📃 | در آزادی عقیده و بیان (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ امیدوارم آن زمان گذشته و دیگر لازم نباشد که از «آزادی مطبوعات»، بهعنوان تأمینی که در مقابل دولت فاسد یا ستمگر است، دفاع شود. به نظر میرسد دیگر استدلالی برای این امر لازم نباشد که قوهی قانونگذار یا قوهی مجریه که منافع او با منافع ملّت یکی نیست، حق ندارد اعتقاداتی را بر مردم تحمیل یا تعیین کند که مردم چه نوع عقاید یا دلایلی را باید بشنوند یا نشنوند. همچنین نویسندگان پیش از من چنان بهخوبی در این موضوع سخن گفتهاند که در اینجا نیازی به تأكید آن نیست.
❃ هرچند قانون انگلستان در مورد مطبوعات امروز نیز همچنان غلام دستبستهی دولت است که در زمان سلطنت تودورها بود ولی خطر این نیست که آن قانون اجرا شود مگر در مواردی که خطر انقلاب در دل دولت وحشت افکند و قاضیان و وزیران را از راه راست منحرف کند بهطور کلی در ممالکی که حکومتشان بر قانون مبتنی است خواه آن حکومت کاملاً در مقابل مردم مسئول باشد یا نه، نمیتوان تصور کرد که حکومت حق داشته باشد بیان اندیشهی مردم را تحت نظارت خویش در آورد مگر در مواردی که دولت وسیلهای برای بیان تعصب و نابردباری خود مردم شده باشد.
❃ فرض کنیم حکومتی کاملاً با مردم منطبق است و به ذهنش خطور نمیکند که اجباری به کار برد مگر در مواردی که میپندارد خواست مردم چنان است. ولی من منکر آن هستم که خود ملّت حق داشته باشد اجبار به کار برد خواه به وسیلهی حکومتی که بر پا کرده است و خواه به صورت مستقیم، هر نوع زور و فشار از این قبیل ناموجه و نامشروع است. بهترین حکومتها هم از بدترین حکومت ها از این لحاظ حق بیشتری ندارند.
❃ حقیقت آن است که زور و فشار بر آزادی عقیدهی افراد، وقتی بنا بر عقیدهی عموم باشد به مراتب زیانآورتر از وقتی است که برخلاف عقیدهی عموم باشد. اگر همهی مردم جهان جز یکی، یک عقیده میداشتند و فقط یک نفر عقیدهی مخالف میداشت، همهی مردم جهان به همان درجه حق نداشتند آن یک نفر را خاموش کنند که آن یک نفر اگر قدرت در دست او میافتاد حق نداشت همهی مردم جهان را خاموش کند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ امیدوارم آن زمان گذشته و دیگر لازم نباشد که از «آزادی مطبوعات»، بهعنوان تأمینی که در مقابل دولت فاسد یا ستمگر است، دفاع شود. به نظر میرسد دیگر استدلالی برای این امر لازم نباشد که قوهی قانونگذار یا قوهی مجریه که منافع او با منافع ملّت یکی نیست، حق ندارد اعتقاداتی را بر مردم تحمیل یا تعیین کند که مردم چه نوع عقاید یا دلایلی را باید بشنوند یا نشنوند. همچنین نویسندگان پیش از من چنان بهخوبی در این موضوع سخن گفتهاند که در اینجا نیازی به تأكید آن نیست.
❃ هرچند قانون انگلستان در مورد مطبوعات امروز نیز همچنان غلام دستبستهی دولت است که در زمان سلطنت تودورها بود ولی خطر این نیست که آن قانون اجرا شود مگر در مواردی که خطر انقلاب در دل دولت وحشت افکند و قاضیان و وزیران را از راه راست منحرف کند بهطور کلی در ممالکی که حکومتشان بر قانون مبتنی است خواه آن حکومت کاملاً در مقابل مردم مسئول باشد یا نه، نمیتوان تصور کرد که حکومت حق داشته باشد بیان اندیشهی مردم را تحت نظارت خویش در آورد مگر در مواردی که دولت وسیلهای برای بیان تعصب و نابردباری خود مردم شده باشد.
❃ فرض کنیم حکومتی کاملاً با مردم منطبق است و به ذهنش خطور نمیکند که اجباری به کار برد مگر در مواردی که میپندارد خواست مردم چنان است. ولی من منکر آن هستم که خود ملّت حق داشته باشد اجبار به کار برد خواه به وسیلهی حکومتی که بر پا کرده است و خواه به صورت مستقیم، هر نوع زور و فشار از این قبیل ناموجه و نامشروع است. بهترین حکومتها هم از بدترین حکومت ها از این لحاظ حق بیشتری ندارند.
❃ حقیقت آن است که زور و فشار بر آزادی عقیدهی افراد، وقتی بنا بر عقیدهی عموم باشد به مراتب زیانآورتر از وقتی است که برخلاف عقیدهی عموم باشد. اگر همهی مردم جهان جز یکی، یک عقیده میداشتند و فقط یک نفر عقیدهی مخالف میداشت، همهی مردم جهان به همان درجه حق نداشتند آن یک نفر را خاموش کنند که آن یک نفر اگر قدرت در دست او میافتاد حق نداشت همهی مردم جهان را خاموش کند.
➣ @Notes_On_Liberty
❤1
📃 | در آزادی عقیده و بیان (۲)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اگر عقیدهی شخص مثل مالی باشد که به صاحبش متعلق است و برای کسی جز صاحبش سودی ندارد، ایجاد مزاحمت برای صاحب آن عقیده و ایجاد موانع برای بهرهمندی از آن تنها ضرر و زیان خصوصی خواهد بود که به او وارد آمده است و در این مورد البته فرق میکند که این خسارت مادی به یک نفر وارد آمده باشد یا به عدهای. اما چنین نیست و خاموشکردن عقیدهی کسی، محروم کردن همهی آدمیان و زیان رسانیدن به همهی آنها است و نه تنها زیان رسانیدن به افرادی است که امروز هستند بلکه همچنان محروم ساختن افرادی است که پس از این زاده خواهند شد. خواه آیندگان آن عقیده را بپذیرند یا نه، زیرا اگر این عقیده درست باشد، با از میانرفتن آن آیندگان از اینکه باطل را به حق تبدیل کنند محروم خواهند ماند. اگر این عقیده درست نباشد از امکان دستیابی به این مهم که حقیقت را در برخورد به باطل روشنتر و صریحتر درک کنند، محروم میمانند.
❃ هر یک از این دو فرض را باید جداگانه در نظر گرفت زیرا برای هر یک استدلالهای جداگانهای وجود دارد. ما هرگز نمیتوانیم اطمینان داشته باشیم عقیدهای که در صدد خاموش کردن آن هستیم عقیدهی باطلی است. اگر هم چنین اطمینانی داشته باشیم در این صورت نیز خاموشکردن آن، عملی نادرست و نابهسود محسوب میشود.
❃ اول: عقیدهای که قدرت حکمران روز میخواهد آن را خاموش کند، ممکن است عقیدهی درستی باشد. البته آنها که میخواهند آن را خاموش کنند، منکر درست بودن آناند ولی مسلم است که این اشخاص خطاناپذیر نیستند. اینان حق و صلاحیت ندارند همهی افراد بشر را از این فرصت محروم کنند که در درست یا نادرست بودن این عقیده قضاوت کنند. اینکه کسانی اجازهی طرح عقیدهای را تنها با این دلیل که یقین دارند نادرست است ندهند، مبتنی بر این فرض است که يقين آنها همان یقین مطلق است. همیشه خاموشکردن نظرات دیگران بر این دلیل متکی است که خاموشکننده معتقد است شخص او خطاناپذیر است و بر مبنای همین ادله که در عین سادگی بسیار استوار است، هر نوع دخالت در آزادی عقیده ی دیگران محکوم و مطرود است.
❃ متأسفانه، با آنکه همه معترفاند بشر خطاکار است، این اعتقاد کمتر در عمل آنها مؤثر واقع میشود. همه قبول دارند که در معرض خطا هستند ولی در مقابل خطاپذیری خود احتیاطی نمیکنند و در نظر نمیگیرند که وقتی یقین دارند عقیدهای خطا است، این مورد ممکن است دقیقاً یکی از مواردی باشد که خود آنها به خطا میروند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اگر عقیدهی شخص مثل مالی باشد که به صاحبش متعلق است و برای کسی جز صاحبش سودی ندارد، ایجاد مزاحمت برای صاحب آن عقیده و ایجاد موانع برای بهرهمندی از آن تنها ضرر و زیان خصوصی خواهد بود که به او وارد آمده است و در این مورد البته فرق میکند که این خسارت مادی به یک نفر وارد آمده باشد یا به عدهای. اما چنین نیست و خاموشکردن عقیدهی کسی، محروم کردن همهی آدمیان و زیان رسانیدن به همهی آنها است و نه تنها زیان رسانیدن به افرادی است که امروز هستند بلکه همچنان محروم ساختن افرادی است که پس از این زاده خواهند شد. خواه آیندگان آن عقیده را بپذیرند یا نه، زیرا اگر این عقیده درست باشد، با از میانرفتن آن آیندگان از اینکه باطل را به حق تبدیل کنند محروم خواهند ماند. اگر این عقیده درست نباشد از امکان دستیابی به این مهم که حقیقت را در برخورد به باطل روشنتر و صریحتر درک کنند، محروم میمانند.
❃ هر یک از این دو فرض را باید جداگانه در نظر گرفت زیرا برای هر یک استدلالهای جداگانهای وجود دارد. ما هرگز نمیتوانیم اطمینان داشته باشیم عقیدهای که در صدد خاموش کردن آن هستیم عقیدهی باطلی است. اگر هم چنین اطمینانی داشته باشیم در این صورت نیز خاموشکردن آن، عملی نادرست و نابهسود محسوب میشود.
❃ اول: عقیدهای که قدرت حکمران روز میخواهد آن را خاموش کند، ممکن است عقیدهی درستی باشد. البته آنها که میخواهند آن را خاموش کنند، منکر درست بودن آناند ولی مسلم است که این اشخاص خطاناپذیر نیستند. اینان حق و صلاحیت ندارند همهی افراد بشر را از این فرصت محروم کنند که در درست یا نادرست بودن این عقیده قضاوت کنند. اینکه کسانی اجازهی طرح عقیدهای را تنها با این دلیل که یقین دارند نادرست است ندهند، مبتنی بر این فرض است که يقين آنها همان یقین مطلق است. همیشه خاموشکردن نظرات دیگران بر این دلیل متکی است که خاموشکننده معتقد است شخص او خطاناپذیر است و بر مبنای همین ادله که در عین سادگی بسیار استوار است، هر نوع دخالت در آزادی عقیده ی دیگران محکوم و مطرود است.
❃ متأسفانه، با آنکه همه معترفاند بشر خطاکار است، این اعتقاد کمتر در عمل آنها مؤثر واقع میشود. همه قبول دارند که در معرض خطا هستند ولی در مقابل خطاپذیری خود احتیاطی نمیکنند و در نظر نمیگیرند که وقتی یقین دارند عقیدهای خطا است، این مورد ممکن است دقیقاً یکی از مواردی باشد که خود آنها به خطا میروند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | در آزادی عقیده و بیان (۳)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ حاکمان مستبد و کسان دیگر که به تملق و چاپلوسی دیگران عادت کردهاند به صحت عقاید خود دربارهی همه چیز یقین دارند. اما اشخاصی که در سطوح فکری والاتری قرار دارند و عادت کردهاند گاه خطاهایشان به آنها گوشزد شود، تنها نسبت به آن دسته از عقایدشان اعتماد نامحدود پیدا میکنند که اطرافیانی که در عین حال مورد قبول و احترامشان هستند، در این عقاید، با آنها شریک باشند. زیرا شخص هرچه اعتمادش به عقیدهی خود کمتر باشد، بیشتر بر عقاید اهل جهان تکیه میکند.
❃ برای هر فرد منظور از «جهان» آن بخشی است که او با آن سروکار دارد از قبیل حزب یا فرقهی مذهبی یا کلیسا یا طبقهی اجتماعی مخصوص او. اگر کسی باشد که «جهان» او تنها کشور خود او یا دوران خود او باشد، این مرد را به نسبت میتوان آزاداندیش و روشنفکر خواند. در مواردی که نظر جامعهی معینی برای شخص میزان درستی و قطعیت عقیدهای است، آگاهی از اینکه در زمانهای دیگر کشورهای دیگر، فرقههای دیگر، کلیساها، طبقات و حزبهای دیگر، مخالف آنچه او حقیقت میپندارد اعتقاد داشته و دارند، به هیچ وجه از اطمینان او به قطعیت عقیدهی خود نمیکاهد.
❃ او مسئولیت درست یا نادرست بودن عقیدهاش را از دوش خود برمیدارد و بر دوش «جهان» خود میگذارد. این اندیشه هرگز او را آشفته نمیسازد که تعلق او به «جهانی» از جهانهای بیشمار که او اعتقاد و ایمان خود را به آن بسته است، امری کاملاً تصادفی است. همانطور که اکنون مثلاً پیروِ کلیسای مسیحی و شهروند شهر لندن است ممکن بود پیرو دین بودا یا کنفوسیوس و از اهالی شهر پکن باشد. این امر چنان بدیهی است که استدلال، آن را روشنتر نمیکند که زمانهای مختلف کمتر از افراد خطاپذیر نیستند.
❃ هر دورهای از زمان به عقایدی معتقد بوده است که دورههای بعدی نه تنها آن عقاید را نادرست یافته بلکه به کلی بیاساس و باطل تشخیص داده است. همانگونه که بسیاری از عقایدی که در زمانهای گذشته مقبول بود امروز از اعتبار افتاده است، همانطور احتمال دارد عقاید روزگار ما نیز در نظر آیندگان بیپایه و نادرست باشد.
📚 | دربارهی آزادی، جان استوارت میل
#آزادی #فلسفه #آزادی_فردی
#آزادی_بیان #آزادی_عقیده
#جان_استوارت_میل
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ حاکمان مستبد و کسان دیگر که به تملق و چاپلوسی دیگران عادت کردهاند به صحت عقاید خود دربارهی همه چیز یقین دارند. اما اشخاصی که در سطوح فکری والاتری قرار دارند و عادت کردهاند گاه خطاهایشان به آنها گوشزد شود، تنها نسبت به آن دسته از عقایدشان اعتماد نامحدود پیدا میکنند که اطرافیانی که در عین حال مورد قبول و احترامشان هستند، در این عقاید، با آنها شریک باشند. زیرا شخص هرچه اعتمادش به عقیدهی خود کمتر باشد، بیشتر بر عقاید اهل جهان تکیه میکند.
❃ برای هر فرد منظور از «جهان» آن بخشی است که او با آن سروکار دارد از قبیل حزب یا فرقهی مذهبی یا کلیسا یا طبقهی اجتماعی مخصوص او. اگر کسی باشد که «جهان» او تنها کشور خود او یا دوران خود او باشد، این مرد را به نسبت میتوان آزاداندیش و روشنفکر خواند. در مواردی که نظر جامعهی معینی برای شخص میزان درستی و قطعیت عقیدهای است، آگاهی از اینکه در زمانهای دیگر کشورهای دیگر، فرقههای دیگر، کلیساها، طبقات و حزبهای دیگر، مخالف آنچه او حقیقت میپندارد اعتقاد داشته و دارند، به هیچ وجه از اطمینان او به قطعیت عقیدهی خود نمیکاهد.
❃ او مسئولیت درست یا نادرست بودن عقیدهاش را از دوش خود برمیدارد و بر دوش «جهان» خود میگذارد. این اندیشه هرگز او را آشفته نمیسازد که تعلق او به «جهانی» از جهانهای بیشمار که او اعتقاد و ایمان خود را به آن بسته است، امری کاملاً تصادفی است. همانطور که اکنون مثلاً پیروِ کلیسای مسیحی و شهروند شهر لندن است ممکن بود پیرو دین بودا یا کنفوسیوس و از اهالی شهر پکن باشد. این امر چنان بدیهی است که استدلال، آن را روشنتر نمیکند که زمانهای مختلف کمتر از افراد خطاپذیر نیستند.
