«ارزش زمین آنقدر ناچیز است که حتی در میان ما، زمینی که به حالت طبیعی خود رها شده باشد و کاری برای آبادکردن و تبدیل آن به چراگاه، کشتگاه یا مزرعه صورت نگرفته است، بهدرستی زمین بایر خوانده میشود و سودی که از آن نصیب انسان میشود کمی بیش از هیچ است.
این امر نشاندهندهی آن است که ارزش انسانها بیش از ارزش زمین است، و هنر حکومت فقط به گسترش قلمرو و افزودن به زمین خود خلاصه نمیشود بلکه باید بتواند آن را آباد کند و به کار گیرد. فرمانروایی که از عقل و صفات خدایی برخوردار است میتواند با ایجاد حق آزادی برای مردمش، و تشویق آنان به کار مولد و سودمند، سرزمین خود را از تعدی و ظلم همسایگان مصون دارد، و همسایگان نتوانند بهراحتی بر او غلبه کنند.»
❈ جان لاک، رسالهی دوم دربارهی حکومت، فصل ۴۲
➣ @Notes_On_Liberty
این امر نشاندهندهی آن است که ارزش انسانها بیش از ارزش زمین است، و هنر حکومت فقط به گسترش قلمرو و افزودن به زمین خود خلاصه نمیشود بلکه باید بتواند آن را آباد کند و به کار گیرد. فرمانروایی که از عقل و صفات خدایی برخوردار است میتواند با ایجاد حق آزادی برای مردمش، و تشویق آنان به کار مولد و سودمند، سرزمین خود را از تعدی و ظلم همسایگان مصون دارد، و همسایگان نتوانند بهراحتی بر او غلبه کنند.»
❈ جان لاک، رسالهی دوم دربارهی حکومت، فصل ۴۲
➣ @Notes_On_Liberty
«از دیدگاه تأمل فلسفی و خردگرایی در تقدیر تاریخی ایران، در عصر زرین فرهنگ ایران، همزمان با نخستین دورهی شعر فارسی، یک شاعر از اهمیت ویژهای برخوردار بود. فردوسی توسی، سرایندهی حماسهی «ملّی» را که تجدیدکنندهی جاویدانِ خرد ایرانشهری در ادب فارسی بود و با زبان شیوا و بیان خلاق، پلی میان دورهی باستانی و دورهی اسلامی ایران پیافکند، باید شاعر دورهی تولد دوبارهی ایرانزمین یا به دیگر سخن، شاعرِ وحدت و تداوم تاریخی به شمار آورد. هماو به چنان تأملی فلسفی در تقدیر ایرانزمین پرداخته است که حماسهی «ملّی» او را میتوان چونان جانشینِ تأملی فلسفی در تقدیر تاریخی ایران تلقی کرد.» (جواد طباطبایی، زوال اندیشهی سیاسی در ایران، چاپ نهم ص۳۶۳)
❈ یکم بهمن ماه، زادروز حکیم فردوسی توسی، سرایندهی حماسهی ملّی ایران، گرامی باد.
➣ @Notes_On_Liberty
❈ یکم بهمن ماه، زادروز حکیم فردوسی توسی، سرایندهی حماسهی ملّی ایران، گرامی باد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 چرا اقتصادها از چنگ تورم رها نمیشوند؟ (۱) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ تقریباً مردم تمامی کشورهای جهان توافق دارند که شرایط پولی کنونی دنیا رضایتبخش نبوده و نیاز به تغییر در آن بسیار احساس میشود.
❃ با این حال نظرها دربارهی اصلاحات لازم و اهدافی که این اصلاحات باید بگیرند به شدت متفرق است. دربارهی ثبات نظام پولی و تورمی یا پادتورمی نبودن آن صحبتهایی میشود. ابهام اصطلاحاتی که به کار میرود باعث میشود فراموش کنیم مردم چه دیدگاههای متضاد و ناسازگاری در این ارتباط دارند که خود به شکلگیری آشوب پولی کنونی انجامیده است.
❃ فروپاشی نظم پولی نتیجهی اقدامات عامدانهی برخی از دولتهای جهان بود. بانکهای مرکزی تحت کنترل دولت و اعمال نفوذ دولت فدرال آمریکا بر فدرالرزرو ابزارهایی بودهاند که در فرآیند ایجاد این نابهسامانی و آشفتگی نقش اساسی داشتهاند. با این حال هر تلاشی برای بهبود نظامات ارزی به دولتها حق تصدی و طرحریزیهایی را منتقل میکند که بهسختی در تصور میگنجد. حتی بیفایدگی آشکار صندوق بینالمللی پول نیز باعث نمیشود که نویسندگان از رویاپردازی دربارهی نقش بانک جهانی در تأمین اعتبار ارزان برای جهانیان دست بردارند.
❃ بطالت تمامی این برنامهها تصادفی نیست. بلکه نتیجهی منطقی فلسفههای اجتماعی عبثی است که نویسندگانشان پیگیری میکنند.
❃ پول ابزار متداول مبادله است، یک پدیدهی بازاری است، حوزهی عمل آن معاملات تجاری میان افراد، یا گروههایی است که در جامعهای که بر پایهی مالکیت خصوصی ابزار تولید و تقسیم کار بنا شده است، فعالیت میکنند. این شکل سازمان اجتماعی -اقتصاد بازار یا سرمایهداری- در حال حاضر به اتفاق دولتها و احزاب سیاسی و موسسات آموزشی کوبیده میشود. از دانشگاهها بگیرید، تا مهدکودکها، روزنامهها، رادیو و تئاتر و سینما. صنعت نشر توسط افرادی اداره میشود که برای اغلبشان سرمایهداری پلیدترین نهاد بشری قابل تصور است. هدف آنها این است که «برنامهریزی» را به جای بیبرنامگیِ ظاهریِ اقتصاد بازار بنشانند. واژهی برنامهریزی آنطور که آنها استفاده میکنند، البته بهمعنای برنامهریزی متمرکز توسط مقامات رسمی است که از طریق نیروی پلیس نیز پشتیبانی میشود. این برنامهریزی بهمعنای ابطال حق شهروندان برای برنامهریزی زندگیشان است. شهروندان را به پیاده نظامهای بازیای تبدیل میکند که سیاستگذاران مهرهگردانانش هستند.
❃ برنامهریزی با آن نظام اجتماعی که کارل مارکس تحت لوای سوسیالیسم و کمونیسم از آنها دفاع میکرد هیچ اختلاف بنیادی ندارد. کنترل تمام فعالیتهای تولیدی را به دولت منتقل میکند، و در نتیجه بازار را به کل از میان میبرد. هرجا که بازار وجود نداشته باشد، پولی نیز در کار نیست.
❃ با وجودی که روند کنونی سیاستهای اقتصادی به سوی سوسیالیسم است، ایالات متحده و برخی کشورهای دیگر هنوز برخی مشخصههای اساسی اقتصاد بازار را حفظ کردهاند. تا به حال قهرمانان حامی کنترل دولتی کسبوکارها، موفق نشدهاند که در این کشورها به هدف نهاییشان دست پیدا کنند.
❃ جنبشی که به نام «مبادلهی منصفانه» راه افتاده است میگوید این وظیفهی دولت است که قیمتها، نرخ دستمزد، و سطح مجاز سود را تعیین کند و سپس این قوانین را با پشتیبانی نیروی پلیس و دستگاه قضایی اجرایی کند. همچنین میگوید وظیفهی دولت است که با گسترش اعتبار نرخ بهره را در حد منصفانه نگاه دارد. در نهایت هم هشدار میدهد که دولت باید با تنظیم نظام مالیاتی به دنبال برابرکردن درآمدها و ثروت افراد باشد.
❃ اجرای کامل بند اول یا آخر این اصول، به معنای استقرار سوسیالیسم خواهد بود. اما در آمریکا این سیاست هنوز چندان راه به جایی نبرده است. تاکنون مقاومت مدافعان بازار آزاد به طور کامل در هم شکسته نشده است. هنوز مخالفانی هستند که از استقرار دائم نظام کنترل قیمت و دستمزد، و سربریدن درآمدهایی که از یک سطح خاص بالاتر رفته باشند، جلوگیری کنند. در این کشورها نبرد میان مدافعان و مخالفان نظام تمامیتخواه برنامهریزی مرکزی همچنان ادامه دارد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ تقریباً مردم تمامی کشورهای جهان توافق دارند که شرایط پولی کنونی دنیا رضایتبخش نبوده و نیاز به تغییر در آن بسیار احساس میشود.
❃ با این حال نظرها دربارهی اصلاحات لازم و اهدافی که این اصلاحات باید بگیرند به شدت متفرق است. دربارهی ثبات نظام پولی و تورمی یا پادتورمی نبودن آن صحبتهایی میشود. ابهام اصطلاحاتی که به کار میرود باعث میشود فراموش کنیم مردم چه دیدگاههای متضاد و ناسازگاری در این ارتباط دارند که خود به شکلگیری آشوب پولی کنونی انجامیده است.
❃ فروپاشی نظم پولی نتیجهی اقدامات عامدانهی برخی از دولتهای جهان بود. بانکهای مرکزی تحت کنترل دولت و اعمال نفوذ دولت فدرال آمریکا بر فدرالرزرو ابزارهایی بودهاند که در فرآیند ایجاد این نابهسامانی و آشفتگی نقش اساسی داشتهاند. با این حال هر تلاشی برای بهبود نظامات ارزی به دولتها حق تصدی و طرحریزیهایی را منتقل میکند که بهسختی در تصور میگنجد. حتی بیفایدگی آشکار صندوق بینالمللی پول نیز باعث نمیشود که نویسندگان از رویاپردازی دربارهی نقش بانک جهانی در تأمین اعتبار ارزان برای جهانیان دست بردارند.
❃ بطالت تمامی این برنامهها تصادفی نیست. بلکه نتیجهی منطقی فلسفههای اجتماعی عبثی است که نویسندگانشان پیگیری میکنند.
❃ پول ابزار متداول مبادله است، یک پدیدهی بازاری است، حوزهی عمل آن معاملات تجاری میان افراد، یا گروههایی است که در جامعهای که بر پایهی مالکیت خصوصی ابزار تولید و تقسیم کار بنا شده است، فعالیت میکنند. این شکل سازمان اجتماعی -اقتصاد بازار یا سرمایهداری- در حال حاضر به اتفاق دولتها و احزاب سیاسی و موسسات آموزشی کوبیده میشود. از دانشگاهها بگیرید، تا مهدکودکها، روزنامهها، رادیو و تئاتر و سینما. صنعت نشر توسط افرادی اداره میشود که برای اغلبشان سرمایهداری پلیدترین نهاد بشری قابل تصور است. هدف آنها این است که «برنامهریزی» را به جای بیبرنامگیِ ظاهریِ اقتصاد بازار بنشانند. واژهی برنامهریزی آنطور که آنها استفاده میکنند، البته بهمعنای برنامهریزی متمرکز توسط مقامات رسمی است که از طریق نیروی پلیس نیز پشتیبانی میشود. این برنامهریزی بهمعنای ابطال حق شهروندان برای برنامهریزی زندگیشان است. شهروندان را به پیاده نظامهای بازیای تبدیل میکند که سیاستگذاران مهرهگردانانش هستند.
❃ برنامهریزی با آن نظام اجتماعی که کارل مارکس تحت لوای سوسیالیسم و کمونیسم از آنها دفاع میکرد هیچ اختلاف بنیادی ندارد. کنترل تمام فعالیتهای تولیدی را به دولت منتقل میکند، و در نتیجه بازار را به کل از میان میبرد. هرجا که بازار وجود نداشته باشد، پولی نیز در کار نیست.
❃ با وجودی که روند کنونی سیاستهای اقتصادی به سوی سوسیالیسم است، ایالات متحده و برخی کشورهای دیگر هنوز برخی مشخصههای اساسی اقتصاد بازار را حفظ کردهاند. تا به حال قهرمانان حامی کنترل دولتی کسبوکارها، موفق نشدهاند که در این کشورها به هدف نهاییشان دست پیدا کنند.
❃ جنبشی که به نام «مبادلهی منصفانه» راه افتاده است میگوید این وظیفهی دولت است که قیمتها، نرخ دستمزد، و سطح مجاز سود را تعیین کند و سپس این قوانین را با پشتیبانی نیروی پلیس و دستگاه قضایی اجرایی کند. همچنین میگوید وظیفهی دولت است که با گسترش اعتبار نرخ بهره را در حد منصفانه نگاه دارد. در نهایت هم هشدار میدهد که دولت باید با تنظیم نظام مالیاتی به دنبال برابرکردن درآمدها و ثروت افراد باشد.
❃ اجرای کامل بند اول یا آخر این اصول، به معنای استقرار سوسیالیسم خواهد بود. اما در آمریکا این سیاست هنوز چندان راه به جایی نبرده است. تاکنون مقاومت مدافعان بازار آزاد به طور کامل در هم شکسته نشده است. هنوز مخالفانی هستند که از استقرار دائم نظام کنترل قیمت و دستمزد، و سربریدن درآمدهایی که از یک سطح خاص بالاتر رفته باشند، جلوگیری کنند. در این کشورها نبرد میان مدافعان و مخالفان نظام تمامیتخواه برنامهریزی مرکزی همچنان ادامه دارد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 چرا اقتصادها از چنگ تورم رها نمیشوند؟ (۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در این مبارزه، مدافعان کنترل عمومی بدون تورم کاری از دستشان ساخته نیست. آنها برای تأمین مخارج افسارگسیخته و یارانهدهی اسرافآمیزشان به منابع جدید نیاز دارند تا رایدهندگان را پای صندوق رای بکشانند. پیامد ناخوشایند، اما اجتنابناپذیر تورم، که همان افزایش قیمتها باشد، به ایشان فرصت میدهد که برای کنترل قیمتها وارد میدان شوند و قدمبهقدم نظام برنامهریزی متمرکزشان را مستحکمتر کنند. سودهای موهومی که تورم با مغالطهآمیز ساختن محاسبات اقتصادی به وجود میآورد به ایشان فرصت میدهد که مالیاتهای بالاتری برای تملک این سودهای به قول آنها خودشان گزاف وضع کنند، و از این طریق بخشی از سرمایهی ابتدایی را نیز از بین ببرند.
❃ تورم با ایجاد ناراحتی و نارضایی عمومی شرایط بهتری برای جولاندهی قهرمانان اقتصاد رفاه بهوجود می آورد. نمایشی که جامعهی سیاسی را دو دههی اخیر جهان روی صحنه آورده، واقعاً شگفتیآور بوده است. دولتها بدون کوچکترین تردیدی به تورم تن داده و اقتصاددانهای دولتی ضمن مدیحهسرایی دربارهی مخارج دولت و کسری بودجه سیاست پولی انبساطی و مدیریت اعتبار را ایمنترین مسیر رونق و رفاه، پیشرفت شتابان و تعالی اقتصادی معرفی کردهاند. اما همین دولتها و چاکرانشان کسبوکارها را به ورطهی پرتلاطم پیامدهای تورمی فرو انداختهاند.
❃ در همان حال که قیمتها و نرخ دستمزد بالا را اکسیر شفابخش اقتصادی قلمداد کرده و مدیران دولتی را بهخاطر رساندن سطح درآمد ملّی به ارقام بیسابقه (که با افزایش ارزش اسمی پول بدیهی است) ستایش میکردند، از بنگاههای خصوصی خرده میگرفتند که جز وضع قیمتهای گزاف و سودجویی خیال دیگری در سر ندارند. باوجودی که خودشان عرضهی محصولات کشاورزی را محدود کردهاند که قیمت آنها بالا برود، سخنگویان این گستاخی را دارند که در عین حال سرمایهداری را مسئول ایجاد کمیابی معرفی کنند و بگویند که اگر ماشینیسازی بنگاههای بزرگ نبود از همه چیز بیشتر میداشتیم. میلیونها رایدهنده نیز در طول تاریخ فریب این سخنان را خوردهاند.
❃ باید توجه داشت که سیاستهای اقتصادی مندرآوردی، بدون وجود تورم به هیچجا نمیتوانند برسند. این سیاستگذاران هیچگاه حفظ اعتبار پولی و پایبند ماندن به آن را نخواهند پذیرفت. از ضرورت مقابله با تورم فقط حرفاش را میزنند. اما منظور واقعیشان این نیست که به افزایش مستمر حجم پول در گردش پایان دهند، بلکه میخواهند قیمتها را کنترل کنند. به عبارت دیگر تنها به دنبال راه گریز موقتی از پیامدهای سیاستهایشان هستند که ایجاد تورم جزء جداییناپذیر آنها است.
❃ مشکل بازسازی نظام پولی، از جمله کنارهگرفتن از تورمزایی و بازگشت به پول معتبر فقط به بحث مالیاش محدود نمیشود که برای حل همان هم نیازمند اجرای اصلاحات ساختاری در سیاستهای اقتصادی هستیم. در فضایی که آزادی اقتصادی نزد اذهان مذموم است نمیتوان انتظار ثبات پولی داشت. در روزگار تهاجم به اقتصاد بازار، احزاب حاکم اصلاحاتی را که منجر به حذف نیرومندترین سلاح آنها، یعنی تورم، میشود، بیشک نخواهند پذیرفت. اولین پیشفرض بازسازی نظام پولی رد بیچونوچرای سیاستهای اقتصادی مداخلهجویانهای است که در ایالات متحده اهالی جنبشهایی چون «مبادلهی منصفانه» از آن دفاع میکنند.
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #بازار_آزاد
#تورم #گرانی #پول #مداخلهگرایی
#سوسیالیسم #کسری_بودجه #یارانه
#کنترل_قیمت #برنامهریزی_متمرکز
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ در این مبارزه، مدافعان کنترل عمومی بدون تورم کاری از دستشان ساخته نیست. آنها برای تأمین مخارج افسارگسیخته و یارانهدهی اسرافآمیزشان به منابع جدید نیاز دارند تا رایدهندگان را پای صندوق رای بکشانند. پیامد ناخوشایند، اما اجتنابناپذیر تورم، که همان افزایش قیمتها باشد، به ایشان فرصت میدهد که برای کنترل قیمتها وارد میدان شوند و قدمبهقدم نظام برنامهریزی متمرکزشان را مستحکمتر کنند. سودهای موهومی که تورم با مغالطهآمیز ساختن محاسبات اقتصادی به وجود میآورد به ایشان فرصت میدهد که مالیاتهای بالاتری برای تملک این سودهای به قول آنها خودشان گزاف وضع کنند، و از این طریق بخشی از سرمایهی ابتدایی را نیز از بین ببرند.
❃ تورم با ایجاد ناراحتی و نارضایی عمومی شرایط بهتری برای جولاندهی قهرمانان اقتصاد رفاه بهوجود می آورد. نمایشی که جامعهی سیاسی را دو دههی اخیر جهان روی صحنه آورده، واقعاً شگفتیآور بوده است. دولتها بدون کوچکترین تردیدی به تورم تن داده و اقتصاددانهای دولتی ضمن مدیحهسرایی دربارهی مخارج دولت و کسری بودجه سیاست پولی انبساطی و مدیریت اعتبار را ایمنترین مسیر رونق و رفاه، پیشرفت شتابان و تعالی اقتصادی معرفی کردهاند. اما همین دولتها و چاکرانشان کسبوکارها را به ورطهی پرتلاطم پیامدهای تورمی فرو انداختهاند.
❃ در همان حال که قیمتها و نرخ دستمزد بالا را اکسیر شفابخش اقتصادی قلمداد کرده و مدیران دولتی را بهخاطر رساندن سطح درآمد ملّی به ارقام بیسابقه (که با افزایش ارزش اسمی پول بدیهی است) ستایش میکردند، از بنگاههای خصوصی خرده میگرفتند که جز وضع قیمتهای گزاف و سودجویی خیال دیگری در سر ندارند. باوجودی که خودشان عرضهی محصولات کشاورزی را محدود کردهاند که قیمت آنها بالا برود، سخنگویان این گستاخی را دارند که در عین حال سرمایهداری را مسئول ایجاد کمیابی معرفی کنند و بگویند که اگر ماشینیسازی بنگاههای بزرگ نبود از همه چیز بیشتر میداشتیم. میلیونها رایدهنده نیز در طول تاریخ فریب این سخنان را خوردهاند.
