On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.89K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
📃 آزادی و برنامه‌ریزی (۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در مقابل، در نظام مارکسی پیش از هر چیز هیأت حاکم باید درباره‌ی ارزش این ایده متقاعد شود و تنها آن‌وقت است که می‌توان درباره‌ی عملی کردنش سخن گفت. این می‌تواند فرآیند بسیار دشواری باشد؛ زیرا اختیار تصمیم‌گیری تنها در دست شخص دیکتاتور حاکم یا هیأت منصوب اوست. اگر این افراد به خاطر تنبلی یا کهولت سن یا به خاطر آنکه آنچنان باهوش و باسواد نیستند نتوانند اهمیت چنین ایده‌ای را درک کنند، پروژه تازه‌ای که می‌توانست ثمرات گران‌بها داشته باشد هیچ‌گاه اجرا نخواهد نشد.

❃ می‌توان از تاریخ نظامی نیز مثال‌هایی آورد. در مناسبات نظامی ناپلئون بی‌شک نابغه‌ای بود، اما یک مشکل بزرگ داشت، نتوانست مسأله‌ای را حل کند که در نهایت به شکست و تبعید و انزوایش انجامید. مسأله ناپلئون این بود: «چطور می‌توان انگلستان را فتح کرد؟» برای این منظور او به ناوگانی احتیاج داشت که از کانال انگلستان بگذرد و کسانی بودند که به او می‌گفتند می‌توانند برای این مسأله چاره‌ای بیابند؛ در آن زمان که دریانوردی بادبانی بود افرادی ایده‌ی کشتی‌های بخار را مطرح ساخته بودند، اما ناپلئون پیشنهادهای آن‌ها را نمی‌فهمید.

❃ یک نمونه دیگر ماجرای ژنرال استب، همان ژنرال معروف آلمانی است. قبل از جنگ جهانی اول، همه جهان بر این عقیده بودند که در بصیرت نظامی کسی به پای او نمی‌رسد. شهرت مشابهی درباره‌ی ژنرال فوش از ارتش فرانسه نیز وجود داشت، اما نه آلمانی‌ها و نه فرانسوی‌ها -که در آن جنگ سرانجام آلمانی‌ها را شکست دادند- هیچ کدام به اهمیت هوانوردی برای مقاصد نظامی پی نبردند. ژنرال آلمانی می‌گفت: «هوانوردی تنها یک تفریح است، پرواز به درد آدم‌های تنبل می‌خورد. از دیدگاه نظامی فقط بالُن اهمیت دارد.» و ژنرال مشهور فرانسوی هم عقیده‌ی مشابهی داشت.

❃ بعدها، در فاصله میان جنگ اول و دوم جهانی، ژنرالی در ارتش ایالات متحده بود که اعتقاد داشت هوانوردی می‌تواند در جنگ بعدی حکم عامل استراتژیک را پیدا کند. تمام کارشناسان دیگر خلاف نظر او را داشتند. او نتوانست آن‌ها را مجاب کند. اگر قرار باشد کسانی را مجاب کنید که به طور مستقیم از حل یک مسأله نفعی نمی‌برند احتمال توفیقی به دست نخواهید آورد. این درباره‌ی مسائل غیراقتصادی نیز صادق است.

❃ نقاشان، شاعران، نویسندگان و آهنگسازان بسیاری بوده‌اند که از درک نشدن آثارشان توسط عموم گلایه کرده و به همین سبب در فقر مانده‌اند. احتمال زیاد آن است که عموم واقعاً کار آن‌ها را نمی‌فهمیده‌اند، اما وقتی این هنرمندان می‌گفتند: «دولت باید از هنرمندان، نقاشان و نویسندگان بزرگ حمایت کند.» آن‌ها هم به همان اندازه در اشتباه بودند. دولت چه کسی را باید مسئول تشخیص استعدادهای نوظهور عالم نقاشی کند؟ باید بر نظر منتقدان متکی باشد و اساتید تاریخ هنر که همواره نگاهشان به گذشته بوده است به‌ندرت قابلیت تشخیص استعدادهای نو از خود نشان داده‌اند. این همان تفاوت عمده‌ای است که میان نظام برنامه‌ریزی‌شده و نظامی که افراد برای خودشان برنامه می‌ریزند وجود دارد.

❃ البته کاملاً درست است که نویسندگان و نقاشان بزرگ همواره مشقات عظیمی از سر گذرانده‌اند. در هنرشان شاید موفق می‌بودند، اما در پول درآوردن اغلب وضع به شکل دیگری بود. شکی نیست که ونگوگ نقاش بزرگی بود، اما زجرهایی کشید ورای تصور و سرانجام هم وقتی سی و هفت سال بیشتر نداشت خودکشی کرد. در تمام عمرش تنها یک تابلو فروخت و خریدار آن هم پسر عمه‌اش بود. جدا از فروش این یک تابلو، او با پول برادرش زندگی می‌کرد که نه هنرمند بود و نه نقاش، اما برادر ونگوگ نیازهای یک نقاش را می‌فهمید. امروز بعید است که بتوانید یک تابلوی ونگوگ را به قیمتی کمتر از یکصد یا دویست هزار دلار بخرید.

❃ در نظام سوسیالیستی سرنوشت ونگوگ شاید متفاوت می‌بود. مقامات دولتی ممکن بود از چند نقاش مشهور (که احتمالاً ونگوگ هیچ‌کدام‌شان را اصلاً هنرمند هم نمی‌دانست) پرسش می‌کردند که این مرد جوان تقریباً نیمه‌دیوانه، آیا نقاش مستعدی است که شایسته حمایت باشد یا خیر؟ و بدون شک آن‌ها پاسخ می‌دادند که: «خیر، این نقاش نیست، حتی هنرمند هم نیست، فقط مرد دیوانه‌ای است که رنگ‌ها را هدر می‌دهد.» بعد از آن هم احتمالاً به کارخانه‌ی شیر می‌فرستادنش یا به دارالمجانین؛ بنابراین کل اشتیاقی که نسل‌های کنونی نقاشان و شاعران و موسیقی‌دانان و روزنامه‌نگاران و بازیگران به سوسیالیسم نشان می‌دهند بر پایه توهمی سست استوار است. این‌ها را ذکر کردم، چون این گروه‌ها در شمار سرسخت‌ترین حامیان ایده‌های سوسیالیستی هستند.

#اقتصاد #آزادی #اقتصاد_آزاد #لسه‌فر
#برنامه‌ریزی #سوسیالیسم #کمونیسم
#برنامه‌ریزی_متمرکز #اقتصاد_دولتی
➣ @Notes_On_Liberty
«اى اهل ایران، اگر تو از نشئه‌ی آزادیت و حقوق انسانیت خبردار مى‌بودى، به این‌گونه عبودیت، و به این‌گونه رذالت متحمل نمى‌گشتى، طالب علم شده... مجمع‌ها بنا مى‌نمودى، وسایل اتفاق را دریافت مى‌کردى، تو در عدد و استطاعت به‌مراتب از استبداد زیادترى، براى تو فقط یکدلى و یک‌جهتى لازم است. اگر آن حالت یعنى اتفاق به تو میسّر مى‌شد، براى خود فکرى مى‌کردى و خود را از عقاید پوچ و ظلم استبداد نجات مى‌دادى.»

❈ میرزا فتحعلی آخوندزاده، مکتوبات
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📖 رساله‌ی دوم درباره‌ی حکومت (۱۶): فصل پنجم: درباره‌ی مالکیت ➣ @Notes_On_Liberty ۳۵- این درست است که در انگلستان یا هر کشور دیگری که در آن مردم بسیاری تحت لوای حکومتی که پول و تجارت دارد زندگی می‌کنند، هیچ کس حق ندارد بخشی از زمین‌های مشترک را، بدون رضایت…
📖 رساله‌ی دوم درباره‌ی حکومت (۱۷): فصل پنجم: درباره‌ی مالکیت

➣ @Notes_On_Liberty

۳۷- مسلّم است که در آغاز، یعنی پیش از آنکه تمایل به مالکیت، بیش از حد نیاز انسان، ارزش واقعی چیزها را تغییر دهد ارزش واقعی چیزها فقط سودمندی آن‌ها برای زندگی انسان بود، و یا اینکه انسان‌ها توافق کرده بودند که تکه‌ای فلز زرد کوچک، که از بین نمی‌رود و فاسد نمی‌شود، ارزش تکه‌ی بزرگی گوشت یا توده‌ای گندم را داشته باشد. گرچه انسان‌ها این حق را داشتند که آنچه را توسط کار خود به دست می‌آورند مالک شوند و از آنچه طبیعت در اختیارشان گذاشته بود بهره‌مند گردند، اما این‌ها نه می‌توانست زیاد باشد و نه صدمه‌ای به دیگران بزند؛ زیرا هنوز به اندازه‌ی کافی برای دیگران وجود داشت تا با کار خود از آن بهره‌مند شوند. اجازه دهید نکته‌ی دیگری را نیز اضافه کنم که آن کس که با کار خود مالک زمینی شود نه تنها چیزی از ذخایر اشتراکی بشر کم نمی‌کند بلکه به آن میافزاید؛ زیرا آذوقه‌ی مورد نیاز انسان که توسط یک جریب زمینِ حصارکشیده و کشت‌شده تولید می‌شود (در چارچوب تعیین شده) ده برابر بیشتر از زمین مشابهی است که بدون استفاده به‌صورت طبیعی و اشتراکی رها شده است. بنابراین به‌درستی می‌توان گفت که کسی که می‌تواند از ده جریب زمین محصور و کشت‌شده وسایل زندگی و آسایش بیشتری نسبت به صد جریب زمینی که به حالت طبیعی رها شده به دست آورد، مانند آن است که نود جریب زمین به بشریت بخشیده است؛ زیرا کار او، در ده جریب زمین، اکنون آذوقه‌ای را برای او فراهم کرده است که محصول صد جریب زمینی است که به حالت طبیعی و اشتراکی رهاشده است. من در این‌جا برای زمین اصلاح‌شده و محصولات آن ارزش اندک ده برابر را قائل شدم، در صورتی‌که ارزش آن نزدیک به صد برابر زمینی است که روی آن کار نشده است. برای اثبات این مدعا این پرسش را مطرح می‌کنم: آیا یک‌هزار جریب زمین در جنگل‌های وحشی و دست‌نخورده‌ی آمریکا، که به حالت طبیعی و بدون فلاحت و کشت و زرع رها شده است، می‌تواند به اندازه‌ی ده جریب زمین مشابه در دونشایر که بر روی آن کشت و کار شده است، احتياجات ساکنان محروم را برآورده کند و وسایل زندگی و آسایش آن‌ها را فراهم آورد؟

پیش از تصاحب زمین، هرکس می‌توانست تا آنجا که می‌تواند میوه‌های طبیعت را جمع‌آوری کند، حیوانات وحشی را بگیرد، شکار و یا رام کند. کسی که با رنج و مشقت و پیوند زدن کار خود به طبیعت فرآورده‌های طبیعت را از حالت طبیعی خارج می‌کرد مالکیت آن‌ها را نیز به دست می‌آورد. اما اگر از آن‌ها استفاده‌ی مقتضی نمی‌کرد، اگر میوه‌ها قبل از مصرف فاسد می‌شد و یا گوشت شکار می‌گندید، چنین شخصی قانون مشترک طبیعت را زیر پا گذاشته بود و مشمول مجازات می‌شد. چنین شخصی به سهم همسایه‌ی خود تجاوز کرده بود، زیرا او این حق را نداشت که بیش از نیاز و بیش از آنچه برای زندگی و آسایش او ضروری بود جمع‌آوری و انبار کند.