❃ هر دورهای از زمان به عقایدی معتقد بوده است که دورههای بعدی نه تنها آن عقاید را نادرست یافته بلکه به کلی بیاساس و باطل تشخیص داده است. همانگونه که بسیاری از عقایدی که در زمانهای گذشته مقبول بود امروز از اعتبار افتاده است، همانطور احتمال دارد عقاید روزگار ما نیز در نظر آیندگان بیپایه و نادرست باشد.
📚 | دربارهی آزادی، جان استوارت میل
#آزادی #فلسفه #آزادی_فردی
#آزادی_بیان #آزادی_عقیده
#جان_استوارت_میل
➣ @Notes_On_Liberty
❤1
On Liberty | دربارهی آزادی
📄 | ایمانوئل کانت و فلسفه او، احکام، مفاهیم، مقولات، ایدئالیسم جزمی، محض و استعلایی (۵) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ سومین نوع مفهوم در تقسیمبندی کانت، «صور معقول» است که نه از ادراک حسی گرفته میشود و نه در مورد آن بهکار بسته میشود. همانطور که كانت مقولات…
📄 | ایمانوئل کانت و فلسفه او، احکام، مفاهیم، مقولات، ایدئالیسم جزمی، محض و استعلایی (۶)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ آنچه گذشت، در کتاب سنجش خرد ناب، که شاهکار کانت است، به تفصیل بیان شده است. کانت در کتاب سنجش خرد عملی به اصول پیشینی ترکیبی اخلاق پرداخته است. او میگوید برای اخلاقیبودن، باید افعال ما با «قانون اخلاقی» سازگار باشد و آن قانون، که کانت نام دستور تنجیزی بر آن گذاشته است، میگوید فعلی اخلاقی است که فاعل آن بخواهد فعلش قانون کلی باشد. این قانون اخلاقی، صوری است. به سخن دیگر، فعلی میتواند اخلاقی باشد که اصلِ مبنای فعل بتواند بدون هیچگونه تعارض به قانونی کلی تبدیل شود. اگر اصل آن تعمیم یابد و فعل به تعارض بینجامد، غیراخلاقی است. اگر دستور تنجیزی را بر فعل خاصی، مثلاً بر دروغ گفتن، منطبق کنیم، به معنای این دستور پی خواهیم برد.
❃ کسی که دروغ میگوید، عملش بر این اصل استوار است: «در موقعیتهایی که چیزی بر زبان میرانم که میدانم راست نیست، باید چیزی بگویم که میدانم راست نیست.» اگر این اصل قانونی عمومی شود، به این صورت در میآید: «هرگاه موقعیتهایی باشد که در آنها، چیزی بر زبان برانم که میدانم دروغ است، هر کس دیگری در آن موقعیتها باید چیزی را بر زبان راند که میداند دروغ است.» ولی این اصل غرض خود را نقض میکند، چون دروغ باید باور شود و اگر این قانون عمومی برقرار باشد که در موقعیتهایی که کسی دروغ میگوید، هر کس باید دروغ بگوید، پس حرف هیچکس باور نمیشود. بنابراین، دروغ گفتن عملی غیراخلاقی است؛ نه به این سبب که کسی دوست ندارد به او دروغ بگویند، یا مردم از گفتن دروغ احساس گناه میکنند، بلکه از اینرو غیراخلاقی است که اصلی که دروغگو بر پایه آن دروغ میگوید، به قانونی کلی و بیتعارض تبدیل شود.
❃ پیروی از دستور تنجیزی، ایجاد «تکلیف» میکند. فعل انسان نه بدان سبب اخلاقی است که به نیت فاعل یا تأثير فعل او بستگی دارد، بلکه از آن رو اخلاقی است که یا موافق با تکلیف است یا موافق نیست.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ آنچه گذشت، در کتاب سنجش خرد ناب، که شاهکار کانت است، به تفصیل بیان شده است. کانت در کتاب سنجش خرد عملی به اصول پیشینی ترکیبی اخلاق پرداخته است. او میگوید برای اخلاقیبودن، باید افعال ما با «قانون اخلاقی» سازگار باشد و آن قانون، که کانت نام دستور تنجیزی بر آن گذاشته است، میگوید فعلی اخلاقی است که فاعل آن بخواهد فعلش قانون کلی باشد. این قانون اخلاقی، صوری است. به سخن دیگر، فعلی میتواند اخلاقی باشد که اصلِ مبنای فعل بتواند بدون هیچگونه تعارض به قانونی کلی تبدیل شود. اگر اصل آن تعمیم یابد و فعل به تعارض بینجامد، غیراخلاقی است. اگر دستور تنجیزی را بر فعل خاصی، مثلاً بر دروغ گفتن، منطبق کنیم، به معنای این دستور پی خواهیم برد.
❃ کسی که دروغ میگوید، عملش بر این اصل استوار است: «در موقعیتهایی که چیزی بر زبان میرانم که میدانم راست نیست، باید چیزی بگویم که میدانم راست نیست.» اگر این اصل قانونی عمومی شود، به این صورت در میآید: «هرگاه موقعیتهایی باشد که در آنها، چیزی بر زبان برانم که میدانم دروغ است، هر کس دیگری در آن موقعیتها باید چیزی را بر زبان راند که میداند دروغ است.» ولی این اصل غرض خود را نقض میکند، چون دروغ باید باور شود و اگر این قانون عمومی برقرار باشد که در موقعیتهایی که کسی دروغ میگوید، هر کس باید دروغ بگوید، پس حرف هیچکس باور نمیشود. بنابراین، دروغ گفتن عملی غیراخلاقی است؛ نه به این سبب که کسی دوست ندارد به او دروغ بگویند، یا مردم از گفتن دروغ احساس گناه میکنند، بلکه از اینرو غیراخلاقی است که اصلی که دروغگو بر پایه آن دروغ میگوید، به قانونی کلی و بیتعارض تبدیل شود.
❃ پیروی از دستور تنجیزی، ایجاد «تکلیف» میکند. فعل انسان نه بدان سبب اخلاقی است که به نیت فاعل یا تأثير فعل او بستگی دارد، بلکه از آن رو اخلاقی است که یا موافق با تکلیف است یا موافق نیست.
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | ایمانوئل کانت و فلسفه او، احکام، مفاهیم، مقولات، ایدئالیسم جزمی، محض و استعلایی (۷)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ سومین اثر نقادانه كانت، نقد قوه حکم است که به بحث درباره اصول فرجامگرایی و زیباییشناسی نظری پرداخته است. کانت میگوید نسبت دادن غایت به طبیعت، بخشی از توضیح علمی است. ولی هدف، مقوله نیست، بلکه روش تنظیم نتیجهگیری ما در باب طبیعت است، یعنی مفهوم خرد ناب یا صورت معقول است. چون تواناییهای استنتاج ما همانند هستند، از مفهوم غایت ناگزیریم. ولی چون مفهوم غایت، ذهنی است، نمیتوان آن را در باب واقعیت عینی بهکار بست. احکام زیباییشناختی به همین قیاس، ذهنی است. نسبت دادن غایت به طبیعت، صورت معقول هماهنگی اجزای طبیعت در جهت خاصی است. نسبت دادن زیبایی به چیزی نیز صورت معقول هماهنگی اجزای آن است. غایتمندیای که سوای باز نمودن غایت است.
❃ شخصیت کانت بیش از شخصیت فیلسوفان تجربهگرای انگلیسی با تصور مردم دربارهی فیلسوف سازگار است. کانت عمر خود را سراسر وقف فلسفه کرد. فلسفه آموخت، فلسفه نوشت و فلسفی اندیشید. در همهی عمر شهر زادگاهاش، کونیگسبرگ، را هیچگاه ترک نگفت. آنچه برای نوشتن آثارش نیاز داشت، از لابهلای کتابها و از اندیشه خود بیرون کشید. معنای سخن این نیست که کانت به امور دنیا و سیاست روز هیچ اعتنایی نداشت، بلکه مراد این است که او خود را درگیر این چیزها نمیکرد.
❃ کانت از نظر سیاسی، لیبرال بود. از «اتحاد ملّتها» هواداری میکرد و به انقلاب فرانسه بهعنوان نیرویی آزادیبخش با خوشبینی مینگریست، ولی روش زندگی کانت بیش از آرای او، در این امور تأثیر گذاشته است، و تأثیر روش زندگی او در مجموع نیکانجام نبوده است. کانت سرمشق زندگی چند نسل از فیلسوفان و روشنفکران آلمانی قرار گرفت. آنها عمر خود را در انزوا به مطالعه و تحقیق صرف کردند و زمام اداره جهان را به دست «زورمداران» سپردند. برای پی بردن به علت گوشهگزینی روشنفکران آلمان و کنارهگیری از مشارکت در سر و سامان بخشیدن به اوضاع و احوال کشور، باید تاریخ سیاسی آلمان را خوب شناخت.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ سومین اثر نقادانه كانت، نقد قوه حکم است که به بحث درباره اصول فرجامگرایی و زیباییشناسی نظری پرداخته است. کانت میگوید نسبت دادن غایت به طبیعت، بخشی از توضیح علمی است. ولی هدف، مقوله نیست، بلکه روش تنظیم نتیجهگیری ما در باب طبیعت است، یعنی مفهوم خرد ناب یا صورت معقول است. چون تواناییهای استنتاج ما همانند هستند، از مفهوم غایت ناگزیریم. ولی چون مفهوم غایت، ذهنی است، نمیتوان آن را در باب واقعیت عینی بهکار بست. احکام زیباییشناختی به همین قیاس، ذهنی است. نسبت دادن غایت به طبیعت، صورت معقول هماهنگی اجزای طبیعت در جهت خاصی است. نسبت دادن زیبایی به چیزی نیز صورت معقول هماهنگی اجزای آن است. غایتمندیای که سوای باز نمودن غایت است.
❃ شخصیت کانت بیش از شخصیت فیلسوفان تجربهگرای انگلیسی با تصور مردم دربارهی فیلسوف سازگار است. کانت عمر خود را سراسر وقف فلسفه کرد. فلسفه آموخت، فلسفه نوشت و فلسفی اندیشید. در همهی عمر شهر زادگاهاش، کونیگسبرگ، را هیچگاه ترک نگفت. آنچه برای نوشتن آثارش نیاز داشت، از لابهلای کتابها و از اندیشه خود بیرون کشید. معنای سخن این نیست که کانت به امور دنیا و سیاست روز هیچ اعتنایی نداشت، بلکه مراد این است که او خود را درگیر این چیزها نمیکرد.
❃ کانت از نظر سیاسی، لیبرال بود. از «اتحاد ملّتها» هواداری میکرد و به انقلاب فرانسه بهعنوان نیرویی آزادیبخش با خوشبینی مینگریست، ولی روش زندگی کانت بیش از آرای او، در این امور تأثیر گذاشته است، و تأثیر روش زندگی او در مجموع نیکانجام نبوده است. کانت سرمشق زندگی چند نسل از فیلسوفان و روشنفکران آلمانی قرار گرفت. آنها عمر خود را در انزوا به مطالعه و تحقیق صرف کردند و زمام اداره جهان را به دست «زورمداران» سپردند. برای پی بردن به علت گوشهگزینی روشنفکران آلمان و کنارهگیری از مشارکت در سر و سامان بخشیدن به اوضاع و احوال کشور، باید تاریخ سیاسی آلمان را خوب شناخت.
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | ایمانوئل کانت و فلسفه او، احکام، مفاهیم، مقولات، ایدئالیسم جزمی، محض و استعلایی (۸)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ كانت از لحاظ اسلوب نگارش نیز سرمشق بدی بود. وقتی مقالهای یا رسالهای مینوشت که اهمیت چندانی به آن نمیداد، به زبانی روشن و به اسلوبی ساده مینوشت. ولی آثار بزرگ فلسفیاش مغلق و با زبانی ناهموار نوشته شده و خواندن آنها دشوار است؛ البته آثار او از لحاظ مطلب و موضوع ذاتأ غامض است.
❃ تأثير كانت بسیار گسترده بود، ولی پیوند خردگرایی و تجربهگرایی در فلسفه او دیری نپایید و به دلیل ضعفی از هم گسست. این ضعف، ناشی از شکافی بود که خود کانت میان دنیای شناختنی پدیدارها و دنیای شناختناپذیر امور فینفسه پدید آورده بود. او دو گونه ایدئالیسم، یعنی ایدئالیسم جزمی و ایدئالیسم استعلایی، را از هم متمایز ساخته است.
❃ ایدئالیسم در اصطلاح فلسفه بهمعنای نظریهای است که میگوید ممکن نیست جهان خارج جدا از ذهنِ ادراککننده واقعیت داشته باشد؛ و این بدان معناست که معرفت ما تنها به امور ذهنی و تجربه حسی است و این همان چیزی است که کانت نام ایدئالیسم جزمی بر آن گذاشته است. کانت در فلسفهاش مدعی اثبات این معناست که ذهن، ساختی را بر جهان تحمیل میکند که اعیان بیرونی باید با آن منطبق شوند. آنچه نتواند با این ساخت انطباق داشته باشد، فراسوی تجربه است. در نتیجه، ابژهها همانگونه که فینفسه هستند، یعنی جدا از ذهن ادراککننده، فراسوی تجربهاند. کانت این معنا را ایدئالیسم استعلایی نامیده است.
❃ جنبشی که پس از کانت بر فلسفه آلمان حاکم شد، مفهوم «امر فینفسه» را کنار گذاشت و کنار گذاشتن این مفهوم بر این اساس بود که خود کانت پذیرفته بود «امر فینفسه» اصولاً شناختپذیر نیست. پس اگر چیزی شناختپذیر نباشد، قابل ادراک تجربی نیست. این جنبش به ایدئالیسم جزمی بازگشت؛ یعنی وجود ذهن و تجربه حسی را پذیرفت، ولی به لحاظ راهی که در آن تحول یافت، ایدئالیسم محض نام گرفت.
#فلسفه #تاریخ_فلسفه
#ایدئالیسم_استعلایی
#ایدئالیسم_جزمی
#ایدئالیسم_محض
#کانت #ایدئالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ كانت از لحاظ اسلوب نگارش نیز سرمشق بدی بود. وقتی مقالهای یا رسالهای مینوشت که اهمیت چندانی به آن نمیداد، به زبانی روشن و به اسلوبی ساده مینوشت. ولی آثار بزرگ فلسفیاش مغلق و با زبانی ناهموار نوشته شده و خواندن آنها دشوار است؛ البته آثار او از لحاظ مطلب و موضوع ذاتأ غامض است.
❃ تأثير كانت بسیار گسترده بود، ولی پیوند خردگرایی و تجربهگرایی در فلسفه او دیری نپایید و به دلیل ضعفی از هم گسست. این ضعف، ناشی از شکافی بود که خود کانت میان دنیای شناختنی پدیدارها و دنیای شناختناپذیر امور فینفسه پدید آورده بود. او دو گونه ایدئالیسم، یعنی ایدئالیسم جزمی و ایدئالیسم استعلایی، را از هم متمایز ساخته است.
❃ ایدئالیسم در اصطلاح فلسفه بهمعنای نظریهای است که میگوید ممکن نیست جهان خارج جدا از ذهنِ ادراککننده واقعیت داشته باشد؛ و این بدان معناست که معرفت ما تنها به امور ذهنی و تجربه حسی است و این همان چیزی است که کانت نام ایدئالیسم جزمی بر آن گذاشته است. کانت در فلسفهاش مدعی اثبات این معناست که ذهن، ساختی را بر جهان تحمیل میکند که اعیان بیرونی باید با آن منطبق شوند. آنچه نتواند با این ساخت انطباق داشته باشد، فراسوی تجربه است. در نتیجه، ابژهها همانگونه که فینفسه هستند، یعنی جدا از ذهن ادراککننده، فراسوی تجربهاند. کانت این معنا را ایدئالیسم استعلایی نامیده است.
❃ جنبشی که پس از کانت بر فلسفه آلمان حاکم شد، مفهوم «امر فینفسه» را کنار گذاشت و کنار گذاشتن این مفهوم بر این اساس بود که خود کانت پذیرفته بود «امر فینفسه» اصولاً شناختپذیر نیست. پس اگر چیزی شناختپذیر نباشد، قابل ادراک تجربی نیست. این جنبش به ایدئالیسم جزمی بازگشت؛ یعنی وجود ذهن و تجربه حسی را پذیرفت، ولی به لحاظ راهی که در آن تحول یافت، ایدئالیسم محض نام گرفت.
