ ‌‌و بی‌عیب و نقص گردید.

❃ شایسته بود که در این زمینه به عقاید لودویگ فون میزس، حساسیت بیشتری نشان داده می‌‌‌شد. میزس در کتاب «ملّت‌‌، دولت و اقتصاد» این‌گونه می‌‌‌نویسد که رفاه حاصل از جنگ مانند رفاهی است که به‌واسطه زلزله و یا طاعون ایجاد می‌‌‌گردد. برای قیاس این پدیده می‌‌‌توان به جنگ‌های جهانی اول‌‌، دوم و نیز دوران جنگ سرد رجوع کرد. حتی دوران حاضر نیز درخور این قیاس خواهد بود. بر خلاف ادعاهای اقتصاددانان کینزی‌‌، کسری مخارج دولت از هیچ‌‌، چیزی نخواهد ساخت و مطمئناً هزینه فرصت‌هایی هم خواهد داشت. (در این معنا، ضریب تکاثری مخارج دولت حتی کمتر از یک است؛ چیزی که در مطالعات تجربی هم اثبات شده است.) حتی هنگامی‌که مخارج دولتی قصد حفظ و حمایت تسلیحات عظیم صنعتی- نظامی‌‌‌را دارد‌‌، هزینه فرصت‌‌ها فراتر نیز می‌‌‌رود چراکه دیگر زندگی و آزادی‌های افراد نیز به مانند دیگر تلفات اقتصادی معمول‌‌، جزئی از این هزینه‌‌ها خواهند بود.

#اقتصاد #اقتصاد_کینزی #کینز
#جنگ #اشتغال_دولتی #اشتغال
#تقاضا #نظامی‌گری #مخارج_دولتی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 اشرافیت، سلطنت، دموکراسی! | ✍🏻 هانس هرمان هوپ ➣ @Notes_On_Liberty ❃ نقد روشنفکران به صورت مستقیم علیه شاه بود نه علیه نهاد انحصارگرانه‌ی حاکمیت و داوری، که ما آن را مبنا و اساس پایان اخلاق و سرآغاز حماقت اقتصادی و ریشه‌ی همه‌ی شرها تلقّی می‌کنیم منتقدین…
📃 فاجعه‌ی گذار از سلطنت به دموکراسی! | ✍🏻 هانس هرمان هوپ

➣ @Notes_On_Liberty

❃ از لحظ تئوریک، گذار از سلطنت به دموکراسی چیزی بیش از جابه‌جایی یک مالک انحصاری، همیشگی و ارثی یعنی شاه، با محافظانی موقتی و قابل تعویض همچون رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و نمایندگان مجلس نیست. هر دو، یعنی شاه و رئیس‌جمهور، بد عمل کرده‌اند. آن‌ها مالیات بستند و قانون وضع کردند. با این حال، شاه از آنجاکه حق انحصاری در فروش و واگذاری قلمرو تحت حاکمیت خود را به جانشینان منتخب خود داشته، وارث او می‌بایست در مورد پیامدهای اقدامات شاه در خصوص ارزش سرمایه اش بیشتر مراقب می‌بوده است.

❃ شاه به‌عنوان یک مالک و سهام‌دار سرمایه خود (قلمرو خود) می‌بایست نسبتاً آینده‌نگر می‌بود. برای حفظ و نگهداری دارایی‌اش و بهره‌وری بیشتر از آن، او می‌بایستی آن را مدیریت و محاسبه می‌کرد. در عوض، نگهبانان موقت و قابل تعویض (در دولت دموکراتیک) مالک کشور یا محل تحت سلطه خود نیستند، بلکه تا آن زمانی‌که در پست خود مشغول‌اند، می‌توانند از مزایای آن استفاده کنند. او صرفاً از آن استفاده می‌کند و هیچ حق و تملّکی بر آن ندارد و این بهره‌وری از آن را از بین نمی‌برد، بلکه بهره‌وری را کوته‌نظرانه می‌کند؛ چراکه مبتنی بر زمان حال و غیر‌محاسبه‌گرانه است [چون به‌طور موقت این امکان، یعنی بهره‌وری برای فراهم است] و هيچ اهمیتی برای ارزش سهام سرمایه قایل نیست [چون هیچ حق تملّکی بر آن سرمایه ندارد] و در کوتاه‌مدت تنها مصرف سرمایه را بالا می‌برد.

