On Liberty | درباره‌ی آزادی
7.89K subscribers
434 photos
38 videos
16 files
233 links
مهم‌ترین پی‌آمد حکومت قانون آزادی همه‌ی شهروندانِ برابر و تأمین آزادی‌های آنان است. تا زمانی‌که شالوده‌ی این نظامِ آزادی، و نهادهایی که آزادی شهروندان برابر را تضمین می‌کنند، استوار نشده باشد، هیچ پیشرفت مادّی صورت نخواهد گرفت.
Download Telegram
✍ درآمدی بر اندیشه‌ی سیاسی (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

✧ اندیشه‌ی سیاسی با چه مسائلی سروکار دارد؟ (۲)

❃ موضوع دیگری که با موضوع سرچشمه‌ی پیدایش دولت پیوندی دارد مسئله‌ی مشروعیت دولت است. موضوع مشروعیت با مسئله‌ی تکلیف افراد مردم در برابر اقتدار دولت سروکار دارد. چرا گروهی که خودشان را با نهاد حکومت پیوند می‌دهند از مردم درخواست فرمانبری دارند؟ به چه دلیل مردم باید از آن‌ها فرمان ببرند؟ فرمانروایان فرمانروایی خود را بر چه مبنایی توجیه می‌کنند؟ فرمان‌بران بر چه مبنایی این تقسیم کار و تقسیم قدرت را می‌پذیرند؟ این پرسش‌ها و بسیاری از پرسش‌های دیگری مانند این‌ها که با موضوع مشروعیت سروکار دارد از مسائل مهم اندیشه‌ی سیاسی است.

❃ طی تاریخ دراز اندیشه سیاسی پاسخ‌های گوناگونی به پرسش‌های بالای داده شده است و همسو با پاسخ‌های متفاوت دیدگاه‌ها و نظریات گوناگونی در تاریخ اندیشه سیاسی پیدا شده است. برای نمونه، گروهی از اندیشمندان امر فرمانروایی و فرمانبری را به اراده‌ی خداوند و گروه دیگری به قانون طبیعی و تفاوت طبیعی انسان‌ها پیوند داده‌اند. در همین خصوص دسته‌ای از اندیشمندان، قرارداد اجتماعی را سرچشمه‌ی فرمانروایی افرادی و فرمانبری دیگرانن دانسته‌اند. این اندیشمندان سرچشمه‌ی تکلیف مردم را توافقی به شمار می‌آورند که ضمن قرارداد اجتماعی شکل گرفته است. و سرانجام بسیاری از اندیشمندان دوره‌های اخیر اراده‌ی عمومی مردم را که در یک آیینِ خود-قانونگذاری دموکراتیک شکل گرفته است سرچشمه‌ی تکلیف سیاسی مردم و مشروعیت حکومت ارزیابی می‌کنند.

❃ این موضوع، به نوبه‌ی خود، با مفهوم قانون پیوند می‌خورد که آن نیز از مهمترین موضوع‌های اندیشه سیاسی بوده است. قانون نیز در دوره‌های گوناگون دگرگونی اندیشه‌ی سیاسی در معرض تعبیرهای گوناگون بوده است. قانون ابتدا به‌عنوان یک سنّت ازلی شمرده می‌شد که به حوزه‌ی قدسی خداوند تعلق دارد. بعد، گروهی از اندیشمندان آن را به اصلی نسبت دادند که به طبیعت امور تعلق دارد و عقل انسان می‌تواند آن را کشف کند و در زندگی سیاسی به کار برد.
زمانی نیز قانون را به اراده‌ی حاكم تعبیر کردند. گروهی از اندیشمندان جدیدتر قانون را از مظاهر اراده‌ی عمومی مردم دانستند که به دست دستگاه دولتی ساخته می‌شود.

❃ شکل حکومت و بحث بر سر اینکه آیا قدرت حکومتی باید در دست یک فرد یا گروهی از افراد متمرکز باشد یا در میان تمام مردم توزیع شود از دیگر بحث‌های مهم اندیشه سیاسی است. این موضوع با دامنه‌ی اقتدار حکومت و حدود اختیارات مردم نیز پیوند دارد. چنین مباحثی از زمره مسائل مهم اندیشه سیاسی بوده است و همچنان هست.