#فلسفه #تاریخ_فلسفه
#ایدئالیسم_استعلایی
#ایدئالیسم_جزمی
#ایدئالیسم_محض
#کانت #ایدئالیسم
➣ @Notes_On_Liberty
📃 ایران چیست؟ (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ هرچه در این بحث پیش رفتم، بیشتر متوجه شدم که ما نهتنها نمیدانیم ایران چیست، بلکه در سالهای اخیر، این ندانستن دیگر پرسشی هم ایجاد نمیکند! تکیه زدهایم به مخدّههای ایدئولوژیک که بسیار گرم و نرم اند و بسیار راحت. آنجا لم دادهایم و این ایدئولوژی و لمدادن، اجازه نمیدهد که اصلاً تکانی بخوریم.
❃ گویی همه چیز را میدانیم و هر گروه، نوعی ایدئولوژی دارد که گویی در آن همهچیز توضیح داده شده است. مثل آن استاد تاریخ دانشگاهی که دکترا میدهد [اما] در میان هفتصد نفر میگوید: «اینکه شما ایران ایران میکنید، ایران ساختهی رضا شاه است!»
❃ اما دانشگاه در این نظام ایدئولوژیک اصلاً نمیداند ایران کجاست؟ رشتههایی از کلیات را بههم بافته است که: بله! ما پیش میرویم و جهان اسلام باید بیدار بشود و چنانکه اقبال لاهوری گفته است. هیچ مشکلی هم جز این نیست. حالا هرچه پیشتر میرویم، عقبتر میافتیم.
❃ حداقل از سال ۱۳۰ هجری وقتی ابنمقفع کتاب «نامه تَنسَر» را از پهلوی به عربی ترجمه کرد، کلمهی ایرانشهر را بهکار برد. ابناسفندیار هم که شش هفت قرن بعد، آن را ترجمه کرد، کلمه ایرانشهر را در متن بهکار برد. ما فقط همین ترجمه را در اختیار داریم، نه متن پهلوی و نه متن عربی آن را داریم. متن فارسی هم از روی متن عربی ترجمه شده است.
❃ بههرحال، ما حداقل هزار و چندصدسال است که این کلمه را داریم. اگر استاد تاریخ ما و دیگران مراجعه کنند، در تمام نوشتههای قدیمی اعم از اینکه عربها یا ایرانیها نوشته باشند، از هرجای جهان اسلام که به زبان عربی نوشتند، در همهی آنها، ایران تنها نام مشخص تاریخی است با حدود و ثغور بسیار مشخصش که در تاریخ تکرار شده است.
❃ در اطراف ما و ۱۳ یا ۱۴ کشوری که ما را احاطه کردهاند، وقتی که نام ایران در متون میآمد، هیچکدام از این کشورها فرهنگ و تمدنی ایجاد نکرده بودند و حدود و ثغور مشخص نداشتند. اغلب همسایههای فعلی ایران، اسمشان را هم از فارسی گرفتهاند. مثلاً پاکستان که نبود؛ نام پاکستان هم فارسی است؛ فقط ترکیه اسمش ایرانی نیست ولی کشور جدیدی است که اسمش قبلاً اصلاً این نبوده است. از این نکته بود که من نتیجه گرفتم ایران یک موضوع مهم مورد بحث علمی است و در مورد ایران میشود بحث علمی کرد.
❃ باید توضیح داد که: ایران چه است؟
همچنان که بحث من پیش میرفت، بیشتر متوجه این مسئله میشدم که موضوع و مسئلهی بودن ایران، دقیق نیست یعنی هم اینکه ایران موضوع ما است، فعلا روشن کردنش خیلی آسان نیست و هم این که «ایران مسئله است»، چندان دقیق نیست. چون علم جدیدی در غرب ظاهر شد، که علم توسعه است و در ایران خیلی باب روز است و زیاد هم دربارهاش صحبت میشود.
❃ توسعه اصلاً چه علمی است و چه میکند؟
چرا در غرب، علم توسعهی آلمان نداریم و علم توسعهی فرانسه نداریم یا علم توسعهی آمریکا نداریم، ولی علم توسعهی جهان سوم داریم علتش این است که وقتی آنها توسعه یافتند، درحالتوسعه بودند و توسعه هنوز اسمی نداشت، چون دینامیزم تمدنی آنها، آنها را پیش میراند.
❃ سپس برخی از کشورهای غربی، چیزی را در دینامیزم تاریخی خود تشخیص دادند و آن را توسعه نامیدند، خودشان را تبدیل کردند به کاروانسالار جهانی توسعه. گویی که همهی دنیا باید خودشان را با غرب اندازه بگیرند. چون وقتی آنها پیش میرفتند، ما در خواب بودیم!
❃ البته که ایران هم مثل همه کشورهای دیگر مسئله دارد ولی اگر همهی مسائل آن را هم حل کنیم، باز مشکل ایران حلنشده میماند یعنی این مسئله که «منطق این کشورِ متفاوت چه است»، را ما هنوز نمیدانیم و نمیتوانیم دقیق بگوییم در ایران چه اتفاقی افتاده است. این را هنوز دقیق نمیدانیم. سعی میکنم دو سه جمله هم در این مورد اشاره کنم و بگویم که چرا گفتم 'مشکلِ ایران' داریم.
❃ در ایران، مسئله که زیاد داریم: اعتیاد داریم، فحشا داریم، نهادهای ناکارآمد داریم، آدمهای ناکارآمد داریم، همهی اینها هست، اما اینها قابلِحل هستند، یعنی شما میتوانید تا حد زیادی بسیاری از این آسیبهای اجتماعی را که موجب توسعهنیافتگی ماست، رفع یا حل کنید.
❃ اگر ما دولتی کارآمد داشته باشیم که بداند چه باید بکند، این مسائل را با سیاستگذاری و برنامههای درست حل میکند. ولی مشکل ایران چیز دیگری است که این مشکل را دولت نمیتواند حل کند و اینجا دیگر مسأله، دولت نیست، سیاستگذاری نیست...
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ هرچه در این بحث پیش رفتم، بیشتر متوجه شدم که ما نهتنها نمیدانیم ایران چیست، بلکه در سالهای اخیر، این ندانستن دیگر پرسشی هم ایجاد نمیکند! تکیه زدهایم به مخدّههای ایدئولوژیک که بسیار گرم و نرم اند و بسیار راحت. آنجا لم دادهایم و این ایدئولوژی و لمدادن، اجازه نمیدهد که اصلاً تکانی بخوریم.
❃ گویی همه چیز را میدانیم و هر گروه، نوعی ایدئولوژی دارد که گویی در آن همهچیز توضیح داده شده است. مثل آن استاد تاریخ دانشگاهی که دکترا میدهد [اما] در میان هفتصد نفر میگوید: «اینکه شما ایران ایران میکنید، ایران ساختهی رضا شاه است!»
❃ اما دانشگاه در این نظام ایدئولوژیک اصلاً نمیداند ایران کجاست؟ رشتههایی از کلیات را بههم بافته است که: بله! ما پیش میرویم و جهان اسلام باید بیدار بشود و چنانکه اقبال لاهوری گفته است. هیچ مشکلی هم جز این نیست. حالا هرچه پیشتر میرویم، عقبتر میافتیم.
❃ حداقل از سال ۱۳۰ هجری وقتی ابنمقفع کتاب «نامه تَنسَر» را از پهلوی به عربی ترجمه کرد، کلمهی ایرانشهر را بهکار برد. ابناسفندیار هم که شش هفت قرن بعد، آن را ترجمه کرد، کلمه ایرانشهر را در متن بهکار برد. ما فقط همین ترجمه را در اختیار داریم، نه متن پهلوی و نه متن عربی آن را داریم. متن فارسی هم از روی متن عربی ترجمه شده است.
❃ بههرحال، ما حداقل هزار و چندصدسال است که این کلمه را داریم. اگر استاد تاریخ ما و دیگران مراجعه کنند، در تمام نوشتههای قدیمی اعم از اینکه عربها یا ایرانیها نوشته باشند، از هرجای جهان اسلام که به زبان عربی نوشتند، در همهی آنها، ایران تنها نام مشخص تاریخی است با حدود و ثغور بسیار مشخصش که در تاریخ تکرار شده است.
❃ در اطراف ما و ۱۳ یا ۱۴ کشوری که ما را احاطه کردهاند، وقتی که نام ایران در متون میآمد، هیچکدام از این کشورها فرهنگ و تمدنی ایجاد نکرده بودند و حدود و ثغور مشخص نداشتند. اغلب همسایههای فعلی ایران، اسمشان را هم از فارسی گرفتهاند. مثلاً پاکستان که نبود؛ نام پاکستان هم فارسی است؛ فقط ترکیه اسمش ایرانی نیست ولی کشور جدیدی است که اسمش قبلاً اصلاً این نبوده است. از این نکته بود که من نتیجه گرفتم ایران یک موضوع مهم مورد بحث علمی است و در مورد ایران میشود بحث علمی کرد.
❃ باید توضیح داد که: ایران چه است؟
همچنان که بحث من پیش میرفت، بیشتر متوجه این مسئله میشدم که موضوع و مسئلهی بودن ایران، دقیق نیست یعنی هم اینکه ایران موضوع ما است، فعلا روشن کردنش خیلی آسان نیست و هم این که «ایران مسئله است»، چندان دقیق نیست. چون علم جدیدی در غرب ظاهر شد، که علم توسعه است و در ایران خیلی باب روز است و زیاد هم دربارهاش صحبت میشود.
❃ توسعه اصلاً چه علمی است و چه میکند؟
چرا در غرب، علم توسعهی آلمان نداریم و علم توسعهی فرانسه نداریم یا علم توسعهی آمریکا نداریم، ولی علم توسعهی جهان سوم داریم علتش این است که وقتی آنها توسعه یافتند، درحالتوسعه بودند و توسعه هنوز اسمی نداشت، چون دینامیزم تمدنی آنها، آنها را پیش میراند.
❃ سپس برخی از کشورهای غربی، چیزی را در دینامیزم تاریخی خود تشخیص دادند و آن را توسعه نامیدند، خودشان را تبدیل کردند به کاروانسالار جهانی توسعه. گویی که همهی دنیا باید خودشان را با غرب اندازه بگیرند. چون وقتی آنها پیش میرفتند، ما در خواب بودیم!
❃ البته که ایران هم مثل همه کشورهای دیگر مسئله دارد ولی اگر همهی مسائل آن را هم حل کنیم، باز مشکل ایران حلنشده میماند یعنی این مسئله که «منطق این کشورِ متفاوت چه است»، را ما هنوز نمیدانیم و نمیتوانیم دقیق بگوییم در ایران چه اتفاقی افتاده است. این را هنوز دقیق نمیدانیم. سعی میکنم دو سه جمله هم در این مورد اشاره کنم و بگویم که چرا گفتم 'مشکلِ ایران' داریم.
❃ در ایران، مسئله که زیاد داریم: اعتیاد داریم، فحشا داریم، نهادهای ناکارآمد داریم، آدمهای ناکارآمد داریم، همهی اینها هست، اما اینها قابلِحل هستند، یعنی شما میتوانید تا حد زیادی بسیاری از این آسیبهای اجتماعی را که موجب توسعهنیافتگی ماست، رفع یا حل کنید.
❃ اگر ما دولتی کارآمد داشته باشیم که بداند چه باید بکند، این مسائل را با سیاستگذاری و برنامههای درست حل میکند. ولی مشکل ایران چیز دیگری است که این مشکل را دولت نمیتواند حل کند و اینجا دیگر مسأله، دولت نیست، سیاستگذاری نیست...
➣ @Notes_On_Liberty
📃 ایران چیست؟ (۲)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ایران، مشکل یا مسئله است، یعنی ایران کشوری است که نامش بسیار زود در تاریخ ظاهر شده است و این نام، تداوم هم پیدا کرده است و از دورهی هخامنشی تا ساسانی به نوعی، از ساسانی تا آغاز دوره اسلامی به نوعی دیگر، و بعد از آن باز به نوعی متفاوت، بیان شده است.
❃ حداقل میدانیم از آغاز دوره ساسانی تا امروز، اینجا اسمش ایران بوده است. ما نه در غرب جایی داریم که اسمش اینقدر تاریخ طولانی داشته باشد نه در اینطرف دنیا. مثلاً در اروپا، که کشورهای جاافتاده و مستقری هستند، اما همهی آنها بعد از دورهی رومی پدید آمدند. در آن دوره، بخش مهمی از اروپا رومی بود و بیرون آن، همه جا محل توحش یا بربرها تصور میشد.
❃به اصطلاح خودشان، مسیحیت آمد و امپراتوری مقدس مسیحی ایجاد شد. عمدهی کشورهای اروپایی در درون حکومت مسیحی زندگی میکردند و اسم مشخصی نداشتند و جزئی از امت مسیحی بودند. زبان رسمیشان لاتینی بود و تا مدتها بعد از آن زبان علمیشان هم زبان لاتینی بود و ماند.
❃ کشورهای خیلی مهم اروپای غربی، مجموعهی اقوامی بودند که در آنجا زندگی میکردند و همهی آنها زبانهای محلی قومی داشتند و هیچکدام از آن زبانها جزو زبانهای علمی نبود یا زبان مهمی به حساب نمیآمد. هیچ متن مهمی از آنها تا پیش از قرن ۱۳ و ۱۴ میلادی نداریم. نه از آلمانی، نه از فرانسوی و نه از انگلیسی، نوشتهی خاص و چیز مهمی نداریم؛ جز بعضی ترانهها و آوازهایی که مثل عاشیقهای ما میرفتند و میخواندند، چیزی دیگری نداریم. زبان علمی فقط لاتین بود، مانند عربی برای ما. اما عربی از همان آغاز همانطور که گفتم در کنارش فارسی را داشت. در اروپا مطلقاً این اتفاق نیفتاد. هیچکدام از زبان ها، زبانی در کنار زبان لاتین نشدند.
❃ از زمانی که بین قرن ۱۳ تا ۱۴ اول در ایتالیا و بعداً در کشورهای دیگر در قرنهای ۱۵ و ۱۶ زبانهای جدید رایج شدند، این کشورها بهتدریج خودشان را از درون امت مسیح یعنی از درون خلافت کلیسا بیرون کشیدند و لازم شد خودشان را بهعنوان ملّت تعریف کنند و برای همین بود که لازم شد زبان ملّی داشته باشند.
❃ اروپا حدوداً از قرن ۱۵ و ۱۶ و از رنسانس به بعد، اروپایی شد که ما امروز میشناسیم و این کشورها را قبل از قرن ۱۵، نمیتوانیم جداگانه بشناسیم، چون درون خلافت مسیحیت بودهاند.
❃ در جهان اسلام هم خلافت بود، اما ایران در آن نبود. بخش مهمی از کشورهایی که امروز به آنها میگوییم کشورهای عربی، درون آن خلافت بودند و نام جداگانهای نداشتند. بنابراین اینها هیچکدام هنوز ملّت نبودند. یعنی مصر، مراکش، سوریه و... اینها هیچکدام ملّت نشدند بلکه اینها جزئی از امت اسلامی بودند.
❃ ما از همان آغاز وارد مدار خلافت نشدیم و خودمان را بهعنوان ملّت فهمیدیم یعنی خودمان را جزوِ امّت ندانستیم. مسلمان دانستیم ولی جزو امّت مسلمان نبودیم. این موضوع اثرات خیلی عجیبی برای تحول در ایران پدید آورد.
❃ از اینجاست که من سعی کردم در سالهای اخیر توضیح بدهم که ما اولین ملّتی هستیم که خودمان را با مفهوم ملّت فهمیدیم. اگر چه کلمه جدید است اما ما پیش از کلمهی جدید ملّت، به مفهوم ملّت خود را میفهمیدهایم.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ایران، مشکل یا مسئله است، یعنی ایران کشوری است که نامش بسیار زود در تاریخ ظاهر شده است و این نام، تداوم هم پیدا کرده است و از دورهی هخامنشی تا ساسانی به نوعی، از ساسانی تا آغاز دوره اسلامی به نوعی دیگر، و بعد از آن باز به نوعی متفاوت، بیان شده است.