۳۸- همین معیارها در مورد مالکیت زمین نیز صادق است. هر اندازه که شخصی کشت، درو، انبار، و قبل از فاسدشدن آن را مصرف می‌کرد، حق ویژه‌ی او به شمار می‌رفت. احشام و محصول احشامی که او در حصار نگه داشته و به آن‌ها رسیدگی و تغذیه‌شان می‌کرد نیز متعلق به خود او بود. اما اگر علف زمینی را که او حصار کشیده بود، یا میوه‌ی درختان آن، قبل از جمع‌آوری و انبار کردن، فاسد می‌شد، این بخش از زمین، با وجودی که چاردیواری او بود، هنوز به عنوان یک زمین بی‌مصرف تلقی می‌شد و هر شخص دیگر می‌توانست مالک آن شود. از این‌رو، در آغاز، قابیل می‌توانست هر اندازه زمین را که توانایی کشت آن را داشت مالک شود، و باز هم به قدر کافی برای تغذیه گوسفندان هابیل باقی گذاشته باشد. برای استفاده هر یک از آن‌ها چند هکتار کافی بود. اما به تدریج که تعداد خانواده‌ها افزایش یافت و کار و پیشه‌ی انسان ذخایر آن‌ها را افزایش داد، مالکیت آن‌ها نیز همراه با نیازشان افزایش پیدا کرد. ولی تا آن زمان که مردم متحد شدند، به هم پیوستند و شهر را ساختند، زمین هم‌چنان، بدون هیچ مالکیت ثابت و قطعی، به صورت اشتراکی مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفت. سپس، با رضایت، قلمروهایی را از یکدیگر جدا کردند و (با توافق) میان خود و همسایگانشان حدی قائل شدند. آنگاه با قوانینی که به وجود آوردند مالکیت افراد جامعه‌ی خود را تنظیم کردند. می‌بینیم که حتی در زمان ابراهیم نبی، در آن بخش از جهان که پیش از مکان‌های دیگر مسکونی شدند و بهترین مردمان در آن زندگی می‌کردند، مردم با گله و رمه‌ خود که ماده اصلی زندگی‌شان بود آزادانه از نقطه‌ای به نقطه‌ی دیگر کوچ می‌کردند، و ابراهیم این کار را در سرزمین‌هایی انجام می‌داد که خود در آن‌ها بیگانه بود.

➣ @Notes_On_Liberty
📖 رساله‌ی دوم درباره‌ی حکومت (۱٨): فصل پنجم: درباره‌ی مالکیت

➣ @Notes_On_Liberty

از این‌رو، این مسأله کاملاً روشن است که حداقل، بخش عظیمی از زمین‌ها به صورت اشتراکی مورد بهره‌برداری قرار می‌گرفت و برای ساکنان‌اش ارزش چندانی نداشت. بنابراین، ادعای مالکیتی نیز برای بیش از آنچه روی آن کار می‌کردند وجود نداشت. اما زمانی‌که، در همان مکان، فضای کافی وجود نداشت تا آن‌ها بتوانند در کنار یکدیگر گله‌های خود را به چرا ببرند و تغذیه کنند، با توافق، همان‌طور که ابراهیم و لوط چنین کردند (کتاب پیدایش: باب سیزدهم، آیه ۵)، چراگاه خود را بسط داده و تفکیک کردند و هرکس به جایی رفت که می‌خواست. به همین دلیل عيسو (برادر یعقوب از پدر و برادر خود جدا شد و برای کشت به کوه سعیر رفت. (کتاب پیدایش: باب سی و شش، آیه ۶).

۳۹- بنابراین، بدون این تصور که جهان ملک خصوصی و انحصاری «آدم»، و نه هیچ شخص دیگری، بوده است، که اثبات آن به هیچ طریق امکان‌پذیر نیست؛ اما با این تصور که جهان به‌طور اشتراکی به فرزندان «آدم» داده شده است، می‌بینیم که چگونه کار می‌توانست سند مالکیت بخش‌های جداگانه‌ای از جهان را به انسان بدهد تا به‌طور خصوصی از آن بهره‌مند شود. شک نیست که این مالکیت حق است و جایی برای نزاع باقی نمی‌گذارد.

۴۰- پیش از بررسی این مطلب، شاید آنقدرها هم عجیب و غریب به نظر نرسد که مالکیت کار آدمی ارزش بیشتری از ملک مشترک دارد؛ زیرا به‌راستی این کار است که ارزش متفاوتی به همه چیز می‌دهد. مثلاً تفاوتی را در نظر بگیرید که میان یک هکتار زمین که در آن تنباکو، نیشکر، یا گندم و جو کاشته شده است و یک هکتار از زمین مشابهی که هیچ زراعتی در آن نشده و به صورت اشتراکی باقی مانده است. هرکسی این تفاوت را در نظر بگیرد متوجه خواهد شد که این کار آدمی است که به آن زمین کشت شده ارزش بیشتری داده است. به عقیده‌ی من گزافه نیست اگر بگوییم نُه دهم از محصولات مفیدی، که زمین برای زندگی بشر در اختیار او قرار می‌دهد، نتیجه‌ی کار آدمی است. اگر برای چیزهایی که مصرف می‌کنیم بهایی قائل شویم و برآورد کنیم که کدام بخش از ارزش آن را مدیون طبیعت و کدام بخش را مدیون کار خود هستیم، خواهیم دید که نود و نه درصد ارزش آن‌ها را مدیون کار هستیم.

۴۱- برای اثبات این نظر هیچ چیز روشن‌تر از آن نیست که، به‌عنوان مثال، به چند کشور آمریکایی اشاره کنیم. این کشورها از نظر زمین بسیار غنی هستند ولی از نظر آسایش زندگی کاملاً فقيرند. نعماتی که طبیعت سخاوتمندانه در اختیار مردم این کشورها قرار داده به اندازه‌ی نعماتی است که در اختیار مردم دیگر کشورها قرار داده است: یعنی خاک بارور که مستعد تولید همه‌گونه غذا، پوشاک، و دیگر وسایل رفاه زندگی است. اما از آنجا که مردم این کشورها این زمین‌ها را با کار خود اصلاح نکرده و بهبود نبخشیده‌اند، یک صدم راحتی و آسایشی را که ما از آن بهره‌مندیم ندارند، و وضع خوراک، پوشاک، و مسکن یک سلطان آن‌ها، با وجود حاصلخیزی و مستعد بودن طبیعت‌شان، بدتر از یک کارگر روزمزد انگلستان است.

#رساله_دوم_درباره‌ی_حکومت #آزادی
#جان_لاک #آزادی_فردی #مالکیت
#مالکیت_خصوصی #حق_طبیعی
➣ @Notes_On_Liberty
«همان‌طور که تربیت و آموزش در پادشاهی‌ها به رشد و تعالی ذهن و شعور آدمی گرایش دارد، در حکومت‌های استبدادی، تنها هدف آن، خوار کردن و پست‌کردن ذهن انسان است.
در این‌جا ذهن آدمی می‌بایست پست و نوکرمنش باشد؛ حتی چنین تربیتی برای افرادی که در قدرت هستند هم یک مزیت خواهد بود، زیرا هر جبّاری در همان حال یک برده هم هست.
فرمانبرداریِ بیش از اندازه نشان‌دهنده‌ی بی‌خبری و جهل در فردی که فرمانبرداری می‌کند است؛ فرد همان چیزی را که به او فرمان می‌دهند، در ذهن دارد؛ زیرا چنین فردی هیچ فرصتی برای تعمق، تردید و استدلال ندارد؛ او فقط باید بخواهد.»

❈ مونتسکیو، روح‌القوانین، کتاب چهارم
➣ @Notes_On_Liberty
📃 انتقام فتحعلی‌شاه از روس‌ها!

➣ @Notes_On_Liberty

گویند در جنگ دوم روس و ایران وقتى قشون روس به تبریز وارد شد و مصمم بود به‌سمت میانه حرکت کند، دولت ایران خود را در مقابل کار تمام‌شده‌اى دید و ناچار شد شرایط صلحى که دولت روس املاء می‌کرد بپذیرد فتحعلی‌شاه براى اعلان ختم جنگ و تصمیم دولت در بستن پیمان آشتى، سلامى خبر کرد. قبلاً به جمعى از خاصان دستوراتى راجع به اینکه در مقابل هر جمله‌اى از فرمایشات شاه چه جواب‌هایى باید بدهند داده شده بود و همگى نقش خود را روان کرده بودند.

شاه بر تخت جلوس کرد دولتیان سر فرود آوردند شاه به مخاطب سلام خطاب کرد و فرمود: «اگر ما امر دهیم که ایلات جنوب با ایلات شمال همراهى کنند و یک‌مرتبه بر روس منحوس بتازند و دمار از روزگار این قوم بی‌ایمان برآورند چه پیش خواهد آمد؟» مخاطب سلام که در این کمدى نقش خود را خوب حفظ کرده بود تعظیم سجودمانندى کرده گفت: «بدا به حال روس!! بدا به حال روس!!» شاه مجدداً پرسید: «اگر فرمان قضا جریان شرف صدور یابد که قشون خراسان با قشون آذربایجان یکى شود و تواماً بر این گروه بی‌دین حمله کنند چطور؟» جواب عرض کرد: «بدا به حال روس!! بدا به حال روس!!»