❃ باید توجه داشت که سیاستهای اقتصادی مندرآوردی، بدون وجود تورم به هیچجا نمیتوانند برسند. این سیاستگذاران هیچگاه حفظ اعتبار پولی و پایبند ماندن به آن را نخواهند پذیرفت. از ضرورت مقابله با تورم فقط حرفاش را میزنند. اما منظور واقعیشان این نیست که به افزایش مستمر حجم پول در گردش پایان دهند، بلکه میخواهند قیمتها را کنترل کنند. به عبارت دیگر تنها به دنبال راه گریز موقتی از پیامدهای سیاستهایشان هستند که ایجاد تورم جزء جداییناپذیر آنها است.
❃ مشکل بازسازی نظام پولی، از جمله کنارهگرفتن از تورمزایی و بازگشت به پول معتبر فقط به بحث مالیاش محدود نمیشود که برای حل همان هم نیازمند اجرای اصلاحات ساختاری در سیاستهای اقتصادی هستیم. در فضایی که آزادی اقتصادی نزد اذهان مذموم است نمیتوان انتظار ثبات پولی داشت. در روزگار تهاجم به اقتصاد بازار، احزاب حاکم اصلاحاتی را که منجر به حذف نیرومندترین سلاح آنها، یعنی تورم، میشود، بیشک نخواهند پذیرفت. اولین پیشفرض بازسازی نظام پولی رد بیچونوچرای سیاستهای اقتصادی مداخلهجویانهای است که در ایالات متحده اهالی جنبشهایی چون «مبادلهی منصفانه» از آن دفاع میکنند.
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #بازار_آزاد
#تورم #گرانی #پول #مداخلهگرایی
#سوسیالیسم #کسری_بودجه #یارانه
#کنترل_قیمت #برنامهریزی_متمرکز
➣ @Notes_On_Liberty
📃 پروژهی اصلاحطلبی چپهای سابق، روشنفکری دینی، و مردمسالاری دینی! (۱) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
چاپ نخست این کتاب* در سال ۱۳۷۷ منتشر شد، زمانیکه یک سالی از پیروزی چپهای اسلامی قدیمی در قامت اصلاحطلبان جدید در انتخابات ریاستجمهوری خرداد ۱۳۷۶ میگذشت و مباحث مربوط به جامعه مدنی، دموکراسی و آزادی سیاسی بسیار داغ بود. اکنون بیش از ۲۰ سال از آن زمان میگذرد و، با کمال شگفتی و شاید تاسف، باید گفت مباحث این کتاب هنوز برای جامعه ما موضوعیت دارد. جنبش دوم خرداد که بعدتر به اصلاحطلبی معروف شد با طرح افکار و شعارهایی کموبیش خارج از گفتار مالوفِ ایدئولوژی حاکم، اکثریت آرای عمومی بهویژه جوانان را جلب کرد و به قدرت رسید. این گفتار جدید عمدتاً حول محور مفاهیمی مانند جامعهی مدنی، حقوق شهروندی، آزادی اندیشه و مانند آن میچرخید. بهنظرمیرسید قریب به دو دهه پس از انقلاب اسلامی، دیگر گفتار ایدئولوژیک رسمی حکومتی که ناظر بر ارزشهای «سنّتی» بود مانند سابق خریدار چندانی ندارد و بخش مهمی از نسل جدید برآمده از دامان انقلاب در دهه ۱۳۶۰ بیشتر به نگاه متفاوت و «مدرن» به انسان و جامعه علاقهمند است. البته شکی نیست که بحث «سنّت و مدرنیته» به نوعی در سالهای منتهی به انقلاب آغاز شده بود که وجه غالب آن را ستیز ایدئولوژیک با مدرنیته یا مظاهر زندگی «غربی» تشکیل میداد؛ اما این بار تفاوت در این بود که نه تنها کل مدرنیته در قالبهایی مانند «غربزدگی» مورد نقد قرار نمیگرفت بلکه همدلی با برخی جنبههای آن تبدیل به بخش مهمی از گفتار اصلاحطلبان شده بود. این رویکرد جدید نیروهای چپ برای همرزمان سابقشان از طیف سنّتی، که بعدتر به اصولگرایان معروف شدند، قابل درک و هضم نبود چراکه مشاهده میکردند افراطیون سابق اکنون به رقبای خود درس تساهل و تسامح میدهند!
جوانان پرشوری که از دیوار سفارت آمریکا بالا رفتند و تخم افراطیگری بیدلیل در روابط بینالمللی را در کشور کاشتند، و یا با تنگنظری و انحصارطلبی حوزههای فرهنگی و هنری را بهزعم خود از نیروهای غیرخودی یا غیرانقلابی «پاکسازی» کردند، و طرفدار پیگیر مصادرهها و سلب مالکیتها بودند اکنون پرچم جامعهی مدنی، مدرنیته و حقوق شهروندی را به دست گرفتهاند. بههرحال، این تحول از افراطیگری به اصلاحطلبی، با شگفتی تاییدآمیز اغلب ناظران بیطرف، روشنفکران و پژوهشگران غیرحکومتی روبهرو شد. به این ترتیب، اصلاحطلبان پایگاه اجتماعی گستردهای در میان تحصیلکردگان و اقشار متوسط جامعه پیدا کردند و در فاصله اندکی پس از پیروزی غیرمترقبهی ۲ خرداد ۱۳۷۶، اکثریت چشمگیری را در مجلس ششم در سال ۱۳۷۸ به دست آوردند. این پیروزیهای نامنتظر، همه، از جمله خود اصلاحطلبان را غافلگیر کرد. در مدت زمان کوتاهی کتابها و نشریات اصلاحطلب با شمارگان کمسابقهای جامعه را فرا گرفت و مباحث فکری و نظری همانند سالهای آغازین انقلاب در محافل آکادمیک و روشنفکری رونق پیدا کرد.
اصلاحطلبان (چپهای سابق) خود را وارثان برحق انقلاب میدانستند و معتقد بودند «انحرافی» که پس از پایان جنگ تحمیلی در مسیر انقلاب ایجاد شد و نیروهای چپ را در صحنه سیاسی به حاشیه راند با جنبش اصلاحطلبی باید تصحیح شود. آنها که با شعارهای «مدرن» و «آزادیخواهانه» به صحنه آمده بودند در مباحث خود کمتر به کارنامهی اعمال گذشته خود میپرداختند و طوری وانمود میکردند که گویی همهی افراطیگریها، تنگنظریها و انحصارطلبیهای سالهای نخستین انقلاب کار رقبای «راستگرای سنّتی» بوده است. از آنجاکه نیروهای راست سنّتی بنا به ماهیت خود توان تبلیغاتی و نفوذ همتراز با اصلاحطلبان در اقشار مختلف جامعه بهویژه میان تحصیلکردگان و روشنفکران را نداشتند، روشهای غیردموکراتیک مانند توسل به گروههای فشار برای حفظ موقعیت و قدرت خود را در دستور کار قرار دادند و با این کار ناخواسته به تأیید ادعاهای اصلاحطلبان کمک کردند. رویکرد نادرست راست سنّتی در این مبارزه رفتهرفته به تضعیف هرچه بیشتر پایگاه اجتماعی آنها و تقویت رقبای اصلاحطلبشان در میان اقشار متوسط و تحصیلکرده انجامید.
پروژهی اصلاحطلبی چپهای سابق از همان ابتدا در چارچوب روشنفکری دینی و تالی آن مردمسالاری دینی تعریف شد، از اینرو، میتوان گفت درماندگی و بنبست این پروژه در حقیقت انعکاسدهندهی تناقض در خود مفهوم روشنفکری دینی است. چسباندن صفت دینی به پدیدههای مدرنی مانند روشنفکری و دموکراسی (که به اشتباه به مردمسالاری ترجمه میکنند) حکایت از رویکرد ایدئولوژیک و ناتوانی از درک ماهیت این پدیدهها دارد. این رویکرد در حقیقت شکل ارتقایافتهی وسواس انقلابیون افراطی اوایل انقلاب اسلامی در «ملّی»زدایی از فرهنگ سیاسی و جایگزین ساختن صفت اسلامی به جای آن بود.
[* کتاب جامعهی مدنی]
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
چاپ نخست این کتاب* در سال ۱۳۷۷ منتشر شد، زمانیکه یک سالی از پیروزی چپهای اسلامی قدیمی در قامت اصلاحطلبان جدید در انتخابات ریاستجمهوری خرداد ۱۳۷۶ میگذشت و مباحث مربوط به جامعه مدنی، دموکراسی و آزادی سیاسی بسیار داغ بود. اکنون بیش از ۲۰ سال از آن زمان میگذرد و، با کمال شگفتی و شاید تاسف، باید گفت مباحث این کتاب هنوز برای جامعه ما موضوعیت دارد. جنبش دوم خرداد که بعدتر به اصلاحطلبی معروف شد با طرح افکار و شعارهایی کموبیش خارج از گفتار مالوفِ ایدئولوژی حاکم، اکثریت آرای عمومی بهویژه جوانان را جلب کرد و به قدرت رسید. این گفتار جدید عمدتاً حول محور مفاهیمی مانند جامعهی مدنی، حقوق شهروندی، آزادی اندیشه و مانند آن میچرخید. بهنظرمیرسید قریب به دو دهه پس از انقلاب اسلامی، دیگر گفتار ایدئولوژیک رسمی حکومتی که ناظر بر ارزشهای «سنّتی» بود مانند سابق خریدار چندانی ندارد و بخش مهمی از نسل جدید برآمده از دامان انقلاب در دهه ۱۳۶۰ بیشتر به نگاه متفاوت و «مدرن» به انسان و جامعه علاقهمند است. البته شکی نیست که بحث «سنّت و مدرنیته» به نوعی در سالهای منتهی به انقلاب آغاز شده بود که وجه غالب آن را ستیز ایدئولوژیک با مدرنیته یا مظاهر زندگی «غربی» تشکیل میداد؛ اما این بار تفاوت در این بود که نه تنها کل مدرنیته در قالبهایی مانند «غربزدگی» مورد نقد قرار نمیگرفت بلکه همدلی با برخی جنبههای آن تبدیل به بخش مهمی از گفتار اصلاحطلبان شده بود. این رویکرد جدید نیروهای چپ برای همرزمان سابقشان از طیف سنّتی، که بعدتر به اصولگرایان معروف شدند، قابل درک و هضم نبود چراکه مشاهده میکردند افراطیون سابق اکنون به رقبای خود درس تساهل و تسامح میدهند!
جوانان پرشوری که از دیوار سفارت آمریکا بالا رفتند و تخم افراطیگری بیدلیل در روابط بینالمللی را در کشور کاشتند، و یا با تنگنظری و انحصارطلبی حوزههای فرهنگی و هنری را بهزعم خود از نیروهای غیرخودی یا غیرانقلابی «پاکسازی» کردند، و طرفدار پیگیر مصادرهها و سلب مالکیتها بودند اکنون پرچم جامعهی مدنی، مدرنیته و حقوق شهروندی را به دست گرفتهاند. بههرحال، این تحول از افراطیگری به اصلاحطلبی، با شگفتی تاییدآمیز اغلب ناظران بیطرف، روشنفکران و پژوهشگران غیرحکومتی روبهرو شد. به این ترتیب، اصلاحطلبان پایگاه اجتماعی گستردهای در میان تحصیلکردگان و اقشار متوسط جامعه پیدا کردند و در فاصله اندکی پس از پیروزی غیرمترقبهی ۲ خرداد ۱۳۷۶، اکثریت چشمگیری را در مجلس ششم در سال ۱۳۷۸ به دست آوردند. این پیروزیهای نامنتظر، همه، از جمله خود اصلاحطلبان را غافلگیر کرد. در مدت زمان کوتاهی کتابها و نشریات اصلاحطلب با شمارگان کمسابقهای جامعه را فرا گرفت و مباحث فکری و نظری همانند سالهای آغازین انقلاب در محافل آکادمیک و روشنفکری رونق پیدا کرد.
اصلاحطلبان (چپهای سابق) خود را وارثان برحق انقلاب میدانستند و معتقد بودند «انحرافی» که پس از پایان جنگ تحمیلی در مسیر انقلاب ایجاد شد و نیروهای چپ را در صحنه سیاسی به حاشیه راند با جنبش اصلاحطلبی باید تصحیح شود. آنها که با شعارهای «مدرن» و «آزادیخواهانه» به صحنه آمده بودند در مباحث خود کمتر به کارنامهی اعمال گذشته خود میپرداختند و طوری وانمود میکردند که گویی همهی افراطیگریها، تنگنظریها و انحصارطلبیهای سالهای نخستین انقلاب کار رقبای «راستگرای سنّتی» بوده است. از آنجاکه نیروهای راست سنّتی بنا به ماهیت خود توان تبلیغاتی و نفوذ همتراز با اصلاحطلبان در اقشار مختلف جامعه بهویژه میان تحصیلکردگان و روشنفکران را نداشتند، روشهای غیردموکراتیک مانند توسل به گروههای فشار برای حفظ موقعیت و قدرت خود را در دستور کار قرار دادند و با این کار ناخواسته به تأیید ادعاهای اصلاحطلبان کمک کردند. رویکرد نادرست راست سنّتی در این مبارزه رفتهرفته به تضعیف هرچه بیشتر پایگاه اجتماعی آنها و تقویت رقبای اصلاحطلبشان در میان اقشار متوسط و تحصیلکرده انجامید.
پروژهی اصلاحطلبی چپهای سابق از همان ابتدا در چارچوب روشنفکری دینی و تالی آن مردمسالاری دینی تعریف شد، از اینرو، میتوان گفت درماندگی و بنبست این پروژه در حقیقت انعکاسدهندهی تناقض در خود مفهوم روشنفکری دینی است. چسباندن صفت دینی به پدیدههای مدرنی مانند روشنفکری و دموکراسی (که به اشتباه به مردمسالاری ترجمه میکنند) حکایت از رویکرد ایدئولوژیک و ناتوانی از درک ماهیت این پدیدهها دارد. این رویکرد در حقیقت شکل ارتقایافتهی وسواس انقلابیون افراطی اوایل انقلاب اسلامی در «ملّی»زدایی از فرهنگ سیاسی و جایگزین ساختن صفت اسلامی به جای آن بود.
[* کتاب جامعهی مدنی]
➣ @Notes_On_Liberty
📃 پروژهی اصلاحطلبی چپهای سابق، روشنفکری دینی، و مردمسالاری دینی! (۲) | ✍🏻 موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
صفت ملّی را از مجلس شورا برداشتند و صفت اسلامی را بهجای آن نشاندند بدون اینکه توجه کنند نمایندگانی از ادیان غیر اسلامی در آن طبق قانون اساسی حضور دارند و قاعدتاً از حقوق و اختیارات یکسان با نمایندگان مسلمان برخوردارند. روشنفکری مفهومی برگرفته از نهضت روشنگری سدهی هیجدهم میلادی در اروپا است و ناظر بر اولویت دادن به عقل و استدلال منطقی بر احتجاجهای اعتقادی و نقلی در مباحث نظری است. بنابراین متصف کردن آن به دینی آن را دچار تناقض میکند. دموکراسی ابزاری مدرن برای انتقال قدرت سیاسی به صورت صلحآمیز و نیز محدود کردن قدرت حاکم است، اضافه کردن صفت دینی به آن چه معنایی دارد و چه مسألهای را حل میکند؟ روشنفکری دینی تختهبند تفکرات و ارزشهای ایدئولوژیکی است که سیاست و اقتصاد سالهای آغازین انقلاب را شکل داد و یکی از ویژگیهای مهم آن غلبهی ارزشهای چپگرایانه و ضد اقتصادی (ضد نظام بازار یا به اصطلاح سرمایهداری) است. این مسأله موجب شده که روشنفکران دینی اغلب نتوانند رابطهی ضروری میان آزادیخواهی (لیبرالیسم) و اقتصاد بازار آزاد (سرمایهداری) را درک کنند.
نمونهی بسیار جالب در این میان دکتر حسین حاج فرجالله دباغ مشهور به عبدالکریم سروش است که در سالهای آغازین انقلاب اسلامی از تئوریسینهای رده اول حکومت بعد از انقلاب به شمار میآمد. او در آن سالها با نگاه صوفیانه و عرفانی، به شدت منتقد ارزشهای اقتصاد بازار آزاد و دنیای صنعتی مدرن است و در سخنرانیهای بیشمار خود از تریبونهای رسمی دولتی برای ترویج معنویت و رد مادیگری مدرن دائماً از اشعار مولانا مثال میآورد. طُرفه اینکه همین شخص در جدلهای ایدئولوژیک خود با رقبای فکری از اندیشههای کارل پوپر دفاع میکند و به طرفداری از لیبرالیسم معروف میشود! این میزان از آشفتگی فکری و تناقض را تنها در روشنفکری دینی، این مفهوم ذاتاً متناقض، میتوان سراغ گرفت. سروش در همان زمان که در برابر «فردیدیان» صفآرایی کرده بود و برای افشای عقاید آنان از کارل پوپر مایه میگذاشت و خود را آزادیخواه و رقیب را تمامیتخواه مینامید، در عین حال از افشای پلیدیهای اقتصاد مدرن نیز ابایی نداشت. او در خصوص رقابت آزاد مینویسد:
«رقابت آرامشزدا و سینهسوز است و نهال عداوت را آبیاری میکند و روغن در چراغ عدوان میریزد و طفل غفلت را فربهتر و آتش سبقت را تیزتر میکند و به جای بهشت پرسلام و نعیم و بیغل و حسد، دوزخ پرتخاصم و پر لهیب را مینشاند. ... هرچه بر سر آن رقابت و خصومت رود مذموم است ولو علم باشد.» (عبدالکریم سروش، «تفرج صنع»، انتشارات سروش، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۶۶، صص ۳۰۱-۳۰۲)
او که با تکیه بر مفاهیم فلسفه تحلیلی و روششناسی پوپری به جدال با غربستیزان طرفدار فردید برخاسته ظاهراً از دیدگاههای پوپر در خصوص اقتصاد آزاد و جایگاه آن در فلسفه سیاسی وی خبر ندارد. درک و فهم او را از اقتصاد مدرن را در این احکام صادره از سوی وی میتوان حدس زد:
«کمال انسان نه در مصرف بیشتر است و نه در تولید بیشتر و نه در رقابت ورزیدن و تکاثر و تفاخر بیشتر. اینها کمالات ماشین است نه آدمی.» (همان، ص ۳۰۶)
«اصل را در صنعت و تکنولوژی اکل میته بدانیم و به بیش از ضرورت و حاجت از آن بر نگیریم ... تکنولوژی خوب آن است که نباشد.» (همان، ص ۳۱۲)
ممکن است گفته شود او در مقام «فیلسوف» و «عارف» این حرفها را زده و تخصصی در مسائل دنیای «مادی» و اقتصاد ندارد چون اساساً علاقهمند به این موضوعات نیست. این توجیه قابل قبول نیست؛ چون کسی که دربارهی دنیای مدرن به داوری مینشیند باید به حداقلهای اصول بنیادی آن آشنا باشد. سردمدار روشنفکران دینی ظاهراً نمیداند که رقابت یکی از ارزشهای اساسی و اصول موسس جامعه مدرن در حوزهی سیاست و اقتصاد است و کسی که مدعی است میخواهد دین را با دنیای مدرن آشتی دهد نمیتواند این اصول و ارزشها را نفی کند. دموکراسیهای مدرن در دنیای غرب مبتنی بر نظام نمایندگی بر اساس حکومت اکثریت و بنابراین سیستم تحزب و رقابت میان احزاب است. نفی رقابت به معنی نفی اساس سیاست در دنیای مدرن است. اقتصاد مدرن در دنیای غرب و کشورهای صنعتی پیشرفته مبتنی بر نظام بازار آزاد رقابتی است. موتور اصلی پیشرفت در اقتصاد، علم و تکنولوژی چیزی جز رقابت نیست. چگونه میتوان رقابت را نفی کرد و در عین حال طرفدار پیشرفت و دنیای مدرن بود؟
📚 | مقدمه چاپ جدید کتاب جامعه مدنی. دکتر موسی غنینژاد.