❃ حداقل میدانیم از آغاز دوره ساسانی تا امروز، اینجا اسمش ایران بوده است. ما نه در غرب جایی داریم که اسمش اینقدر تاریخ طولانی داشته باشد نه در اینطرف دنیا. مثلاً در اروپا، که کشورهای جاافتاده و مستقری هستند، اما همهی آنها بعد از دورهی رومی پدید آمدند. در آن دوره، بخش مهمی از اروپا رومی بود و بیرون آن، همه جا محل توحش یا بربرها تصور میشد.
❃به اصطلاح خودشان، مسیحیت آمد و امپراتوری مقدس مسیحی ایجاد شد. عمدهی کشورهای اروپایی در درون حکومت مسیحی زندگی میکردند و اسم مشخصی نداشتند و جزئی از امت مسیحی بودند. زبان رسمیشان لاتینی بود و تا مدتها بعد از آن زبان علمیشان هم زبان لاتینی بود و ماند.
❃ کشورهای خیلی مهم اروپای غربی، مجموعهی اقوامی بودند که در آنجا زندگی میکردند و همهی آنها زبانهای محلی قومی داشتند و هیچکدام از آن زبانها جزو زبانهای علمی نبود یا زبان مهمی به حساب نمیآمد. هیچ متن مهمی از آنها تا پیش از قرن ۱۳ و ۱۴ میلادی نداریم. نه از آلمانی، نه از فرانسوی و نه از انگلیسی، نوشتهی خاص و چیز مهمی نداریم؛ جز بعضی ترانهها و آوازهایی که مثل عاشیقهای ما میرفتند و میخواندند، چیزی دیگری نداریم. زبان علمی فقط لاتین بود، مانند عربی برای ما. اما عربی از همان آغاز همانطور که گفتم در کنارش فارسی را داشت. در اروپا مطلقاً این اتفاق نیفتاد. هیچکدام از زبان ها، زبانی در کنار زبان لاتین نشدند.
❃ از زمانی که بین قرن ۱۳ تا ۱۴ اول در ایتالیا و بعداً در کشورهای دیگر در قرنهای ۱۵ و ۱۶ زبانهای جدید رایج شدند، این کشورها بهتدریج خودشان را از درون امت مسیح یعنی از درون خلافت کلیسا بیرون کشیدند و لازم شد خودشان را بهعنوان ملّت تعریف کنند و برای همین بود که لازم شد زبان ملّی داشته باشند.
❃ اروپا حدوداً از قرن ۱۵ و ۱۶ و از رنسانس به بعد، اروپایی شد که ما امروز میشناسیم و این کشورها را قبل از قرن ۱۵، نمیتوانیم جداگانه بشناسیم، چون درون خلافت مسیحیت بودهاند.
❃ در جهان اسلام هم خلافت بود، اما ایران در آن نبود. بخش مهمی از کشورهایی که امروز به آنها میگوییم کشورهای عربی، درون آن خلافت بودند و نام جداگانهای نداشتند. بنابراین اینها هیچکدام هنوز ملّت نبودند. یعنی مصر، مراکش، سوریه و... اینها هیچکدام ملّت نشدند بلکه اینها جزئی از امت اسلامی بودند.
❃ ما از همان آغاز وارد مدار خلافت نشدیم و خودمان را بهعنوان ملّت فهمیدیم یعنی خودمان را جزوِ امّت ندانستیم. مسلمان دانستیم ولی جزو امّت مسلمان نبودیم. این موضوع اثرات خیلی عجیبی برای تحول در ایران پدید آورد.
❃ از اینجاست که من سعی کردم در سالهای اخیر توضیح بدهم که ما اولین ملّتی هستیم که خودمان را با مفهوم ملّت فهمیدیم. اگر چه کلمه جدید است اما ما پیش از کلمهی جدید ملّت، به مفهوم ملّت خود را میفهمیدهایم.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 ایران چیست؟ (۳)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ قاسم غنی ماجرایی را در دیدار رضاشاه از ترکیه نقل میکند که آتاتورک به رضاشاه میگوید:
«شما هم این خط عربی را دور بریزید (که البته عربی نیست) و خودتان را راحت کنید و بند نافتان را از آن قطع کنید.»
رضاشاه میگوید:
«وضع ما با شما فرق میکند. شما که ملّت نیستید و پیشینهی فرهنگ ملّی ندارید.»
محترمانه این را میگوید، بعداً قاسم غنی اینجا اضافه میکند که حظ کردم از واکنش اعلیحضرت که گفت وضع ما با شما فرق میکند و ما مثل شما نیستیم.
❃ شما میتوانید قطع کنید چون چیزی ندارید برای حفظکردن. البته که در ایران این کار شدنی نبود. در آنجاها که از بالا این ارتباطات را قطع کردند، دولت خواست زبانی را زبان ملّی کند و بقیه را از بین برد. ما زبان ملّی داشتهایم و زبانهای محلی را از بین نبردهایم چون نیازی نبوده است.
❃ این تبلیغات جدیدی است که بعضی از همسایههای ایران میکنند و در داخل هم سخنگویان آنها یا افراد کماطلاع، آن را بهقول رادیوییها رله میکنند و دوباره پخش میکنند و میگویند که در ایران از زمان رضاشاه زبانهای محلی را از بین بردند، درحالیکه نه تنها از بین نبردند بلکه برای استانهایی که به زبان دیگری حرف میزنند ایستگاه رادیویی و بعداً هم تلویزیونی برای آن زبانها ساختند.
❃ بنابراین چه زمان رضاشاه و چه بعد از آن، چه اکنون و چه قبل از آن، چنین مسئلهای مطرح نبود و هیچکدام از دولتها این کار را انجام نداد. منظورم این نیست که همه آدمهایی که در رأس حکومت بودند خیلی میفهمیدند که باید چهکار بکنند، اما بهطور غریزی فهمیدند که به این چیزهای طبیعی ایرانیان نمیشود دست زد.
❃ دولتها خودآگاهانه یا ناخودآگاهانه دانستند اینهایی که ما بهطور تاریخی حفظ کردهایم و در طول تاریخ با خود آوردهایم را نمیشود از بین برد. بنابراین گفتند که خوب! به هر زبانی خواستند، حرف بزنند، رادیو داشته باشند، تلویزیون هم داشته باشند و مطبوعات هم باشد. این که ما کاملاً متفاوت هستیم در این موضوع، یک مسئله است.
❃ بنابراین اگر شما گفتید ناسیونالیسم ایرانی و آن مباحث را از غرب و کشورهای اروپایی وارد اینجا کردید، طبیعتاً نخواهید فهمید که ملّت بودن ایران با اصطلاح ناسیونالیسم قابل توضیح دادن نیست. چون ناسیونالیسم معنایش این است که یک ملّت واحد را به وجود میآورند و این تکثرهایش را از بین میبرند.
❃ ما ملّت واحدی بودیم با تکثرهایی در درون. بیخود نیست که ما در دورهی باستان هم ساتراپها را داریم، شاهنشاه داریم به این معنا که شاه شاهان است نه فقط یک شاه. از نظر زبانهای باستانی هم توضیح دادهاند که کلماتی که ما بهکار میبردیم در جای دیگری معادل ندارند و متفاوت هستند. این موضوع، به بحث ما بهطور مستقیم مربوط نیست اما بههرحال همین ساتراپیها بعداً تبدیل شدند به ممالک محروسه و لااقل از مغول به این طرف، در منابع ما چنین کلمهای هست. ایران ممالک محروسه بوده است، یعنی متکثر بوده اما وحدت خودش با نام ایران را هم حفظ کرده است. بنابراین وضع ایران با مفاهیمی که از بیرون از اینجا و از اروپاییها گرفتهایم، قابل توضیح نیست.
❃ ایران کشور تکثر است در وحدتاش. ایران یک نظام طبیعی متکثر داشته و آن را حفظ کرده است. اهمیت اینکه ایران توانسته تمدن بزرگی را ایجاد کند در اینجاست که چیز متفاوتی پدید آورده بوده و این بیان، خودش را در ادبیات، تاریخ، موسیقی و همه وجوه فرهنگی ما حفظ کرده است.
❃ در ایران، این تنوع و تکثر وجود دارد. دیگران چیزهایی را از ما گرفتهاند و ما هم البته از دیگران گرفتهایم ولی در یک نظام کلی صورت خاصی به آن دادهایم و آن را حفظ کردهایم.
ما نباید اصطلاحاتی را که از زبانهای خارجی گرفتهایم، برای تحلیل خودمان بهسادگی بهکار ببریم. سند مهم تاریخی و تمدنی ما، شاهنامه است. بخش مهمی از علوم انسانی ما از شاهنامه میتواند بیرون بیاید. بیشتر از هزار بار کلمهی ایران و ایرانی در شاهنامه آمده است.
❃ کلمهی «ایران» را اگر بخواهیم برایش معادل درست کنیم، باید بگوییم ایران یعنی «ملّت ایران». وقتی میگوییم ایران یعنی ملّت ایران اما ایران، «دولتِ ایران» هم هست.
❃ بنابراین این وضع پیچیدهی ما و اینکه ما به جعل اصطلاحات جدید برای فهم خودمان نیاز نداشتیم، علتش این است که ایران و فهم ما از کلمهی ایران به این ترتیب در ادبیات ما جاری بوده است و بیان خودش را پیدا کرده است. نمونه بسیار مهمش همین شاهنامه است اما بعد از آن هم در ادبیات ما همینطور ادامه پیدا کرده است.
📝 | سخنرانی استاد جواد طباطبایی
#ایران #ایرانشهر #دولت_ملی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ قاسم غنی ماجرایی را در دیدار رضاشاه از ترکیه نقل میکند که آتاتورک به رضاشاه میگوید:
«شما هم این خط عربی را دور بریزید (که البته عربی نیست) و خودتان را راحت کنید و بند نافتان را از آن قطع کنید.»
رضاشاه میگوید:
«وضع ما با شما فرق میکند. شما که ملّت نیستید و پیشینهی فرهنگ ملّی ندارید.»
محترمانه این را میگوید، بعداً قاسم غنی اینجا اضافه میکند که حظ کردم از واکنش اعلیحضرت که گفت وضع ما با شما فرق میکند و ما مثل شما نیستیم.
❃ شما میتوانید قطع کنید چون چیزی ندارید برای حفظکردن. البته که در ایران این کار شدنی نبود. در آنجاها که از بالا این ارتباطات را قطع کردند، دولت خواست زبانی را زبان ملّی کند و بقیه را از بین برد. ما زبان ملّی داشتهایم و زبانهای محلی را از بین نبردهایم چون نیازی نبوده است.
❃ این تبلیغات جدیدی است که بعضی از همسایههای ایران میکنند و در داخل هم سخنگویان آنها یا افراد کماطلاع، آن را بهقول رادیوییها رله میکنند و دوباره پخش میکنند و میگویند که در ایران از زمان رضاشاه زبانهای محلی را از بین بردند، درحالیکه نه تنها از بین نبردند بلکه برای استانهایی که به زبان دیگری حرف میزنند ایستگاه رادیویی و بعداً هم تلویزیونی برای آن زبانها ساختند.
❃ بنابراین چه زمان رضاشاه و چه بعد از آن، چه اکنون و چه قبل از آن، چنین مسئلهای مطرح نبود و هیچکدام از دولتها این کار را انجام نداد. منظورم این نیست که همه آدمهایی که در رأس حکومت بودند خیلی میفهمیدند که باید چهکار بکنند، اما بهطور غریزی فهمیدند که به این چیزهای طبیعی ایرانیان نمیشود دست زد.
❃ دولتها خودآگاهانه یا ناخودآگاهانه دانستند اینهایی که ما بهطور تاریخی حفظ کردهایم و در طول تاریخ با خود آوردهایم را نمیشود از بین برد. بنابراین گفتند که خوب! به هر زبانی خواستند، حرف بزنند، رادیو داشته باشند، تلویزیون هم داشته باشند و مطبوعات هم باشد. این که ما کاملاً متفاوت هستیم در این موضوع، یک مسئله است.
❃ بنابراین اگر شما گفتید ناسیونالیسم ایرانی و آن مباحث را از غرب و کشورهای اروپایی وارد اینجا کردید، طبیعتاً نخواهید فهمید که ملّت بودن ایران با اصطلاح ناسیونالیسم قابل توضیح دادن نیست. چون ناسیونالیسم معنایش این است که یک ملّت واحد را به وجود میآورند و این تکثرهایش را از بین میبرند.
❃ ما ملّت واحدی بودیم با تکثرهایی در درون. بیخود نیست که ما در دورهی باستان هم ساتراپها را داریم، شاهنشاه داریم به این معنا که شاه شاهان است نه فقط یک شاه. از نظر زبانهای باستانی هم توضیح دادهاند که کلماتی که ما بهکار میبردیم در جای دیگری معادل ندارند و متفاوت هستند. این موضوع، به بحث ما بهطور مستقیم مربوط نیست اما بههرحال همین ساتراپیها بعداً تبدیل شدند به ممالک محروسه و لااقل از مغول به این طرف، در منابع ما چنین کلمهای هست. ایران ممالک محروسه بوده است، یعنی متکثر بوده اما وحدت خودش با نام ایران را هم حفظ کرده است. بنابراین وضع ایران با مفاهیمی که از بیرون از اینجا و از اروپاییها گرفتهایم، قابل توضیح نیست.
❃ ایران کشور تکثر است در وحدتاش. ایران یک نظام طبیعی متکثر داشته و آن را حفظ کرده است. اهمیت اینکه ایران توانسته تمدن بزرگی را ایجاد کند در اینجاست که چیز متفاوتی پدید آورده بوده و این بیان، خودش را در ادبیات، تاریخ، موسیقی و همه وجوه فرهنگی ما حفظ کرده است.
❃ در ایران، این تنوع و تکثر وجود دارد. دیگران چیزهایی را از ما گرفتهاند و ما هم البته از دیگران گرفتهایم ولی در یک نظام کلی صورت خاصی به آن دادهایم و آن را حفظ کردهایم.
ما نباید اصطلاحاتی را که از زبانهای خارجی گرفتهایم، برای تحلیل خودمان بهسادگی بهکار ببریم. سند مهم تاریخی و تمدنی ما، شاهنامه است. بخش مهمی از علوم انسانی ما از شاهنامه میتواند بیرون بیاید. بیشتر از هزار بار کلمهی ایران و ایرانی در شاهنامه آمده است.
❃ کلمهی «ایران» را اگر بخواهیم برایش معادل درست کنیم، باید بگوییم ایران یعنی «ملّت ایران». وقتی میگوییم ایران یعنی ملّت ایران اما ایران، «دولتِ ایران» هم هست.
❃ بنابراین این وضع پیچیدهی ما و اینکه ما به جعل اصطلاحات جدید برای فهم خودمان نیاز نداشتیم، علتش این است که ایران و فهم ما از کلمهی ایران به این ترتیب در ادبیات ما جاری بوده است و بیان خودش را پیدا کرده است. نمونه بسیار مهمش همین شاهنامه است اما بعد از آن هم در ادبیات ما همینطور ادامه پیدا کرده است.
📝 | سخنرانی استاد جواد طباطبایی
#ایران #ایرانشهر #دولت_ملی
➣ @Notes_On_Liberty
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎞 | سه افسانه دربارهی سرمایهداری
🗣 جفری مایرن، رئیس مطالعات کارشناسی دانشگاه هاروارد
#اقتصاد #سرمایهداری
#لیبرالیسم_اقتصادی
➣ @Notes_On_Liberty
🗣 جفری مایرن، رئیس مطالعات کارشناسی دانشگاه هاروارد
#اقتصاد #سرمایهداری
#لیبرالیسم_اقتصادی
➣ @Notes_On_Liberty
👏1
✍ «استعفای رضاشاه را میتوان یک نوع انتقام دیپلماسی انگلیسی دانست زیرا که این دیپلماسی در طی سلطنت ۲۰ سالهی رضاشاه مکرر به شکست برخورد که مهمترین مواقع آن بدون بحث الغای امتیاز نفت در سال ۱۹۳۲ میباشد که به نفع ایران دوباره تجدید شد. در هر حال مقاصد انگلیس و شوروی نسبت به ایران هرچه باشد، من یقین دارم که بالاخره به یک مخالف میهنپرستانه سخت و موثری برخواهد خورد.»