❃ اینکه هر یک از پست‌های دولتی برای پذیرش همگان آزاد است، می‌تواند امتیازی برای دموکراسی تلقی شود (از آنجاکه در سطنت ورود اعضا منوط به صلاحدید شاه بود). در تقابل با آن باید گفت تنها رقابت در تولید کالا چیز خوبی است و رقابت در اخذ مالیات و وضع قوانین چیز خوبی نیست و در حقیقت بسیار ناگوار و شرّ محض است. به قدرت رسیدن سلاطین از طریق زادوولد ممکن است یک عیّاش بی‌ضرر یا مردی عاقل و دانا را در پی داشته باشد (اگر دیوانه باشد چه‌بسا از سوی نزدیکان و خاندان سلطنتی از سلطنت دور نگه داشته شود یا حتی به قتل برسد). دقیقاً در نقطه مقابل آن، یعنی در دولتی که حاکمان از سوی انتخابات عمومی انتخاب می‌شوند، نمی‌توان از دستیابی فردی بدون زیان یا عاقل کاملاً مطمئن بود.

❃ روسای جمهور و نخست‌وزیران جایگاه خود را نه از روی موقعیت طبیعی آریستوکراتیک خود همچون نجیب‌زادگان که بر پایه اعتبار استقلال اقتصادی‌شان و دستاوردهای حرفه‌ای‌شان با زندگی بی‌عیب و نقص، اخلاق، درایت و قضاوتی والا و سلیقه بدان رسیده‌اند، بلکه از روی ظرفیت‌شان در عوام‌فریبی اخلاقی و مهارنشده بدان دست یافته‌اند؛ از این‌رو در دموکراسی، با اطمینان خاطر می‌توان گفت تنها انسان‌های خطرناک می‌توانند به راس دستگاه حاکمیت دست یابند.

❃ به‌علاوه، در دموکراسی تمایز میان حاکمان و افراد تحت حكم دچار ابهام می‌شود. حتی این توهم پیش میآید که دیگر تمایزی وجود ندارد: در دموکراسی کسی توسط دیگری تحت سلطه قرار نمی‌گیرد، بلکه هر کسی خود بر خویش حکومت می‌کند. بر همین اساس، مقاومت عمومی در برابر قدرت حکومت به‌صورت سیستماتیک تضعیف می‌شود. غصب و بهره‌برداری (مالیات‌بندی و قانون‌گذاری) برای عموم، دیگر همچون تجاوز و شر به‌نظر نمی‌رسد. آنان آزاد هستند در صف دریافت مستمری وارد شده و بیشتر به‌دست آورند. بدتر از آن باید گفت که در دموکراسی، شاخصه‌های اجتماعی و ساختار شخصیتی همه جمعیت به‌صورت سیستماتیک تغییر می‌کند و همه جامعه سیاسی می‌شود. این در حالی است که در نظام شاهنشاهی، نظم دوران اشرافی همچنان دست‌نخورده باقی مانده بود و تنها شاه و به‌صورتی غیر مستقیم تعداد محدودی از درباریان از طریق قانون‌گذاری و مالیات‌ستانی از دارایی دیگران (مردم) خود را تأمین می‌کردند. هرکس می‌بایست روی پای خود می‌ایستاد و جایگاه اجتماعی‌اش به رفاه و درآمد حاصل از تلاش‌هایش در انواع ارزش‌های تولیدی بستگی داشت.

❃ در دموکراسی انگیزه ساختاری به‌صورتی سیستماتیک تغییر کرده است، عواطف برابری‌خواهانه و حسادت مستولی شده و حال نه فقط شاه، بلکه هر کسی آزاد است تا با مالیات‌بندی و قانون‌گذاری به استثمار دیگران بپردازد. هرکس آزاد است تا هرچه می‌خواهد مصادره کند و هیچ چیز و هیچ تقاضایی محدودیت ندارد. به‌گفته‌ی باستيا در دموکراسی، دولت همان بهانه‌ای است که به موجب آن همه می‌خواهند از قِبَل دیگری زندگی کنند. هر شخص دارایی‌اش و اموالش در معرض دسترسی و غصب از سوی دیگران است.