#اصلاحطلبی #چپ #چپهای_اسلامی
#روشنفکری_دینی #سوسیالیسم_اسلامی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
صفت ملّی را از مجلس شورا برداشتند و صفت اسلامی را بهجای آن نشاندند بدون اینکه توجه کنند نمایندگانی از ادیان غیر اسلامی در آن طبق قانون اساسی حضور دارند و قاعدتاً از حقوق و اختیارات یکسان با نمایندگان مسلمان برخوردارند. روشنفکری مفهومی برگرفته از نهضت روشنگری سدهی هیجدهم میلادی در اروپا است و ناظر بر اولویت دادن به عقل و استدلال منطقی بر احتجاجهای اعتقادی و نقلی در مباحث نظری است. بنابراین متصف کردن آن به دینی آن را دچار تناقض میکند. دموکراسی ابزاری مدرن برای انتقال قدرت سیاسی به صورت صلحآمیز و نیز محدود کردن قدرت حاکم است، اضافه کردن صفت دینی به آن چه معنایی دارد و چه مسألهای را حل میکند؟ روشنفکری دینی تختهبند تفکرات و ارزشهای ایدئولوژیکی است که سیاست و اقتصاد سالهای آغازین انقلاب را شکل داد و یکی از ویژگیهای مهم آن غلبهی ارزشهای چپگرایانه و ضد اقتصادی (ضد نظام بازار یا به اصطلاح سرمایهداری) است. این مسأله موجب شده که روشنفکران دینی اغلب نتوانند رابطهی ضروری میان آزادیخواهی (لیبرالیسم) و اقتصاد بازار آزاد (سرمایهداری) را درک کنند.
نمونهی بسیار جالب در این میان دکتر حسین حاج فرجالله دباغ مشهور به عبدالکریم سروش است که در سالهای آغازین انقلاب اسلامی از تئوریسینهای رده اول حکومت بعد از انقلاب به شمار میآمد. او در آن سالها با نگاه صوفیانه و عرفانی، به شدت منتقد ارزشهای اقتصاد بازار آزاد و دنیای صنعتی مدرن است و در سخنرانیهای بیشمار خود از تریبونهای رسمی دولتی برای ترویج معنویت و رد مادیگری مدرن دائماً از اشعار مولانا مثال میآورد. طُرفه اینکه همین شخص در جدلهای ایدئولوژیک خود با رقبای فکری از اندیشههای کارل پوپر دفاع میکند و به طرفداری از لیبرالیسم معروف میشود! این میزان از آشفتگی فکری و تناقض را تنها در روشنفکری دینی، این مفهوم ذاتاً متناقض، میتوان سراغ گرفت. سروش در همان زمان که در برابر «فردیدیان» صفآرایی کرده بود و برای افشای عقاید آنان از کارل پوپر مایه میگذاشت و خود را آزادیخواه و رقیب را تمامیتخواه مینامید، در عین حال از افشای پلیدیهای اقتصاد مدرن نیز ابایی نداشت. او در خصوص رقابت آزاد مینویسد:
«رقابت آرامشزدا و سینهسوز است و نهال عداوت را آبیاری میکند و روغن در چراغ عدوان میریزد و طفل غفلت را فربهتر و آتش سبقت را تیزتر میکند و به جای بهشت پرسلام و نعیم و بیغل و حسد، دوزخ پرتخاصم و پر لهیب را مینشاند. ... هرچه بر سر آن رقابت و خصومت رود مذموم است ولو علم باشد.» (عبدالکریم سروش، «تفرج صنع»، انتشارات سروش، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۶۶، صص ۳۰۱-۳۰۲)
او که با تکیه بر مفاهیم فلسفه تحلیلی و روششناسی پوپری به جدال با غربستیزان طرفدار فردید برخاسته ظاهراً از دیدگاههای پوپر در خصوص اقتصاد آزاد و جایگاه آن در فلسفه سیاسی وی خبر ندارد. درک و فهم او را از اقتصاد مدرن را در این احکام صادره از سوی وی میتوان حدس زد:
«کمال انسان نه در مصرف بیشتر است و نه در تولید بیشتر و نه در رقابت ورزیدن و تکاثر و تفاخر بیشتر. اینها کمالات ماشین است نه آدمی.» (همان، ص ۳۰۶)
«اصل را در صنعت و تکنولوژی اکل میته بدانیم و به بیش از ضرورت و حاجت از آن بر نگیریم ... تکنولوژی خوب آن است که نباشد.» (همان، ص ۳۱۲)
ممکن است گفته شود او در مقام «فیلسوف» و «عارف» این حرفها را زده و تخصصی در مسائل دنیای «مادی» و اقتصاد ندارد چون اساساً علاقهمند به این موضوعات نیست. این توجیه قابل قبول نیست؛ چون کسی که دربارهی دنیای مدرن به داوری مینشیند باید به حداقلهای اصول بنیادی آن آشنا باشد. سردمدار روشنفکران دینی ظاهراً نمیداند که رقابت یکی از ارزشهای اساسی و اصول موسس جامعه مدرن در حوزهی سیاست و اقتصاد است و کسی که مدعی است میخواهد دین را با دنیای مدرن آشتی دهد نمیتواند این اصول و ارزشها را نفی کند. دموکراسیهای مدرن در دنیای غرب مبتنی بر نظام نمایندگی بر اساس حکومت اکثریت و بنابراین سیستم تحزب و رقابت میان احزاب است. نفی رقابت به معنی نفی اساس سیاست در دنیای مدرن است. اقتصاد مدرن در دنیای غرب و کشورهای صنعتی پیشرفته مبتنی بر نظام بازار آزاد رقابتی است. موتور اصلی پیشرفت در اقتصاد، علم و تکنولوژی چیزی جز رقابت نیست. چگونه میتوان رقابت را نفی کرد و در عین حال طرفدار پیشرفت و دنیای مدرن بود؟
📚 | مقدمه چاپ جدید کتاب جامعه مدنی. دکتر موسی غنینژاد.
#اصلاحطلبی #چپ #چپهای_اسلامی
#روشنفکری_دینی #سوسیالیسم_اسلامی
➣ @Notes_On_Liberty
«آن زمامداران [در رومانیا] تنگدست بودند و میخواستند مانند توانگران زندگی کنند. از اینرو، چاره نداشتند جز اینکه راه دزدی و غارت در پیش گیرند، و این کار را به روشهای گوناگون انجام میدادند. یکی از وسایل زیانباری که از آن استفاده میکردند این بود که با وضع قانون عملی را ممنوع میساختند و آنگاه خودشان نخستین کسانی بودند که موجبات تجاوز از آن قانون را فراهم میکردند، ولی کسانی را که خلاف قانون عمل کرده بودند هنگامی مجازات میکردند که میدیدند مردمان بسیاری مرتکب آن تقصير شدهاند: پس مجازات برای نگاهداشتن حرمت قانون نبود بلکه مرادشان این بود که جریمهای هر چه بیشتر وصول کنند. نتیجه این بود که مردم روزبهروز فقیرتر میشدند ولی بهتر نمیگردیدند، و فقیرشدگان به اموال کسانی دستدرازی میکردند که ضعیفتر از خود ایشان بودند. از اینجا همه معایبی ریشه گرفتند که پیشتر برشمردم و منشأ اصلی همه آنها خود زمامداران بودند.»
❈ نیکولو ماکیاولی، گفتارها، کتاب سوم
➣ @Notes_On_Liberty
❈ نیکولو ماکیاولی، گفتارها، کتاب سوم
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۱٨): فصل پنجم: دربارهی مالکیت ➣ @Notes_On_Liberty از اینرو، این مسأله کاملاً روشن است که حداقل، بخش عظیمی از زمینها به صورت اشتراکی مورد بهرهبرداری قرار میگرفت و برای ساکناناش ارزش چندانی نداشت. بنابراین، ادعای مالکیتی…
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۱۹): فصل پنجم: دربارهی مالکیت
➣ @Notes_On_Liberty
۴۲- برای روشنتر شدن این مطلب، اجازه دهید اشارهای به برخی از وسایل معمولی و مورد نیاز زندگی روزمره کنیم و ببینیم این وسایل، پیش از آنکه مورد استفادهی ما قرار گیرند، چه مراحلی را طی میکنند و ارزش آنها تا چه حد به کار و تلاش آدمی بستگی دارد. نان، شراب، و پوشاک از جمله چیزهایی هستند که استفادهی روزمرهی زیادی دارند. اما اگر کار ما این محصولات را آماده بهرهبرداری نمیکرد، نان، شراب، و پوشاک ما را میوه درختان بلوط، آب، و برگ درختان تشکیل میدادند. اگر میبینیم که ارزش نان بیش از بلوط، شراب بیش از آب، و لباس یا ابریشم بیش از پوست و خز است به دلیل کار و زحمتی است که برای تهیهی آنها صرف شده است. یکی از اینها غذا و پوشاکی است که طبیعت برای ما فراهم کرده است، و دیگری آذوقهای است که ثمرهی کار و زحمت خود ماست. وقتی ارزش این دو را با هم مقایسه میکنیم، میبینیم که بخش اعظم ارزش چیزهایی که در زندگی از آنها بهرهمند میشویم، ارزش کاری است که برای تهیهی آنها ضروری بوده است. ارزش زمین که مولّد مواد مورد نیاز ماست، در مقایسه با ارزش کار آدمی، بسیار ناچیز است. ارزش زمین آنقدر ناچیز است که حتی در میان ما، زمینی که به حالت طبیعی خود رها شده باشد و کاری برای آبادکردن او تبدیل آن به چراگاه، کشتگاه یا مزرعه صورت نگرفته است، به درستی زمین بایر خوانده میشود و سودی که از آن نصیب انسان میشود کمی بیش از هیچ است.
این امر نشاندهندهی آن است که ارزش انسانها بیش از ارزش زمین است، و هنر حکومت فقط به گسترش قلمرو و افزودن به زمین خود خلاصه نمیشود بلکه باید بتواند آن را آباد کند و به کار گیرد. فرمانروایی که از عقل و صفات خدایی برخوردار است میتواند با ایجاد حق آزادی برای مردمش، و تشویق آنان به کار مولّد و سودمند، سرزمین خود را از تعدی و ظلم همسایگان مصون دارد، و همسایگان نتوانند بهراحتی بر او غلبه کنند. اما فعلاً از این نکته میگذریم و به بحث اصلی میپردازیم.
۴۳- محصول یک جریب زمین در انگلستان چیزی حدود بیست بوشل گندم است. همین مقدار زمین در آمریکا، اگر روی آن کار کشاورزی شود، بدون شک همان مقدار محصول را خواهد داد. این دو زمین از نظر طبیعی ارزشی برابر دارند. اما سود سالانهی حاصله از زمینی که در انگلستان است پنج پوند است، در صورتیکه از زمین مشابه در آمریکا یک پنی هم حاصل نمیشود. در حقیقت میتوانم بگویم که اگر بخواهیم همهی سودی را که یک سرخپوست از آن زمین به دست آورده است در انگلستان ارزشگذاری کنیم و به فروش برسانیم، یکهزارم سودی خواهد بود که در انگلستان به دست میآید. بنابراین، بخش عظیم ارزش زمین کاری است که روی آن انجام شده است. بدون کار انجام شده روی زمین، به دشواری میتوان ارزشی برای آن تعیین کرد. فرآوردههای مفیدی که ما از زمین به دست میآوریم مدیون کاری است که روی آن انجام شده است. اگر محصولات بهدستآمده از یک جریب زمینی که در آن گندم کاشته شده، مانند کاه، سبوس و نان بیشتر از ارزش یک زمین دستنخورده، به همان خوبی است، به دلیل کاری است که روی آن انجام شده است. این فقط رنج و مشقت شخمزن، کار پر زحمت دروگر و خرمنکوب و عرق جبین نانوا نیست که باید در ارزش نانی که ما میخوریم به حساب آید، بلکه کار آنهایی نیز که گاو را آماده شخمزدن کردند، آهن و سنگ را از زمین استخراج کرده و برای این منظور مهیا کردند، درختان را قطع کرده و به چوب و الوار تبدیل کردند، چوب و الوارها را آمادهی شخمزنی، آسیاب، کوره و ساختن وسایل بسیار دیگر، از کشتوکار گرفته تا آماده شدن نان، کردند، باید در قیمت نان محاسبه شود. طبیعت و زمین فقط چیزهایی را برای ما آماده و مهیا کرده است که به خودی خود ارزش چندانی ندارند. اگر ما بخواهیم یا بتوانیم فهرست کارهایی را که برای تهیه هر تکه نان انجام شده است به دست دهیم به فهرست عجیبوغریبی خواهیم رسید. تهیهی چنین فهرستی کاری بسیار دشوار و تقریباً غیرممکن است: آهن، چوب، چرم، پوست درخت، تیر، سنگ، آجر، ذغال، آهک، پارچه، داروهای رنگرزی، خیمه و خرگاه، قیر، تیر و دکل، طناب و همه چیزهایی که برای ساختن کشتیای به کار رفته است که هر یک از این مواد را به بخشهای مختلفی حمل میکند که کارگران در آنجا کار میکنند، باید به حساب آیند.
۴۴- از همهی اینها چنین بر میآید که گرچه نعمات طبیعی به صورت اشتراکی در اختیار آدمیان قرار گرفته است، انسان (به این دلیل که ارباب و مالک شخص و کار و تلاش خود است) بنیان و اساس مالکیت را نیز در خود دارد؛ و آنچه توسط ابتکار و هنر خود، برای آسایش و راحتی زندگی خویش، فراهم کرده است ملک شخصی اوست و به صورت اشتراکی به دیگران تعلّق ندارد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
۴۲- برای روشنتر شدن این مطلب، اجازه دهید اشارهای به برخی از وسایل معمولی و مورد نیاز زندگی روزمره کنیم و ببینیم این وسایل، پیش از آنکه مورد استفادهی ما قرار گیرند، چه مراحلی را طی میکنند و ارزش آنها تا چه حد به کار و تلاش آدمی بستگی دارد. نان، شراب، و پوشاک از جمله چیزهایی هستند که استفادهی روزمرهی زیادی دارند. اما اگر کار ما این محصولات را آماده بهرهبرداری نمیکرد، نان، شراب، و پوشاک ما را میوه درختان بلوط، آب، و برگ درختان تشکیل میدادند. اگر میبینیم که ارزش نان بیش از بلوط، شراب بیش از آب، و لباس یا ابریشم بیش از پوست و خز است به دلیل کار و زحمتی است که برای تهیهی آنها صرف شده است. یکی از اینها غذا و پوشاکی است که طبیعت برای ما فراهم کرده است، و دیگری آذوقهای است که ثمرهی کار و زحمت خود ماست. وقتی ارزش این دو را با هم مقایسه میکنیم، میبینیم که بخش اعظم ارزش چیزهایی که در زندگی از آنها بهرهمند میشویم، ارزش کاری است که برای تهیهی آنها ضروری بوده است. ارزش زمین که مولّد مواد مورد نیاز ماست، در مقایسه با ارزش کار آدمی، بسیار ناچیز است. ارزش زمین آنقدر ناچیز است که حتی در میان ما، زمینی که به حالت طبیعی خود رها شده باشد و کاری برای آبادکردن او تبدیل آن به چراگاه، کشتگاه یا مزرعه صورت نگرفته است، به درستی زمین بایر خوانده میشود و سودی که از آن نصیب انسان میشود کمی بیش از هیچ است.
این امر نشاندهندهی آن است که ارزش انسانها بیش از ارزش زمین است، و هنر حکومت فقط به گسترش قلمرو و افزودن به زمین خود خلاصه نمیشود بلکه باید بتواند آن را آباد کند و به کار گیرد. فرمانروایی که از عقل و صفات خدایی برخوردار است میتواند با ایجاد حق آزادی برای مردمش، و تشویق آنان به کار مولّد و سودمند، سرزمین خود را از تعدی و ظلم همسایگان مصون دارد، و همسایگان نتوانند بهراحتی بر او غلبه کنند. اما فعلاً از این نکته میگذریم و به بحث اصلی میپردازیم.
۴۳- محصول یک جریب زمین در انگلستان چیزی حدود بیست بوشل گندم است. همین مقدار زمین در آمریکا، اگر روی آن کار کشاورزی شود، بدون شک همان مقدار محصول را خواهد داد. این دو زمین از نظر طبیعی ارزشی برابر دارند. اما سود سالانهی حاصله از زمینی که در انگلستان است پنج پوند است، در صورتیکه از زمین مشابه در آمریکا یک پنی هم حاصل نمیشود. در حقیقت میتوانم بگویم که اگر بخواهیم همهی سودی را که یک سرخپوست از آن زمین به دست آورده است در انگلستان ارزشگذاری کنیم و به فروش برسانیم، یکهزارم سودی خواهد بود که در انگلستان به دست میآید. بنابراین، بخش عظیم ارزش زمین کاری است که روی آن انجام شده است. بدون کار انجام شده روی زمین، به دشواری میتوان ارزشی برای آن تعیین کرد. فرآوردههای مفیدی که ما از زمین به دست میآوریم مدیون کاری است که روی آن انجام شده است. اگر محصولات بهدستآمده از یک جریب زمینی که در آن گندم کاشته شده، مانند کاه، سبوس و نان بیشتر از ارزش یک زمین دستنخورده، به همان خوبی است، به دلیل کاری است که روی آن انجام شده است. این فقط رنج و مشقت شخمزن، کار پر زحمت دروگر و خرمنکوب و عرق جبین نانوا نیست که باید در ارزش نانی که ما میخوریم به حساب آید، بلکه کار آنهایی نیز که گاو را آماده شخمزدن کردند، آهن و سنگ را از زمین استخراج کرده و برای این منظور مهیا کردند، درختان را قطع کرده و به چوب و الوار تبدیل کردند، چوب و الوارها را آمادهی شخمزنی، آسیاب، کوره و ساختن وسایل بسیار دیگر، از کشتوکار گرفته تا آماده شدن نان، کردند، باید در قیمت نان محاسبه شود. طبیعت و زمین فقط چیزهایی را برای ما آماده و مهیا کرده است که به خودی خود ارزش چندانی ندارند. اگر ما بخواهیم یا بتوانیم فهرست کارهایی را که برای تهیه هر تکه نان انجام شده است به دست دهیم به فهرست عجیبوغریبی خواهیم رسید. تهیهی چنین فهرستی کاری بسیار دشوار و تقریباً غیرممکن است: آهن، چوب، چرم، پوست درخت، تیر، سنگ، آجر، ذغال، آهک، پارچه، داروهای رنگرزی، خیمه و خرگاه، قیر، تیر و دکل، طناب و همه چیزهایی که برای ساختن کشتیای به کار رفته است که هر یک از این مواد را به بخشهای مختلفی حمل میکند که کارگران در آنجا کار میکنند، باید به حساب آیند.
۴۴- از همهی اینها چنین بر میآید که گرچه نعمات طبیعی به صورت اشتراکی در اختیار آدمیان قرار گرفته است، انسان (به این دلیل که ارباب و مالک شخص و کار و تلاش خود است) بنیان و اساس مالکیت را نیز در خود دارد؛ و آنچه توسط ابتکار و هنر خود، برای آسایش و راحتی زندگی خویش، فراهم کرده است ملک شخصی اوست و به صورت اشتراکی به دیگران تعلّق ندارد.
➣ @Notes_On_Liberty
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۲۰): فصل پنجم: دربارهی مالکیت
➣ @Notes_On_Liberty
۴۵- بنابراین، در آغاز، کار آدمی موجد حق مالکیت هر کسی بود که از آن در هر کجا که میخواست استفاده میکرد، و کار خود را با آنچه برای مدتی طولانی مشترک بود در میآمیخت. آنچه اشتراکی است هنوز هم بیش از احتياج مردمان است. انسانها، در آغاز، مایحتاج خود را بیشتر با آنچه طبیعت دستنخورده در اختیارشان گذاشته بود برآورده میکردند. با این وجود، بعدها در بعضی نقاط جهان، (که رشد جمعیت و انباشت ثروت، با استفاده از پول، باعث کمیابی زمین و ارزشگذاری روی آن شد) برخی از جوامع قلمروهای خود را از دیگران جدا و مشخص کردند و توسط قوانینی که میان خود تنظیم نمودند، مالکیت خصوصی را در جوامع خود بر پا داشتند. بنابراین، مالکیتی که کار و تلاش آدمی آغازگر آن بود توسط توافق و پیمان تثبیت شد. برخی از ایالات و کشورها بر اساس پیمانهایی که، صراحتاً یا بهطور ضمنی، با یکدیگر بستند از دعوی حق مالکیت زمینهایی که در تصرف دیگری بود، و در آغاز همه خود را بهطور یکسان در آن شریک میدانستند، صرفنظر کرده و توسط پیمانی قطعی، در بخشهای معینی از جهان، مالکیت را در میان خود به وجود آوردند. با این حال، هنوز هم زمینهای بسیاری را میتوان یافت که به صورت بایر افتاده است و ساکنان وابسته به آن هنوز به انسانهای دیگر که از پول مشترک استفاده میکنند نپیوستهاند. این زمینها هنوز بیشتر از مردمی است که در آن مناطق ساکناند، کار میکنند، یا میتوانند از آن استفاده کنند، و از اینرو، هنوز ملک اشتراکی است. ولی چنین چیزی را بهندرت میتوان میان مردمی یافت که در مورد کاربرد پول به توافق رسیدهاند.