🗣 بازیل نیکیتین، کنسول روسیه در ایران
#ایران #دولت_ملی
➣ @Notes_On_Liberty
🗣 بازیل نیکیتین، کنسول روسیه در ایران
#ایران #دولت_ملی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | الکساندر همیلتون و خطر کاپیتالیسم دولتی (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مورخان همواره الکساندر همیلتون را به خاطر تلاش فعالانهاش در تشویق دولت به سمت سرمایهداری تحسین کردهاند. «انقلاب مالی» همیلتون همراه خود سطح مطمئن بدهی دولتی، بازار اوراق بهادار سیال و یک نظام مدرن بانکداری را به ارمغان آورد. بیشتر پژوهشگران بر این باورند که این عوامل دلیل رشد فوقالعاده اقتصاد ایالات متحده در ۲۰۰ سال پس از آن بوده است. بنابراین همانطور که جورج واشنگتن معمولاً بهعنوان پدر کشورش شناخته میشود، همیلتون را هم به عنوان پدر سرمایهداری آمریکایی میشناسند.
❃ در حقیقت همیلتون سزاوار این عنوان است، ولی شاید ما به او و نظریات اقتصادیاش بیش از حد اعتبار بخشیدهایم. به همین دلیل، بهتر است درنگی کنیم تا دقیقاً متوجه شویم که همیلتون و دوستان فدرالیست او دقیقاً چه نوع سرمایهداری را به اقتصاد آمریکا ارزانی داشتهاند. سرمایهداری میتواند معناهای مختلفی برای افراد متفاوت داشته باشد.
❃ رونق اقتصادی نیازمند یک نظام قانونمند است که از افراد محافظت کند و امنیت اموال آنها را در برابر هرگونه دستدرازی، چه سرقت شخصی و چه سوءاستفادههای دولتی، تامین کند. حامیان این سلسله قوانین، اغلب آن را «سرمایهداری» مینامند. ما آن را «سرمایهداری بازار آزاد» مینامیم و اینکه دولت با محافظت از اموال شخصی و نظارت بر قراردادها اجازه گسترش به این نوع سرمایهداری را بدهد امتیاز مثبتی برای دولت به حساب میآید. این موضوع میتواند آزادی انتخاب فردی را تضمین کند و این کار تنها دستورالعمل شناخته شده برای رسیدن به رونق اقتصادی است.
❃ گروهی دیگر معتقدند که دولت باید فعالانه به دنبال خلق و گسترش محصولات، تشکیلات و نهادهای مرتبط با سرمایهداری باشد. این نوع سرمایهداری را «سرمایهداری دولتی» مینامیم. حامیان سرمایهداری دولتی معتقدند که نهادهای سرمایهداری باید حتماً وضع شوند. تئوری آنها میگوید که این موضوع ملّت را ثروتمندتر میکند، بنابراین صرفنظر از هرگونه اعتراضی باید اجرا شوند.
❃ اینکه اعمال اجباری سیاستهای پیشرفته اقتصاد سرمایهداری به تنهایی حتماً به افزایش رشد اقتصادی میانجامد به هیچ وجه درست نیست. در چارچوب یک سرمایهداری بازار آزاد مشروع، افراد با توجه به شرایط مختلف آنطور که به نظرشان درست میآید اقدام به پسانداز، سرمایهگذاری، تجارت و تنظیم بازار میکنند.
❃ در حال حاضر، الگوهای پیچیده اثر متقابل مانند اشکال امروزی صنعت و تجارت نهادی ظهور کردهاند. تمرکز بر روی خلق این نهادها به جای چارچوبی که به آنها اجازهی رشد میدهد مانند این است که کالسکه را جلوی اسب ببندیم. به عبارت دیگر این کار مانند این است که ملزومات جنبی یک حرکت قبل از وسایل اصلی که آن حرکت را ممکن میسازد فراهم شود.
❃ بنابراین به نظر نمیرسد که رویکرد دولتی به توسعه سرمایهداری، پیشرفت و خلق ثروت منجر شود. برساختگرایی (Constructivism) یعنی ایدهی توانایی دولت برای طراحی اقتصاد تضمینکنندهی رشد، موثر نخواهد بود چرا که برنامهریزی مرکزی نمیتواند جانشین آزمون و خطای شناخت محور پروسه بازار شود. حتی بهترین مقامات و کارمندان دولتی هم نمیتوانند رقابت موجود را در بازار که توسط سود و ضرر هدایت میشود شبیهسازی کنند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ مورخان همواره الکساندر همیلتون را به خاطر تلاش فعالانهاش در تشویق دولت به سمت سرمایهداری تحسین کردهاند. «انقلاب مالی» همیلتون همراه خود سطح مطمئن بدهی دولتی، بازار اوراق بهادار سیال و یک نظام مدرن بانکداری را به ارمغان آورد. بیشتر پژوهشگران بر این باورند که این عوامل دلیل رشد فوقالعاده اقتصاد ایالات متحده در ۲۰۰ سال پس از آن بوده است. بنابراین همانطور که جورج واشنگتن معمولاً بهعنوان پدر کشورش شناخته میشود، همیلتون را هم به عنوان پدر سرمایهداری آمریکایی میشناسند.
❃ در حقیقت همیلتون سزاوار این عنوان است، ولی شاید ما به او و نظریات اقتصادیاش بیش از حد اعتبار بخشیدهایم. به همین دلیل، بهتر است درنگی کنیم تا دقیقاً متوجه شویم که همیلتون و دوستان فدرالیست او دقیقاً چه نوع سرمایهداری را به اقتصاد آمریکا ارزانی داشتهاند. سرمایهداری میتواند معناهای مختلفی برای افراد متفاوت داشته باشد.
❃ رونق اقتصادی نیازمند یک نظام قانونمند است که از افراد محافظت کند و امنیت اموال آنها را در برابر هرگونه دستدرازی، چه سرقت شخصی و چه سوءاستفادههای دولتی، تامین کند. حامیان این سلسله قوانین، اغلب آن را «سرمایهداری» مینامند. ما آن را «سرمایهداری بازار آزاد» مینامیم و اینکه دولت با محافظت از اموال شخصی و نظارت بر قراردادها اجازه گسترش به این نوع سرمایهداری را بدهد امتیاز مثبتی برای دولت به حساب میآید. این موضوع میتواند آزادی انتخاب فردی را تضمین کند و این کار تنها دستورالعمل شناخته شده برای رسیدن به رونق اقتصادی است.
❃ گروهی دیگر معتقدند که دولت باید فعالانه به دنبال خلق و گسترش محصولات، تشکیلات و نهادهای مرتبط با سرمایهداری باشد. این نوع سرمایهداری را «سرمایهداری دولتی» مینامیم. حامیان سرمایهداری دولتی معتقدند که نهادهای سرمایهداری باید حتماً وضع شوند. تئوری آنها میگوید که این موضوع ملّت را ثروتمندتر میکند، بنابراین صرفنظر از هرگونه اعتراضی باید اجرا شوند.
❃ اینکه اعمال اجباری سیاستهای پیشرفته اقتصاد سرمایهداری به تنهایی حتماً به افزایش رشد اقتصادی میانجامد به هیچ وجه درست نیست. در چارچوب یک سرمایهداری بازار آزاد مشروع، افراد با توجه به شرایط مختلف آنطور که به نظرشان درست میآید اقدام به پسانداز، سرمایهگذاری، تجارت و تنظیم بازار میکنند.
❃ در حال حاضر، الگوهای پیچیده اثر متقابل مانند اشکال امروزی صنعت و تجارت نهادی ظهور کردهاند. تمرکز بر روی خلق این نهادها به جای چارچوبی که به آنها اجازهی رشد میدهد مانند این است که کالسکه را جلوی اسب ببندیم. به عبارت دیگر این کار مانند این است که ملزومات جنبی یک حرکت قبل از وسایل اصلی که آن حرکت را ممکن میسازد فراهم شود.
❃ بنابراین به نظر نمیرسد که رویکرد دولتی به توسعه سرمایهداری، پیشرفت و خلق ثروت منجر شود. برساختگرایی (Constructivism) یعنی ایدهی توانایی دولت برای طراحی اقتصاد تضمینکنندهی رشد، موثر نخواهد بود چرا که برنامهریزی مرکزی نمیتواند جانشین آزمون و خطای شناخت محور پروسه بازار شود. حتی بهترین مقامات و کارمندان دولتی هم نمیتوانند رقابت موجود را در بازار که توسط سود و ضرر هدایت میشود شبیهسازی کنند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | الکساندر همیلتون و خطر کاپیتالیسم دولتی (۲)
➣ @Notes_On_Liberty
✓ اقتصاد اولیه ایالات متحده:
❃ طرفداران سرمایهداری دولتی پیشرفت تاریخی نهادهای مالی آمریکایی را بهعنوان محکمترین دلیل اثبات ادعاهایشان نام میبرند. بهطور خاص همیلتون و «انقلاب مالی» او متضمن ایدهی رهبری دولت در بنا کردن زیربنای اقتصادی کشور شد. طرفداران نظریهی رشد بر پایهس نهادهای مالی تمایل دارند دستاوردهای همیلتون را در بوق و کرنا کنند، دستاوردهایی که شامل بدهیهای مطمئن دولتی، بازار اوراق بهادار فعال، بخش بانکی بزرگ و سرزنده و موجودی پول وسیع.
❃ بنابراین بسیاری از مورخان این زیرساختهای دقیق و برجا را عوامل ایجاد توسعه و رشد صنعت در مقیاس بزرگ میدانند. آنها ادعا میکنند که سیاستهای همیلتون زمینه را برای انقلاب صنعتی در آمریکا فراهم کرد و به این ترتیب آن تجربه باز هم باید تکرار شود.
❃ ولی آیا واقعا وجود طراحی دولتی برای شکوفایی سرمایهداری بازار آزاد الزامی است؟ بررسی دقیقتر اقتصاد اولیه ایالات متحده این نظریه را به چالش میکشد. کمی پیش از انقلاب آمریکایی، ایالات متحده از نظر اقتصادی توسعهنیافته به حساب میآمد. در ۱۷۹۰ نود درصد از جمعیت چهار میلیونی آن زمان کشاورز بودند. تعداد شهرهای بزرگ بسیار کمتر بود و جمعیت در کنار دریاها و رودهای بزرگ متمرکز بود و همچنین جادههای ناهموار ارتباط و تجارت را با جمعیت پراکنده داخلی ناممکن کرده بود.
❃ پیش از سال ۱۷۹۱ در کل کشور سه بانک وجود داشت، یکی در نیویورک یکی در فیلادلفیا و دیگری در بوستون. همهس اسکناسهای منتشر شده هم نماینده پولهای مسکوک بودند. اگرچه اسکناسها قابل اعتماد و مطمئن بودند ولی هم در همه نقاط رواج نداشتند و هم همواره شکایت از کمبود آنها وجود داشت. درحالیکه پول(چه سکه و چه اسکناس) در دادوستدهای مراکز تجاری مرسوم بود، در مناطق دورافتاده روستایی مبادله کالا به کالا همچنان رواج داشت.
✓ برنامه عظیم مالی:
❃ زمانیکه همیلتون بهعنوان نخستین وزیر خزانهداری آمریکا منصوب شد، اقتصاد آمریکا را از نظر توسعه بخش مالی بسیار عقبماندهتر از انگلیس ارزیابی کرد. با این حال او فرصتی یافت تا با استفاده از سِمت جدیدش نهادهای مالی را گسترش دهد. در شرایط اقتصادی اوایل دهه ۱۷۹۰ او قادر بود از بدهیهای جنگی معوق بهعنوان وسیلهای برای نوسازی نظام مالی آمریکا استفاده کند.
❃ همیلتون برنامه عظیم مالیاش را در چهار گزارش بین سالهای ۱۷۹۰ و ۱۷۹۱ به کنگره ارائه کرد. طبق گفته مورخی به نام فرنک بورگین، گزارش همیلتون «از برنامههایی یکپارچه در مقیاس بزرگ تشکیل شده بود بهطوریکه امروز هم میتواند بهعنوان مفهومی عالی از یک اقتصاد هدایت شده به سمت اهداف مشخص، شناخته شود.»
❃ همیلتون از بدهی دولتی استفاده کرد تا یک برنامهی اقتصادی را که شامل محرکهایی برای اولین بازار اوراق بهادار متواتر و همچنین اولین تجربه بانکداری مرکزی بود اجرا کند. قسمت اول برنامه همیلتون تامین اعتبارات دولتی بود. در سال ۱۹۷۰ کنگره متعهد شد که ۶۰ میلیون دلار به قرضهای احتمالی به وجود آمده در دوران انقلاب مالی اختصاص دهد.
❃ قسمت دوم برنامه او شامل ایجاد یک بانک ملّی بود. بانکی که پس از کشوقوسهای فراوان بین تاجران شمال که موافق آن بودند و کشاورزان جنوب که با آن مخالف بودند در نهایت در ۲۵ آوریل ۱۷۹۱ به تایید رییسجمهور واشنگتن رسید.
✓ حباب BUS:
❃ بانک ایالات متحده (BUS) در حقیقت یک بانک مرکزی به شکل مدرن امروزی نبود، نه انحصار چاپ اسکناس را دارا بود و نه بانکداری تجاری را تعدیل و تنظیم میکرد. با این حال این بانک از مزیتهای قانونی بهره میبرد: BUS تنها بانکی بود که اجازه داشت شعب بانک را دایر کند و اسکناسهای آن هم برای پرداخت حقوق گمرکی استفاده میشد. داشتن این مزیتها امتیازی بزرگ در مقابل رقیبان برای این بانک به حساب میآمد. اندازه، میدان عمل و مزیتهای BUS باعث شد که اقدامات آن تاثیر شدیدی بر عرضه پول و وضعیت اعتباری ایالات متحده بگذارد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
✓ اقتصاد اولیه ایالات متحده:
❃ طرفداران سرمایهداری دولتی پیشرفت تاریخی نهادهای مالی آمریکایی را بهعنوان محکمترین دلیل اثبات ادعاهایشان نام میبرند. بهطور خاص همیلتون و «انقلاب مالی» او متضمن ایدهی رهبری دولت در بنا کردن زیربنای اقتصادی کشور شد. طرفداران نظریهی رشد بر پایهس نهادهای مالی تمایل دارند دستاوردهای همیلتون را در بوق و کرنا کنند، دستاوردهایی که شامل بدهیهای مطمئن دولتی، بازار اوراق بهادار فعال، بخش بانکی بزرگ و سرزنده و موجودی پول وسیع.
❃ بنابراین بسیاری از مورخان این زیرساختهای دقیق و برجا را عوامل ایجاد توسعه و رشد صنعت در مقیاس بزرگ میدانند. آنها ادعا میکنند که سیاستهای همیلتون زمینه را برای انقلاب صنعتی در آمریکا فراهم کرد و به این ترتیب آن تجربه باز هم باید تکرار شود.
❃ ولی آیا واقعا وجود طراحی دولتی برای شکوفایی سرمایهداری بازار آزاد الزامی است؟ بررسی دقیقتر اقتصاد اولیه ایالات متحده این نظریه را به چالش میکشد. کمی پیش از انقلاب آمریکایی، ایالات متحده از نظر اقتصادی توسعهنیافته به حساب میآمد. در ۱۷۹۰ نود درصد از جمعیت چهار میلیونی آن زمان کشاورز بودند. تعداد شهرهای بزرگ بسیار کمتر بود و جمعیت در کنار دریاها و رودهای بزرگ متمرکز بود و همچنین جادههای ناهموار ارتباط و تجارت را با جمعیت پراکنده داخلی ناممکن کرده بود.
❃ پیش از سال ۱۷۹۱ در کل کشور سه بانک وجود داشت، یکی در نیویورک یکی در فیلادلفیا و دیگری در بوستون. همهس اسکناسهای منتشر شده هم نماینده پولهای مسکوک بودند. اگرچه اسکناسها قابل اعتماد و مطمئن بودند ولی هم در همه نقاط رواج نداشتند و هم همواره شکایت از کمبود آنها وجود داشت. درحالیکه پول(چه سکه و چه اسکناس) در دادوستدهای مراکز تجاری مرسوم بود، در مناطق دورافتاده روستایی مبادله کالا به کالا همچنان رواج داشت.