اعلی‌حضرت پرسش را تکرار کردند و فرمودند: «اگر توپچی‌هاى خمسه را هم به کمک توپچی‌هاى مراغه بفرستیم و امر دهیم که با توپ‌هاى خود تمام دارودیار این کفار را با خاک یکسان کنند چه خواهد شد؟» باز جواب «بدا به حال روس، بدا به حال روس» تکرار شد و خلاصه چندین فقره از این قماش اگرهاى دیگر که تماماً به جواب یکنواخت بدا به حال روس مکرر تأیید می‌شد ردوبدل گردید.

شاه تا این‌وقت بر روى تخت نشسته پشت خود را به دو عدد متکاى مرواریددوز داده بود در این موقع دریاى غضب ملوکانه به جوش آمد و روى دو کنده‌ی زانو بلند شد شمشیر خود را که به کمر بسته بود به قدر یک‌وجبى از غلاف بیرون کشید و این دو شعر را که البته زاده‌ی افکار خودش بود به طور حماسه با صداى بلند خواند:

کِشَم شمشیر مینایی
که شیر از بیشه بگریزد

زنم بر فرق پسکیویچ
که دود از پطر برخیزد


مخاطب سلام با دو نفر که در یمین و یسارش روبه‌روى او ایستاده بودند خود را به پایه‌ی عرش سایه‌ی تخت قبله‌ی عالم رساندند و به خاک افتادند و گفتند: «قربان مَکِش! مَکِش! که عالم زیرورو خواهد شد» شاه پس از لمحه‌اى سکوت گفت: «حالا که این‌طور صلاح می‌دانید ما هم دستور می‌دهیم با این قوم بی‌دین کار را به مسالمت ختم کنند.» باز این چند نفر به خاک افتادند و تشکرات خود را از طرف تمام بنی‌نوع انسان، که اعلی‌حضرت بر آن‌ها رحم آورده و شمشیر خود را از غلاف نکشیده‌اند، تقدیم پیشگاه قبله‌ی عالم نمودند؛ شاه با کمال تغیّر از جا برخاست و رفت که دستور صلح را به فرزندى نایب‌السلطنه بدهد.

📚 | شرح زندگانی من (تاریخ اجتماعی و اداری دوره‌ی قاجاریه). عبدالله مستوفی. جلد اول. صفحه‌ی ۳۲

#فتحعلی_شاه #ایران #روسیه
#ترکمانچای #انتقام_فتحعلی‌شاهی
➣ @Notes_On_Liberty
Shahram Nazeri Baran [BibakMusic.com]
Shahram Nazeri
«روز شنبه نامه‌ی دیگر رسید كه: آن خبر دروغ بود و حقیقت چنان بود...» (بیهقی)

❃ درگذشت شماری از هم‌میهنان و دیگر سرنشینان هواپیمای مسافربری اوکراین را در پی مورد هدف قرار گرفتن آن توسط پدافند هوایی، به بازماندگان آنان و عموم مردم ایران تسلیت می‌گوییم.

باران باران بر خاک نمناک غم‌انگیز وطن
قطره‌قطره ببار و بر آن رنگ آزادی بزن

در جان من چه آتشی به‌پا کرده خزان
باران بخوان ترانه‌ای از آن درد نهان

ایران من به خاک د‌ل‌نشین‌ت سوگند
نمی‌رود هرگز فروغ مهرت ز تنم
ایران من فدای خاک پاک تو منم

ای دل! شعری در این شب تیره ز آزادی بخوان
اشکی، آهی به حال این رفته به تاراج زمان

باران بزن که خسته‌ام ز بیداد خزان
ایران من در این بهار رفته تو بمان
باران بزن که خسته‌ام ز بیداد زمان

باران بخوان ترانه‌ای
از شور و از دلدادگی
ترانه‌ی آزادگی
ترانه‌ای از وطنم
ایران من در این بهار رفته تو بمان

➣ @Notes_On_Liberty
❤1
📃 همه‌ی حکومت‌هایی که به استبداد گراییدند، زیر پای خود مغاکی کندند که سرانجام در آن فرو افتادند. | ✍🏻 بنژامن کنستان

➣ @Notes_On_Liberty

❃ همه‌ی حکومت‌هایی که به استبداد گراییدند، زیر پای خود مغاکی کندند که سرانجام در آن فرو افتادند. قدرت مطلقه همیشه هنگامی فروریخته است که با تلاش‌هایی موفقیت‌آمیز و درازآهنگ -که در ظاهر نوید دیرندگی آرامی را می‌داد- همه‌ی موانع را از سر راه خود برداشته بود.

❃ لویی چهاردهم، پادشاه فرانسه، در خاطرات‌اش، با خودپسندی، جزئیات آنچه را که برای ویرانی اقتدار پارلمان‌های محلی، روحانیت و همه‌ی نهادهای میانجی انجام داده بود شرح می‌دهد. او همچنین از افزایش قدرت بی‌کران نامحدود به خود می‌بالد و آن را برای پادشاهانی که می‌بایست پس از او بر اورنگ پادشاهی‌اش نشینند به سرمشق شایستگی تبدیل می‌کند. باری لویی چهاردهم این مطلب را نزدیک سال ۱۶۶۶ نگاشت و صد و بیست‌وسه سال پس از آن، پادشاهی فرانسه سرنگون شد.

❃ علّت این پویش ناگزیر، ساده و آشکار می‌نماید. باید توجه داشت که نهادهای سدکننده‌ی قدرت در واقع تکیه‌گاه آن هم به شمار می‌روند، زیرا قدرت را در مسیری که می‌پیماید، راهنمایی می‌کنند، به پشتیبانی از تلاش‌هایش بر می‌خیزند، به رانش‌های خشونت‌آميزش اعتدال می‌بخشند، و در هنگام سستی و ناتوانی دلگرم‌اش می‌سازند. افزون بر این، این نهادها منافع مرتبه‌های گوناگون اجتاعیِ دور قدرت را گرد می‌آورند، و هنگام درگیری قدرت با مرتبه‌ها، برخی ملاحظات را که از خطر خطاهایش می‌کاهد. به قدرت می‌پذیرانند. اما اگر این نهادها نابود شوند، قدرت دیگر هیچ چیز نمی‌یابد که او را راهنمایی کند و جلویش را بگیرد؛ در نتیجه بی‌هدف و روش پیش می‌رود و رفتارش نامتعادل و سرگردان می‌شود. از آن‌جا که از قاعده‌ی ثابتی پیروی نمی‌کند گاه پیش می‌تازد، زمانی پس می‌نشیند، و سپس به جنب‌وجوش میفتد و هیچ چیز به او جان و توان نمی‌بخشد. متحدان خود را با این پندار از سر باز می‌کند، که از شرّ دشمنانش رها شده است. خودکامگی‌ای که به کار می‌بندد در واقع مسئولیتی است آمیخته به پشیمانی که او را پریشان و آشفته می‌گرداند.

❃ اغلب گفته‌اند که رونق دولت‌های آزاد گذرا بوده است اما باید گفت که رونق قدرت مطلقه از آن هم گذراتر است. هیچ دولت استبدادی را با همه‌ی قدرت‌اش نمی توان یافت که به اندازه‌ی آزادی در انگلیس* دوام آورده باشد.

❃ استبداد سه احتمال در برابر خود دارد: یا مردم را به شورش وا می‌دارد و مردم سرنگون‌اش می‌کنند، یا مردم را به سستی و نزاری می‌کشاند و در این صورت اگر بیگانگان بر او تازند به دست بیگانگان سرنگون می‌شود، و یا اگر بیگانگان بر او نتازند آهسته‌تر و آبروباخته‌تر و حتمی‌تر رو به نابودی می‌رود.

❃ همه‌ی واقعیت‌های تاریخی این نکته‌پردازی مونتسکیو را تأیید می‌کنند که هر اندازه قدرت سترگ‌تر شود ایمنی پادشاه به همان اندازه رو به کاهش می‌گذارد.

❃ اما هواداران استبداد می‌گویند نه چنین نیست علّت فروریزش حکومت‌ها همیشه ضعف و سستی آن‌ها بوده است.

❃ از این‌رو باید همه چیز را بپایند، خشونت به کار برند، به غل‌وزنجیر کشند و بکوبند و البته بی‌آنکه بگذارند چارچوب قانونیِ بیهوده، جلویشان را بگیرد.

❃ برای اثبات این آموزه دو سه نمونه از اقدام‌های خشونت‌بار و غیرقانونی را می‌آورند که به نظر می‌آمد حکومت‌هایی را که دست به چنین اقدام‌هایی یازیده‌اند، نجات داده است. اما نکته اینجاست که برای اعتباربخشی به این نمونه‌ها، ماهرانه خود را در دایره‌ای از سال‌های اندک‌شمار محدود می‌کنند. زیرا هرگاه دورتر نگرند، به‌روشنی خواهند دید که این حکومت‌ها درست با دستیازی به چنین اقدام‌هایی، به‌جای اینکه پای استوار کنند، از دست رفته‌اند.

❃ تذکر این موضوع از این‌رو شایان اهمیت بسیار است که گاه حکومت‌های قانون‌مدار نیز فریفته‌ی این‌گونه نظریه‌ها می‌شوند. بنابراین بر من ببخشایند اگر چنانچه در این حاشیه روی کوتاه هم خطر و هم نادرستی این نظریه را برجسته ساختم.

[منظور نویسنده جوامع آزاد است، و کشور انگلیس را به‌عنوان نمونه‌ای مشهور در آن زمان یاد می‌کند.]

#آزادی #استبداد #خودکامگی
#دولت_آزاد #قدرت_نامحدود
➣ @Notes_On_Liberty
👌1
«حداکثر مرزهای قدرت قانون‌گذاران محدود به خیر و صلاح همگانی جامعه است. هدف نهایی چنین قدرتی چیزی جز مراقبت نیست و، از این‌رو، هرگز نمی‌تواند حقی برای نابودی، به اسارت درآوردن و یا از روی طرح و نقشه، فقیر و تهیدست‌کردن رعایا داشته باشد، الزامات قانون طبیعت در جامعه متوقف نمی‌شود، بلکه تنها در بسیاری موارد به قوانین انسانی نزدیک و کیفرهای شناخته شده به آن اضافه می‌شود که مراقبت و نظارت بر آن قوانین را تقویت کند. از این‌رو، قانون طبیعت قانونی ابدی برای همه‌ی انسان‌ها، قانون‌گذاران و دیگران است. مقرراتی را که قانون‌گذاران برای اعمال و رفتار دیگران و خود وضع می‌کنند باید با قانون طبیعت، یعنی با خواست خداوند، هماهنگ باشد. از آن‌جا که این قانون حکم یک بیانیه را دارد و بنیان و اساس قانون طبیعت حفظ و مراقبت از نوع بشر است، هر حکم انسانی که علیه آن باشد نمی‌تواند خوب یا ارزشمند به شمار آید.»