۴۶- بخش عمدهی چیزهایی که برای زندگی و زیست انسان ضروری است، برای انسانهای اولیه با جستوجو به دست میآمد. مانند چیزهایی که امروزه بومیان آمریکایی به دنبال آناند. این چیزها معمولاً عمر کوتاهی دارند و اگر مصرف نشوند، خودبهخود فاسد میشوند و از بین میروند. طلا، نقره و الماس، بیشتر از آنکه کاربردی ضروری برای زندگی و زیست انسان داشته باشند، چیزهایی تجملیاند و یا، بر اساس توافق، ارزشی روی آنها گذاشته شده است. همانطور که اشاره شد، انسانها تا آن حد نسبت به نعمات طبیعی دارای حق بودند که بتوانند از آن استفاده کنند، و حق مالکیت آنها تا حدی بود که میتوانستند با کار خود بر آنها تأثیر بگذارند. همهی چیزهایی را که کار و مجاهدت انسان میتوانست تغییر دهد و از وضعیت طبیعی خارج کند ملک او بود. او فقط باید مراقب میبود که آنها را قبل از فاسد شدن مصرف کند، در غیر این صورت بیش از حد خود برداشت کرده و از حق دیگران دزدیده بود. بهراستی ذخیرهی نعمتهای طبیعی، بیش از حد مصرف، کاری احمقانه و نادرست بود. اگر او بخشی از آنها را به دیگری میبخشید و اجازه نمیداد، تا قبل از مصرف، در ملکیت او از بین برود، این بدان معنا بود که آنها را مصرف کرده است. اگر او آلوهایی را که جمعآوری کرده بود، و ممکن بود در مدت یک هفته فاسد شود، با گردوهایی تعویض میکرد که میتوانست یک سال دوام آورد و خوراک او شود، باز هم صدمهای به کسی وارد نکرده، ذخایر مشترک را از بین نبرده، و بخشی از نعمات طبیعی را که متعلق به دیگران بود نابود نمیکرد. به هر حال، تا زمانیکه چیزهایی که در ملکیت او بود فاسد و تباه نمیشد او حقی از کسی ضایع نکرده بود. اگر او گردوهای خود را با قطعه فلز خوشرنگ، یا گوسفند خود را با صدف، یا پشم خود را با ریگهای درخشان یا قطعهای الماس عوض میکرد و آنها را برای همیشه نگه میداشت، به حق کسی تجاوز نکرده بود. او میتوانست همهی چیزهای بادوامی را که او را خوشحال میکردند بیاندوزد. محدودیت عادلانهی دارایی او در وسعت مالکیت او نیست، بلکه در فاسد شدن چیزهایی است که، در ملکیت او، مصرف نشده تباه میشوند.
۴۷- بدین ترتیب کاربرد پول رواج یافت. پول چیز بادوامی بود که انسانها می توانستند آن را، بدون آنکه فاسد شود، نگه دارند و به موجب پیمانی که با خود بستند، میتوانستند آن را با چیزهایی مبادله کنند که برای زندگی و زیست آنها ارزشی حیاتی داشت -گرچه پایدار و بادوام نبود.
#رساله_دوم_دربارهی_حکومت #آزادی
#جان_لاک #آزادی_فردی #مالکیت
#مالکیت_خصوصی #حق_طبیعی #پول
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
۴۵- بنابراین، در آغاز، کار آدمی موجد حق مالکیت هر کسی بود که از آن در هر کجا که میخواست استفاده میکرد، و کار خود را با آنچه برای مدتی طولانی مشترک بود در میآمیخت. آنچه اشتراکی است هنوز هم بیش از احتياج مردمان است. انسانها، در آغاز، مایحتاج خود را بیشتر با آنچه طبیعت دستنخورده در اختیارشان گذاشته بود برآورده میکردند. با این وجود، بعدها در بعضی نقاط جهان، (که رشد جمعیت و انباشت ثروت، با استفاده از پول، باعث کمیابی زمین و ارزشگذاری روی آن شد) برخی از جوامع قلمروهای خود را از دیگران جدا و مشخص کردند و توسط قوانینی که میان خود تنظیم نمودند، مالکیت خصوصی را در جوامع خود بر پا داشتند. بنابراین، مالکیتی که کار و تلاش آدمی آغازگر آن بود توسط توافق و پیمان تثبیت شد. برخی از ایالات و کشورها بر اساس پیمانهایی که، صراحتاً یا بهطور ضمنی، با یکدیگر بستند از دعوی حق مالکیت زمینهایی که در تصرف دیگری بود، و در آغاز همه خود را بهطور یکسان در آن شریک میدانستند، صرفنظر کرده و توسط پیمانی قطعی، در بخشهای معینی از جهان، مالکیت را در میان خود به وجود آوردند. با این حال، هنوز هم زمینهای بسیاری را میتوان یافت که به صورت بایر افتاده است و ساکنان وابسته به آن هنوز به انسانهای دیگر که از پول مشترک استفاده میکنند نپیوستهاند. این زمینها هنوز بیشتر از مردمی است که در آن مناطق ساکناند، کار میکنند، یا میتوانند از آن استفاده کنند، و از اینرو، هنوز ملک اشتراکی است. ولی چنین چیزی را بهندرت میتوان میان مردمی یافت که در مورد کاربرد پول به توافق رسیدهاند.
۴۶- بخش عمدهی چیزهایی که برای زندگی و زیست انسان ضروری است، برای انسانهای اولیه با جستوجو به دست میآمد. مانند چیزهایی که امروزه بومیان آمریکایی به دنبال آناند. این چیزها معمولاً عمر کوتاهی دارند و اگر مصرف نشوند، خودبهخود فاسد میشوند و از بین میروند. طلا، نقره و الماس، بیشتر از آنکه کاربردی ضروری برای زندگی و زیست انسان داشته باشند، چیزهایی تجملیاند و یا، بر اساس توافق، ارزشی روی آنها گذاشته شده است. همانطور که اشاره شد، انسانها تا آن حد نسبت به نعمات طبیعی دارای حق بودند که بتوانند از آن استفاده کنند، و حق مالکیت آنها تا حدی بود که میتوانستند با کار خود بر آنها تأثیر بگذارند. همهی چیزهایی را که کار و مجاهدت انسان میتوانست تغییر دهد و از وضعیت طبیعی خارج کند ملک او بود. او فقط باید مراقب میبود که آنها را قبل از فاسد شدن مصرف کند، در غیر این صورت بیش از حد خود برداشت کرده و از حق دیگران دزدیده بود. بهراستی ذخیرهی نعمتهای طبیعی، بیش از حد مصرف، کاری احمقانه و نادرست بود. اگر او بخشی از آنها را به دیگری میبخشید و اجازه نمیداد، تا قبل از مصرف، در ملکیت او از بین برود، این بدان معنا بود که آنها را مصرف کرده است. اگر او آلوهایی را که جمعآوری کرده بود، و ممکن بود در مدت یک هفته فاسد شود، با گردوهایی تعویض میکرد که میتوانست یک سال دوام آورد و خوراک او شود، باز هم صدمهای به کسی وارد نکرده، ذخایر مشترک را از بین نبرده، و بخشی از نعمات طبیعی را که متعلق به دیگران بود نابود نمیکرد. به هر حال، تا زمانیکه چیزهایی که در ملکیت او بود فاسد و تباه نمیشد او حقی از کسی ضایع نکرده بود. اگر او گردوهای خود را با قطعه فلز خوشرنگ، یا گوسفند خود را با صدف، یا پشم خود را با ریگهای درخشان یا قطعهای الماس عوض میکرد و آنها را برای همیشه نگه میداشت، به حق کسی تجاوز نکرده بود. او میتوانست همهی چیزهای بادوامی را که او را خوشحال میکردند بیاندوزد. محدودیت عادلانهی دارایی او در وسعت مالکیت او نیست، بلکه در فاسد شدن چیزهایی است که، در ملکیت او، مصرف نشده تباه میشوند.
۴۷- بدین ترتیب کاربرد پول رواج یافت. پول چیز بادوامی بود که انسانها می توانستند آن را، بدون آنکه فاسد شود، نگه دارند و به موجب پیمانی که با خود بستند، میتوانستند آن را با چیزهایی مبادله کنند که برای زندگی و زیست آنها ارزشی حیاتی داشت -گرچه پایدار و بادوام نبود.
#رساله_دوم_دربارهی_حکومت #آزادی
#جان_لاک #آزادی_فردی #مالکیت
#مالکیت_خصوصی #حق_طبیعی #پول
➣ @Notes_On_Liberty
📃 خدمات رفاهی دولت! | ✍🏻 ایمون باتلر
➣ @Notes_On_Liberty
بهترین سیستم رفاهی برای یک فرد فقیر این است که شغل داشته باشد. اما طرحهای رفاهی دولتی مشاغل را نابود میکنند. در اکثر کشورهای اروپایی، «بیمه اجتماعی» از راه اخذ مالیات از شاغلین تٲمین میشود؛ سیاستی که هزینهی استخدامکنندگان را بالا برده، و درنتیجه تمایل آنان به استخدام کارمندان جدید را کمتر میکند. این یعنی آنکه هرروز تعداد بیشتری از مردم به جمع دریافتکنندگان حقوق و مزایای بیکاری اضافه میشوند، و در نتیجه افراد شاغل برای تٲمین هزینه این مزایا باید مالیات بیشتری بپردازند؛ امری که سبب میشود از تعداد استخدامهای جدید باز هم کاسته شود. این موضوع شبیه دور باطل و چاه ویلی است که همه چیز را در خود فرومیکشد و مدام بر وخامت اوضاع میافزاید.
سوئد تا نیمه قرن ۲۰ کشوری آزاد و پیشرفته با مالیاتهای پایین محسوب میشد. اما دولت این کشور از سال ۱۹۷۰، برای تٲمین یک طرح جامع رفاهی، به مدت دو دهه سیاست اخذ مالیاتهای سنگین را در پیش گرفت. (درواقع، در ۱۹۷۶، یکی از نویسندگان سوئدی اعتراض کرده بود که نرخ مالیات بر درآمد او به مرز ۱۰۲٪ رسیده است!). این مالیاتهای گزاف یکی از عمدهترین عوامل بازدارندهای بود که اشتیاق به کار و اقدامات اقتصادی را در مردم ازبینبرده و کشور سوئد را محکوم به تحمل دو دهه رشد پایین اقتصادی کرد، تا اینکه سرانجام دولت وقت در اوایل دهه ۱۹۹۰ سیاستهای مالیاتی را به دوران پیش از ۱۹۷۰ بازگرداند.
کشورهای آزاد گرایش به کار و تولید بیشتری دارند و درنتیجه ثروتمندتر از بقیه هستند، و در کشورهای ثروتمندتر مردم گرایش بیشتری به صرف پول برای حمایت از انجمنهای خیریه و کمک به نیازمندان دارند. این سازوکار طبیعی و داوطلبانه بسیار اخلاقیتر از سیستم رفاهی مبتنی بر مالیات است؛ نه فقط به این دلیل که دولتها پول مالیات را به نفع خود و دوستانشان خرج میکنند و بر مخالفان خود مالیاتهای گزاف تحمیل میکنند، بلکه هم به این دلیل که دولتها پول مردم را از طریق مالیات میگیرند و با برنامههایی که به سلیقه خودشان طراحی کردهاند صرف امور رفاهی میکنند. بشردوستی و خیریهی اصیل و واقعی، ماهیتی داوطلبانه دارد که در طی آن پولها با میل و رغبت از فردی به فرد دیگر انتقال مییابند، درحالیکه سیستم رفاهی دولتی از طریق مالیات تٲمین میشود و مالیات ماهیتی اجباری دارد.
یکی دیگر از مشکلات طرحهای رفاهی دولتی اینست که این طرحها فرهنگ وابستگی ایجاد میکنند. دستگاههای ارائه خدمات رفاهی دولتی که بسیار عظیماند و توسط کارمندان دولتی اداره میشوند، ناچارند که براساس مقررات عمل کنند، نه براساس ارزیابی شخصی و انسانی از نیازهای افرادی که از مزایای رفاهی بهرهمند میشوند، درحالیکه در خیریهی واقعی، کمک به نیازمندان براساس همین ارزیابی شخصی و انسانی انجام میشود. مقرراتسالاری در دستگاههای دولتی سبب میشود که دریافتکنندگان خدمات رفاهی دولتی با مقررات «بازی کنند» و حتی به تظاهر و دروغ متوسل شوند تا مشمول دریافت مزایای رفاهی شوند. گاهی اوقات خانوادههای فقیر به عمد وضع خودشان را بدتر میکنند تا مشمول مزایای بزرگتری شوند؛ یعنی درست عکس آن هدفی که طرحهای رفاهی قرارست به آن نائل شوند. در قدیمیترین و بزرگترین سیستمهای رفاهی دولتی در جهان، نظیر بریتانیا، مقامات کشور اکنون شاهد سه نسل از وابستگی در خانوادهها هستند، خانوادههایی که والدین و پدربزرگان و مادربزرگهای آنان نیز مثل خودشان حقوق بیکاری و مزایای رفاهی دریافت میکردهاند و برای گذران زندگی به کمکهای دولتی وابسته بودهاند.
تشویق روحیهی کمک به خویش، همراه با پشتوانهای از خیریهی خصوصی، جایگزین مناسبتر، برانگیزانندهتر، محبتآمیزتر، و موثرتری برای سیستم رفاهی دولتی است. کشور بریتانیا، تا پیش از دهه ۱۹۴۰، از یک نظام رفاهی سرزنده و شکوفا و مبتنی بر کمک متقابل بین افراد شاغل و طبقه کارگر برخوردار بود تا اینکه ناگهان سیستم رفاهی دولتی مستقر شد و آن نظام خودجوش و کارآمد را بهکلی از بین برد. نظام قبلی براساس همکاری دوستانه گروهها و اجتماعاتی بود که اعضای آن هر هفته با پرداخت مبلغی در تٲمین مالی گروه مشارکت میکردند و در ازای آن از مزایایی مثل کمکهزینه بیکاری، بیمه درمانی، و حتی پرداخت مخارج تدفین بهرهمند میشدند. این مجموعههای خودجوش، به تدریج براساس مشاغل و حرفههای مختلف شکل میگرفتند تا بتوانند در مواقعی که کارگران آن حرفه به کمک نیاز دارند، به شکل موثرتری جوابگوی نیازهای آنان باشند. میلیونها خانواده بریتانیایی، بهویژه خانوادههای فقیرتر، با میل و رغبت به عضویت این مجموعهها درمیآمدند. بنابراین، خدمات رفاهی برای عموم، بدون نیاز به دولت، قطعا دستیافتنی و شدنی است.
#اقتصاد #دولت_رفاه #خیریه
#مالیات #چپاول #بیکاری
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
بهترین سیستم رفاهی برای یک فرد فقیر این است که شغل داشته باشد. اما طرحهای رفاهی دولتی مشاغل را نابود میکنند. در اکثر کشورهای اروپایی، «بیمه اجتماعی» از راه اخذ مالیات از شاغلین تٲمین میشود؛ سیاستی که هزینهی استخدامکنندگان را بالا برده، و درنتیجه تمایل آنان به استخدام کارمندان جدید را کمتر میکند. این یعنی آنکه هرروز تعداد بیشتری از مردم به جمع دریافتکنندگان حقوق و مزایای بیکاری اضافه میشوند، و در نتیجه افراد شاغل برای تٲمین هزینه این مزایا باید مالیات بیشتری بپردازند؛ امری که سبب میشود از تعداد استخدامهای جدید باز هم کاسته شود. این موضوع شبیه دور باطل و چاه ویلی است که همه چیز را در خود فرومیکشد و مدام بر وخامت اوضاع میافزاید.
سوئد تا نیمه قرن ۲۰ کشوری آزاد و پیشرفته با مالیاتهای پایین محسوب میشد. اما دولت این کشور از سال ۱۹۷۰، برای تٲمین یک طرح جامع رفاهی، به مدت دو دهه سیاست اخذ مالیاتهای سنگین را در پیش گرفت. (درواقع، در ۱۹۷۶، یکی از نویسندگان سوئدی اعتراض کرده بود که نرخ مالیات بر درآمد او به مرز ۱۰۲٪ رسیده است!). این مالیاتهای گزاف یکی از عمدهترین عوامل بازدارندهای بود که اشتیاق به کار و اقدامات اقتصادی را در مردم ازبینبرده و کشور سوئد را محکوم به تحمل دو دهه رشد پایین اقتصادی کرد، تا اینکه سرانجام دولت وقت در اوایل دهه ۱۹۹۰ سیاستهای مالیاتی را به دوران پیش از ۱۹۷۰ بازگرداند.
کشورهای آزاد گرایش به کار و تولید بیشتری دارند و درنتیجه ثروتمندتر از بقیه هستند، و در کشورهای ثروتمندتر مردم گرایش بیشتری به صرف پول برای حمایت از انجمنهای خیریه و کمک به نیازمندان دارند. این سازوکار طبیعی و داوطلبانه بسیار اخلاقیتر از سیستم رفاهی مبتنی بر مالیات است؛ نه فقط به این دلیل که دولتها پول مالیات را به نفع خود و دوستانشان خرج میکنند و بر مخالفان خود مالیاتهای گزاف تحمیل میکنند، بلکه هم به این دلیل که دولتها پول مردم را از طریق مالیات میگیرند و با برنامههایی که به سلیقه خودشان طراحی کردهاند صرف امور رفاهی میکنند. بشردوستی و خیریهی اصیل و واقعی، ماهیتی داوطلبانه دارد که در طی آن پولها با میل و رغبت از فردی به فرد دیگر انتقال مییابند، درحالیکه سیستم رفاهی دولتی از طریق مالیات تٲمین میشود و مالیات ماهیتی اجباری دارد.
یکی دیگر از مشکلات طرحهای رفاهی دولتی اینست که این طرحها فرهنگ وابستگی ایجاد میکنند. دستگاههای ارائه خدمات رفاهی دولتی که بسیار عظیماند و توسط کارمندان دولتی اداره میشوند، ناچارند که براساس مقررات عمل کنند، نه براساس ارزیابی شخصی و انسانی از نیازهای افرادی که از مزایای رفاهی بهرهمند میشوند، درحالیکه در خیریهی واقعی، کمک به نیازمندان براساس همین ارزیابی شخصی و انسانی انجام میشود. مقرراتسالاری در دستگاههای دولتی سبب میشود که دریافتکنندگان خدمات رفاهی دولتی با مقررات «بازی کنند» و حتی به تظاهر و دروغ متوسل شوند تا مشمول دریافت مزایای رفاهی شوند. گاهی اوقات خانوادههای فقیر به عمد وضع خودشان را بدتر میکنند تا مشمول مزایای بزرگتری شوند؛ یعنی درست عکس آن هدفی که طرحهای رفاهی قرارست به آن نائل شوند. در قدیمیترین و بزرگترین سیستمهای رفاهی دولتی در جهان، نظیر بریتانیا، مقامات کشور اکنون شاهد سه نسل از وابستگی در خانوادهها هستند، خانوادههایی که والدین و پدربزرگان و مادربزرگهای آنان نیز مثل خودشان حقوق بیکاری و مزایای رفاهی دریافت میکردهاند و برای گذران زندگی به کمکهای دولتی وابسته بودهاند.
تشویق روحیهی کمک به خویش، همراه با پشتوانهای از خیریهی خصوصی، جایگزین مناسبتر، برانگیزانندهتر، محبتآمیزتر، و موثرتری برای سیستم رفاهی دولتی است. کشور بریتانیا، تا پیش از دهه ۱۹۴۰، از یک نظام رفاهی سرزنده و شکوفا و مبتنی بر کمک متقابل بین افراد شاغل و طبقه کارگر برخوردار بود تا اینکه ناگهان سیستم رفاهی دولتی مستقر شد و آن نظام خودجوش و کارآمد را بهکلی از بین برد. نظام قبلی براساس همکاری دوستانه گروهها و اجتماعاتی بود که اعضای آن هر هفته با پرداخت مبلغی در تٲمین مالی گروه مشارکت میکردند و در ازای آن از مزایایی مثل کمکهزینه بیکاری، بیمه درمانی، و حتی پرداخت مخارج تدفین بهرهمند میشدند. این مجموعههای خودجوش، به تدریج براساس مشاغل و حرفههای مختلف شکل میگرفتند تا بتوانند در مواقعی که کارگران آن حرفه به کمک نیاز دارند، به شکل موثرتری جوابگوی نیازهای آنان باشند. میلیونها خانواده بریتانیایی، بهویژه خانوادههای فقیرتر، با میل و رغبت به عضویت این مجموعهها درمیآمدند. بنابراین، خدمات رفاهی برای عموم، بدون نیاز به دولت، قطعا دستیافتنی و شدنی است.