✓ برنامه عظیم مالی:
❃ زمانیکه همیلتون بهعنوان نخستین وزیر خزانهداری آمریکا منصوب شد، اقتصاد آمریکا را از نظر توسعه بخش مالی بسیار عقبماندهتر از انگلیس ارزیابی کرد. با این حال او فرصتی یافت تا با استفاده از سِمت جدیدش نهادهای مالی را گسترش دهد. در شرایط اقتصادی اوایل دهه ۱۷۹۰ او قادر بود از بدهیهای جنگی معوق بهعنوان وسیلهای برای نوسازی نظام مالی آمریکا استفاده کند.
❃ همیلتون برنامه عظیم مالیاش را در چهار گزارش بین سالهای ۱۷۹۰ و ۱۷۹۱ به کنگره ارائه کرد. طبق گفته مورخی به نام فرنک بورگین، گزارش همیلتون «از برنامههایی یکپارچه در مقیاس بزرگ تشکیل شده بود بهطوریکه امروز هم میتواند بهعنوان مفهومی عالی از یک اقتصاد هدایت شده به سمت اهداف مشخص، شناخته شود.»
❃ همیلتون از بدهی دولتی استفاده کرد تا یک برنامهی اقتصادی را که شامل محرکهایی برای اولین بازار اوراق بهادار متواتر و همچنین اولین تجربه بانکداری مرکزی بود اجرا کند. قسمت اول برنامه همیلتون تامین اعتبارات دولتی بود. در سال ۱۹۷۰ کنگره متعهد شد که ۶۰ میلیون دلار به قرضهای احتمالی به وجود آمده در دوران انقلاب مالی اختصاص دهد.
❃ قسمت دوم برنامه او شامل ایجاد یک بانک ملّی بود. بانکی که پس از کشوقوسهای فراوان بین تاجران شمال که موافق آن بودند و کشاورزان جنوب که با آن مخالف بودند در نهایت در ۲۵ آوریل ۱۷۹۱ به تایید رییسجمهور واشنگتن رسید.
✓ حباب BUS:
❃ بانک ایالات متحده (BUS) در حقیقت یک بانک مرکزی به شکل مدرن امروزی نبود، نه انحصار چاپ اسکناس را دارا بود و نه بانکداری تجاری را تعدیل و تنظیم میکرد. با این حال این بانک از مزیتهای قانونی بهره میبرد: BUS تنها بانکی بود که اجازه داشت شعب بانک را دایر کند و اسکناسهای آن هم برای پرداخت حقوق گمرکی استفاده میشد. داشتن این مزیتها امتیازی بزرگ در مقابل رقیبان برای این بانک به حساب میآمد. اندازه، میدان عمل و مزیتهای BUS باعث شد که اقدامات آن تاثیر شدیدی بر عرضه پول و وضعیت اعتباری ایالات متحده بگذارد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | الکساندر همیلتون و خطر کاپیتالیسم دولتی (۳)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ همیلتون همچنین برای بازسازی نظام مالی چند معیار دیگر را هم معرفی کرد. بهواسطهی ترغیب و تشویق او واحد پول دو فلزی برای گسترش عرضه پول معرفی شد. دولت فدرال طلا را در کنار دلار نقره اسپانیایی بهعنوان پول رایج بهرسمیت شناخت و در نهایت همیلتون سیاست تشویق فعالانه صنعتی و حمایت از تولیدات داخلی به شکل یارانه، تعرفه و شراکت بخش عمومی و خصوصی را پایهگذاری کرد تا بتواند به صنعتی با مقیاس بزرگ دست یابد. کل برنامه همیلتونی و به طور خاص BUS، توسط دیوید کون چنین بیان شده است: «شبیهسازی اقتصاد و افزایش اعتبارات بیثبات دولت.»
❃ بهدلیل سیاستهای همیلتون و با اینکه تنها ۵ بازار اوراق در سال ۱۷۹۲ وجود داشت رغبت عمومی به آنها بسیار شدید و گسترده بود و طیف استقبالکنندگان از میلیونرها تا کارگران روزمزد و زنهای بیوه را شامل میشد. زمانیکه BUS آغاز به کار کرد، شروع به پمپاژ وسیع اعتبارات به اقتصاد کرد.
❃ بخش قابلتوجهی از این وامهای BUS به صورت وامهای بیسند و قرضهای تضمیننشده به سمت بورسبازها رفت. افزایش شدید تقاضا که خود منجر به بالا و بالاتر رفتن قیمت شد باعث به وجود آمدن حباب کلاسیک دارایی شد. اما خیلی زود معلوم شد که این مانیای بهوجود آمده غیرقابل تأمین است. قرارداد اعتباری ناگهانی BUS در فوریه ۱۷۹۲ منجر به یک افت شدید در بازارهای اوراق بهادار شد و نخستین بازار سهام در تاریخ ایالات متحده ورشکست شد.
❃ این حوادث باعث بهوجود آمدن خسارات بیسابقه شد و بورسبازان مشهوری را راهی زندان کرد. بسیاری از مورخان اقتصادی همیلتون را بهخاطر کنترل بحران با استفاده از سرمایهگذاری دولتی برای حمایت از سهام و آرام کردن جو متشنج بازار، ستایش کردهاند. ولی باید توجه داشت که در درجهی اول خود دخالت دولت در بخش پول و بانکداری بود که سبب بهوجود آمدن چنین التهابی شد.
❃ بانک ایالات متحده در اوایل دهه ۱۷۹۰ درگیر گسترش بیش از حد بخش پولی بود که باعث تورم قیمتی شده بود. این گسترش همچنین با مشتاق و قادر کردن بانکها به وامدهی باعث پایین آمدن نرخ بهره واقعی هم شد. علاوه بر این، انتظارات تورمی باعث ایجاد توهم در افراد مبنی بر افزایش مداوم قیمت و قرض گرفتن پول برای خرید املاک از طرف آنها شد.
❃ بنابراین فضای در دسترس بودن پول که توسط بانک ایجاد شده بود باعث سوق دادهشدن منابع به سمت سوداگری زمینهای غربی شد و در نهایت منجر به تشکیل حباب املاک شد.
❃ پیامد بلندمدت انقلاب مالی همیلتونی مقدار زیاد و مخرب بدهیهای دولتی بود. به نظر حامیان سرمایهداری دولتی این مورد نکته مثبتی بود چراکه به نظر آنها تنها یک دولت مرکزی قدرتمند میتوانست چنین خصوصیاتی داشته باشد! برخلاف تفسیر مرکانتیلیستی آنها، وجود یک دولت مرکزی متورم نکتهی مثبتی نیست.
❃ همانطور که توماس دی لورنزو هم در کتاب خود به نام «نفرین همیلتون» نشان میدهد که دولت مرکزی قدرتمند بنا شده بر سیاستهای همیلتونی باعث بهوجود آمدن مخارج غیرضروری ارتشی، انتقال بیمورد ثروت و افزایش بیدلیل برنامهها و فعالیتهای دولتی تا به امروز شده است.
✓ برخلاف همیلتون:
❃ برنامههای همیلتون بااستفاده از نهادهای مالی پیشرفتهی اقتصاد سرمایهداری توانست اقتصاد ایالات متحده را بارور کند، ولی گسترش پرشتاب بازار سهام و صنعت بانکداری، زودرس بود.
❃ جنبههای بهواقع مفید این بازارها در طول زمان و در روند طبیعی اقتصاد به دست خواهد آمد. اصلاحات همیلتون منحصراً سبب بهوجود آمدن یک دوره تجارت ناکارآ و سوداگری بر پایهی اعتبارات دولتی شد. مهمتر از این، نظام بانکداری مرکزی خلقشده توسط همیلتون و حزب ملّیگرای او، اقتصاد آمریکا را بیثبات کرد.
❃ آن نظام جدید بانکداری سبب شد که التهابات مالی متعدد به وجود بیاید، سرمایهگذاری نامناسب دولتی و رکود بیموقع شکل بگیرد.
❃ برنامه انبساط اقتصادی همیلتون در بلندمدت هیچ اثر مطلوبی بهجا نگذاشت. اصولاً این برنامه ایالات متحده را با یک اقتصاد متمایل به چرخههای تجاری تهییج شده توسط بانک مرکزی و اسرافکنندهی منابع اقتصادی بر روی مسائلی مانند جنگ تنها گذاشت. بهطور خاص انقلاب همیلتونی هیچ اثر مثبتی بر اقتصاد ایالات متحده نداشت. ایالات متحده به اقتصاد پیشروی جهان تبدیل شد برخلاف میراث الکساندر همیلتون و نه ب خاطر آن.
📄 | منبع مقاله: بنیاد آموزش اقتصادی FEE، نویسندگان: تایلر واتس (Tyler Watts) و نیکلاس کاروت (Nicholas Curott).
#اقتصاد #الکساندر_همیلتون
#اقتصاد_ایالات_متحده
#سرمایهداری_دولتی #آمریکا
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ همیلتون همچنین برای بازسازی نظام مالی چند معیار دیگر را هم معرفی کرد. بهواسطهی ترغیب و تشویق او واحد پول دو فلزی برای گسترش عرضه پول معرفی شد. دولت فدرال طلا را در کنار دلار نقره اسپانیایی بهعنوان پول رایج بهرسمیت شناخت و در نهایت همیلتون سیاست تشویق فعالانه صنعتی و حمایت از تولیدات داخلی به شکل یارانه، تعرفه و شراکت بخش عمومی و خصوصی را پایهگذاری کرد تا بتواند به صنعتی با مقیاس بزرگ دست یابد. کل برنامه همیلتونی و به طور خاص BUS، توسط دیوید کون چنین بیان شده است: «شبیهسازی اقتصاد و افزایش اعتبارات بیثبات دولت.»
❃ بهدلیل سیاستهای همیلتون و با اینکه تنها ۵ بازار اوراق در سال ۱۷۹۲ وجود داشت رغبت عمومی به آنها بسیار شدید و گسترده بود و طیف استقبالکنندگان از میلیونرها تا کارگران روزمزد و زنهای بیوه را شامل میشد. زمانیکه BUS آغاز به کار کرد، شروع به پمپاژ وسیع اعتبارات به اقتصاد کرد.
❃ بخش قابلتوجهی از این وامهای BUS به صورت وامهای بیسند و قرضهای تضمیننشده به سمت بورسبازها رفت. افزایش شدید تقاضا که خود منجر به بالا و بالاتر رفتن قیمت شد باعث به وجود آمدن حباب کلاسیک دارایی شد. اما خیلی زود معلوم شد که این مانیای بهوجود آمده غیرقابل تأمین است. قرارداد اعتباری ناگهانی BUS در فوریه ۱۷۹۲ منجر به یک افت شدید در بازارهای اوراق بهادار شد و نخستین بازار سهام در تاریخ ایالات متحده ورشکست شد.
❃ این حوادث باعث بهوجود آمدن خسارات بیسابقه شد و بورسبازان مشهوری را راهی زندان کرد. بسیاری از مورخان اقتصادی همیلتون را بهخاطر کنترل بحران با استفاده از سرمایهگذاری دولتی برای حمایت از سهام و آرام کردن جو متشنج بازار، ستایش کردهاند. ولی باید توجه داشت که در درجهی اول خود دخالت دولت در بخش پول و بانکداری بود که سبب بهوجود آمدن چنین التهابی شد.
❃ بانک ایالات متحده در اوایل دهه ۱۷۹۰ درگیر گسترش بیش از حد بخش پولی بود که باعث تورم قیمتی شده بود. این گسترش همچنین با مشتاق و قادر کردن بانکها به وامدهی باعث پایین آمدن نرخ بهره واقعی هم شد. علاوه بر این، انتظارات تورمی باعث ایجاد توهم در افراد مبنی بر افزایش مداوم قیمت و قرض گرفتن پول برای خرید املاک از طرف آنها شد.
❃ بنابراین فضای در دسترس بودن پول که توسط بانک ایجاد شده بود باعث سوق دادهشدن منابع به سمت سوداگری زمینهای غربی شد و در نهایت منجر به تشکیل حباب املاک شد.
❃ پیامد بلندمدت انقلاب مالی همیلتونی مقدار زیاد و مخرب بدهیهای دولتی بود. به نظر حامیان سرمایهداری دولتی این مورد نکته مثبتی بود چراکه به نظر آنها تنها یک دولت مرکزی قدرتمند میتوانست چنین خصوصیاتی داشته باشد! برخلاف تفسیر مرکانتیلیستی آنها، وجود یک دولت مرکزی متورم نکتهی مثبتی نیست.
❃ همانطور که توماس دی لورنزو هم در کتاب خود به نام «نفرین همیلتون» نشان میدهد که دولت مرکزی قدرتمند بنا شده بر سیاستهای همیلتونی باعث بهوجود آمدن مخارج غیرضروری ارتشی، انتقال بیمورد ثروت و افزایش بیدلیل برنامهها و فعالیتهای دولتی تا به امروز شده است.
✓ برخلاف همیلتون:
❃ برنامههای همیلتون بااستفاده از نهادهای مالی پیشرفتهی اقتصاد سرمایهداری توانست اقتصاد ایالات متحده را بارور کند، ولی گسترش پرشتاب بازار سهام و صنعت بانکداری، زودرس بود.
❃ جنبههای بهواقع مفید این بازارها در طول زمان و در روند طبیعی اقتصاد به دست خواهد آمد. اصلاحات همیلتون منحصراً سبب بهوجود آمدن یک دوره تجارت ناکارآ و سوداگری بر پایهی اعتبارات دولتی شد. مهمتر از این، نظام بانکداری مرکزی خلقشده توسط همیلتون و حزب ملّیگرای او، اقتصاد آمریکا را بیثبات کرد.
❃ آن نظام جدید بانکداری سبب شد که التهابات مالی متعدد به وجود بیاید، سرمایهگذاری نامناسب دولتی و رکود بیموقع شکل بگیرد.
❃ برنامه انبساط اقتصادی همیلتون در بلندمدت هیچ اثر مطلوبی بهجا نگذاشت. اصولاً این برنامه ایالات متحده را با یک اقتصاد متمایل به چرخههای تجاری تهییج شده توسط بانک مرکزی و اسرافکنندهی منابع اقتصادی بر روی مسائلی مانند جنگ تنها گذاشت. بهطور خاص انقلاب همیلتونی هیچ اثر مثبتی بر اقتصاد ایالات متحده نداشت. ایالات متحده به اقتصاد پیشروی جهان تبدیل شد برخلاف میراث الکساندر همیلتون و نه ب خاطر آن.
📄 | منبع مقاله: بنیاد آموزش اقتصادی FEE، نویسندگان: تایلر واتس (Tyler Watts) و نیکلاس کاروت (Nicholas Curott).
#اقتصاد #الکساندر_همیلتون
#اقتصاد_ایالات_متحده
#سرمایهداری_دولتی #آمریکا
➣ @Notes_On_Liberty
❞ دولت ذاتاً یک نهاد تورمزاست و تا ابد به ایجاد تورم ادامه خواهد داد، مگر آنکه امتیاز انحصاری تدارک و خلق پول از آن سلب گردد. ❝
❈ جوزف سالرنو، اقتصاددان مکتب اتریش
➣ @Notes_On_Liberty
❈ جوزف سالرنو، اقتصاددان مکتب اتریش
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 | نظریههای اقتصادی امپریالیسم؛ نظریههای مارکسیستی، لیبرال، و اهریمنی امپریالیسم و نقد آنها (۳) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ اگر این نظریههای اقتصادی را با فرایندهای پیشاسرمایهداری در تشکیل امپراتوریها بسنجیم، متوجه میشویم که شواهد تاریخی بیش از پیش به…
📃 | نقد نظریههای اقتصادی امپریالیسم (۴)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اسکندر و ناپلئون اول نیز مانند آدولف هیتلر، برای سود شخصی یا گریز از کژسازگاریهای نظام اقتصادیشان به سیاستهای امپریالیستی دست نزدند. هدف آنها دقیقاً مانند هدف یک رهبر صنعتی بود که میکوشد از طریق افزایش سرمایهگذاریها و بنگاههای تولیدی، یک امپراتوری صنعتی، به شکل انحصاری یا شبهانحصاری ایجاد کند. آنچه امپریالیسم پیشاسرمایهداری، امپریالیسم سرمایهداری، و سرمایهداری «امپریالیستی» میخواهند، قدرت است نه هدف اقتصادی، رهبران جهان صنعت نیز مانند ناپلئون اول به علت ضروریات اقتصادی با طمع شخصی به سمت اهداف امپریالیستی، سوق داده نمیشوند. سود شخصی و حل مشکلات اقتصادی از طریق توسعهی امپریالیستی از نظر همه آنها پدیده دلپذیر یا نتیجه فرعی خوشایندی است که ناخواسته به آن دست مییابند، ولی هدفی نیست که سبب جاذبهیافتن انگیزش امپریالیستی شود.