❈ جان لاک، رساله دوم درباره‌ی حکومت، بند ۱۳۵
➣ @Notes_On_Liberty
📃 فساد و معایب حکومت‌کنندگان در زیر سلطه‌ی دموکراسی، و اثرات آن در اخلاق عمومی (۱) | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

❃ آریستوکراسی و دموکراسی هر کدام به نوبه‌ی خود دیگری را تخطئه کرده و آن را مروج فساد می‌شناسد و ملامت می‌کنند. باید فساد هر کدام را از دیگری تمیز داد:

❃ در حکومت‌های اشرافی کسانی که مصدر امور هستند مردمانی ثروتمندند که جز کسب نام و قدرت منظوری ندارند. ولی در دموکراسی زمامداران افراد فقیری هستند که به دنبال اندوختن ثروت می‌روند. نتیجه‌ای که از این حاصل می‌شود آن است که در ممالک اشرافی حکومت‌کنندگان کمتر در معرض فساد قرار دارند و علاقه‌ی آنان به پول کم است. ولی در حکومت‌های دموکراتیک موضوع به عکس است.

❃ از طرف دیگر در جامعه‌های اشرافی آن‌ها که سودای حکومت را در سر می‌پرورانند دارای ثروت‌های کلان هستند. و آن‌ها که می توانند قدرت را به جویندگان واگذار کنند، اغلب دایره‌ی محدودی تشکیل می‌دهند، بدین جهت است که حکومت به‌نوعی در معرض مزایده قرار دارد، ولی بر عکس در ممالک دموکراتیک کسانی برای کسب قدرت کوشش می‌کنند که ثروتی ندارند و کسانی که در حق واگذاری قدرت مشارکت دارند تعدادشان انبوه است. البته در دموکراسی کسانی که حاضر به معامله و فروش مقامات حکومتی باشند شاید بیشتر باشد ولی خریدار کم است. وانگهی خریدار باید قدرت آن را داشته باشد که افراد زیادی را یک‌جا خریداری کنند.

❃ در بین کسانی که طی چهل سال اخیر در فرانسه حکومت کرده‌اند عده‌ای متهم شده‌اند که خود و اعوان و انصارشان از کیسه‌ی مردم ثروت‌های سرشار اندوخته‌اند. و حال آنکه چنین اتهاماتی به حکومت‌کنندگان دوران سلطنت قدیم فرانسه کمتر وارد می‌شد. از طرف دیگر در فرانسه حتی یک مورد هم برای نمونه دیده نشده است که کسانی با پول درصدد خریدن آراء انتخاب‌کنندگان باشند و حال آنکه در انگلستان این عمل بسیار معمول و آشکار است و همه روزه در مقابل انظار انجام می‌شود.

❃ من در ایالات متحده حتی نشنیدم گفته شود کسی در راه جلب رای‌دهندگان ثروت خود را صرف کرده است. ولی اغلب مشاهده کردم که نسبت به امانت و درستکاری مامورین نظر تردید داشته‌اند. و حتی شنیدم که موفقیت عده‌ای از آن‌ها را معلول زدوبندهای پست و اقدامات ناصواب ذکر می‌کردند.

❃ از این‌جاست که باید گفت اگر در حکومت‌های اشرافی گردانندگان حکومت گاهی ایجاد فساد می‌کنند در دموکراسی گردانندگان حکومت خود فاسد هستند.

❃ در حکومت‌های اشرافی اخلاق عمومی مستقیماً از طرف حکومت‌کنندگان مورد حمله قرار می‌گیرد. ولی در حکومت‌های دموکراسی حکومت‌کنندگان در ضمیر افراد و عقاید عمومی به طور مستقیم اثراتی می‌گذارند که خطرات آن به مراتب از اولی بیشتر است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 فساد و معایب حکومت‌کنندگان در زیر سلطه‌ی دموکراسی، و اثرات آن در اخلاق عمومی (۲) | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Libert

❃ در نزد ملل دموکراتیک کسانی که در رأس امور قرار دارند چون مدام در معرض بدگمانی‌های شدید هستند در مقابل اتهاماتی که به آنان وارد می‌سازند به نوعی قدرت حکومت را در حمایت از جنایاتی که به آنان نسبت می‌دهند به کار می‌برند و از این راه برای تقوایی که در جامعه هنوز سرگرم مبارزه است درس عبرتی خطرناک و برای مفاسد پنهان جامعه وجه قیاس افتخارآمیز ایجاد می‌کند.

❃ اینکه کسانی می‌گویند تمایلات و غرایز سالم در همه‌ی طبقات دیده می‌شود و چه‌بسا این تمایلات به‌طور غریزی با بشر همراه بوده است و از این راه حتی بر روی تخت سلاطین راه می‌یابد و بدین جهت امکان آن وجود دارد که در ممالک آریستوکراتیک و اشرافی نیز افراد ناپاک در رأس امور قرار گیرند سخنی بیهوده و گزاف است. و هرگز این‌گونه استدلال و جواب‌ها مرا قانع نکرده است. در فساد کسانی‌که به طور اتفاقی به قدرت دست می‌یابند یک نوع بی‌بندوباری و ابتذالی وجود دارد که باعث می‌شود فساد به توده‌ی مردم سرایت کرده و جریان پیدا کند. در حالی‌که حتی در مفاسد طبقات ممتاز نوعی ظرافت‌های اشرافی و نوعی عظمت وجود دارد که اغلب مانع از ترویج فساد می‌گردد.

❃ توده‌ی مردم هرگز قادر نیستند که پیچ‌وخم دستگاه حکومتی را درک کرده و بر آن آگاه شوند و به‌سختی می‌توانند به رذایلی که در زیر پوششی از شکوه و جلال و اطوار و کلمات پرطمطراق نهان است وقوف یابند. ولی دزدی از خزانه‌ی مملکت و یا مورد معامله قرار دادن منافع کشور در مقابل پول چیزهایی هستند که برای هر شخص فرومایه و پستی به‌آسانی قابل درک است و به سهم خود سودای آن را در سر می‌پروراند.

❃ وانگهی چیزی که بیشتر موجب بیم و نگرانی است انحطاط اخلاقی زعمای قوم نیست. بلکه این وضع است که انحطاط اخلاقی چگونه وسیله‌ای در راه تحصیل مقامات بزرگ است. در دموکراسی توده‌ی مردم به چشم می‌بیند که یکباره فردی از میان توده بیرون می‌آید و در یک مدت کوتاه صاحب قدرت و ثروت می‌شود و این مسأله موجب تعجب و حسد آنان می‌گردد و در اندیشه فرو می‌روند که چطور شد کسی که تا دیروز در طراز آنان و از طبقه آنان بود امروز زمامدار است. برای مردم بسیار سخت و ناگوار خواهد بود که توفیق چنین فردی را نتیجه تقوا و خصایل عالیه‌ی او بشناسند؛ زیرا قبول این مطلب مرادف با تصدیق عدم تقوا و عدم لیاقت خودشان است. به این جهت معمولاً مفاسد او را عامل اصلی موفقیت او می‌شناسند و چه‌بسا که در توجیه آن نیز محق باشند. بدین ترتیب پستی با قدرت، عدم لیاقت با موفقیت، مقام با بی‌آبرویی، در افکار مردم مرادف با هم قرار گرفته و نمی‌توان پیش‌بینی کرد که اختلاط این افکار مسموم چه نتیجه‌ی نفرت‌انگیزی به بار خواهد آورد.

#اندیشه_سیاسی #آزادی #دولت
#دموکراسی #آریستوکراسی #اشرافیت
➣ @Notes_On_Liberty
📃 نقش ایالات متحده در شتاب‌بخشیدن به انقلاب ۱۳۵۷ در ایران

➣ @Notes_On_Liberty

زمینه‌سازی برای آسیب‌زدن به دولت ایران، که در شتاب‌بخشیدن به انقلاب ۱۳۵۷ نقش پررنگی داشت، از زمان ریاست‌جمهوری نیکسون و فورد آغاز شده بود؛ اندرو اسکات کوپر، مورخ و نویسنده کتاب سلاطین نفت، در مقاله‌ای که در پاییز ۲۰۰۸ با نام «نبرد سرنوشت‌ساز در دوحه: معامله‌ی نفتی، که به سرنگونی شاه ایران کمک کرد» (Showdown at Doha: The Secret Oil Deal That Helped Sink the Shah of Iran) در نشریه‌ی Middle East (خاورمیانه) منشتر ساخت، با اشاره به اینکه اسنادی که درباره‌ی روابط مقامات ارشد ایالات متحده و شاه ایران، محمدرضا پهلوی، دور از دسترس پژوهشگران بوده‌اند، می‌نویسد:

«از طبقه‌بندی خارج شدن اوراق مربوط به برنت اسکوکرافت (Brent Scowcroft)، مردی که در دولت‌های نیکسون و فورد خدمت کرده است، درک ما را از ریشه‌های انقلاب ایران عمق بسیار بخشیده است.این اوراق آشکار می‌سازند که در سال ۱۹۷۶ ایالات متحده و عربستان سعودی برای کاهش قیمت‌های نفت با یکدیگر تبانی کردند؛امری که ناخواسته زمینه‌ساز بحران مالی‌ای شد که اقتصاد ایران را بی‌ثبات و قدرت شاه را متزلزل گردانید...»

https://telegra.ph/ایالات-متحده-و-زمینه‌سازی-برای-آسیب‌زدن-به-دولت-ایران-که-در-شتاب‌بخشیدن-به-انقلاب-۱۳۵۷-نقش-پررنگی-داشت-01-16
👌2
📃 خدمات عمومی و خدمات خصوصی؛ سوسیالیست‌ها با نهادهای آزاد مخالفت می‌کنند (۱) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

خدمات عمومی، توسط قانون تحميل و نظام‌مند می‌شود؛ بنابراین تغییر آن در هنگام ضرورت ساده نیست و می‌تواند مدت‌ها بی‌فایده باقی بماند و نام «خدمات عمومی» را هم برای خود نگه دارد، حتی وقتی که دیگر چیزی جز آزار عمومی نیست. خدمات خصوصی در فضای اختیار؛ یعنی مبتنی بر مسئولیت شخصی است. هر کسی پس از معامله آن چیزی را به دست می‌آورد و از دست می‌دهد، که می‌خواهد یا می‌تواند. این خدمات همیشه به دنبال یک سودمندی واقعی است که با ارزش‌های رقابتی به‌طور دقیق اندازه‌گیری می‌شود.