#اقتصاد #دولت_رفاه #خیریه
#مالیات #چپاول #بیکاری
➣ @Notes_On_Liberty
📃 استبداد، نابودکنندهی جامعه و آبادانی است (۱) | ✍🏻 ابن خلدون
➣ @Notes_On_Liberty
باید دانست که تجاوز به اموال مردم آنان را از بهدستآوردن و تولید ثروت ناامید میسازد؛ چراکه میبینند، در چنین شرایطی سرانجام هستیشان را به غارت میبرند و آنچه را بهدست میآورند از ایشان میربایند، و هرگاه مردم از بهدستآوردن و تولید ثروت ناامید شوند، از کوشش و تلاش در راه آن دست برمیدارند.
تجاوز به هر اندازه باشد به همان نسبت رعایا از کوشش در راه بهدستآوردن ثروت باز میایستند؛ چنانکه اگر تجاوز بسیار و عمومی باشد و به همهی راههای کسب معاش (درآمد) سرایت کند آنوقت مردم، بهعلّت ناامیدی، از پیشهکردن انواع حرفهها و وسایل کسب درآمد، از کلیهی پیشهها و هنرها دست برخواهند داشت.
اگر تجاوز اندک باشد به همان نسبت مردم از پیشهها و بهدستآوردن ثروت دست خواهند کشید.
آبادانی و فراوانی و رواج بازارهای آن تنها در پرتو کار و کوشش مردم برای مصالح زندگی و پیشهها است، که پیوسته در این راهها در تکاپو و تلاشاند و به همین سبب اگر مردم در راه معاش خود کوشش نکنند و دست از پیشهها بردارند بازارهای اجتماع و آبادانی، بیرونق و کساد میشود و احوال متزلزل میگردد، و مردم در جستوجوی روزی از آن سرزمین رخت برمیبندند و در نواحی دیگر که بیرون از قلمرو فرمانروایی آن ناحیه است پراکنده میشوند و در نتیجه جمعیت آن ناحیه کاهش مییابد و شهرهای آن از سکنه خالی، و شهرستانهای آن ویران میشود، و پریشانی و نابهسامانی آن دیار به دولت و سلطان هم سرایت میکند؛ زیرا دولت برای اجتماع بهمنزلهی صورت است که وقتی مادهی آن تباهی پذیرد خواهناخواه صورت هم تباه میشود.
در این باره میتوان حکایتی را که مسعودی در ضمن اخبار ایرانیان آورده در نظر گرفت و آن این است که: موبدان پیشوای دین آنان در روزگار بهرام پسر بهرام، بهطور کنایه پادشاه را از ستمگری و غفلتی که از نتیجهی آن عاید دولت میشود، نهی کرد و در این باره مثالی از زبان جغد برای پادشاه آورد. چه هنگامیکه پادشاه آواز جغد را شنید پرسید آیا گفتار این پرنده را میفهمی؟ موبدان گفت: آری؛ جغد نری میخواهد با جغد مادهای جفت شود و جغد ماده شیربهای خود را بیست دِه [= روستا] ویرانه شرط میکند از دِیههایی که در عصر بهرام ویران شده است. تا در آنها به نوحهسرایی و زاری پردازد و نر شرط ماده را پذیرفت و به وی گفت: اگر فرمانروایی این پادشاه ادامه یابد هزار ده ویران هم بهعنوان تیول به تو خواهم بخشید و چنین شرطی از هر خواستهی دیگر آسانتر است. پادشاه از خواب غفلت بیدار شد و با موبدان خلوت کرد و مقصود او را در این باره پرسید. موبدان گفت: پادشاهان کشور ارجمندی نیابد جز به دین و فرمانبری از خدا و عملکردن به اوامر و نواهی شریعت او و دین استوار نشود جز به پادشاهی و پادشاهی ارجمندی نیابد جز به مردان، و مردان نیرو نگیرند جز به مال (زر و سیم) و به مال نتوان راه یافت جز به آبادانی و به آبادانی نتوان رسید جز به داد.
داد، ترازویی میان مردم است که پروردگار آن را به پای داشته و برای آن قیم و نگهبانی برگماشته است که پادشاه است، و تو ای پادشاه به دهها و املاک مردم آهنگ کردی و آنها را از دست خداوندان و آبادکنندگانِ آن گرفتی که خراجگزاران تواند و کسانی هستند که مال از آنان گرفته میشود، و سپس آن دیهها و املاک را تیولِ درگاهنشینان و خدمتگزاران و مردم بیکاره ساختی؛ از اینرو، این گروه، آبادانی و دوراندیشی را فروگذاشتند و در اصلاح آنها نکوشیدند و بهخاطر نزدیکی به پادشاه، در پرداخت مالیات مزروعی با آنان مسامحه شد، و به دیگر خراجگزاران و آبادکنندگان دیهها و املاک از این طریق ستم رسید و، ناچار، آنها هم املاک خود را فروگذاشتند و از شهرها و مزارع خود رخت بربستند و به جاهای دور یا سرزمینهایی که دسترسی به آنها دشوار بود پناه بردند و سکونت گزیدند، و از اینرو آبادانی کاهش یافت، و دیهها و املاک مزروعی ویران شدند، و به همین خاطر، ثروت و دارایی از میان رفت و سپاهیان و رعیت تو هلاک شدند. و پادشاهان همسایهی کشور تو چون آگاه شدند موادی، که پایههای کشور، جز به آنها استوار نشود، از کشور تو رخت بربستهاند، در کشور تو طمع بستند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
باید دانست که تجاوز به اموال مردم آنان را از بهدستآوردن و تولید ثروت ناامید میسازد؛ چراکه میبینند، در چنین شرایطی سرانجام هستیشان را به غارت میبرند و آنچه را بهدست میآورند از ایشان میربایند، و هرگاه مردم از بهدستآوردن و تولید ثروت ناامید شوند، از کوشش و تلاش در راه آن دست برمیدارند.
تجاوز به هر اندازه باشد به همان نسبت رعایا از کوشش در راه بهدستآوردن ثروت باز میایستند؛ چنانکه اگر تجاوز بسیار و عمومی باشد و به همهی راههای کسب معاش (درآمد) سرایت کند آنوقت مردم، بهعلّت ناامیدی، از پیشهکردن انواع حرفهها و وسایل کسب درآمد، از کلیهی پیشهها و هنرها دست برخواهند داشت.
اگر تجاوز اندک باشد به همان نسبت مردم از پیشهها و بهدستآوردن ثروت دست خواهند کشید.
آبادانی و فراوانی و رواج بازارهای آن تنها در پرتو کار و کوشش مردم برای مصالح زندگی و پیشهها است، که پیوسته در این راهها در تکاپو و تلاشاند و به همین سبب اگر مردم در راه معاش خود کوشش نکنند و دست از پیشهها بردارند بازارهای اجتماع و آبادانی، بیرونق و کساد میشود و احوال متزلزل میگردد، و مردم در جستوجوی روزی از آن سرزمین رخت برمیبندند و در نواحی دیگر که بیرون از قلمرو فرمانروایی آن ناحیه است پراکنده میشوند و در نتیجه جمعیت آن ناحیه کاهش مییابد و شهرهای آن از سکنه خالی، و شهرستانهای آن ویران میشود، و پریشانی و نابهسامانی آن دیار به دولت و سلطان هم سرایت میکند؛ زیرا دولت برای اجتماع بهمنزلهی صورت است که وقتی مادهی آن تباهی پذیرد خواهناخواه صورت هم تباه میشود.
در این باره میتوان حکایتی را که مسعودی در ضمن اخبار ایرانیان آورده در نظر گرفت و آن این است که: موبدان پیشوای دین آنان در روزگار بهرام پسر بهرام، بهطور کنایه پادشاه را از ستمگری و غفلتی که از نتیجهی آن عاید دولت میشود، نهی کرد و در این باره مثالی از زبان جغد برای پادشاه آورد. چه هنگامیکه پادشاه آواز جغد را شنید پرسید آیا گفتار این پرنده را میفهمی؟ موبدان گفت: آری؛ جغد نری میخواهد با جغد مادهای جفت شود و جغد ماده شیربهای خود را بیست دِه [= روستا] ویرانه شرط میکند از دِیههایی که در عصر بهرام ویران شده است. تا در آنها به نوحهسرایی و زاری پردازد و نر شرط ماده را پذیرفت و به وی گفت: اگر فرمانروایی این پادشاه ادامه یابد هزار ده ویران هم بهعنوان تیول به تو خواهم بخشید و چنین شرطی از هر خواستهی دیگر آسانتر است. پادشاه از خواب غفلت بیدار شد و با موبدان خلوت کرد و مقصود او را در این باره پرسید. موبدان گفت: پادشاهان کشور ارجمندی نیابد جز به دین و فرمانبری از خدا و عملکردن به اوامر و نواهی شریعت او و دین استوار نشود جز به پادشاهی و پادشاهی ارجمندی نیابد جز به مردان، و مردان نیرو نگیرند جز به مال (زر و سیم) و به مال نتوان راه یافت جز به آبادانی و به آبادانی نتوان رسید جز به داد.
داد، ترازویی میان مردم است که پروردگار آن را به پای داشته و برای آن قیم و نگهبانی برگماشته است که پادشاه است، و تو ای پادشاه به دهها و املاک مردم آهنگ کردی و آنها را از دست خداوندان و آبادکنندگانِ آن گرفتی که خراجگزاران تواند و کسانی هستند که مال از آنان گرفته میشود، و سپس آن دیهها و املاک را تیولِ درگاهنشینان و خدمتگزاران و مردم بیکاره ساختی؛ از اینرو، این گروه، آبادانی و دوراندیشی را فروگذاشتند و در اصلاح آنها نکوشیدند و بهخاطر نزدیکی به پادشاه، در پرداخت مالیات مزروعی با آنان مسامحه شد، و به دیگر خراجگزاران و آبادکنندگان دیهها و املاک از این طریق ستم رسید و، ناچار، آنها هم املاک خود را فروگذاشتند و از شهرها و مزارع خود رخت بربستند و به جاهای دور یا سرزمینهایی که دسترسی به آنها دشوار بود پناه بردند و سکونت گزیدند، و از اینرو آبادانی کاهش یافت، و دیهها و املاک مزروعی ویران شدند، و به همین خاطر، ثروت و دارایی از میان رفت و سپاهیان و رعیت تو هلاک شدند. و پادشاهان همسایهی کشور تو چون آگاه شدند موادی، که پایههای کشور، جز به آنها استوار نشود، از کشور تو رخت بربستهاند، در کشور تو طمع بستند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 استبداد، نابودکنندهی جامعه و آبادانی است (۲) | ✍🏻 ابن خلدون
➣ @Notes_On_Liberty
چون پادشاه این سخنان را شنید به کشور خود نگریست و دیهها و املاک را از چاکرانِ درگاه خود بازگرفت و آنها را به صاحبان اصلی آنها بازگردانید و آنها را به همان شیوههای پیشین برانگیخت، مردم بار دیگر به کار آبادانی آغاز کردند، و ناتوانان، نیرومند شدند؛ از اینرو، کشور آباد شد و در شهرها فراوانی نعمت پدید آمد و خراجستانان ثروت فراوانی از مردم گرد آوردند و سپاهیان نیرومند شدند و دشمنان ریشهکن گردیدند و مرزها آکنده (از مردان نیرومند) شد. و پادشاه به تن خود به امور کشور عنایت کرد؛ بدانسان که در روزگار فرمانروایی او مردم نیکوحال شدند و در کشورش نظم برقرار شد.
از این حکایت باید دریافت که ستمگری ویرانکنندهی آبادانی و اجتماع است، و نتایج ویرانی اجتماع و آبادانی که عبارت از تباهی و تزلزل و سقوط است، به دولت بازمیگردد. و نباید از اینکه گاهی دیده میشود در برخی از شهرستانهایِ بزرگِ متعلقِ به یک دولت، تجاوز وجود دارد، ولی در عین حال ویرانی هم به آن راه نیافته است، تردید به خود راه داد و گمان کرد اصلی که ما آن را یاد کردیم منطقی نیست.
بلکه باید دانست که این وضع معلول تناسب میان تجاوز و کیفیات و احوال مردم آن شهرستان است؛ زیرا از اینرو که آن شهرستان بزرگ است و آبادانی فراوان دارد و وضع عمران و آبادی و بهبود احوال مردم آن به حدی پهناور و فراوان است که به شمار در نمیآید، این است که نقصان و خرابی ناشی از تجاوز و ستمگری نسبت به توسعه آبادانی آن اندک بهنظر میآید؛ زیرا خرابی و نقصان همیشه بهتدریج روی میدهد و هرگاه بهعلّت فراوانی نعمت و پهناوری و گونهگون بودن، و فزونی مشاغل و کارها در یک شهرستان نقصان در آن نهان و ناپدید باشد و به نظر نیاید، بیشک آثار آن رفتهرفته پس از دیر زمانی نمودار خواهد شد و گاهی هم ممکن است آن دولت متجاوز و ستمگر پیش از ویرانی شهرستانها واژگون شود و دولت دیگری روی کار آید و به ترميم خرابکاریها بپردازد و درصدد اصلاح برآید و نقصانهای نهان و نامریی را از میان ببرد، چنانکه به هیچرو خرابی و نقصان احساس نشود. ولی چنین وضعی به ندرت روی میدهد.
مقصود این است که پدید آمدن ویرانی و نقصان در اجتماع بهعلّت ستمگری و تجاوز، چنانکه دلايل آن را یاد کردیم، از واقعیات اجتنابناپذیر است و فرجام ناسازگار آن به دولتها بازمیگردد، و نباید گمان کرد که ستمگری چنانکه مشهور است تنها عبارت است از گرفتن ثروت یا ملکی از دست مالک آن بدون عوض و سبب؛ بلکه ستمگری مفهومی کلیتر از این دارد و هر کس ثروت یا ملک دیگری را از چنگ او برباید، یا او را به بیگاری گیرد، یا به ناحق از وی چیزی بخواهد یا او را به ادای تکلیف و حقی مجبور کند، که شرع آن را واجب نکرده، چنین کسی ستمگر است.
بنابراین خراجستانانی که به ناحق خراج (مالیات) میگیرند و آنان که بهعنوان خراج به غارت رعیت میپردازند و کسانیکه مردم را از حقوقشان بازمیدارند و کلیهی غاصبان املاک به هر شیوهای که باشد، همهی اینها ستمگراناند و فرجام بد همهی آنها به دولت بازمیگردد؛ زیرا اجتماع و عمران، که بهمنزلهی مادهی دولت بهشمار میرود، ویران میگردد؛ چه آرزوها از مردم آن رخت برمیبندد.
باید دانست که مقصود شارع از تحریم ستمگری همین حکمت و فلسفه است چون از ستم، اجتماع به تباهی و ویرانی دچار میشود، و ویرانی و تباهی انقراض نوع بشر را اعلام میدارد. و این حکمت عمومی را شرع در همهی مقاصد ضروری پنجگانه در نظر گرفته است که عبارتاند از: حفظ دین و جان و خرد و نسل و مال.
چون ستمگری چنانکه دیدید، نابودی نوع بشر را اعلام میکند؛ زیرا سرانجام آن ویرانی اجتماع است، به همین سبب حکمت و فلسفهی این منع دربارهی ستم موجود است چنانکه تحریم آن مهم و دلایل آن در قرآن و سنّت به حدی است که ضبط و حصر آنها ممکن نیست.
#استبداد #اقتصاد #آزادی_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی #مالیات #چپاول
#مالکیت #آزادی_فردی #خودکامگی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
چون پادشاه این سخنان را شنید به کشور خود نگریست و دیهها و املاک را از چاکرانِ درگاه خود بازگرفت و آنها را به صاحبان اصلی آنها بازگردانید و آنها را به همان شیوههای پیشین برانگیخت، مردم بار دیگر به کار آبادانی آغاز کردند، و ناتوانان، نیرومند شدند؛ از اینرو، کشور آباد شد و در شهرها فراوانی نعمت پدید آمد و خراجستانان ثروت فراوانی از مردم گرد آوردند و سپاهیان نیرومند شدند و دشمنان ریشهکن گردیدند و مرزها آکنده (از مردان نیرومند) شد. و پادشاه به تن خود به امور کشور عنایت کرد؛ بدانسان که در روزگار فرمانروایی او مردم نیکوحال شدند و در کشورش نظم برقرار شد.
از این حکایت باید دریافت که ستمگری ویرانکنندهی آبادانی و اجتماع است، و نتایج ویرانی اجتماع و آبادانی که عبارت از تباهی و تزلزل و سقوط است، به دولت بازمیگردد. و نباید از اینکه گاهی دیده میشود در برخی از شهرستانهایِ بزرگِ متعلقِ به یک دولت، تجاوز وجود دارد، ولی در عین حال ویرانی هم به آن راه نیافته است، تردید به خود راه داد و گمان کرد اصلی که ما آن را یاد کردیم منطقی نیست.
بلکه باید دانست که این وضع معلول تناسب میان تجاوز و کیفیات و احوال مردم آن شهرستان است؛ زیرا از اینرو که آن شهرستان بزرگ است و آبادانی فراوان دارد و وضع عمران و آبادی و بهبود احوال مردم آن به حدی پهناور و فراوان است که به شمار در نمیآید، این است که نقصان و خرابی ناشی از تجاوز و ستمگری نسبت به توسعه آبادانی آن اندک بهنظر میآید؛ زیرا خرابی و نقصان همیشه بهتدریج روی میدهد و هرگاه بهعلّت فراوانی نعمت و پهناوری و گونهگون بودن، و فزونی مشاغل و کارها در یک شهرستان نقصان در آن نهان و ناپدید باشد و به نظر نیاید، بیشک آثار آن رفتهرفته پس از دیر زمانی نمودار خواهد شد و گاهی هم ممکن است آن دولت متجاوز و ستمگر پیش از ویرانی شهرستانها واژگون شود و دولت دیگری روی کار آید و به ترميم خرابکاریها بپردازد و درصدد اصلاح برآید و نقصانهای نهان و نامریی را از میان ببرد، چنانکه به هیچرو خرابی و نقصان احساس نشود. ولی چنین وضعی به ندرت روی میدهد.
مقصود این است که پدید آمدن ویرانی و نقصان در اجتماع بهعلّت ستمگری و تجاوز، چنانکه دلايل آن را یاد کردیم، از واقعیات اجتنابناپذیر است و فرجام ناسازگار آن به دولتها بازمیگردد، و نباید گمان کرد که ستمگری چنانکه مشهور است تنها عبارت است از گرفتن ثروت یا ملکی از دست مالک آن بدون عوض و سبب؛ بلکه ستمگری مفهومی کلیتر از این دارد و هر کس ثروت یا ملک دیگری را از چنگ او برباید، یا او را به بیگاری گیرد، یا به ناحق از وی چیزی بخواهد یا او را به ادای تکلیف و حقی مجبور کند، که شرع آن را واجب نکرده، چنین کسی ستمگر است.
بنابراین خراجستانانی که به ناحق خراج (مالیات) میگیرند و آنان که بهعنوان خراج به غارت رعیت میپردازند و کسانیکه مردم را از حقوقشان بازمیدارند و کلیهی غاصبان املاک به هر شیوهای که باشد، همهی اینها ستمگراناند و فرجام بد همهی آنها به دولت بازمیگردد؛ زیرا اجتماع و عمران، که بهمنزلهی مادهی دولت بهشمار میرود، ویران میگردد؛ چه آرزوها از مردم آن رخت برمیبندد.
باید دانست که مقصود شارع از تحریم ستمگری همین حکمت و فلسفه است چون از ستم، اجتماع به تباهی و ویرانی دچار میشود، و ویرانی و تباهی انقراض نوع بشر را اعلام میدارد. و این حکمت عمومی را شرع در همهی مقاصد ضروری پنجگانه در نظر گرفته است که عبارتاند از: حفظ دین و جان و خرد و نسل و مال.