❃ دیدیم که اقتصاد سرمایهداری یا غیرسرمایهداری تعیینکنندهی امپریالیسم نیست. حال خواهیم دید که چگونه سرمایهداران فینفسه امپریالیست نیستند. بنابر نظریههای اقتصادی و بهویژه نظریهی «اهریمنی»، سرمایهداران از حکومت بهعنوان ابزاری برای اعمال سیاستهای امپریالیستی استفاده میکنند. با این حال، بررسی نمونههای تاریخی، که به سود تفسير اقتصادی ارائه میشود، نشان میدهد که در بیشتر این موارد، در واقع رابطهی میان دولتمردان و سرمایهداران وارونه بوده است.
❃ سیاستهای امپریالیستی را عموماً دولتها خود در پیش میگرفتند و از سرمایهداران میخواستند از این سیاستها حمایت کنند. به این ترتیب، شواهد تاریخی دال بر تقدم سیاست به اقتصاد است. به واقع به قول پروفسور شومپیتر: «حکومت سرمایهداران بر سیاست بینالملل همچون افسانهی جنوپری روزنامهها است و بهطور مسخرهای با واقعیت فاصله دارد.»
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اسکندر و ناپلئون اول نیز مانند آدولف هیتلر، برای سود شخصی یا گریز از کژسازگاریهای نظام اقتصادیشان به سیاستهای امپریالیستی دست نزدند. هدف آنها دقیقاً مانند هدف یک رهبر صنعتی بود که میکوشد از طریق افزایش سرمایهگذاریها و بنگاههای تولیدی، یک امپراتوری صنعتی، به شکل انحصاری یا شبهانحصاری ایجاد کند. آنچه امپریالیسم پیشاسرمایهداری، امپریالیسم سرمایهداری، و سرمایهداری «امپریالیستی» میخواهند، قدرت است نه هدف اقتصادی، رهبران جهان صنعت نیز مانند ناپلئون اول به علت ضروریات اقتصادی با طمع شخصی به سمت اهداف امپریالیستی، سوق داده نمیشوند. سود شخصی و حل مشکلات اقتصادی از طریق توسعهی امپریالیستی از نظر همه آنها پدیده دلپذیر یا نتیجه فرعی خوشایندی است که ناخواسته به آن دست مییابند، ولی هدفی نیست که سبب جاذبهیافتن انگیزش امپریالیستی شود.
❃ دیدیم که اقتصاد سرمایهداری یا غیرسرمایهداری تعیینکنندهی امپریالیسم نیست. حال خواهیم دید که چگونه سرمایهداران فینفسه امپریالیست نیستند. بنابر نظریههای اقتصادی و بهویژه نظریهی «اهریمنی»، سرمایهداران از حکومت بهعنوان ابزاری برای اعمال سیاستهای امپریالیستی استفاده میکنند. با این حال، بررسی نمونههای تاریخی، که به سود تفسير اقتصادی ارائه میشود، نشان میدهد که در بیشتر این موارد، در واقع رابطهی میان دولتمردان و سرمایهداران وارونه بوده است.
❃ سیاستهای امپریالیستی را عموماً دولتها خود در پیش میگرفتند و از سرمایهداران میخواستند از این سیاستها حمایت کنند. به این ترتیب، شواهد تاریخی دال بر تقدم سیاست به اقتصاد است. به واقع به قول پروفسور شومپیتر: «حکومت سرمایهداران بر سیاست بینالملل همچون افسانهی جنوپری روزنامهها است و بهطور مسخرهای با واقعیت فاصله دارد.»
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | نقد نظریههای اقتصادی امپریالیسم (۵)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بعید است سرمایهداران به عنوان یک گروه -جدا از برخی سرمایهداران منفرد- محرکین امپریالیسم باشند؛ آنها حتی هواداران مشتاق سیاستهای امپریالیستی هم نیستند. نوشتهها و سیاستهای احزاب و گروههای سیاسی که در جوامع نوین نمایندهی عنصر سرمایهداری هستند، شاهدی بر مخالفت سنتی طبقات بازرگان و کارخانهدار با هر نوع سیاست خارجی است که مانند امپریالیسم به جنگ منجر شود.
از نوشتهی سِر آندروفری پورت در اسپکتیتر در اوایل سده هیجدهم تا کتاب «خیال بزرگ» اثر نورمن انجل(صلحگرای انگلیسی) در زمان حاضر، باور سرمایهداران بهعنوان یک طبقه و باور اکثر سرمایهداران بهطور انفرادی، این است که جنگ سودی ندارد. جنگ با جامعهی صنعتی سازگار نیست. منافع سرمایهداری مستلزم صلح است، زیرا صرفاً صلح است که اجازه میدهد محاسبات عقلانی که رفتارهای سرمایهداران مبتنی بر آن است، شکل گیرد. جنگ با خود، یک عنصر عدم عقلانیت و هرجومرج دارد که با روح سرمایهداری بیگانه است.
❃ البته امپریالیسم، بهعنوان تلاشی برای براندازی روابط موجود قدرت، مخاطرهی غيرقابل اجتناب جنگ را به همراه دارد. بنابراین، سرمایهداران بهعنوان یک گروه، با جنگ مخالف بودند. آنها سیاستهای امپریالیستی را که ممکن بود به جنگ منجر شود(و عملاً نیز در مواردی به جنگ انجامید) آغاز نکردند و صرفاً تحت فشار و با بدگمانی از آن حمایت میکردند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بعید است سرمایهداران به عنوان یک گروه -جدا از برخی سرمایهداران منفرد- محرکین امپریالیسم باشند؛ آنها حتی هواداران مشتاق سیاستهای امپریالیستی هم نیستند. نوشتهها و سیاستهای احزاب و گروههای سیاسی که در جوامع نوین نمایندهی عنصر سرمایهداری هستند، شاهدی بر مخالفت سنتی طبقات بازرگان و کارخانهدار با هر نوع سیاست خارجی است که مانند امپریالیسم به جنگ منجر شود.
از نوشتهی سِر آندروفری پورت در اسپکتیتر در اوایل سده هیجدهم تا کتاب «خیال بزرگ» اثر نورمن انجل(صلحگرای انگلیسی) در زمان حاضر، باور سرمایهداران بهعنوان یک طبقه و باور اکثر سرمایهداران بهطور انفرادی، این است که جنگ سودی ندارد. جنگ با جامعهی صنعتی سازگار نیست. منافع سرمایهداری مستلزم صلح است، زیرا صرفاً صلح است که اجازه میدهد محاسبات عقلانی که رفتارهای سرمایهداران مبتنی بر آن است، شکل گیرد. جنگ با خود، یک عنصر عدم عقلانیت و هرجومرج دارد که با روح سرمایهداری بیگانه است.
❃ البته امپریالیسم، بهعنوان تلاشی برای براندازی روابط موجود قدرت، مخاطرهی غيرقابل اجتناب جنگ را به همراه دارد. بنابراین، سرمایهداران بهعنوان یک گروه، با جنگ مخالف بودند. آنها سیاستهای امپریالیستی را که ممکن بود به جنگ منجر شود(و عملاً نیز در مواردی به جنگ انجامید) آغاز نکردند و صرفاً تحت فشار و با بدگمانی از آن حمایت میکردند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | نقد نظریههای اقتصادی امپریالیسم (۶)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ چگونه امکان داشت اصولی مانند نظریهی اقتصادی امپریالیسم، که کاملاً خلاف واقعیات تجربی بود، چنین در افکار عمومی جای گیرد؟ دو عامل در موفقیت این اصول سهیماند: جوّ فکری جهان غرب و ماهیت این آموزه. پیش از این به گرایش عمومی این عصر به تحویل مشکلات سیاسی به مسائل اقتصادی اشاره کردیم. سرمایهداران و منتقدین آنها، هر دو به یک اندازه در ایجاد این خطای اساسی سهیماند:
❃ سرمایهداران از تکامل سرمایهداری، که از قیود بهجامانده از عصر پیشاسرمایهداری رها شده و پیروِ قوانين ذاتی خود بود، انتظار خوشبختی و صلح داشتند. منتقدین براین باور بودند که تنها از راه اصلاح با الغای نظام سرمایهداری میتوان به این اهداف دست یافت. هر دو اردوگاه در جستوجوی راهحل اقتصادی برای مسائل سیاسی بودند. بنتام از آزادسازی مستعمرات بهعنوان ابزاری برای رهاشدن از ستیزهای امپریالیستی که منجر به جنگ میشد، دفاع میکرد. پرودون، کوبدن، و پیروان آنها تنها سرچشمه ستیز کشورها را در تعرفههای گمرکی میدیدند و استدلال میکردند که صلح در گروِ گسترش تجارت آزاد است.
❃ در عصر ما نیز میگویند از آنجاکه امپریالیسم آلمان، ژاپن و ایتالیا از نیازهای اقتصادی سرچشمه میگرفت، اگر به این کشورها وام داده میشد، اگر مستعمره داشتند، و به مواد خام دسترسی پیدا میکردند، از سیاستهای امپریالیستی پرهیز میکردند. براساس این استدلال، دولتهای فقیر به جنگ مبادرت میکنند تا از فقر اقتصادی رها شوند. اگر کشورهای غنی از فقر آنها بکاهند، دلیلی ندارد که دست به جنگ زنند. در عصر سرمایهداری کلاسیک هواداران و مخالفان نظام سرمایهداری، براین باور بودند که انگیزههای اقتصادی که رفتار سرمایهداران را تعیین میکند، هادی فعالیتهای همهی انسانها است.
❃ دلیل دیگر پذیرش فوری تفسیر اقتصادی امپریالیسم، باورکردنی بودن آن است. گفتهی پروفسور شومپیتر دربارهی نظریه مارکسیستی امپریالیسم عموماً درست است. او میگوید: «به نظر میرسد مجموعه واقعیات حیاتی عصر ما به طور کامل تبیین شدهلند. به نظر میرسد مجموعه پر پیچ و خم سیاست بینالملل با یک ضربه تحلیلی قوی، روشن و واضح میشود.» راز امپریالیسم، این نیروی تاریخی تهدیدگر، غیرانسانی و غالباً جنایتکار مشکل نظری تعریف آن به عنوان نوعی متمایز از سیاست بینالمللی است. مشکل عملی، و بالاتر از همه تشخیص آن در یک موقعیت عینی و برخورد مناسب با آن، در مجموع به گرایشهای ذاتی یا کاربرد نادرست نظام سرمایهداری تقلیل مییابد. هرگاه پدیدهی امپریالیسم برای درک نظری و یا درک رفتار عملی مطرح شود، این تصویر ساده، پاسخی تقریباً غیرارادی در پی دارد که نوعی آرامش ذهنی ایجاد میکند.
#امپریالیسم #اقتصاد #سیاست_بینالملل #سیاست
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ چگونه امکان داشت اصولی مانند نظریهی اقتصادی امپریالیسم، که کاملاً خلاف واقعیات تجربی بود، چنین در افکار عمومی جای گیرد؟ دو عامل در موفقیت این اصول سهیماند: جوّ فکری جهان غرب و ماهیت این آموزه. پیش از این به گرایش عمومی این عصر به تحویل مشکلات سیاسی به مسائل اقتصادی اشاره کردیم. سرمایهداران و منتقدین آنها، هر دو به یک اندازه در ایجاد این خطای اساسی سهیماند:
❃ سرمایهداران از تکامل سرمایهداری، که از قیود بهجامانده از عصر پیشاسرمایهداری رها شده و پیروِ قوانين ذاتی خود بود، انتظار خوشبختی و صلح داشتند. منتقدین براین باور بودند که تنها از راه اصلاح با الغای نظام سرمایهداری میتوان به این اهداف دست یافت. هر دو اردوگاه در جستوجوی راهحل اقتصادی برای مسائل سیاسی بودند. بنتام از آزادسازی مستعمرات بهعنوان ابزاری برای رهاشدن از ستیزهای امپریالیستی که منجر به جنگ میشد، دفاع میکرد. پرودون، کوبدن، و پیروان آنها تنها سرچشمه ستیز کشورها را در تعرفههای گمرکی میدیدند و استدلال میکردند که صلح در گروِ گسترش تجارت آزاد است.
❃ در عصر ما نیز میگویند از آنجاکه امپریالیسم آلمان، ژاپن و ایتالیا از نیازهای اقتصادی سرچشمه میگرفت، اگر به این کشورها وام داده میشد، اگر مستعمره داشتند، و به مواد خام دسترسی پیدا میکردند، از سیاستهای امپریالیستی پرهیز میکردند. براساس این استدلال، دولتهای فقیر به جنگ مبادرت میکنند تا از فقر اقتصادی رها شوند. اگر کشورهای غنی از فقر آنها بکاهند، دلیلی ندارد که دست به جنگ زنند. در عصر سرمایهداری کلاسیک هواداران و مخالفان نظام سرمایهداری، براین باور بودند که انگیزههای اقتصادی که رفتار سرمایهداران را تعیین میکند، هادی فعالیتهای همهی انسانها است.
❃ دلیل دیگر پذیرش فوری تفسیر اقتصادی امپریالیسم، باورکردنی بودن آن است. گفتهی پروفسور شومپیتر دربارهی نظریه مارکسیستی امپریالیسم عموماً درست است. او میگوید: «به نظر میرسد مجموعه واقعیات حیاتی عصر ما به طور کامل تبیین شدهلند. به نظر میرسد مجموعه پر پیچ و خم سیاست بینالملل با یک ضربه تحلیلی قوی، روشن و واضح میشود.» راز امپریالیسم، این نیروی تاریخی تهدیدگر، غیرانسانی و غالباً جنایتکار مشکل نظری تعریف آن به عنوان نوعی متمایز از سیاست بینالمللی است. مشکل عملی، و بالاتر از همه تشخیص آن در یک موقعیت عینی و برخورد مناسب با آن، در مجموع به گرایشهای ذاتی یا کاربرد نادرست نظام سرمایهداری تقلیل مییابد. هرگاه پدیدهی امپریالیسم برای درک نظری و یا درک رفتار عملی مطرح شود، این تصویر ساده، پاسخی تقریباً غیرارادی در پی دارد که نوعی آرامش ذهنی ایجاد میکند.
#امپریالیسم #اقتصاد #سیاست_بینالملل #سیاست
➣ @Notes_On_Liberty
📄 اقتصاد آزاد و سرمایهداری دولتی | ✍🏻 محمود صدری
➣ @Notes_On_Liberty
❃ طرفداران اقتصاد آزاد در همه جای جهان، از جمله ایران، همواره با پرسشها و نقدهایی تکراری روبهرو هستند و پاسخها و توضیحاتشان معمولاً به سد مقاومتهای چندسویه میخورد:
❃ یکسوی طیف مقاومتها، کسانی هستند که دقیقاً میدانند اقتصاد آزاد راه کسب درآمد آسان و کمریسک را بر آنان میبندد و آگاهانه در مقابل آزادی اقتصادی و رقابت و شفافیت میایستند. این مخالفان آگاه و هدفدار اقتصاد آزاد، با شعبدهای کارساز و موفق، مفاهیم «اقتصاد آزاد» و «اقتصاد بازار» و «رقابت» و «مالکیت خصوصی» را ابزار کار «سرمایهداران» نمایاندهاند و سرمایهدار را هیولایی ترسیم کردهاند که چون در پی منافع شخصی خود است، لابد منافع جمعی و خاصه منافع و معیشت تهیدستان را به خطر میاندازد. این گروه با داعیهی دفاع از منافع عمومی مدام گناه همهی ناکامیها را به گردن اقتصاد آزاد و اقتصاددانان طرفدار آزادی اقتصادی میاندازد و چنین القا میکند که مسبب همهی ناکامیها، اقتصاد آزاد است و چارهی کار هم فقط مداخله همهجانبهی دولت در امور اقتصادی است.