به همین دلیل است که اولی اغلب ایستا است؛ در حالی‌که دومی پیرو شرایط پویای فرآیند است.

در حالی‌که رشد بی‌رویه‌ی خدمات عمومی، با اتلاف شدید انرژی همراه است و به سمتی پیش می‌رود که وضعیتی خطرناک و انگلی در جامعه بیابد، شگفت‌آور این است که بسیاری از مکاتب جدید تفکر اقتصادی، این خصوصیات را به خدمات خصوصی و اختیاری نسبت می‌دهند و به دنبال جابه‌جایی خدماتی هستند که پیش از این توسط مشاغل گوناگون تأمین می‌شد.

این مکاتب اندیشه در حمله به کسانی که خود «دلالان» می‌نامند، پر شور هستند. آن‌ها در پی ایجاد محدودیت برای سرمایه‌داران، بانکداران، انبارداران، کارآفرینان و تجّار هستند و آن‌ها را متهم می‌کنند که خود را واسطه‌ی میان تولیدکننده و مصرف‌کننده کرده‌اند تا جیب هر دو سو را خالی کنند بدون آن‌که به هیچ یک سودی برسانند. یا مثلاً اصلاح‌طلبان به دنبال انتقال کار دلالان به دولت هستند از آن‌رو که اگر در دولت نباشند نمی توان محدودشان کرد.

مغالطه‌ی سوسیالیست‌ها این است که پولی را که دلالان برای ارائه‌ی خدمتشان از مردم می‌گیرند، در بوق و کرنا می‌کنند، اما صدای پولی را که مردم به دولت می‌پردازند، در نمی‌آورند. بار دیگر ما با عدم درک اختلاف آن‌چه جلوی چشمان است و آن‌چه برای فهمش نیاز به استفاده از ذهن است مواجه‌ایم؛ «آنچه دیده می‌شود» و «آنچه دیده نمی‌شود».

خصوصاً در سال ۱۸۴۷ و همزمان با بحران کشاورزی بود که مکاتب سوسیالیستی توانستند نظریه‌ی تباه‌کننده‌ی خود را به عوام بقبولانند. آن‌ها به‌خوبی می‌دانستند که مضحک‌ترین تبلیغات نیز در میان مردمی که رنج می‌کشند شانس پذیرش دارد؛ «گرسنگی دستیار شیطان است.» (انه‌اید، ویرژیل)

سپس با فریاد کلمات دهان‌پرکنی چون: «استثمار انسان توسط انسان»، «احتکار در زمانه‌ی قحطی» و «انحصار»، نام تجارت را لکه‌دار کردند و بر منافع آن حجاب کشیدند. آن‌ها گفتند «چرا وظیفه‌ی آوردن مواد خوراکی از ایالات متحده و بندر کریمه را به تجّار می‌سپارید؟ چرا دولت، مجلس و شهرداری‌ها نمی‌توانند کار تدارک مواد خوراکی را بر عهده بگیرند و انبارهایی را برای ذخیره تأسیس کنند؟ آن‌ها مواد را به قیمت تمام‌شده می‌فروشند و مردم، این مردم فقیر، از باج دادن به تجارتی سرخود، احمق و بی‌دروپیکر آزاد می‌شوند.»

باجی که مردم به تجارت آزاد می‌پردازند، «چیزی است که دیده می‌شود.» باجی که مردم باید به دولت یا نمایندگانش در نظامی سوسیالیستی پرداخت کنند، «چیزی است که دیده نمی‌شود.»

ولی این به‌اصطلاح باجی که مردم به تجارت آزاد می‌پردازند چیست؟ دو انسان خدمتی را در کمال آزادی و در شرایط رقابت با هم مبادله می‌کنند و قیمت پس از معامله تعیین می‌شود.

وقتی شکم گرسنه در پاریس است و گندمی که می‌تواند آن را پر کند در اودسا، درد گرسنگی رفع نمی‌شود تا اینکه گندم به صاحب شکم برسد. سه راه برای حل این مسأله وجود دارد: انسان‌های گرسنه خود به دنبال گندم بروند؛ می‌توانند به کسانی‌که کارشان حمل ونقل گندم است اعتماد کنند؛ یا می‌توانند مالیات بدهند و از ادارات دولتی این کار را بخواهند.

از این سه راهکار، کدام یک پرسودتر است؟ همیشه تاریخ، در همه‌ی کشورها، آزادترین، روشنفکرترین، باتجربه‌ترین مردمان در اغلب اوقات مختارانه روش دوم را انتخاب کرده‌اند. من اعتراف می‌کنم که از نظر من همین مسأله برای پرسودتر بودن این روش کافی است. ذهن من از پذیرش این حدس سر باز می‌زند که نوع بشر در مورد مسأله‌ای که این چنین با آن درگیر بوده است، گرفتار فریبی بزرگ بوده باشد.

به هر حال اجازه دهید، مسأله را بیازماییم.

برای سی و شش میلیون شهروند، رفتن به اودسا برای تحصیل گندمی که نیازمندند امری به وضوح غیر عملی است؛ بنابراین اولین راهکار اصلاً ممکن نیست. مشتریان نمی‌توانند خود از پس این کار برآیند؛ بنابراین به ناچار به دلالان، حال یا ادارات دولتی یا تجّار آزاد توسل می‌کنند.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 خدمات عمومی و خدمات خصوصی؛ سوسیالیست‌ها با نهادهای آزاد مخالفت می‌کنند (۲) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

به هر حال اجازه دهید که ما اولین روش را به‌عنوان طبیعی‌ترینش در نظر بگیریم. اساساً این مسئولیتِ خودِ گرسنه است که به فکر گندمش باشد. این وظیفه‌ای است بر عهده‌ی خود او؛ این خدمتی است که او به خویشتن بدهکار است. اگر کسی دیگر این خدمت را برای او انجام دهد، او به ازای این کار حقی پیدا می‌کند. تمام آنچه من در این‌جا می خواهم بگویم این است که خدمت دلالان حقی در خود دارد.

با این احوال اگر هم‌چون سوسیالیست‌ها دلالان را انگل بخوانیم، سوال این است که کدام یک از این دو انگل تقاضای کمتری دارند؟ تجارت (که من فرض می‌کنم آزاد است و اگر این‌طور نباشد مگر چه اشکالی در استدلال من رخ می‌دهد؟) با منفعت شخصی، مطالعه‌ی فرصت‌ها، تعیین روزانه‌ی وضعیت محصول، دریافت گزارش از همه‌ی نقاط دنیا، پیش‌بینی نیازها و احتیاط به پیش می‌رود. او همه‌ی اسب‌هایش را حاضر یراق دارد، در همه جا شریکانی دارد و منفعت شخصی او را وامی‌دارد تا به کمترین قیمت ممکن بخرد، همه‌ی عملیات را با کمترین هزینه ممکن اجرا کند و به بالاترین نتیجه با کمترین زحمت برسد. نه تنها بازرگانان فرانسه که بازرگانان سراسر دنیا نگران تهیه‌ی توشه‌ی فرانسه در وقت ضرورت هستند؛ اگر منفعت شخصی آن‌ها را وامی‌دارد که کارشان را با کمترین هزینه به پیش ببرند، رقابت میان آن‌ها به همان میزان آن‌ها را وامی‌دارد تا به مشتریان نیز اجازه کسب حداکثر منفعت را بدهند.

وقتی گندم‌ها می‌رسد، منفعت تجّار در این است که آن را هرچه زودتر بفروشند تا خطرپذیری‌اش را بپوشانند، سودش را کسب کنند و اگر فرصتی بود همان مسیر را بار دیگر تکرار کنند. سرمایه‌گذاران بخش خصوصی با مقایسه‌ی قیمت‌ها، غذا را در سراسر جهان پخش می‌کنند و همیشه از جایی شروع می‌کنند که کمیابی بیشتر است؛ چراکه نیاز بیشتری حس می‌شود؛ بنابراین هیچ سازمانی قابل تصور نیست که بهتر بتواند گرسنگی را رفع کند و زیبایی این سازمان که برای سوسیالیست‌ها قابل درک نیست، به‌وضوح از این حقیقت بر می‌آید که آزاد و مختارانه است. درست است که مشتریان به تجّار به‌خاطر باربری، حمل‌ونقل، انبار، حق کمیسیون و چیزهای دیگر پولی می‌پردازند؛ اما در کدام نظامی، کسی که گندم مصرف می‌کند از پرداخت حق حمل‌ونقل سر باز می‌زند؟ البته علاوه بر آن، پرداخت حق «ارائه خدمت» نیز ضروری است؛ اما تا آنجا که به دلالان مربوط می‌شود، این مقدار با رقابت به «حداقل ممکن» کاهش می‌یابد؛ و تا آنجا که به عدالت مربوط است، امر عجیبی است که صنعت‌گران پاریس به تجّار مارسی خدمت نکنند، در حالی‌که تجّار مارسی در خدمت صنعت‌گران پاریس هستند.

اگر طبق برنامه‌ی سوسیالیست‌ها، دولت جای تجّار بخش خصوصی را در امر تهیه‌ی آذوقه بگیرد، چه می‌شود؟ خواهش می‌کنم به من نشان دهید که هر اقتصادی که برای مردم در نظر دارید کجا قرار می‌گیرد. آیا قیمت، قیمت خرده‌فروشی‌ها خواهد بود؟ تصور کنید وضعیتی را که نمایندگان چهل هزار شهرداری در روزی معین، روز نیاز به گندم، به اودسا می‌روند؛ اثر این وضعیت را بر قیمت تصور کنید. آیا این وضعیت اقتصادی جدید بر قیمت حمل‌ونقل اثر نمی‌گذارد؟ آیا به کشتی‌های کمتر، ملوانان کمتر، انبارهای کمتر نیاز است یا آیا می‌توان ضرورت هزینه کردن برای تمام این چیزها را کنار گذاشت؟ آیا ذخیره‌سازی بر سود تجّار اثر می‌گذارد؟ آیا نمایندگان شما و مردم برای هیچ به اودسا می‌روند؟ آیا آن‌ها سفرشان را با عشقی برادرانه می‌روند؟ آن‌ها نمی‌خواهند زندگی کنند؟ آیا نباید هزینه‌ی آن‌ها را داد؟ شما فکر نمی‌کنید که این هزینه‌ها هزاران بار بیش از دو یا سه درصد بهره‌ای باشد که تجّار می‌گیرند و آن را ضمانت می‌کنند؟

تازه به دشواری وضع آن همه مالیاتی فکر کنید که برای توزیع آن همه غذا مورد نیاز است. به بی‌عدالتی و سوءاستفاده‌ای که عضو جدانشدنی چنان کار عظیمی است فکر کنید. به سهمگینی مسئولیتی فکر کنید که دولت باید بر دوش کشد.