چون ستمگری چنانکه دیدید، نابودی نوع بشر را اعلام میکند؛ زیرا سرانجام آن ویرانی اجتماع است، به همین سبب حکمت و فلسفهی این منع دربارهی ستم موجود است چنانکه تحریم آن مهم و دلایل آن در قرآن و سنّت به حدی است که ضبط و حصر آنها ممکن نیست.
#استبداد #اقتصاد #آزادی_اقتصادی
#مالکیت_خصوصی #مالیات #چپاول
#مالکیت #آزادی_فردی #خودکامگی
➣ @Notes_On_Liberty
یکی روز شاه جهان سوی کوه
گذر کرد، با چند کس همگروه
پدید آمد از دور چیزی دراز
سیهرنگ و تیرهتن و تیزتاز
دوچشم از بر سر چو دو چشمه خون
ز دود دهانش جهان تیرهگون
نگه کرد هوشنگ باهوش و سنگ
گرفتش یکی سنگ و شد تیزچنگ
به زورِ کیانی رهانید دست
جهانسوز مار از جهانجوی جست
برآمد به سنگ گران، سنگ خُرد؛
همان و همین سنگ بشکست گُرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ
دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ،
نشد مار کشته ولیکن ز راز
ازین طبع سنگ، آتش آمد فراز
جهاندار پیش جهانآفرین،
نیایش همیکرد و خواند آفرین
که او را فروغی چنین هدیه داد
همین آتش آنگاه قبله نهاد
بگفتا فروغیست این ایزدی
پرستید باید اگر بِخردی
شب آمد برافروخت آتش چو کوه
همان شاه در گرد او با گروه
یکی جشن کرد آن شب و باده خَورد
«سَده» نامِ آن جشن فرخنده کرد
ز هوشنگ ماند این سَده یادگار
بسی باد چون او دگر شهریار
❈ جشن سَده، جشن پیدایش آتش، فروغی اهورایی، بر ایرانیان شاد باد.
➣ @Notes_On_Liberty
گذر کرد، با چند کس همگروه
پدید آمد از دور چیزی دراز
سیهرنگ و تیرهتن و تیزتاز
دوچشم از بر سر چو دو چشمه خون
ز دود دهانش جهان تیرهگون
نگه کرد هوشنگ باهوش و سنگ
گرفتش یکی سنگ و شد تیزچنگ
به زورِ کیانی رهانید دست
جهانسوز مار از جهانجوی جست
برآمد به سنگ گران، سنگ خُرد؛
همان و همین سنگ بشکست گُرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ
دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ،
نشد مار کشته ولیکن ز راز
ازین طبع سنگ، آتش آمد فراز
جهاندار پیش جهانآفرین،
نیایش همیکرد و خواند آفرین
که او را فروغی چنین هدیه داد
همین آتش آنگاه قبله نهاد
بگفتا فروغیست این ایزدی
پرستید باید اگر بِخردی
شب آمد برافروخت آتش چو کوه
همان شاه در گرد او با گروه
یکی جشن کرد آن شب و باده خَورد
«سَده» نامِ آن جشن فرخنده کرد
ز هوشنگ ماند این سَده یادگار
بسی باد چون او دگر شهریار
❈ جشن سَده، جشن پیدایش آتش، فروغی اهورایی، بر ایرانیان شاد باد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 سوسیالیستها آرزو دارند نقش خدا را بازی کنند! | ✍🏻 فردریک باستیا
➣ @Notes_On_Liberty
سوسیالیستها به مردم بهعنوان مواد خامی که به صورت ترکیبات اجتماعی شکل داده میشوند، مینگرند. این مسئله بهقدری صحیح است که اگر بهحسب اتفاق سوسیالیستها شکّی در موفقیت این ترکیبات داشته باشند، خواهند خواست که بخش کوچکی از مردم برای آزمایش بر روی آنها کنار گذاشته شوند. عقيدهی محبوب «همهی سیستمها را امتحان کنید» مشهور است. حتی یک رهبر سوسیالیست شناختهشده هم بود که از مجلس موسسان [فرانسه] درخواست کرده بود تا ناحيهی کوچکی را با همهی ساکنانش به او دهند تا آزمایشهای خود را بر آنان انجام دهد.
به روش مشابهِ یک مخترع که پیش از آنکه ماشین کاملی را بسازد مدلی تهیه میکند، شیمیدان مقداری مواد شیمیایی، کشاورز مقداری دانه و زمین را برای آزمایش یک عقیده استفاده میکنند. اما چه تفاوتی اینجا میان باغبان و درختانش، مخترع و ماشینش، شیمیدان و عناصرش، کشاورز و دانههایش وجود دارد؟ سوسیالیست با صداقت تمام میانگارد که همین تفاوت میان او و انسانها نیز موجود است!
تعجبی ندارد که نویسندگان قرن نوزدهم به جامعه همچون یک مخلوقِ مصنوعیِ ساختِ نبوغِ قانونگذار مینگریستند. این عقیده که محصول تعلیمات کلاسیک بود، تمامی روشنفکران و نویسندگان مشهور کشور ما را تحت تصرف در آورده بود. برای این روشنفکران و نویسندگان رابطهی میان مردم و قانونگذار همچون رابطهی میان خاک و کوزهگر بهنظر میآمد.
بهعلاوه حتی آنجا که آنها به شناخت اصل عمل، و اصل قوهی درک ذهن انسان، نزد خودشان رضایت دادهاند، این دو موهبت الهی را هدایایی مهلک پنداشتهاند. آنها چنین تصور میکردند که مردم تحت تأثیر این دو موهبت، به صورت مهلکی تمایل به تباهی خود مییابند. آنها تصور میکنند که اگر قانونگذاران مردم را برای پیروی از فطرتشان آزاد گذارند، آنها بهجای مذهب به الحاد، به جای دانایی به غفلت، و به جای تولید و تبادل به فقر خواهند رسید.
#سوسیالیسم #استبداد_سوسیالیستی
#قانونگذاری #آزادی #آزادی_فردی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
سوسیالیستها به مردم بهعنوان مواد خامی که به صورت ترکیبات اجتماعی شکل داده میشوند، مینگرند. این مسئله بهقدری صحیح است که اگر بهحسب اتفاق سوسیالیستها شکّی در موفقیت این ترکیبات داشته باشند، خواهند خواست که بخش کوچکی از مردم برای آزمایش بر روی آنها کنار گذاشته شوند. عقيدهی محبوب «همهی سیستمها را امتحان کنید» مشهور است. حتی یک رهبر سوسیالیست شناختهشده هم بود که از مجلس موسسان [فرانسه] درخواست کرده بود تا ناحيهی کوچکی را با همهی ساکنانش به او دهند تا آزمایشهای خود را بر آنان انجام دهد.
به روش مشابهِ یک مخترع که پیش از آنکه ماشین کاملی را بسازد مدلی تهیه میکند، شیمیدان مقداری مواد شیمیایی، کشاورز مقداری دانه و زمین را برای آزمایش یک عقیده استفاده میکنند. اما چه تفاوتی اینجا میان باغبان و درختانش، مخترع و ماشینش، شیمیدان و عناصرش، کشاورز و دانههایش وجود دارد؟ سوسیالیست با صداقت تمام میانگارد که همین تفاوت میان او و انسانها نیز موجود است!
تعجبی ندارد که نویسندگان قرن نوزدهم به جامعه همچون یک مخلوقِ مصنوعیِ ساختِ نبوغِ قانونگذار مینگریستند. این عقیده که محصول تعلیمات کلاسیک بود، تمامی روشنفکران و نویسندگان مشهور کشور ما را تحت تصرف در آورده بود. برای این روشنفکران و نویسندگان رابطهی میان مردم و قانونگذار همچون رابطهی میان خاک و کوزهگر بهنظر میآمد.
بهعلاوه حتی آنجا که آنها به شناخت اصل عمل، و اصل قوهی درک ذهن انسان، نزد خودشان رضایت دادهاند، این دو موهبت الهی را هدایایی مهلک پنداشتهاند. آنها چنین تصور میکردند که مردم تحت تأثیر این دو موهبت، به صورت مهلکی تمایل به تباهی خود مییابند. آنها تصور میکنند که اگر قانونگذاران مردم را برای پیروی از فطرتشان آزاد گذارند، آنها بهجای مذهب به الحاد، به جای دانایی به غفلت، و به جای تولید و تبادل به فقر خواهند رسید.
#سوسیالیسم #استبداد_سوسیالیستی
#قانونگذاری #آزادی #آزادی_فردی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 اصل (اساس) حکومت استبدادی | ✍🏻 مونتسکیو
➣ @Notes_On_Liberty
❃ شرافت، اصل (اساس) حکومت استبدادی نیست:
شرافت (افتخار) از اصل حکومت استبدادی به دور است؛ ذیل چنین حکومتی، افرادِ نوع بشر همگی در یک سطح هستند، هیچ شخصی نمیتواند خود را بر دیگران برتر بداند؛ مردم همه مانندِ هم، برده هستند، آنها به هیچروی نمیتوانند خودشان را نسبت به دیگر برتری بدهند.
وانگهی، با توجه به اینکه شرافت، قوانین و قواعد خود را دارد، در نتیجه گردن نهادن به بندگی را نمیپذیرد؛ و با توجه به اینکه شرافت تا حد زیاد به تمایلات خود فرد بستگی دارد، و نه به شخص دیگری؛ آن را تنها در کشورهایی که قانون اساسی در آنها استواری یافته باشد، و جاییکه بهوسیلهی قوانین ثابت اداره میشود، میتوان یافت.
استبداد چگونه میتواند با افتخار کنار بیاید؟ یکی به این میبالد که زندگی را به هیچ گرفته، دیگری [استبداد]، بر بنیان قدرتی است که میتواند زندگی دیگران را از آنان بگیرد. وانگهی، آیا شرافت میتواند استبداد را تاب بیاورد؟ اولی قوانین استوار خویش، و گرایشهای فکری (تمایلات) خاص خود را دارد، ولی دیگری بدون هیچ قانونی اداره میشود، و تمایلات آن دیگران را به نابودی میکشاند.
بنابراین، شرافت، در حکومتهای مستبدانه چیز ناشناختهای است، برخی از آنها، حتی یک واژهی مناسب برای بیان آن ندارند. شرافت یک اصل غالب در پادشاهیهاست؛ افتخار در اینجا به کل ساختار سیاسی زندگی میبخشد، به قوانین، و حتی به خود فضیلتها.
❃ اصل حکومت استبدادی:
همانطور که تقوا در یک جمهوری، و شرافت (افتخار) در یک پادشاهی ضروری است، ترس هم در یک حکومت استبدادی ضروری است: با توجه به اینکه، در چنین حکومتی مجالی برای تقوا وجود ندارد، و شرافت نیز بینهایت خطرناک خواهد بود.
در اینجا قدرت بیکران شهریار به کسانی محول میشود که او از به امانت سپردن دولت به آنان آرامش خاطر دارد. افرادی که قادرند ارزشی برای خود قائل شوند، احتمال دارد که اغتشاشاتی برپا کنند؛ بنابراین ترس باید روحیهی آنان را به افسردگی بکشاند و از ارزش بیاندازد، و حتی کوچکترین حس جاهطلبی آنان را سرکوب کند.
یک حکومت میانهرو، هرگاه که بخواهد، میتواند بدون کمترین ترس، از سختگیری خود بکاهد، زیرا قانون، و قدرت داخلیِ چنین حکومتی، آن را همراهی و پشتیبانی میکند. ولی [در یک حکومت استبدادی] هنگامیکه مستبد، یک لحظه دستش را برای تنبیه بالا نبرد، و اگر نتواند آنان را که مقامهای اولیه را گرفتهاند، مستقیماً زیر فرمان خود قرار دهد، همهچیز نابود میشود؛ زیرا اگر ترس، که اصل حکومت استبدادی است، از بین برود، مردم بدون قیم و سرپرست رها خواهند شد.
#استبداد #خودکامگی #شرافت #ترس
#افتخار #پادشاهی #اصول_حکومت
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ شرافت، اصل (اساس) حکومت استبدادی نیست:
شرافت (افتخار) از اصل حکومت استبدادی به دور است؛ ذیل چنین حکومتی، افرادِ نوع بشر همگی در یک سطح هستند، هیچ شخصی نمیتواند خود را بر دیگران برتر بداند؛ مردم همه مانندِ هم، برده هستند، آنها به هیچروی نمیتوانند خودشان را نسبت به دیگر برتری بدهند.
وانگهی، با توجه به اینکه شرافت، قوانین و قواعد خود را دارد، در نتیجه گردن نهادن به بندگی را نمیپذیرد؛ و با توجه به اینکه شرافت تا حد زیاد به تمایلات خود فرد بستگی دارد، و نه به شخص دیگری؛ آن را تنها در کشورهایی که قانون اساسی در آنها استواری یافته باشد، و جاییکه بهوسیلهی قوانین ثابت اداره میشود، میتوان یافت.
استبداد چگونه میتواند با افتخار کنار بیاید؟ یکی به این میبالد که زندگی را به هیچ گرفته، دیگری [استبداد]، بر بنیان قدرتی است که میتواند زندگی دیگران را از آنان بگیرد. وانگهی، آیا شرافت میتواند استبداد را تاب بیاورد؟ اولی قوانین استوار خویش، و گرایشهای فکری (تمایلات) خاص خود را دارد، ولی دیگری بدون هیچ قانونی اداره میشود، و تمایلات آن دیگران را به نابودی میکشاند.
بنابراین، شرافت، در حکومتهای مستبدانه چیز ناشناختهای است، برخی از آنها، حتی یک واژهی مناسب برای بیان آن ندارند. شرافت یک اصل غالب در پادشاهیهاست؛ افتخار در اینجا به کل ساختار سیاسی زندگی میبخشد، به قوانین، و حتی به خود فضیلتها.
❃ اصل حکومت استبدادی:
همانطور که تقوا در یک جمهوری، و شرافت (افتخار) در یک پادشاهی ضروری است، ترس هم در یک حکومت استبدادی ضروری است: با توجه به اینکه، در چنین حکومتی مجالی برای تقوا وجود ندارد، و شرافت نیز بینهایت خطرناک خواهد بود.
در اینجا قدرت بیکران شهریار به کسانی محول میشود که او از به امانت سپردن دولت به آنان آرامش خاطر دارد. افرادی که قادرند ارزشی برای خود قائل شوند، احتمال دارد که اغتشاشاتی برپا کنند؛ بنابراین ترس باید روحیهی آنان را به افسردگی بکشاند و از ارزش بیاندازد، و حتی کوچکترین حس جاهطلبی آنان را سرکوب کند.
یک حکومت میانهرو، هرگاه که بخواهد، میتواند بدون کمترین ترس، از سختگیری خود بکاهد، زیرا قانون، و قدرت داخلیِ چنین حکومتی، آن را همراهی و پشتیبانی میکند. ولی [در یک حکومت استبدادی] هنگامیکه مستبد، یک لحظه دستش را برای تنبیه بالا نبرد، و اگر نتواند آنان را که مقامهای اولیه را گرفتهاند، مستقیماً زیر فرمان خود قرار دهد، همهچیز نابود میشود؛ زیرا اگر ترس، که اصل حکومت استبدادی است، از بین برود، مردم بدون قیم و سرپرست رها خواهند شد.
#استبداد #خودکامگی #شرافت #ترس
#افتخار #پادشاهی #اصول_حکومت
➣ @Notes_On_Liberty
📃 سخنی دربارهی ایرانشهری (۱) | ✍🏻 دکتر موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
از نظر من نهتنها هیچ تضادی میان نظریهی ایرانشهری و آزادیخواهی (لیبرالیسم) نیست، بلکه برای دستیافتن به آزادی واقعی در کشور ما ایران تکیه بر این نظریه اجتنابناپذیر است. سوءتفاهمی که برای برخی در این خصوص ایجاد شده ناشی از کمتوجهی آنان به مبانی فلسفی فردگرایی، از یکسو، و نظریهی ایرانشهری، از سوی دیگر، است. برای روشنشدن موضوع توضیحات زیر را لازم میدانم:
انسان موجودی اجتماعی است و تصور انسان خارج از جامعه در واقع امری ممتنع و بهلحاظ منطقی مهمل است. فردگرایی متفکرانی مانند میزس و هایک در واقع نظریهای برای توضیح چگونگی زندگی اجتماعی انسانها یا زندگی انسانها در جامعه است. جامعه مجموعه روابط میان افراد است که بهصورت شبکهی گسترده و پیچیدهای، زندگیِ توأمان افراد با سلایق و دیدگاههای متفاوت را امکانپذیر میکند. درست است که جامعهی مستقل از افراد وجود ندارد، اما این سخن بهمعنای نفی هویت یا واقعیت جامعه نیست. البته جامعه ارادهای از آنِ خود ندارد و در نهایت افراد هستند که اراده میکنند و تصمیم میگیرند اما هیچ فردی بیرون از جامعه و تعینات آن وجود ندارد. من اگر میتوانم با شما حرف بزنم و ارتباط برقرار کنم به خاطر این است که همگی به فارسی تکلّم میکنیم و ایرانی هستیم. زبان یکی از مهمترین تعینات اجتماعی و هویتبخش افراد است. هیچ زبانی بدون جامعه و تحولات پیشین آن وجود ندارد و هیچ فردی بدون زبان و فرهنگی که به آن تعلّق دارد قابل تصور نیست. و اما ملّت یا کشور که مفاهیمی برآمده از تحولات دنیای مدرن در سه قرن اخیر است، عبارت است از جامعهای که یک واحد سیاسی مستقلی را تشکیل میدهد. سخن گفتن از منافع ملّی مغالطه نیست، این مفهوم دارای همان شأنی است که منافع عمومی یا جمعی. وقتی آدام اسمیت در کتاب ثروت ملل از همسویی منافع فردی و جمعی در نظام بازار آزاد حرف میزد منظورش همان تأمین منافع ملّی بود. به عقیدهی وی اگر تجارت در داخل ملّتها یا کشورها و نیز مابین آنها آزاد باشد منافع ملّی همه کشورها تأمین میشود. میزس و هایک هم حرفی جز این نمیزنند. برخی افراد ظاهراً توجه ندارند، که هیچکدام از این بزرگان لیبرالیسم اعتقادی به آنارشیسم ندارند و مانند همهی لیبرالهای کلاسیک معتقد به ضرورت وجود دولت هستند؛ گرچه دولت را شر ضروری میدانند و، از اینرو، دولت حداقلی را توصیه میکنند. در میان بزرگان مکتب اتریشی برخی متفکران آنارشیست مانند روتبارد یا هوپ هم وجود دارند، اما اینها نمایندگان بخشی از جریان اتریشیاند نه همهی آن. برای روشنشدن بحث بهتر است دوستان افکار اینها را از میزس و هایک تفکیک کنند و همه را درهم نیامیزند. میزس نه تنها از ملّت و ملّیّت بلکه از ناسیونالیسم لیبرال یا صلحآمیز هم حرف میزند. (مراجعه کنید به کتاب میزس تحت عنوان Nation, State and Economy از انتشارات موسسه میزس.)