❃ سوی دیگر طیفِ مخالفان اقتصاد آزاد، پرسشگرانی صدیق هستند که عادتهای ذهنی و واقعیتهای اجتماعی مشهود و ملموس مانع درک و دریافت مفاهیم و مضامین و نتایج اقتصاد آزاد توسط ایشان میشود. این گروه که غالباً زیر فشار زندگی کمر خم کردهاند و افسون تبلیغات گروه اول شدهاند گمان میکنند اقتصاد آزاد، فقط تامینکننده منافع توانگران است و هر جا در کار خود میمانند، دولت را به مداخله برای حل مشکلات فرامیخوانند.
❃ ماحصل تلاش سازمانیافتهی مخالفان اقتصاد آزاد و همراهی مردمی که دستشان از همه جا کوتاه است و چارهای نمیشناسند مگر پناه بردن به دولت، شکلگیری روش اقتصادی پرهزینه و کمبازدهای است به نام «سرمایهداری دولتی». این روش اقتصادی، به درجات گوناگون، در اقتصادهای توسعهیافته و درحالتوسعه و توسعهنیافتهی جهان دیده میشود.
❃ در این روش، دولتها با قاعدهگذاریهای دلبخواهی و فارغ از الزامهای اقتصادی، مقررات دستوپاگیر خود را رخت «حکومت قانون» میپوشند، نام سوبسیدهای هزینهزا را میگذارند دستگیری از ضعفا، وامهای کمبهره به بنگاههای ناکارآمد را تسهیلات تولید مینامند و قیمتگذاریهای دستوری را حمایت از مصرفکننده میخوانند.
❃ آنگاه که همهی این عوامل مخل اقتصاد دست به دست هم میدهند و موجب محدود شدن دامنهی عمل بازار، بسط ید دولت، افزایش هزینههای عمومی، کاهش بهرهوری اقتصاد و در نهایت کاهش رشد اقتصادی و کاهش درآمدهای عمومی و خصوصی و شیوع فقر میشوند، اقتصاد زمینگیر میشود و ناگهان طرفداران «سرمایهداری دولتی» متاع خود را «اقتصاد آزاد» جا میزنند و شکلگیریاش را به طرفداران اقتصاد آزاد نسبت میدهند و کاسه کوزه همه ناکارآمدیها را بر سر مفاهیم بنیادی بازار و رقابت و مالکیت خصوصی و سرمایهداران آوار میکنند و دور تازهای از قیمتگذاری و یارانه و تسهیلات آغاز میشود.
❃ جان کلام اینکه کاپیتالیسم دولتی، نامی دیگر برای سوسیالیسم معماریشده لنینیستی است. این سوسیالیسم که پشت عنوان سرمایهداری پنهان میشود، ابزار تامین منافع آن دسته از سرمایهداران است که در پی راه آسان پول در آوردن هستند و اسباب آسودگی خاطر دولتهایی است که «حکومت آسان» را بر «حکمرانی خوب» ترجیح میدهند. هنر بزرگ سرمایهداری دولتی این است که سرمایهگذار کوشا و خلاق و ریسکپذیر را که فعالیتش علاوه بر نفع شخصی، متضمن خیر همگانی هم هست، کنار میزند و میدان را به کسانی میدهد که از محل تفاضل انواع قیمتهای دستوری و واقعی عایدیهای سهلالحصول نصیبشان میشود و بهاصطلاح از آربیتراژهای دولتساخته ارتزاق میکنند.
❈ چندی است که در ایران، عدهای اصرار دارند، عوارض اقتصاد دولتی و سرمایهداری دولتی را متوجه اقتصاد آزاد و حامیان آن بکنند، ولی به گواهی آنچه در دهههای اخیر نوشته و گفته شده است، دامن طرفداران اقتصاد آزاد و رقابتی از این آلودگیها پاک است و آدرسهای غلط نخواهد توانست همیشه و همگان را فریب دهد. متون اقتصاد آزاد در کتابخانهها بهوفور یافت میشود و تجربههای متعدد کشورهایی که به این متون عمل کردهاند و نکردهاند پیش چشم همگان است.
#اقتصاد #اقتصاد_ایران #آزادی_اقتصادی
#لیبرالیسم_اقتصادی #مالکیت_خصوصی
#رقابت_آزاد #آزادی_عمل #آزادی_فردی
#سرمایهداری_دولتی #سوسیالیسم_ویرانگر
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ طرفداران اقتصاد آزاد در همه جای جهان، از جمله ایران، همواره با پرسشها و نقدهایی تکراری روبهرو هستند و پاسخها و توضیحاتشان معمولاً به سد مقاومتهای چندسویه میخورد:
❃ یکسوی طیف مقاومتها، کسانی هستند که دقیقاً میدانند اقتصاد آزاد راه کسب درآمد آسان و کمریسک را بر آنان میبندد و آگاهانه در مقابل آزادی اقتصادی و رقابت و شفافیت میایستند. این مخالفان آگاه و هدفدار اقتصاد آزاد، با شعبدهای کارساز و موفق، مفاهیم «اقتصاد آزاد» و «اقتصاد بازار» و «رقابت» و «مالکیت خصوصی» را ابزار کار «سرمایهداران» نمایاندهاند و سرمایهدار را هیولایی ترسیم کردهاند که چون در پی منافع شخصی خود است، لابد منافع جمعی و خاصه منافع و معیشت تهیدستان را به خطر میاندازد. این گروه با داعیهی دفاع از منافع عمومی مدام گناه همهی ناکامیها را به گردن اقتصاد آزاد و اقتصاددانان طرفدار آزادی اقتصادی میاندازد و چنین القا میکند که مسبب همهی ناکامیها، اقتصاد آزاد است و چارهی کار هم فقط مداخله همهجانبهی دولت در امور اقتصادی است.
❃ سوی دیگر طیفِ مخالفان اقتصاد آزاد، پرسشگرانی صدیق هستند که عادتهای ذهنی و واقعیتهای اجتماعی مشهود و ملموس مانع درک و دریافت مفاهیم و مضامین و نتایج اقتصاد آزاد توسط ایشان میشود. این گروه که غالباً زیر فشار زندگی کمر خم کردهاند و افسون تبلیغات گروه اول شدهاند گمان میکنند اقتصاد آزاد، فقط تامینکننده منافع توانگران است و هر جا در کار خود میمانند، دولت را به مداخله برای حل مشکلات فرامیخوانند.
❃ ماحصل تلاش سازمانیافتهی مخالفان اقتصاد آزاد و همراهی مردمی که دستشان از همه جا کوتاه است و چارهای نمیشناسند مگر پناه بردن به دولت، شکلگیری روش اقتصادی پرهزینه و کمبازدهای است به نام «سرمایهداری دولتی». این روش اقتصادی، به درجات گوناگون، در اقتصادهای توسعهیافته و درحالتوسعه و توسعهنیافتهی جهان دیده میشود.
❃ در این روش، دولتها با قاعدهگذاریهای دلبخواهی و فارغ از الزامهای اقتصادی، مقررات دستوپاگیر خود را رخت «حکومت قانون» میپوشند، نام سوبسیدهای هزینهزا را میگذارند دستگیری از ضعفا، وامهای کمبهره به بنگاههای ناکارآمد را تسهیلات تولید مینامند و قیمتگذاریهای دستوری را حمایت از مصرفکننده میخوانند.
❃ آنگاه که همهی این عوامل مخل اقتصاد دست به دست هم میدهند و موجب محدود شدن دامنهی عمل بازار، بسط ید دولت، افزایش هزینههای عمومی، کاهش بهرهوری اقتصاد و در نهایت کاهش رشد اقتصادی و کاهش درآمدهای عمومی و خصوصی و شیوع فقر میشوند، اقتصاد زمینگیر میشود و ناگهان طرفداران «سرمایهداری دولتی» متاع خود را «اقتصاد آزاد» جا میزنند و شکلگیریاش را به طرفداران اقتصاد آزاد نسبت میدهند و کاسه کوزه همه ناکارآمدیها را بر سر مفاهیم بنیادی بازار و رقابت و مالکیت خصوصی و سرمایهداران آوار میکنند و دور تازهای از قیمتگذاری و یارانه و تسهیلات آغاز میشود.
❃ جان کلام اینکه کاپیتالیسم دولتی، نامی دیگر برای سوسیالیسم معماریشده لنینیستی است. این سوسیالیسم که پشت عنوان سرمایهداری پنهان میشود، ابزار تامین منافع آن دسته از سرمایهداران است که در پی راه آسان پول در آوردن هستند و اسباب آسودگی خاطر دولتهایی است که «حکومت آسان» را بر «حکمرانی خوب» ترجیح میدهند. هنر بزرگ سرمایهداری دولتی این است که سرمایهگذار کوشا و خلاق و ریسکپذیر را که فعالیتش علاوه بر نفع شخصی، متضمن خیر همگانی هم هست، کنار میزند و میدان را به کسانی میدهد که از محل تفاضل انواع قیمتهای دستوری و واقعی عایدیهای سهلالحصول نصیبشان میشود و بهاصطلاح از آربیتراژهای دولتساخته ارتزاق میکنند.
❈ چندی است که در ایران، عدهای اصرار دارند، عوارض اقتصاد دولتی و سرمایهداری دولتی را متوجه اقتصاد آزاد و حامیان آن بکنند، ولی به گواهی آنچه در دهههای اخیر نوشته و گفته شده است، دامن طرفداران اقتصاد آزاد و رقابتی از این آلودگیها پاک است و آدرسهای غلط نخواهد توانست همیشه و همگان را فریب دهد. متون اقتصاد آزاد در کتابخانهها بهوفور یافت میشود و تجربههای متعدد کشورهایی که به این متون عمل کردهاند و نکردهاند پیش چشم همگان است.
#اقتصاد #اقتصاد_ایران #آزادی_اقتصادی
#لیبرالیسم_اقتصادی #مالکیت_خصوصی
#رقابت_آزاد #آزادی_عمل #آزادی_فردی
#سرمایهداری_دولتی #سوسیالیسم_ویرانگر
➣ @Notes_On_Liberty
📄 آیا فقیران، فقیرتر شدهاند؟ (۱) | ✍🏻 استیون هورویتز
➣ @Notes_On_Liberty
❃ یکی از افسانههای اقتصادی معاصر این است که ثروتمندان در حال ثروتمندترشدن هستند و فقرا در حال فقیرتر شدن. مانند هر افسانهای، قدری حقیقت در این گفته وجود دارد. برای نمونه، اگر به دادهها نگاه کنیم، امروزه دو دهک اول سهم بیشتری از درآمد ملّی را نسبت به گذشته کسب میکنند و از آن طرف دو دهک آخر نسبت به قبل سهمی کمتری از درآمد ملّی دارند.
❃ دو ایراد در این دادهها وجود دارد. اول از همه، دادهها هیچ اطلاعاتی در مورد شرایط مطلق فقر نمیدهند: فقط بهخاطر اینکه یکی سهم کمتری از درآمد را داراست به این معنی نیست که به صورت مطلق فقیر است. بنابراین، برای نمونه، میتواند اینطور باشد که اگرچه آمریکاییهای فقیر سهم کمتری از تولید ملًی را دارا هستند ولی درآمد مطلقشان بیش از پیش است. اگر از شما پرسیده شود که، شما بین برداشتن یک ششم از یک پیتزا یا یک نهم از یک پیتزای دیگر کدام را انتخاب می کنید، جواب شما ممکن است وابسته به بزرگی پیتزا باشد و ممکن است برداشتن یک نهم از پیتزا بهتر باشد، اگر پیتزا بزرگتر از پیتزایی باشد که شما یک ششم از آن را برداشتهاید.
❃ درآمد واقعی آمریکاییهای فقیر امروز بالاتر است اگرچه سهم آنها از درآمد کل در موقعیتهایی پایینتر است. ولی همه این توضیحات به نکته اساسیتر اشاره نمیکند. مشکل بزرگتر این است که این دادهها، دادههای فوری است که افراد ثروتمند در یک سال را با افراد ثروتمند در سالهای قبل، و افراد فقیر را در یک سال با افراد فقر در سالهای قبل مقایسه میکند.
❃ چیزی که در نظر گرفته نمی شود حرکت تکتک خانوارها در طول زمان است. اگر ما بتوانیم خانوارها را دنبال کنیم، ممکن است بتوانیم در مورد اینکه چه اتفاقی برای مردم فقیر در پنج یا ده یا پنجاه سال افتاده اطلاع پیدا کنیم. و در حقیقت، ما این اطلاعات را در اختیار داریم. دستهای از اطلاعات نشان میدهد که بین ۱۹۷۹ و ۱۹۸۸، ۸۶ درصد از خانوارهایی که در سال ۱۹۷۹ فقیر بودهاند، دیگر در سال ۱۹۸۸ فقیر نبودند. دسته دوم اطلاعات از دانشگاه میشیگان نشان میدهد ۹۵ درصد خانوارهایی که در سال ۱۹۷۵ فقیر محسوب میشدند در سال ۱۹۹۱ دیگر فقیر نبودند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ یکی از افسانههای اقتصادی معاصر این است که ثروتمندان در حال ثروتمندترشدن هستند و فقرا در حال فقیرتر شدن. مانند هر افسانهای، قدری حقیقت در این گفته وجود دارد. برای نمونه، اگر به دادهها نگاه کنیم، امروزه دو دهک اول سهم بیشتری از درآمد ملّی را نسبت به گذشته کسب میکنند و از آن طرف دو دهک آخر نسبت به قبل سهمی کمتری از درآمد ملّی دارند.
❃ دو ایراد در این دادهها وجود دارد. اول از همه، دادهها هیچ اطلاعاتی در مورد شرایط مطلق فقر نمیدهند: فقط بهخاطر اینکه یکی سهم کمتری از درآمد را داراست به این معنی نیست که به صورت مطلق فقیر است. بنابراین، برای نمونه، میتواند اینطور باشد که اگرچه آمریکاییهای فقیر سهم کمتری از تولید ملًی را دارا هستند ولی درآمد مطلقشان بیش از پیش است. اگر از شما پرسیده شود که، شما بین برداشتن یک ششم از یک پیتزا یا یک نهم از یک پیتزای دیگر کدام را انتخاب می کنید، جواب شما ممکن است وابسته به بزرگی پیتزا باشد و ممکن است برداشتن یک نهم از پیتزا بهتر باشد، اگر پیتزا بزرگتر از پیتزایی باشد که شما یک ششم از آن را برداشتهاید.
❃ درآمد واقعی آمریکاییهای فقیر امروز بالاتر است اگرچه سهم آنها از درآمد کل در موقعیتهایی پایینتر است. ولی همه این توضیحات به نکته اساسیتر اشاره نمیکند. مشکل بزرگتر این است که این دادهها، دادههای فوری است که افراد ثروتمند در یک سال را با افراد ثروتمند در سالهای قبل، و افراد فقیر را در یک سال با افراد فقر در سالهای قبل مقایسه میکند.
❃ چیزی که در نظر گرفته نمی شود حرکت تکتک خانوارها در طول زمان است. اگر ما بتوانیم خانوارها را دنبال کنیم، ممکن است بتوانیم در مورد اینکه چه اتفاقی برای مردم فقیر در پنج یا ده یا پنجاه سال افتاده اطلاع پیدا کنیم. و در حقیقت، ما این اطلاعات را در اختیار داریم. دستهای از اطلاعات نشان میدهد که بین ۱۹۷۹ و ۱۹۸۸، ۸۶ درصد از خانوارهایی که در سال ۱۹۷۹ فقیر بودهاند، دیگر در سال ۱۹۸۸ فقیر نبودند. دسته دوم اطلاعات از دانشگاه میشیگان نشان میدهد ۹۵ درصد خانوارهایی که در سال ۱۹۷۵ فقیر محسوب میشدند در سال ۱۹۹۱ دیگر فقیر نبودند.
➣ @Notes_On_Liberty
👏1