سوسیالیست‌هایی که این بلاهت را اختراع کرده‌اند، کسانی‌که در زمانه‌ی محنت این مزخرفات را در ذهن‌های توده کاشته‌اند، خود را «آینده‌نگر» می‌خوانند؛ این‌جا خطری واقعی در چنین استفاده‌ای، چنین ظلم به زبانی وجود دارد و آن خطر آن کلمه و استدلال نهفته در پس آن را تهدید می‌کند. «آینده‌نگر» یعنی این مردان بهتر از مردم عادی می‌توانند آینده را ببینند، و یعنی تنها خطای آن‌ها این است که جلوتر از سده‌ی خویش‌اند، و اگر خدمات خصوصی که خصوصیتی انگلی دارند، هنوز محدود نشده‌اند، تقصیر، متوجه مردمی است که از سوسیالیست‌ها بسی عقب مانده‌اند. در ذهن و دانش «من»، دقیقاً عکس این مطلب درست است و من نمی‌دانم که به کدام عهد بربریتی باید بازگردیم تا به آن سطح از فهم برسیم که قابل قیاس با سوسیالیست‌ها باشد.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 خدمات عمومی و خدمات خصوصی؛ سوسیالیست‌ها با نهادهای آزاد مخالفت می‌کنند (۳) | ✍🏻 فردریک باستیا

➣ @Notes_On_Liberty

احزاب جدید سوسیالیست به‌طور متداوم با نهادهای آزاد در جامعه امروز مخالفت می‌کنند. آن‌ها درک نمی‌کنند که یک جامعه آزاد در حقیقت نهادی مشارکتی بس بزرگ‌تر از هر آن چیزی است که آن‌ها در ذهن خیال‌پردازشان می‌سازند.

بگذارید این نکته را با مثالی روشن سازم: برای انسان وقتی صبح از خواب بر می‌خیزد و می‌خواهد یک دست لباس بپوشد، باید قطعه‌ای از زمین باشد که محصور، زه‌کشی، آماده برای کشت و با گیاهان خاصی کشت شده باشد؛ گله‌های گوسفند باید بر آن چریده باشند؛ باید کسی پشم آن‌ها را چیده باشد؛ این پشم باید ریسیده، بافته، رنگرزی و تبدیل به پارچه شده باشد؛ این پارچه باید بریده، دوخته و لباس شده باشد. و این سلسله کارها نیاز به انبوهی از دیگران دارد؛ کسانی‌که از ابزارهای کشاورزی، آغل گوسفندان، کارخانجات نخ، زغال سنگ، ماشین‌آلات دوخت، گاری‌ها و چیزهایی دیگر استفاده می‌کنند.

اگر جامعه واقعاً یک نهاد مشارکتی نباشد، هر کسی که بخواهد یک دست لباس بپوشد باید همه‌ی این کارها را به‌تنهایی انجام دهد، از اولین کلنگی که بر زمین می‌خورد تا آخرین سوزنی که نخ می‌شود.

اما با افتخار به آمادگی برای مشارکت که مشخصه‌ی متمایزکننده‌ی نوع بشر است، این کارها در میان کثیری از کارگران تقسیم شده است و آن‌ها این تقسیم‌بندی کارها میان خود را برای هدفی مشترک بیشتر و بیشتر می‌کنند تا آنجا که وقتی مصرف بالا می‌رود کار تخصصی خاصی ایجاد می‌شود و صنعتی جدید برپا می‌شود. پس از آن مسأله‌ی توزیع عایدات است که مبتنی بر ارزش سهم مشارکت هر کس در کل کار انجام شده است. دوست دارم بدانم اگر این نهادی مشارکتی نیست، چیست؟

توجه کنید، از آنجا که هیچ کارگری کوچک‌ترین ماده‌ی اولیه‌اش را نیز از هیچ تولید نکرده است، آن‌ها مجبورند که یکدیگر را با خدمات مشترک یاری دهند تا به هدفی مشترک برسند، و توجه کنید، همه می‌توانند نسبت هر گروه به دیگران را مثل نسبت «دلالان» به همه فرض کنند. اگر مثلاً در مسیر کار، حمل‌ونقل آن‌قدر مهم شود که نفر اول را به کار گیرد، ریسندگی نفر دوم را و دوخت نفر سوم را؛ به کدام دلیل باید نفر اول «انگلی‌تر» از دیگران خوانده شود؟ آیا نیازی به حمل‌ونقل نیست؟ آیا کسی وقت و زندگی‌اش را وقف آن کار نکرده است؟ آیا او وقت و زندگی‌اش را از مشارکت دریغ داشته است؟ آیا دیگران کاری بیشتر از او کرده‌اند یا فقط کاری متفاوت کرده‌اند؟ آیا به همگی آن‌ها به نحو برابری بر اساس سهم‌شان از عایدی پرداخت نمی‌شود؛ سهمی که مبتنی بر قانونی است که «قیمت را پس از معامله تعیین می‌کند»؟ آیا این تقسیم کار و این آرایش که در کمال آزادی رخ داده است، هدف مشترک را برآورده نکرده است؟ آیا با همه‌ی این‌ها ما به سوسیالیستی نیازمندیم که به بهانه‌ی برنامه‌ریزی بیاید و مستبدانه آرایش مختارانه‌ی ما را به هم بریزد و مهر پایان بر تقسیم کار بزند و تلاش‌های مجزا را جایگزین تلاش‌های جمعی کند و روند پیشرفت تمدن را معکوس کند؟

آیا مشارکت آن‌چنان که من توصیف کردم از هر نوع مشارکت دیگری ضعیف‌تر است چون همه در آن به اختیار وارد و خارج می‌شوند، جایشان را خود انتخاب می‌کنند، با مسئولیت خود معامله می‌کنند و منافع شخصی خود را در آن دخیل م‌ کنند؟ آیا مشارکتی که سزاوار این نام باشد، آنی است که یک به اصطلاح اصلاح‌طلب بیاید و فرمول و خواسته‌ی خود را بر ما تحمیل کند و همه نوع بشر را چنانکه از آن سخنان برمی‌آید تحت فرمان خود بگیرد؟

هر کس بیشتر این مکاتبِ «آینده‌نگرِ» اندیشه را بیازماید، بیشتر در می‌یابد که آن‌ها بر چیزی جز خودمنزه‌پنداری غافلانه و تمایل به قدرتی استبدادی به نام این تنزیه تکیه ندارند.

امیدوارم خوانندگان این وجیزه را بر من ببخشایند. آن را در مقابل مدعیاتی نوشته‌ام که صاحبانش رسانه‌ها را گرفته‌اند و به صورت جدی آزادی کار و مبادله را تهدید می‌کنند.

#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #تجارت_آزاد
#خدمات_عمومی #خدمات_خصوصی
#مبادله‌ی_آزاد #لسه‌فر #جامعه‌ی_آزاد
#آزادی_اقتصادی #تقسیم_کار #آزادی
#سوسیالیسم #بربریت #مالیات
➣ @Notes_On_Liberty
«قدرت‌های میانجی، فرمانبردار و وابسته، طبیعت حکومت پادشاهی را تشکیل می‌دهند؛ منظور من حکومتی است که در آن، یک فرد برپایه‌ی قانون اساسی فرمانروایی می‌کند. و درواقع، در پادشاهی‌ها، شهریار خاستگاه همه‌ی قدرت، سیاسی و مدنی‌ست. این قوانین اساسی، ضرورتاً شبکه‌های میانجی را ایجاب می‌کند که قدرت از آن طریق جریان می‌یابد؛ زیرا اگر تنها اراده آنی و بوالهوسانه‌ی یک شخص برای اداره دولت وجود داشته باشد، هیچ چیز نمی‌تواند استوار بماند، و البته هیچ قانون اساسی‌ای وجود نتواند داشت.
طبیعی‌ترین قدرت میانجی و فرمانبردار، قدرت اشرافیت است. این از جمله اقدامات ضروی برای یک پادشاهی است، قاعده‌ی کلی بنیادین آن چنین است: اگر شاه نباشد، اشرافیت وجود ندارد؛ اگر اشرافیت نباشد، شاه وجود ندارد، و یا ممکن‌ست یک شهریار مستبد وجود داشته باشد.
امتیازات اربابان و شهرها را در یک پادشاهی براندازید؛ شما به‌زودی یک دولت توده‌ای یا یک دولت استبدادی خواهید داشت.»