اما در خصوص مفهوم پراگزولوژی برخی دچار سوءتفاهم شگفتآوری هستند و ظاهراً تصور میکنند همهی عالم و آدم را با این رویکرد میتوان توضیح داد؛ در حالیکه خود میزس به هیچوجه چنین ادعایی ندارد. پراگزولوژی بهرغم اهمیت بسیار زیادی که دارد، بهویژه برای توصیف کارکرد بازار و مبانی علم اقتصاد، قادر به بیان همهی وجوه زندگی انسان و تاریخ انسانی نیست؛ چراکه کنش انسانها همیشه و الزاماً در چارچوب تعینات خاص تاریخی صورت میگیرد. فهم رویدادهای تاریخی بدون توجه به این تعینات ناممکن است. میزس دو کتاب مهم در بارهی وقایع منتهی به دو جنگ جهانی در سدهی بیستم نوشته یکی کتابی که در بالا اشاره کردم و دیگری کتاب دولت قادر مطلق (Omnipotent Government) که در آن به ظهور دولتهای توتالیتر و جنگ دوم جهانی میپردازد. در این دو کتاب او نشان میدهد که کدام پیشینهی تاریخی و تحولات فکری و ایدئولوژیک در آلمان به فجایع انسانی و جنگ انجامید.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
از نظر من نهتنها هیچ تضادی میان نظریهی ایرانشهری و آزادیخواهی (لیبرالیسم) نیست، بلکه برای دستیافتن به آزادی واقعی در کشور ما ایران تکیه بر این نظریه اجتنابناپذیر است. سوءتفاهمی که برای برخی در این خصوص ایجاد شده ناشی از کمتوجهی آنان به مبانی فلسفی فردگرایی، از یکسو، و نظریهی ایرانشهری، از سوی دیگر، است. برای روشنشدن موضوع توضیحات زیر را لازم میدانم:
انسان موجودی اجتماعی است و تصور انسان خارج از جامعه در واقع امری ممتنع و بهلحاظ منطقی مهمل است. فردگرایی متفکرانی مانند میزس و هایک در واقع نظریهای برای توضیح چگونگی زندگی اجتماعی انسانها یا زندگی انسانها در جامعه است. جامعه مجموعه روابط میان افراد است که بهصورت شبکهی گسترده و پیچیدهای، زندگیِ توأمان افراد با سلایق و دیدگاههای متفاوت را امکانپذیر میکند. درست است که جامعهی مستقل از افراد وجود ندارد، اما این سخن بهمعنای نفی هویت یا واقعیت جامعه نیست. البته جامعه ارادهای از آنِ خود ندارد و در نهایت افراد هستند که اراده میکنند و تصمیم میگیرند اما هیچ فردی بیرون از جامعه و تعینات آن وجود ندارد. من اگر میتوانم با شما حرف بزنم و ارتباط برقرار کنم به خاطر این است که همگی به فارسی تکلّم میکنیم و ایرانی هستیم. زبان یکی از مهمترین تعینات اجتماعی و هویتبخش افراد است. هیچ زبانی بدون جامعه و تحولات پیشین آن وجود ندارد و هیچ فردی بدون زبان و فرهنگی که به آن تعلّق دارد قابل تصور نیست. و اما ملّت یا کشور که مفاهیمی برآمده از تحولات دنیای مدرن در سه قرن اخیر است، عبارت است از جامعهای که یک واحد سیاسی مستقلی را تشکیل میدهد. سخن گفتن از منافع ملّی مغالطه نیست، این مفهوم دارای همان شأنی است که منافع عمومی یا جمعی. وقتی آدام اسمیت در کتاب ثروت ملل از همسویی منافع فردی و جمعی در نظام بازار آزاد حرف میزد منظورش همان تأمین منافع ملّی بود. به عقیدهی وی اگر تجارت در داخل ملّتها یا کشورها و نیز مابین آنها آزاد باشد منافع ملّی همه کشورها تأمین میشود. میزس و هایک هم حرفی جز این نمیزنند. برخی افراد ظاهراً توجه ندارند، که هیچکدام از این بزرگان لیبرالیسم اعتقادی به آنارشیسم ندارند و مانند همهی لیبرالهای کلاسیک معتقد به ضرورت وجود دولت هستند؛ گرچه دولت را شر ضروری میدانند و، از اینرو، دولت حداقلی را توصیه میکنند. در میان بزرگان مکتب اتریشی برخی متفکران آنارشیست مانند روتبارد یا هوپ هم وجود دارند، اما اینها نمایندگان بخشی از جریان اتریشیاند نه همهی آن. برای روشنشدن بحث بهتر است دوستان افکار اینها را از میزس و هایک تفکیک کنند و همه را درهم نیامیزند. میزس نه تنها از ملّت و ملّیّت بلکه از ناسیونالیسم لیبرال یا صلحآمیز هم حرف میزند. (مراجعه کنید به کتاب میزس تحت عنوان Nation, State and Economy از انتشارات موسسه میزس.)
اما در خصوص مفهوم پراگزولوژی برخی دچار سوءتفاهم شگفتآوری هستند و ظاهراً تصور میکنند همهی عالم و آدم را با این رویکرد میتوان توضیح داد؛ در حالیکه خود میزس به هیچوجه چنین ادعایی ندارد. پراگزولوژی بهرغم اهمیت بسیار زیادی که دارد، بهویژه برای توصیف کارکرد بازار و مبانی علم اقتصاد، قادر به بیان همهی وجوه زندگی انسان و تاریخ انسانی نیست؛ چراکه کنش انسانها همیشه و الزاماً در چارچوب تعینات خاص تاریخی صورت میگیرد. فهم رویدادهای تاریخی بدون توجه به این تعینات ناممکن است. میزس دو کتاب مهم در بارهی وقایع منتهی به دو جنگ جهانی در سدهی بیستم نوشته یکی کتابی که در بالا اشاره کردم و دیگری کتاب دولت قادر مطلق (Omnipotent Government) که در آن به ظهور دولتهای توتالیتر و جنگ دوم جهانی میپردازد. در این دو کتاب او نشان میدهد که کدام پیشینهی تاریخی و تحولات فکری و ایدئولوژیک در آلمان به فجایع انسانی و جنگ انجامید.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 سخنی دربارهی ایرانشهری (۲) | ✍🏻 دکتر موسی غنینژاد
➣ @Notes_On_Liberty
نظریهی تحوّل فرهنگی و نظم خودجوش هایک رویکردی کاملاً متفاوت و مستقل از رویکرد پراگزوئولوژیک دارد. ما هم برای درک آنچه بر سرمان آمده باید پیشینه تاریخی و تحولات فکری صورت گرفته در جامعه ایران را بشناسیم. پروژهی بزرگ و بیبدیل دکتر طباطبایی، گامی اساسی و ضروری در این جهت است. سخن گفتن از کنش در خلاء تاریخی و فرهنگی بیمعنا است. ما باید ابتدا بفهمیم که از نظر تاریخی و فرهنگی در کجا ایستادهایم. نظریهی ایرانشهری تلاشی دورانساز در این مسیر است. باید آن را قدر دانست و به پیشبرد آن کمک کرد. نظریهی ایرانشهری ربطی به ناسیونالیسم، که ایدئولوژی وارداتی از غرب مانند سایر ایدئولوژیها است، ندارد. این نظریه با تکیه بر سنّتهای دیرین ایرانیان، که مدتها است به افول گراییده و عرصه را به سیطرهی ایدئولوژیهای وارداتی عمدتاً چپگرایانه وانهاده، میخواهد طرحی نو دراندازد و تعریفی جدیدی از ملّیّت ایرانی به دست دهد.
نظریهی ایرانشهری همانند نظریهی تحولی هایک تضادی با پراگزئولوژی یا حق مالکیت فردی ندارد و اتفاقاً با تکیه بر این نظریه است که میتوانیم خود را از سیطرهی توهمات ایدئولوژیک رها کنیم و راه را برای رسیدن به آزادیهای واقعی هموار سازیم. اگر امروزه میبینیم که به نام اسلام و تفاسیر خاصی از آن آزادیهای اقتصادی و سیاسی سرکوب میشود و حقوق مالکیت خصوصی که از مسلمات شرع اسلام است نادیده گرفته میشود علّتی به جز سیطرهی ایدئولوژیهای وارداتی در فضای آشفته تصلّب فکری و فراموشی سنّتهای اصیل ندارد. «خرد» و «داد» که دو پایهی اصلی اندیشه ایرانشهری است امروزه جای خود را به مصلحتاندیشی(پراگماتیسم) کوتاهبینانه و گداپروری داده است. در این شورهزار فکری که بر کشور حاکم شده نهال آزادی و حقوق فردی باری نخواهد داد، باید طرحی نو در انداخت تا با شستن این شورهزار با اندیشهی ایرانشهری خاکی ثمربخش چهره نماید. واضح است که این سخن به معنی نفی اندیشههای اصیل و علمی غربیان نیست بلکه همچنان که دکتر طباطبایی موکداً میگوید به معنی اجتهاد در آنها است نه تقلید کورکورانه که منجر به فاجعهی کنونی شده است.
حق مالکیت فردی (شخصی) و آزادیهای منبعث از آن، که موجب شکوفایی جوامع غربی شده است، محصول ذیقیمت اندیشهی متفکران مدرن غربی و غور آنها در سنّتها و ایجاد تحول در این سنّتها است. جامعهی ایرانی بدون استقرار بخشیدن به این ارزشها و نهادهای مدرن به شکوفایی نخواهد رسید، اما این کار با تقلید کورکورانه و بدون توجه به الزامات سنّتهای اصیل ایرانی امکانپذیر نخواهد بود. ارزشها و نهادهای مدرن را نمیتوان مانند تکنولوژی وارد کرد و مورد بهرهبرداری قرار داد. نتیجهی چنین کاری گرفتاری به معضلی میشود که ما در حال حاضر با آن روبهرو هستیم. به ظاهر همهی نهادهای مدرن اقتصادی سیاسی را داریم اما هیچکدام کارکرد واقعی خود را ندارند. همهی اینها به ابزاری در دست یک ایدئولوژی چپگرایانه عقبماندهی اقتصادی سیاسی تبدیل شده است که به هیچ صراطی مستقیم نیست. به نظر من نظریهی ایرانشهری در پی رها ساختن ایرانیان از سلطهی ایدوئولوژیهای وارداتی عقبمانده و مخرب و به انجام رساندن یک ماموریت مهم و تاریخی است: اجتهاد در اندیشهی مدرن غربی با تکیه بر اندیشهی ایرانشهری به منظور فراهم ساختن تمهیدات فکری لازم برای رسیدن به جامعهای آزاد و شکوفا است.
در پایان لازم میدانم این نکته را متذکر شوم که فهم اندیشههای دکتر طباطبایی مستلزم داشتن حداقلهایی از دانش فلسفی و نیز مأنوس شدن با نثر خاص وی است. با صِرف تورق در آثار وی هیچ چیز از اندیشههای اصیل و پیچیدهی او دستگیر هیچ خوانندهای نخواهد شد. فهم اندیشههای طباطبایی مانند هر متفکر جدی دیگری از طریق گفتوگوهای تلگرامی ناممکن است. آنچه من در خصوص نظریهی ایرانشهری گفتم صرفاً برداشتهای شخصی من است و الزاماً و دقیقاً ممکن است منطبق با تفکرات طباطبایی نباشد.
#ایران #ایرانشهر #ایرانشهری #آزادی
#اندیشهی_آزادی #مالکیت_خصوصی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
نظریهی تحوّل فرهنگی و نظم خودجوش هایک رویکردی کاملاً متفاوت و مستقل از رویکرد پراگزوئولوژیک دارد. ما هم برای درک آنچه بر سرمان آمده باید پیشینه تاریخی و تحولات فکری صورت گرفته در جامعه ایران را بشناسیم. پروژهی بزرگ و بیبدیل دکتر طباطبایی، گامی اساسی و ضروری در این جهت است. سخن گفتن از کنش در خلاء تاریخی و فرهنگی بیمعنا است. ما باید ابتدا بفهمیم که از نظر تاریخی و فرهنگی در کجا ایستادهایم. نظریهی ایرانشهری تلاشی دورانساز در این مسیر است. باید آن را قدر دانست و به پیشبرد آن کمک کرد. نظریهی ایرانشهری ربطی به ناسیونالیسم، که ایدئولوژی وارداتی از غرب مانند سایر ایدئولوژیها است، ندارد. این نظریه با تکیه بر سنّتهای دیرین ایرانیان، که مدتها است به افول گراییده و عرصه را به سیطرهی ایدئولوژیهای وارداتی عمدتاً چپگرایانه وانهاده، میخواهد طرحی نو دراندازد و تعریفی جدیدی از ملّیّت ایرانی به دست دهد.
نظریهی ایرانشهری همانند نظریهی تحولی هایک تضادی با پراگزئولوژی یا حق مالکیت فردی ندارد و اتفاقاً با تکیه بر این نظریه است که میتوانیم خود را از سیطرهی توهمات ایدئولوژیک رها کنیم و راه را برای رسیدن به آزادیهای واقعی هموار سازیم. اگر امروزه میبینیم که به نام اسلام و تفاسیر خاصی از آن آزادیهای اقتصادی و سیاسی سرکوب میشود و حقوق مالکیت خصوصی که از مسلمات شرع اسلام است نادیده گرفته میشود علّتی به جز سیطرهی ایدئولوژیهای وارداتی در فضای آشفته تصلّب فکری و فراموشی سنّتهای اصیل ندارد. «خرد» و «داد» که دو پایهی اصلی اندیشه ایرانشهری است امروزه جای خود را به مصلحتاندیشی(پراگماتیسم) کوتاهبینانه و گداپروری داده است. در این شورهزار فکری که بر کشور حاکم شده نهال آزادی و حقوق فردی باری نخواهد داد، باید طرحی نو در انداخت تا با شستن این شورهزار با اندیشهی ایرانشهری خاکی ثمربخش چهره نماید. واضح است که این سخن به معنی نفی اندیشههای اصیل و علمی غربیان نیست بلکه همچنان که دکتر طباطبایی موکداً میگوید به معنی اجتهاد در آنها است نه تقلید کورکورانه که منجر به فاجعهی کنونی شده است.
حق مالکیت فردی (شخصی) و آزادیهای منبعث از آن، که موجب شکوفایی جوامع غربی شده است، محصول ذیقیمت اندیشهی متفکران مدرن غربی و غور آنها در سنّتها و ایجاد تحول در این سنّتها است. جامعهی ایرانی بدون استقرار بخشیدن به این ارزشها و نهادهای مدرن به شکوفایی نخواهد رسید، اما این کار با تقلید کورکورانه و بدون توجه به الزامات سنّتهای اصیل ایرانی امکانپذیر نخواهد بود. ارزشها و نهادهای مدرن را نمیتوان مانند تکنولوژی وارد کرد و مورد بهرهبرداری قرار داد. نتیجهی چنین کاری گرفتاری به معضلی میشود که ما در حال حاضر با آن روبهرو هستیم. به ظاهر همهی نهادهای مدرن اقتصادی سیاسی را داریم اما هیچکدام کارکرد واقعی خود را ندارند. همهی اینها به ابزاری در دست یک ایدئولوژی چپگرایانه عقبماندهی اقتصادی سیاسی تبدیل شده است که به هیچ صراطی مستقیم نیست. به نظر من نظریهی ایرانشهری در پی رها ساختن ایرانیان از سلطهی ایدوئولوژیهای وارداتی عقبمانده و مخرب و به انجام رساندن یک ماموریت مهم و تاریخی است: اجتهاد در اندیشهی مدرن غربی با تکیه بر اندیشهی ایرانشهری به منظور فراهم ساختن تمهیدات فکری لازم برای رسیدن به جامعهای آزاد و شکوفا است.
در پایان لازم میدانم این نکته را متذکر شوم که فهم اندیشههای دکتر طباطبایی مستلزم داشتن حداقلهایی از دانش فلسفی و نیز مأنوس شدن با نثر خاص وی است. با صِرف تورق در آثار وی هیچ چیز از اندیشههای اصیل و پیچیدهی او دستگیر هیچ خوانندهای نخواهد شد. فهم اندیشههای طباطبایی مانند هر متفکر جدی دیگری از طریق گفتوگوهای تلگرامی ناممکن است. آنچه من در خصوص نظریهی ایرانشهری گفتم صرفاً برداشتهای شخصی من است و الزاماً و دقیقاً ممکن است منطبق با تفکرات طباطبایی نباشد.
#ایران #ایرانشهر #ایرانشهری #آزادی
#اندیشهی_آزادی #مالکیت_خصوصی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 جامعهی آزاد و اقتصاد آزاد | ✍🏻 ایمون باتلر
➣ @Notes_On_Liberty
جامعهی آزاد به مردمش آزادی میدهد تا درست به همان شیوه که در موضوعات شخصی و اجتماعی به اراده و تصمیم خودشان عمل میکنند، در مسائل اقتصادی نیز خودشان دست به انتخاب بزنند. در جوامع آزاد مردم از طریق مبادلهی داوطلبانه ارزش ایجاد میکنند. در مبادلهی آزاد، طرفین هر دو نفع میبرند، و اگر غیر از این میبود هرگز اقدام به مبادله نمیکردند.
در چنین جامعهای افراد فقط از راه همکاری با دیگران و تأمین کالاها و خدمات مورد نیاز آنها، و گرفتن کالا و خدمات مورد نیاز خودشان از آنها میتوانند پیشرفت کنند و به خوشبختی اقتصادی برسند. چشمانداز کسب سود به کارآفرینان انگیزه میدهد و آنان را تشویق میکند تا مدام در جستوجوی این باشند که دیگران دقیقاً چه میخواهند و سپس به تأمین آن خواستهها بپردازند. قیمتهای بازار در حکم علائم راهنما هستند که اطلاعات مربوط به مازادها یا کمبودهای منابع را مخابره میکنند و به مردم پیام میدهند که چه چیزی میبایست بیشتر تولید شود و چه چیزی میبایست بیشتر نگهداری شود. به این ترتیب، زمان، مهارت، تلاش، سرمایه، و دیگر منابع به شکلی خودکار به سمت موارد و مصارفی هدایت میشوند که تقاضای فوری و فراوان برای آنها وجود دارد و از رفتن به سمت مصارفی که اهمیت کمتری دارند باز داشته میشوند. با وجود چنین سازوکار طبیعی و دقیقی، دیگر نیازی ندارد که دولت بخواهد به مردم بگوید در امور اقتصادی چه بکنند یا نکنند.
یک اقتصاد آزاد برای فعالیت خود فقط به چارچوبی از قواعد نیاز دارد؛ قواعدی که ناظر به نحوهی همکاری بین مردم بوده و از پیش مورد پذیرش مردم قرار گرفته است، که از آن جمله میتوان به قواعد مربوط به مالکیت و انتقال مال، و همچنین قواعد مربوط به قراردادها اشاره کرد که در آنها توافقات صورتگرفته بین اشخاص محترم شمرده میشوند. برای ساختن کسبوکار، و مبادلهی کالا، حفظ و احترام به نهاد مالکیت خصوصی از اهمیتی حیاتی برخوردار است، اما در عین حال، لازم است که به آزادیهای دیگر حرمت نهاده شود. اگر کنترل همهی اموال در اختیار دولت باشد، کنش سیاسی و بحث آزاد در جامعه ناممکن میشود.
#جامعهی_آزاد #اقتصاد_آزاد #آزادی
#مالکیت_خصوصی #انگیزهی_سود
#سود #آزادی_اقتصادی #لسهفر
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
جامعهی آزاد به مردمش آزادی میدهد تا درست به همان شیوه که در موضوعات شخصی و اجتماعی به اراده و تصمیم خودشان عمل میکنند، در مسائل اقتصادی نیز خودشان دست به انتخاب بزنند. در جوامع آزاد مردم از طریق مبادلهی داوطلبانه ارزش ایجاد میکنند. در مبادلهی آزاد، طرفین هر دو نفع میبرند، و اگر غیر از این میبود هرگز اقدام به مبادله نمیکردند.
در چنین جامعهای افراد فقط از راه همکاری با دیگران و تأمین کالاها و خدمات مورد نیاز آنها، و گرفتن کالا و خدمات مورد نیاز خودشان از آنها میتوانند پیشرفت کنند و به خوشبختی اقتصادی برسند. چشمانداز کسب سود به کارآفرینان انگیزه میدهد و آنان را تشویق میکند تا مدام در جستوجوی این باشند که دیگران دقیقاً چه میخواهند و سپس به تأمین آن خواستهها بپردازند. قیمتهای بازار در حکم علائم راهنما هستند که اطلاعات مربوط به مازادها یا کمبودهای منابع را مخابره میکنند و به مردم پیام میدهند که چه چیزی میبایست بیشتر تولید شود و چه چیزی میبایست بیشتر نگهداری شود. به این ترتیب، زمان، مهارت، تلاش، سرمایه، و دیگر منابع به شکلی خودکار به سمت موارد و مصارفی هدایت میشوند که تقاضای فوری و فراوان برای آنها وجود دارد و از رفتن به سمت مصارفی که اهمیت کمتری دارند باز داشته میشوند. با وجود چنین سازوکار طبیعی و دقیقی، دیگر نیازی ندارد که دولت بخواهد به مردم بگوید در امور اقتصادی چه بکنند یا نکنند.
یک اقتصاد آزاد برای فعالیت خود فقط به چارچوبی از قواعد نیاز دارد؛ قواعدی که ناظر به نحوهی همکاری بین مردم بوده و از پیش مورد پذیرش مردم قرار گرفته است، که از آن جمله میتوان به قواعد مربوط به مالکیت و انتقال مال، و همچنین قواعد مربوط به قراردادها اشاره کرد که در آنها توافقات صورتگرفته بین اشخاص محترم شمرده میشوند. برای ساختن کسبوکار، و مبادلهی کالا، حفظ و احترام به نهاد مالکیت خصوصی از اهمیتی حیاتی برخوردار است، اما در عین حال، لازم است که به آزادیهای دیگر حرمت نهاده شود. اگر کنترل همهی اموال در اختیار دولت باشد، کنش سیاسی و بحث آزاد در جامعه ناممکن میشود.