#پادشاهی #اشرافیت #دموکراسی
#مالیات #رقابت_در_مالیات‌ستانی
➣ @Notes_On_Liberty
«اگر بخشی از ایران را از آن بگیرند، اگر نامش را از آن بگیرند، همچنان ایران خواهد ماند و نخواهد مُرد. ایران، در نظر من، چونان سنگ خارایی است که موج‌های دریا آن‌را به اعماق رانده‌اند، انقلابات جوّی آن را به خشکی انداخته‌اند، رودی آن را با خود برده و فرسوده کرده است؛ تیزی‌های آن را گرفته و خراش‌های بسیاری بر آن وارد آورده، اما سنگ خارا که پیوسته همان است که بود، اینک، در وسط درّه‌ای بایر آرمیده است. زمانی که اوضاع بر وفق مراد باشد، آن سنگ خارا گردش از سر خواهد گرفت. اهمیتی ندارد که کدام عنصر طبیعی پیروز شده یا چه حوادثی رخ داده باشد؛ تا زمانی‌که او از میان نرفته باشد، همان سنگ خارا خواهد بود و به‌جای نیرویی که بخواهد در درازای یک سده اندک آسیبی بر او وارد کند، او بر هزار نیروی مشابه چیره خواهد شد»

❈ کنت آرتور دو گوبینو، سه سال در آسیا، صص ۲۲۳ و ۲۲۴
#JustRemember

➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📄 روزنامه خاطرات عین‌السلطنه ➣ @Notes_On_Liberty ❃ غلّه ارزان شد! هوا خنک شده، باد قزوین دائم هست. غلّه ارزان است، گندم پانزده تومان. شکر ارزان شد، ارزان‌تر هم می‌شود. کم‌کم امتعه آمریکا، ژاپن و هندوستان وارد می‌شود، اما همه قلب و بد. دکاکین تازه رونقی گرفته…
📄 روزنامه خاطرات عین‌السلطنه

➣ @Notes_On_Liberty

❃ کارخانه یخ‌گیری
سه چهار روز است باد شهریار می‌وزد. قدری سرد شده. امروز اول درجه حوت است و حوت جزو بهار محسوب می‌شود، یعنی در طهران. در این سه چهار روز قدری یخ گرفتند. یکی از چیزهای غریب که مظفرالدین شاه از فرنگستان با مخارج گزاف خرید و آورد کارخانه یخ‌گیری بود. یک‌دفعه در سنه ۱۳۲۲ یخی از آن گرفتند اطبا گفتند «میکروب» وبا در آب بوده، دور ریختند. حالا نمی‌دانم چه شد و چه کردند.

❃ ماشین جوجه‌درآری
همین‌طور ماشین جوجه‌درآری. یک سال تابستان در تمام باغ و عمارت صاحبقرانیه و توی اتاق‌ها جوجه راه می‌رفت که از شدت گرسنگی نزدیک بود آدم‌ها را بخورند. مثل اینکه جوجه و یخ در ایران عمل نمیآید و قیمت گزافی دارد. این ماشین هم رفت لای دست ماشین‌های دیگر.

❃ ماشین توپ‌ریزی
هشتاد هزار تومان نقد ارث شاهزاده نصرت‌السلطنه دایی شاه بود. چون بلاعقب (بدون فرزند) بود گفتند خوب است شاه خیراتی برای او کند، مدرسه سیاسی دایر کند، پلی بسازد، مسجدی دایر کند. فرمودند نه من کار دیگر می‌کنم، ماشین توپ‌ریزی می‌خرم که هم خیرات است، هم به‌درد می‌خورد. مبلغی هم روی آن گذاشته آوردند. در مرض موتش به طهران رسید. جلوی قورخانه در خیابان الماسیه گذاشته‌اند. اولاً از در قورخانه داخل نمی‌شود، ثانیاً ماشین جلب بی‌فایده است، به‌درد نمی خورد. فعلاً اسب‌های درشکه و سواری متصل از آن رم می‌کنند و خیرات آن مرحوم فحش کالسکه‌چی و سوار است.

❃ گاوهای فرنگستانی
پنجاه راس گاو شیرده با یک معلم با دو گالش از فرنگستان آورد. سالی ده، یازده هزار تومان مقرری آن‌ها و خرج گاوها بود. فقط برای اینکه شاه کره‌ای بخورد که از شیر گرفته می‌شود، نه از ماست. این گاوها عمارت مخصوص داشتند. شب‌ها باید روی یونجه تازه بخوابند، غذاهای معین نوش جان کنند. معلم و گالش‌های فرنگی هم معلوم است تکلیفی علی‌حده دارند. بعد از ۶ سال تمام گاوها را دانه‌ای سه تومان و نیم فروختند و مقرری مسیو را هم تا آخر سال کنترات دادند. فقط چند مرتبه شاه کره خورد که معلوم نبود از شیر گرفته‌اند یا از ماست!

❃ مادیان‌های روسی
مادیان‌های روسی آوردند که از آن اسب‌های درشت کالسکه عمل بیاید. تمام در میان طویله قصر ماندند و تلف شدند. از این کارها بسیار بود. به حق خدا من همه را نمی‌دانم مگر از هزار یک آن.

➣ @Notes_On_Liberty