❈ مونتسکیو، روح‌القوانین، کتاب دوم، فصل چهارم
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | درباره‌ی آزادی
📃 در فردیت (۹) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ در وضعیت فعلی، در افکار عمومی یک صفت بارز وجود دارد که نشان‌دهنده‌ی نابردباری مردم در مقابل تجلّی فردیت است. مردم عادی نه‌تنها در عقل و شعور متوسط هستند بلکه در تمایلات خود نیز متوسط‌اند. ذوق یا میلی چندان قوی در آن‌ها…
📃 در فردیت (۱۰)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ قسمت اعظم جهان به معنی دقیق کلمه تاریخ ندارد، زیرا ستم‌گریِ رسم و عادت در آنجا مطلق است. وضع همه‌ی مشرق‌زمین بدین‌گونه است. رسم و عادت در آنجا آخرین ملجاء است. حق و عدالت در آنجا یعنی توافق با رسم و عادت. کسی جز سلطان مطلق‌العنان در آن نقاط یارای آن ندارد که در صحت رسم و عادت شک کند و نتیجه‌ی آن را می‌بینیم. مسلماً روزی بوده است که این ملّت‌ها استقلال و ابتکار فکر داشته‌اند. زندگی اینان که چنین پرجمعیت و بافرهنگ و آشنا با این‌همه هنر هستند از زمین نروییده است. به همت خود، این همه را به دست آوردند و آنگاه بزرگ‌ترین و قوی‌ترین ملل عالم شدند. اما امروز چه هستند؟ امروز رعیت و مستعمره‌ی قبایلی هستند که پدرانشان در جنگل‌ها سرگردان بودند در همان وقتی که پدران این ملّت‌ها در قصرهای باشکوه زندگی می‌کردند و معابد مجلل داشتند اما در آن روزگار غلام و برده‌ی رسم و عادت نبودند. به نظر می‌رسد که ملّتی زمانی محدود در راه پیشرفت می‌رود و آنگاه متوقف می‌شود. اما چه وقت متوقف می‌شود؟ وقتی که فردیت در آن ملّت از میان می‌رود. اگر ملّت‌های اروپا هم دچار همان تحولات شوند، تحول آن‌ها عيناً به همان صورت نخواهد بود. ستم‌گری رسم و عادت در اروپا مترادف با درنگ در راه پیشرفت نیست. همه را یکسان می‌کند اما مانع تغییر نمی‌شود به شرط آنکه همه با هم تغییر کنند. ما لباس‌های پدرانمان را دور انداخته‌ایم و هر فردی از ما باید مثل افراد دیگر لباس بپوشد؛ اما رسم لباس یکی دوبار در سال تغییر می‌کند. به این ترتیب ما مواظب هستیم که اگر تغییری واقع می‌شود به خاطر خود تغییر باشد و نه به خاطر تناسب یا زیبایی. زیرا تصور همه‌ی مردم از زیبایی یا مناسب بودن لباس در یک لحظه با هم عوض نمی‌شود. ما هم پیشرفت‌پذیریم و هم تغییرپذیر. مرتب در امور مکانیکی اختراعات نو می‌کنیم و هر وقت چیزی نوتری پیدا شود کهنه را دور میاندازیم. به پیشرفت در امور سیاسی، تربیتی و حتى اخلاقی شوق داریم هرچند که در امور اخلاقی می‌پنداریم پیشرفت در آن است که دیگران را مجبور کنیم به خوبی ما باشند. به پیشرفت اعتراضی نداریم بلکه برعکس خود را به آن می‌ستاییم که پیشرفت‌پذیرترین مردم جهانیم. با فردیت است که در جنگیم و چنین به نظر می‌رسد که می‌پنداریم اگر همه یکسان شویم کارهای بزرگ از پیش می‌بریم و فراموش کرده‌ایم که ناهمانندی یک فرد با فرد دیگر، اول چیزی است که توجه ما را به نقص یکی و برتری دیگری جلب می‌کند و ما را متوجه می‌کند که با ترکیب مزایای هر یک می‌توان چیزی بهتر از هر دو پدید آورد. وضع کشور چین می‌تواند موجب عبرت ما گردد:

چین کشوری است که در آنجا هنر و استعداد و حتی از لحاظی خردمندی فراوان است. این کشور آن نیکبختی را داشته است که در زمان‌های باستان یک سلسله رسوم و عادات خوب برای خود ایجاد کند و ایجاد این رسوم و عادات پسندیده کار کسانی بوده است که حتی روشنفکرترین اروپاییان باید به آن‌ها در حدودی عنوان مردان خردمند و حکیم بدهند. چیز دیگری که در این تمدن قابل ملاحظه است آن است که خردمندان قوم، فرهنگ و تمدن قوم را در همه‌ی افراد نفوذ می‌بخشند و رسم و عادت جامعه بر آن است که آن کس که خردمندی بیشتر دارد، کارهای مهم و محترم جامعه به او سپرده می‌شود. چنین ملّتی بدون تردید می‌بایست سرّ پیشرفت را کشف کرده و قادر باشد همیشه خود را قافله‌سالار تمدن نگه دارد. اما امروز موقعیت آن‌ها برخلاف این است. زیرا امروز دیگر راکد شده‌اند و هزاران سال است که در همین حال باقی مانده‌اند. اگر بنا شود پیشرفت جدیدی نصیب آنان شود، باید به کمک بیگانگان باشد. راهی که نوع‌پرستان انگلیسی در پیش گرفته‌اند، مردم چین در آن توفیق یافته‌اند و آن این است که همه‌ی افراد یکسان شوند و همه فکر و اخلاقشان تابع اصول واحدی باشد و وضعی که دارند نتیجه‌ی این فلسفه است. رژیم حکومت «افکار عمومی» که امروز در اروپا اهمیت یافته است، همان رژیم تربیتی و سیاسی چین است. نهایت اینکه آن چنان منظم و مرتب نیست. اگر فردیت اشخاص در اروپا بر ضد این رژیم قیام نکند و زنجیر ستمگری آن را پاره نکند، اروپا هم با وجود سابقه‌ی درخشانی که دارد و با وجود اعتقاد به دین عیسوی کم‌کم به صورت چین درخواهد آمد.

❃ چیست که اروپا را تاکنون از چنین سرنوشتی محفوظ داشته است؟ چیست که خانواده‌ی ملل اروپایی را اکنون جمع ملل پیشرفت‌های جهان ساخته است و نه دسته‌ی پس‌مانده‌ای؟ برتری خاصی در آن‌ها نیست و اگر باشد معلول است نه علّت. علّت این امر تنوع منش‌ها و تنوع فرهنگ اروپایی است. افراد، طبقات و ملّت‌های اروپا همه فوق‌العاده باهم ناهمانند بوده‌اند هر یک راه دیگری درپیش‌گرفته و در نتیجه به چیزی باارزش رسیده است.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 در فردیت (۱۱)

➣ @Notes_On_Liberty

هرچند در هر دوره کسانی‌که در راه‌های مختلف پیش می‌رفته‌اند با یکدیگر بردباری داشته‌اند و هرچند هر یک می‌پنداشته است که خوب است همه‌ی دیگران راه و رسم او را در پیش گیرند، کوشش‌های آنان برای اینکه راه‌های مختلف را یکی کنند، به موفقیت نیانجامیده است. بالاخره هر یک ناچار شده است صفات خوب دیگری را بپذیرد. به نظر من اروپا مرهون این تنوع و کثرت و دگرگونی است و پیشرفت او در راه‌های مختلف، معلول آن است. اما امروز نشانه‌هایی را می‌بینیم که دارد این نعمت را از دست می‌دهد. اکنون مسلماً به سوی آرزوی چینی‌ها که یکسان کردن همه‌ی مردم است پیش می‌رود.

توکویل در آخرین کتاب مهمش می‌نویسد که فرانسوی‌های امروز حتی بیش از فرانسوی‌های نسل پیش به هم شبیه شده‌اند. مسلماً این امر در مورد انگلیسی‌ها صادق‌تر است. در عبارتی که از ويلهلم فن هومبولت نقل کردم، دیدیم که او دو مطلب را شرط لازم پیشرفت بشر می‌شمارد: آزادی و تنوع اوضاع. شرط دوم او در این کشور روزبه‌روز به نابودی می‌رود. اوضاعی که طبقات و افراد مختلف را در میان گرفته و شکل منش آن‌ها را معین می‌کند روزبه‌روز به هم شبیه‌تر می‌شوند. سابقاً طبقات، حرفه‌ها و مشاغل گوناگون از هم جدا بودند و می‌توان گفت در جهان‌های مختلف زندگی می‌کردند. ولی امروز همه در یک جهان زندگی می‌کنند. اگر به نسبت صحبت کنیم، امروز همه یک نوع چیز می‌خوانند، به یک نوع چیز گوش می‌دهند و یک نوع چیز می‌بینند و یک نوع حقوق و تکالیف و یک نوع وسیله‌ی ابراز وجود دارند. هرچند اختلاف بین مقام‌های مختلف هنوز هست، اما نسبت به آن‌چه بوده است ناچیز است.

این یک‌رنگ شدن در حال پیشرفت است. تغییرات سیاسی که صورت می‌گیرد همه در این جهت است زیرا این تغییرات اشخاص پست را بلندمرتبه می‌کند و بلندمرتبه‌ها را پست می‌کند. پیشرفت تربیت به این یکنواختی کمک می‌کند. زیرا تربیت، همه را تحت یک نوع تأثیر قرار می‌دهد و یک نوع افکار و عواطف را در همه می‌پروراند. پیشرفت وسایل حمل‌ونقل هم در این جهت کمک می‌کند؛ زیرا مردمی را که از هم دور افتاده بودند با هم نزدیک می‌سازد و موجب می‌شود که مردمان آسان‌تر از پیش محل اقامت خود را تغییر دهند. توسعه‌ی تجارت و صنعت هم به آن کمک می‌کند؛ زیرا مردم را متوجه امکانات آسان‌تر و مناسب‌تر می‌کند و وسایل رسیدن به مقاصدشان را به آنان نشان می‌دهد و راه را برای رقابت باز می‌کند. در این وضع دیگر میل به ترقّی، صفت طبقه‌ی خاصی نیست بلکه صفت همه‌ی طبقات است. اما عاملی که از همه‌ی این‌ها برای ایجاد شباهت در میان مردمان نیرومندتر است، برقراری کامل و نفوذ فوق‌العاده‌ی «افکار عمومی» در دستگاه‌های حکومت این کشور و سایر کشورهای آزاد است. به تدریج که از تعداد مناصب مهم اجتماعی که صاحبان آن می‌توانستند عقاید توده‌ی مردم را نادیده بگیرند کم می‌شود، به تدریج که سیاستمداران از مقاومت در مقابل اراده‌ی مردم -وقتی دانسته شود این اراده چیست- صرف نظر می‌کنند، نتیجه آن می‌شود که دیگر کسی از ناهم‌رنگی جماعت حمایت نمی‌کند و دیگر نیرویی در جامعه نمی‌ماند که خود مخالف برتری عده‌ی بیشتر باشد و کسانی را که با جماعت هم‌رنگ نمی شوند زیر بال خود گیرد.