#جامعهی_آزاد #اقتصاد_آزاد #آزادی
#مالکیت_خصوصی #انگیزهی_سود
#سود #آزادی_اقتصادی #لسهفر
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۲۰): فصل پنجم: دربارهی مالکیت ➣ @Notes_On_Liberty ۴۵- بنابراین، در آغاز، کار آدمی موجد حق مالکیت هر کسی بود که از آن در هر کجا که میخواست استفاده میکرد، و کار خود را با آنچه برای مدتی طولانی مشترک بود در میآمیخت. آنچه اشتراکی…
📖 رسالهی دوم دربارهی حکومت (۲۱): فصل پنجم: دربارهی مالکیت
➣ @Notes_On_Liberty
۴۸- همانطور که کار و خلاقیتهای متفاوت انسان، به همان نسبت، ملک و دارایی به آنها بخشید، اختراع پول به آنها این فرصت را داد تا به کار خود ادامه دهند و بر دارایی خود بیافزایند. برای مثال، جزیرهای دورافتاده را در نظر بگیرید که در آن یکصد خانواده زندگی میکنند و در آن هیچ امکانی برای تجارت با دیگر نقاط جهان وجود ندارد. تصور کنید در این جزیره گوسفند، اسب، حیوانات دیگر، و میوههای سالم وجود دارد و زمین حاصلخیز آن صد هزار برابر بزرگتر از نیاز ساکنان آن باشد، اما چیز دیگر در آن نباشد که به دلیل رایج بودن و یا به دلیل فسادپذیری بتواند جایگزین پول شود. در چنین شرایطی، چه دلیلی وجود دارد که فردی بخواهد مالکیت خود را، ورای آنچه خانوادهاش میتواند مصرف کند، بسط و توسعه دهد و فرآوردههای زیادی را، چه از طریق کار خود و چه از طریق معاملهی پایاپای با دیگران (برای کالاهایی که فاسدشوندهاند) به مواد مصرفی خود بیفزاید؟ در جایی که نه چیز بادوام و کمیاب یافت میشود و نه چیزی که ارزش ذخیرهکردن و انباشتن داشته باشد، انسان تمایلی نسبت به بسط و توسعه مالکیت زمین ندارد، حتی اگر آن زمین بسیار حاصلخیز و به دستآوردن آن نیز بسیار آسان باشد. به همین دلیل من این پرسش را مطرح میکنم که ده هزار یا صد هزار جریب زمین آباد کاشتهشده و انباشته از احشام، در نقطهی دورافتادهای از آمریکا، برای فردی که هیچ امیدی برای تجارت با دیگر نقاط جهان ندارد که بتواند با فروش محصولات خود پولی به دست آورد، چه سودی میتواند داشته باشد؟ چنین زمینی ارزش حصار کشیدن هم ندارد، و ما خواهیم دید که آن شخص آنچه را بیش از مایحتاج خود و خانواده او است به حالت طبیعی و اشتراکی خود رها خواهد کرد.
۴۹- از اینرو، در آغاز، همه جا مانند آمریکای امروزین و چه بسا طبیعیتر از آن بود؛ زیرا چیزی به نام پول در هیچ کجا شناختهشده نبود. وقتی فردی متوجه شود که چیزی که کاربرد و ارزش پول را دارد، در میان همسایگانش رواج یافته است، هم او بلافاصله شروع به بسط و توسعهی مالکیت خود خواهد کرد.
۵۰- اما از آنجا که ارزش طلا و نقره، که در مقایسه با غذا، پوشاک و حملونقل، سودمندی کمتری برای زندگی و زیست انسان دارد، فقط با توافق تعیین شده است -زیرا کار انسان بیشترین سهم را در تهیه و ارائه آنها دارد. آشکار است که انسانها، قبل از بستن قرارداد اجتماعی و مقرر کردن محدودیتهای آن، توافق کردند تا مالکیت نامتجانس و نابرابری بر زمین داشته باشند، چراکه در اجتماعات سیاسی، قوانین حکومتی شیوهی مالکیت را تنظیم و تعیین میکند. انسانها با رضایت و توافق خود راهی را یافتند که یک انسان میتواند، حق و بدون آسیب رساندن به دیگری، مالک چیزی بیشتر از آن باشد که خود میتواند مصرف کند. او این کار را با دریافت طلا و نقره که میتوانست بدون زوال و فساد، برای مدتی طولانی و مازاد بر احتیاجش، در مالکیت خود داشته باشد انجام میداد. آنها به این توافق رسیدند که این فلزها باید دارای ارزش باشد.
۵۱- بنابراین، به تصور من، درک این مسأله، بدون هیچ مشکلی، بسیار ساده است که چگونه کار انسان توانست آغازگر حق مالکیت چیزهای مشترک طبیعت شود و محدودیتهای آن را نیز تعیین کند. از اینرو، نه دلیلی برای نزاع و ستیز دربارهی حق مالکیت وجود داشت و نه شک و تردیدی درباره وسعت و اندازهی آن. حق و آسایش با هم حرکت کردند؛ زیرا همانطور که یک انسان این حق را داشت که هر قدر میخواهد از نیروی کار خود استفاده کند، هیچ وسوسهای نیز نداشت که نیروی کار خود را بیش از نیازش مصرف کند. این امر نه جایی برای مجادله دربارهی حق مالکیت میگذاشت و نه جایی برای تجاوز به حقوق دیگران. سهمی که یک فرد برای خود بر میداشت به راحتی دیده میشد، و اگر او بیش از نیازش برداشت میکرد هم بیفایده بود، و هم نادرست و تقلّب به شمار میرفت.
#رساله_دوم_دربارهی_حکومت #آزادی
#جان_لاک #آزادی_فردی #مالکیت
#مالکیت_خصوصی #حق_طبیعی #پول
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
۴۸- همانطور که کار و خلاقیتهای متفاوت انسان، به همان نسبت، ملک و دارایی به آنها بخشید، اختراع پول به آنها این فرصت را داد تا به کار خود ادامه دهند و بر دارایی خود بیافزایند. برای مثال، جزیرهای دورافتاده را در نظر بگیرید که در آن یکصد خانواده زندگی میکنند و در آن هیچ امکانی برای تجارت با دیگر نقاط جهان وجود ندارد. تصور کنید در این جزیره گوسفند، اسب، حیوانات دیگر، و میوههای سالم وجود دارد و زمین حاصلخیز آن صد هزار برابر بزرگتر از نیاز ساکنان آن باشد، اما چیز دیگر در آن نباشد که به دلیل رایج بودن و یا به دلیل فسادپذیری بتواند جایگزین پول شود. در چنین شرایطی، چه دلیلی وجود دارد که فردی بخواهد مالکیت خود را، ورای آنچه خانوادهاش میتواند مصرف کند، بسط و توسعه دهد و فرآوردههای زیادی را، چه از طریق کار خود و چه از طریق معاملهی پایاپای با دیگران (برای کالاهایی که فاسدشوندهاند) به مواد مصرفی خود بیفزاید؟ در جایی که نه چیز بادوام و کمیاب یافت میشود و نه چیزی که ارزش ذخیرهکردن و انباشتن داشته باشد، انسان تمایلی نسبت به بسط و توسعه مالکیت زمین ندارد، حتی اگر آن زمین بسیار حاصلخیز و به دستآوردن آن نیز بسیار آسان باشد. به همین دلیل من این پرسش را مطرح میکنم که ده هزار یا صد هزار جریب زمین آباد کاشتهشده و انباشته از احشام، در نقطهی دورافتادهای از آمریکا، برای فردی که هیچ امیدی برای تجارت با دیگر نقاط جهان ندارد که بتواند با فروش محصولات خود پولی به دست آورد، چه سودی میتواند داشته باشد؟ چنین زمینی ارزش حصار کشیدن هم ندارد، و ما خواهیم دید که آن شخص آنچه را بیش از مایحتاج خود و خانواده او است به حالت طبیعی و اشتراکی خود رها خواهد کرد.
۴۹- از اینرو، در آغاز، همه جا مانند آمریکای امروزین و چه بسا طبیعیتر از آن بود؛ زیرا چیزی به نام پول در هیچ کجا شناختهشده نبود. وقتی فردی متوجه شود که چیزی که کاربرد و ارزش پول را دارد، در میان همسایگانش رواج یافته است، هم او بلافاصله شروع به بسط و توسعهی مالکیت خود خواهد کرد.
۵۰- اما از آنجا که ارزش طلا و نقره، که در مقایسه با غذا، پوشاک و حملونقل، سودمندی کمتری برای زندگی و زیست انسان دارد، فقط با توافق تعیین شده است -زیرا کار انسان بیشترین سهم را در تهیه و ارائه آنها دارد. آشکار است که انسانها، قبل از بستن قرارداد اجتماعی و مقرر کردن محدودیتهای آن، توافق کردند تا مالکیت نامتجانس و نابرابری بر زمین داشته باشند، چراکه در اجتماعات سیاسی، قوانین حکومتی شیوهی مالکیت را تنظیم و تعیین میکند. انسانها با رضایت و توافق خود راهی را یافتند که یک انسان میتواند، حق و بدون آسیب رساندن به دیگری، مالک چیزی بیشتر از آن باشد که خود میتواند مصرف کند. او این کار را با دریافت طلا و نقره که میتوانست بدون زوال و فساد، برای مدتی طولانی و مازاد بر احتیاجش، در مالکیت خود داشته باشد انجام میداد. آنها به این توافق رسیدند که این فلزها باید دارای ارزش باشد.
۵۱- بنابراین، به تصور من، درک این مسأله، بدون هیچ مشکلی، بسیار ساده است که چگونه کار انسان توانست آغازگر حق مالکیت چیزهای مشترک طبیعت شود و محدودیتهای آن را نیز تعیین کند. از اینرو، نه دلیلی برای نزاع و ستیز دربارهی حق مالکیت وجود داشت و نه شک و تردیدی درباره وسعت و اندازهی آن. حق و آسایش با هم حرکت کردند؛ زیرا همانطور که یک انسان این حق را داشت که هر قدر میخواهد از نیروی کار خود استفاده کند، هیچ وسوسهای نیز نداشت که نیروی کار خود را بیش از نیازش مصرف کند. این امر نه جایی برای مجادله دربارهی حق مالکیت میگذاشت و نه جایی برای تجاوز به حقوق دیگران. سهمی که یک فرد برای خود بر میداشت به راحتی دیده میشد، و اگر او بیش از نیازش برداشت میکرد هم بیفایده بود، و هم نادرست و تقلّب به شمار میرفت.
#رساله_دوم_دربارهی_حکومت #آزادی
#جان_لاک #آزادی_فردی #مالکیت
#مالکیت_خصوصی #حق_طبیعی #پول
➣ @Notes_On_Liberty
📃 پیآمد شکاف میان تکوین دولت در ایران و اندیشهی سیاسی ایرانشهری | ✍🏻 جواد طباطبایی
➣ @Notes_On_Liberty
تاریخنویسانی که تداوم فرهنگ و هویت ایرانی را بررسیدهاند، برحسب معمول، زبان فارسی را مایهی آن تداوم دانستهاند، اما به این نکته التفاتی پیدا نکردهاند که، در دورهی اسلامی، شعر و ادب ایران در تحول خود، به تدریج جانشین اندیشهی سیاسی شده است. در نخستین سدههای دورهی اسلامی، انتقال آییننامههای دورهی ساسانی نقشی مهم در تکوین زبان و ادب فارسی ایفاء کرد. در این سدهها، در آغاز، بسیاری از آییننامههای ساسانی به عربی ترجمه و برخی از آنها نیز به زبان پهلوی بازنویسی یا بازپرداخته شد و همین نوشتهها از آن پس به زبان فارسی برگردانده یا به نظم فارسی سروده شد. مضمون بیشتر این آییننامهها دارای صبغهی سیاسی و اخلاق مدنی بود و، از اینرو، در زمانی که زمینهی استقلال ایران از سیطرهی دستگاه خلافت آماده میشد، مورد توجه قرار گرفتند.
با استوار شدن شالودهی زبان فارسی نوآیین، خداینامه، کلیله و دمنه و دیگر اندرزنامههای دورهی ساسانی ترجمه شد و این نکته از دیدگاه تاریخ زبان فارسی جالب توجه است که تا پایان عصر زرین فرهنگ ایران و نفوذ همهسویهی اندیشهی عرفانی در ادب فارسی، گرایش عمده اخلاقنویسی و حماسهسرایی بود. با آغاز سدهی ششم هجری و با سیطرهی اخلاق دینی قشری، که فرمانروایان ترکتبار مهمترین حامیان آن بودند، حماسهپردازی و اندرزنامهنویسی در محاق تعویق افتاد و عرفان به جریان عمدهی اندیشهی سدههای متأخر تبدیل شد.
با تبدیل شدن عرفان به جریان عمده، التفات به اندیشهی سیاسی و اخلاق مدنی از میان رفت و، از اینرو، با آغاز سدهی ششم، دو جریان عمدهی فلسفهی سیاسی و سیاستنامهنویسی دستخوش زوال شد و از آن پس نیز جز در برخی نوشتههای عرفانی و باطنی تجدید نشد. از آنجاکه در این دوره اندیشهی سیاسی ایرانشهری تجدید نمیشد، شعر و ادب به شالودهی وحدت و تداوم ایران تبدیل شد.
راز اینکه شعر و ادب ایران، در دورهی شکوفایی آن، صبغهای «سیاسی» دارد، این است که اندیشهی سیاسی ایرانشهری، که در دورهی اسلامی نتوانست بهعنوان اندیشهی سیاسی تجدید شود، پناهگاهی در شعر و ادب فارسی پیدا کرد و در آن حل شد. بدینسان، با غیرممکن شدن تجدید اندیشهی سیاسی ایرانشهری، درحالیکه نظام سلطنت موروثی در ایران تجدید شده بود، شکافی میان تکوین دولت در ایران و اندیشهی سیاسی آن ایجاد شد.
پیآمدهای این شکاف و جدایی میان تکوین دولت و اندیشهای که میبایست شالودهی آن دولت باشد، بهعنوان یکی از ویژگیهای تاریخ تکوین دولت در ایران، هنوز مورد بررسی قرار نگرفته است، اما این نکته دارای اهمیت است که، بههرحال، در فقدان اندیشهی سیاسی، شعر و ادب به پشتوانهای برای وحدت ایرانزمین و تداوم هویت ایرانی تبدیل شد.
اینکه در جایجای این دفتر، به تکرار گفتهایم که برخی از پادشاهان دورهی گذار، در عمل، از نظریهی رسمی حکومتی اِعراض میکردند، از این حیث بود که، در این دوره، شکاف و جدایی میان نظر و عمل به مرتبهای رسیده بود که تأمین مصالح «ملّی» جز با اِعراض از نظریهی رسمی حکومتی که نسبتی با رتق-و-فتق امور نداشت، امکانپذیر نمیشد، اما دو پیآمد مهم شکاف میان تکوین دولت و اندیشهی سیاسی ایرانشهری، از سویی، جانشین شدن شاه به نهاد دولت و تبدیل شاه به یگانه نهاد، و از سوی دیگر، تکوین وحدت و هویت «ملّی» در بیرون دولت و ورای آن بود.
📚 | تأملی درباره ایران؛ جلد نخست: دیباچهای بر نظریه انحطاط ایران با ملاحظات مقدماتی در مفهوم ایران، تهران، مینوی خرد، ۱۳٩۵، صص ۲۰۵ و ۲۰۶ و ۲۰۷
#ایران #ایرانشهر #اندیشه_سیاسی
#هویت_ملی #منافع_ملی #دولت
#ایرانشهری #مصالح_ملی #ملت
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
تاریخنویسانی که تداوم فرهنگ و هویت ایرانی را بررسیدهاند، برحسب معمول، زبان فارسی را مایهی آن تداوم دانستهاند، اما به این نکته التفاتی پیدا نکردهاند که، در دورهی اسلامی، شعر و ادب ایران در تحول خود، به تدریج جانشین اندیشهی سیاسی شده است. در نخستین سدههای دورهی اسلامی، انتقال آییننامههای دورهی ساسانی نقشی مهم در تکوین زبان و ادب فارسی ایفاء کرد. در این سدهها، در آغاز، بسیاری از آییننامههای ساسانی به عربی ترجمه و برخی از آنها نیز به زبان پهلوی بازنویسی یا بازپرداخته شد و همین نوشتهها از آن پس به زبان فارسی برگردانده یا به نظم فارسی سروده شد. مضمون بیشتر این آییننامهها دارای صبغهی سیاسی و اخلاق مدنی بود و، از اینرو، در زمانی که زمینهی استقلال ایران از سیطرهی دستگاه خلافت آماده میشد، مورد توجه قرار گرفتند.
با استوار شدن شالودهی زبان فارسی نوآیین، خداینامه، کلیله و دمنه و دیگر اندرزنامههای دورهی ساسانی ترجمه شد و این نکته از دیدگاه تاریخ زبان فارسی جالب توجه است که تا پایان عصر زرین فرهنگ ایران و نفوذ همهسویهی اندیشهی عرفانی در ادب فارسی، گرایش عمده اخلاقنویسی و حماسهسرایی بود. با آغاز سدهی ششم هجری و با سیطرهی اخلاق دینی قشری، که فرمانروایان ترکتبار مهمترین حامیان آن بودند، حماسهپردازی و اندرزنامهنویسی در محاق تعویق افتاد و عرفان به جریان عمدهی اندیشهی سدههای متأخر تبدیل شد.
با تبدیل شدن عرفان به جریان عمده، التفات به اندیشهی سیاسی و اخلاق مدنی از میان رفت و، از اینرو، با آغاز سدهی ششم، دو جریان عمدهی فلسفهی سیاسی و سیاستنامهنویسی دستخوش زوال شد و از آن پس نیز جز در برخی نوشتههای عرفانی و باطنی تجدید نشد. از آنجاکه در این دوره اندیشهی سیاسی ایرانشهری تجدید نمیشد، شعر و ادب به شالودهی وحدت و تداوم ایران تبدیل شد.
راز اینکه شعر و ادب ایران، در دورهی شکوفایی آن، صبغهای «سیاسی» دارد، این است که اندیشهی سیاسی ایرانشهری، که در دورهی اسلامی نتوانست بهعنوان اندیشهی سیاسی تجدید شود، پناهگاهی در شعر و ادب فارسی پیدا کرد و در آن حل شد. بدینسان، با غیرممکن شدن تجدید اندیشهی سیاسی ایرانشهری، درحالیکه نظام سلطنت موروثی در ایران تجدید شده بود، شکافی میان تکوین دولت در ایران و اندیشهی سیاسی آن ایجاد شد.
پیآمدهای این شکاف و جدایی میان تکوین دولت و اندیشهای که میبایست شالودهی آن دولت باشد، بهعنوان یکی از ویژگیهای تاریخ تکوین دولت در ایران، هنوز مورد بررسی قرار نگرفته است، اما این نکته دارای اهمیت است که، بههرحال، در فقدان اندیشهی سیاسی، شعر و ادب به پشتوانهای برای وحدت ایرانزمین و تداوم هویت ایرانی تبدیل شد.
اینکه در جایجای این دفتر، به تکرار گفتهایم که برخی از پادشاهان دورهی گذار، در عمل، از نظریهی رسمی حکومتی اِعراض میکردند، از این حیث بود که، در این دوره، شکاف و جدایی میان نظر و عمل به مرتبهای رسیده بود که تأمین مصالح «ملّی» جز با اِعراض از نظریهی رسمی حکومتی که نسبتی با رتق-و-فتق امور نداشت، امکانپذیر نمیشد، اما دو پیآمد مهم شکاف میان تکوین دولت و اندیشهی سیاسی ایرانشهری، از سویی، جانشین شدن شاه به نهاد دولت و تبدیل شاه به یگانه نهاد، و از سوی دیگر، تکوین وحدت و هویت «ملّی» در بیرون دولت و ورای آن بود.
📚 | تأملی درباره ایران؛ جلد نخست: دیباچهای بر نظریه انحطاط ایران با ملاحظات مقدماتی در مفهوم ایران، تهران، مینوی خرد، ۱۳٩۵، صص ۲۰۵ و ۲۰۶ و ۲۰۷
#ایران #ایرانشهر #اندیشه_سیاسی
#هویت_ملی #منافع_ملی #دولت
#ایرانشهری #مصالح_ملی #ملت
➣ @Notes_On_Liberty