❃ ترکیب همه‌ی این موجبات، نیرویی قوی بر ضد فردیت به وجود می‌آورد و معلوم نیست که در مقابل این نیرو چگونه می‌توان پایداری کرد. فردیت به مرور تباه می‌شود مگر اینکه افراد باهوش‌تر جامعه به ارزش آن پی برند و متوجه شوند که وجود تنوع و اختلاف، در نفس خود نیک است. هرچند که نوعی بهتر از نوع دیگر نباشد و حتی بعضی از دیگران بدتر باشند. اگر باید به دفاع از فردیت برخاست هنگام آن هم اکنون است؛ زیرا هنوز یکنواختی کامل برقرار نشده است. در آغاز کار است که می‌توان در مقابل جریانی با کامیابی پایداری کرد. هرچه بیشتر تسلیم این نظر شویم که همه‌ی مردم باید مثل ما شوند، این نظر قوت بیشتری می‌گیرد. اگر منتظر شویم تا تقریباً همه‌ی مردمان به صورت یک نوع در آیند، در آن صورت دیگر پایداری معنی ندارد و هر انحرافی از راه و رسم آن نوع عالم‌گیر، بر خلاف دین و اخلاق و بر خلاف طبیعت جلوه می‌کند. وقتی انسان مدنی از دیدن تنوع محروم مانده باشد، دیگر به مرحله‌ای رسیده است که تصور آن هم برای او امکان ندارد.

پایان فصل سوم

📚 | درباره‌ی آزادی، جان استوارت میل

#فردیت #فردگرایی #آزادی_فردی
#آزادی #پیشرفت #آداب_و_رسوم
#انحطاط #افکار_عمومی #تمدن
➣ @Notes_On_Liberty
📃 چگونه آرزوی اصلاحات بر آرزوی آزادی تقدم یافت؟ (۱) | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

❃ ... خیزش سیاسی فراگیری که می‌بایست بدون استثناء هر چیز متعلّق به نظام پیشین را از بد گرفته تا خوب از میان بردارد، جنبه‌ای گریزناپذیر پیدا کرده بود. ملّتی که به مستقل عمل‌کردن خو نگرفته بود، زمانی‌که در یک برنامه اصلاح بنیادی و فراگیر افتاده بود، می‌بایست کارش را با نابودی تمام‌عیار آغاز کند. یک شاه مطلقه می‌توانست یک مبدع بسیار کم‌خطرتر بوده باشد. من شخصاً زمانی‌که به انقلاب فرانسه بازمی‌نگرم و می‌بینم که این انقلاب علاوه‌بر نابودی نهادها و افکار و رسومی که مخل آزادی بودند چیزهای دیگری را که لازمه آزادی بودند نیز نابود ساخت، نمی‌توانم جز این احساس کنم که اگر انقلاب به دست توده‌ها و به‌خاطر حاکمیت مردم انجام نمی‌گرفت بلکه از سوی یک مستبد فرهیخته عملی می‌شد، بهتر می‌توانست ما را در موقع مقتضی به صورت یک ملّت آزاد درآورد. به هر روی، آنچه که هم‌اکنون گفته‌ام، تنها می‌تواند به ذهن کسانی خطور یابد که خواسته باشند سرشت انقلاب فرانسه و مسیری را که در آن افتاده بود، دریابند.

❃ گرچه در این زمان، عشق قدیمی فرانسویان به آزادی در دل‌های آن‌ها بیدار شده بود، اما از سوی دیگر، یک رشته عقاید مربوط به بهترین شیوه حکومت‌کردن بر کشور، در ذهن آن‌ها فرورفته بودند که نه‌تنها با نهادهای آزاد سازگار نبودند، بلکه عملاً خط بطلان بر آن‌ها می‌کشیدند. آن‌ها تا بدانجا پیش رفته بودند که نظام اجتماعی آرمانی‌شان تشکیل شده بود از یک اشرافیت مرکّب از کارمندان دولتی که در آن، یک دیوان‌سالاری فراقدرتمند نه‌تنها امور دولتی را به عهده دارد، بلکه زندگی‌های خصوصی انسان‌ها را نیز تحت نظارت خویش می‌گیرد. آنان گرچه خواهان آزاد شدن بودند، اما به انصراف از ایدئولوژیِ یادشده نیز علاقه‌ای نداشتند و تنها بر آن می‌کوشیدند که این ایدئولوژی را با درخواست آزادی سازگار سازند.

❃ آن‌ها برای تلفيق آزادی با ایدئولوژی‌شان، پیشنهاد در آمیختن یک مدیریت متمرکز نیرومند با یک مجلس مقننه عالی را داده بودند: یک نظام دیوان‌سالار همراه با یک حکومت انتخابی. از نظر آن‌ها حق حاکمیت در کل از آن ملّت بود ولی فرد شهروند بایستی تحت شدیدترین قیمومیت‌ها قرار گیرد. از ملّت خواسته شده بود که از خود خردمندی و شایستگی‌های یک ملّت آزاد را نشان دهند ولی از فردفرد شهروندان می‌خواستند که مانند یک برده‌ی فرمانبردار رفتار کنند.

❃ همین خواست پیوندزدن آزادی سیاسی به نهادها و ایدئولوژی‌ای که نه‌تنها مناسب آن نبودند بلکه درواقع مغایر آن نیز بودند (نهادها و ایدئولوژی‌ای که فرانسویان به‌تدریج به آن‌ها خو کرده بودند)؛ و همین آرزوی ترکیب آزادی با وضع بندگانه بود که در شصت سال گذشته و به‌دنبال انقلاب‌های فاجعه‌آمیز، همه کوشش‌های مربوط به ایجاد یک رژیم آزاد را عقیم ساخته است. نتیجه این وضع آن بوده است که بسیاری از فرانسویانی که از این کوشش‌ها و تلاش‌های بیهوده خسته شده‌اند، علاقه‌شان را به آزادی از دست داده‌اند و سرانجام به این نتیجه رسیده‌اند که یک حکومت استبدادی که در آن همه انسان‌ها برابر باشند، باز از هر حکومت دیگری بهتر است. به همین دلیل، نظرهای سیاسی فرانسوی امروزی به افکار اقتصاددانان بیشتر همانندند تا به عقاید مردان سال ۱۷۸۹.

➣ @Notes_On_Liberty
📃 چگونه آرزوی اصلاحات بر آرزوی آزادی تقدم یافت؟ (۲) | ✍🏻 الکسی دو توکویل

➣ @Notes_On_Liberty

❃ غالباً در حیرت بوده‌ام که چه‌چیز در پشت آرزوی آزادی سیاسی نهفته است که در همه‌ی اعصار انسان‌ها را به اعمالی خطير در تاریخ بشر واداشته است؛ چه احساس‌هایی این آرزو را ایجاد می‌کنند و می‌پرورانند. این نکته کاملاً قابل درک است که هرگاه ملّتی تحت حکومت بد قرار گرفته باشد به طبع خواستار آن شود که خود بر خویشتن حکومت کند. اما آرزوی این‌گونه استقلال که از یک علّت ویژه یعنی همان عملکردهای ناشایست یک حکومت خودکامه مایه می‌گیرد، می‌بایست عمری کوتاه داشته باشد. همین که مقتضیات به‌بارآورنده‌ی این آرزو از بین می‌روند، میل به استقلال عمل سیاسی نیز سست می‌گردد، تو گویی آن چیزی که در نگاه نخست چونان عشق اصیل به آزادی می‌نمود، درواقع جز بیزاری از یک بیدادگر نبود. اما هر ملّتی که یک نوع میل غریزی به آزادی داشته باشد، این احساس را که دیگر خود سرور خویشتن نیست، در هر حال نمی‌تواند تحمل کند.

❃ تصور نمی‌کنم که عشق اصیل به آزادی با چشم‌انداز پاداش‌های مادی تشدید شده باشد؛ این چشم‌انداز دست‌کم در آینده نزدیک بسیار مبهم است. درست است که در درازمدت، آزادی همیشه به کسانی ارمغان داده می‌شود که بدانند چگونه می‌توان از این آزادی آسایش و رفاه و خوشبختی فراهم کرد. اما تا این لحظه، آزادی گهگاه با این‌گونه آسودگی‌ها سر سازگاری نداشته است و بارها پیش آمده است که خودکامگی بهتر توانسته است برخورداری‌های کوتاهی از این آسایش‌ها را تأمین کند. به‌راستی که آن کسانی‌که آزادی را تنها برای منافع مادی‌اش خواسته‌اند، هرگز نتوانسته‌اند دیرزمانی آن را نگهدارند.

❃ آنچه که این‌همه انسان‌ها را از اعصار دیرین وقف آزادی ساخته است، فریبندگی ذاتی آن و جاذبه‌ای است که به دور از هرگونه ملاحظات «عملی» در گوهر آن سرشته است. زیرا تنها در کشورهایی که آزادی بر آن‌ها حاکم است، انسان می‌تواند آزادانه سخن بگوید و زندگی کند و نفس بکشد و به جز خداوند و قوانین کشورش، از هیچ مرجع دیگری فرمان نبرد. انسانی که آزادی را به‌خاطر چیز دیگری جز آزادی بخواهد، برای بنده شدن زاده شده است.

❃ برخی از ملّت‌ها آزادی را در خون خویش دارند و در پاسداری از آن آماده‌اند بزرگترین بدبختی‌ها و دشواری‌ها را به جان بخرند. آن‌ها برای برخورداری‌های مادی دوستدار آزادی نیستند، بلکه نفس آزادی را چیز ارزشمندی می‌دانند و برای خوشبختی‌شان چندان به آزادی نیازمندند که هیچ احسان دیگری نمی‌تواند فقدان آزادی را برای آن‌ها جبران کند و حتی در تاریک‌ترین روزگار زندگی‌شان نیز صرف برخورداری از آزادی آن‌ها را تسکین می‌دهد. ملّت‌های دیگری نیز هستند که همین که متنعم می‌گردند، علاقه به آزادی را از دست می‌دهند و بدون هرگونه دفاعی از آن، اجازه می‌دهند که آزادی از آن‌ها گرفته شود، تا مبادا آسایش‌هایی که آن‌ها را هم درواقع تنها از آزادی دارند، در خطر افتند. به‌آسانی می‌توان دریافت که آنچه که این ملّت‌ها از آن بی‌بهره‌اند، همان عشق اصیل به آزادی و آرزوی والایی است که به‌زعم من به تحلیل درنمی‌آید، زیرا چیزهایی هستند که انسان باید آن‌ها را احساس کند و منطق نقشی در آن‌ها ندارد. این مزیت ذهن‌های شریف است که خداوند در نهاد آن‌ها سرشته است و همین مزیت است که آنان را با یک شور سخاوتمندانه به سوی آزادی برمیانگیزاند. اما برای ارواح پست که با این اخگر مقدس تماسی نداشته‌اند، آزادی غیرقابل درک می‌نماید.

📚 | انقلاب فرانسه و رژیم پیش از آن. الکسی دو توکویل. بخش سوم

#آزادی #استبداد #انقلاب
#آزادی_فردی #درک_آزادی
#خودکامگی #اصلاحات
➣ @Notes_On_Liberty