#اندیشه‌ی_سیاسی
#سیاسی
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
⏳ آشنایی با مکاتب اقتصادی:
بخش دوم: فیزیوکراسی
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
✬ آشنایی با مکاتب اقتصادی (بخش دوم)

➣ @Notes_On_Liberty

📃 فیزیوکراسی | Physiocracy

❃ فیزیوکراسی، در لغت به‌معنی چیرگی طبیعت در اصطلاح، آموزه‌ی اقتصاد ملّی طبیعت است. فیزیوکرات‌ها با نام‌های «طبيعيون» و
«ارضيون» نیز شناخته می‌شوند. فیزیوکراسی در تاریخ اندیشه‌ها از دو جنبه قابل بررسی است:
از جنبه‌ی نخست فیزیوکراسی به معنی حکومت فیزیوکرات‌ها براساس قانون طبیعی است. روی این اصل، «قانون طبیعی»، اساس تفکر علمی را در این مکتب تشکیل می‌دهد. این مکتب در سده‌ی ۱۸ و همزمان با پیشرفت فنون و علم مکانیک به وجود آمد. پس از فروپاشی نسبی سوداگرایان و در آستانه‌ی سال ۱۷۵۶ زمینه‌های پیدایش مکتب طبیعت‌گرایان در فرانسه، به همراه اندیشه‌های فرانسوا کنه(François Quesnay) فراهم شد و در همان سال، نخستین مقاله‌ی اقتصادی از وی منتشر شد. یکی دیگر از زمینه‌های پیدایش فیزیوکرات‌ها، اندیشه‌های سنتی فئودالیسم و ناکارآمدی ناشی از دخالت وسيع دولت در اقتصاد، زمینه را برای به وجود آمدن فیزیوکرات‌ها آماده کرد. نظام طبیعی، اساس فکر سیستم فیزیوکرات‌ها بود. نظام طبیعی یک نظام اجتماعی، که مخلوق خواسته‌ی انسان‌ها باشد، نیست؛ بلکه نظامی است حاکم بر اجتماع بشری؛ همانگونه که قوانین طبیعی در علم فیزیک و زیست‌شناسی حاکم است. از جنبه‌ دوم، فیزیوکراسی، واکنشی در برابر مرکانتیلیسم و باورهای اقتصادی اجتماعی فرانسه است.

❃ فیزیوکراسی نخستین مکتب اقتصادی است که به بیان قواعد علمی اقتصادی پرداخت و در شکل‌گیری اصول اولیه نظام اقتصاد سرمایه‌گرایی، بیش از دیگر مکاتب اقتصادی اهمیت دارد. مبنای فکری این مکتب، بر پایه‌ی فلسفه «دئیسم» استوار است. براساس این فلسفه، خدا منشأ جهان هستی است. او عالم طبیعت را براساس قانونمندی‌هایی به وجود آورده، که طبق آن‌ها، به صورت خودکار به حیات خویش ادامه می‌دهد و پس از خلقت، در جریان عالم، هیچ دخالتی نمی‌کند. ارتباط خداوند با جهان هستی، مانند ارتباط ساعت‌ساز و ساعت مصروف کلیسای شهر استراسبورگ فرانسه است. فیزیوکرات‌ها با نگاه مطلق‌گرایانه‌ای که داشتند، در واقع نخستین بنیان‌گذار اقتصاد کلان محسوب می‌شوند، نخستین مباحث مالیه عمومی را سامان دادند، امور واقعی اقتصاد و امور مالی را تبیین کردند و در تکمیل حلقه‌های پیش از ظهور مکتب کلاسیک خیلی مؤثر بودند.

➣ @Notes_On_Liberty
👍1👎1
➣ @Notes_On_Liberty

← مهمترین متفکران فیزیوکراسی که در گسترش اقتصاد، سهم مهمی داشتند، عبارتند از:

✦ دکتر کنه (۱۶۹۴- ۱۷۷۴): فرانسوا کنه پزشکی بود، که به‌عنوان بنیان‌گذار مکتب فیزیوکراسی معروف شده است. در سال ۱۷۵۶ میلادی، کنه نخستین اثر علمی خود را درباره‌ی اقتصاد در دایرةالمعارف بزرگ نوشت. او در سال ۱۷۵۸ میلادی، نخستین «تابلوی اقتصادی» را که در تاریخ به‌عنوان جدول «داده -ستاده» می‌شناسند، طراحی کرد. او جریان ثروت در اقتصاد را به‌عنوان جریان گردش خون در بدن تشبیه کرده که به‌طور خودکار بدون نیاز به مداخله از خارج انجام می‌پذیرد. او همچنین در تابلو نشان داد، که کشاورزی، تنها مُوَلّدی است که مایه‌ی ارزش افزوده می‌شود. مفهوم نظری جدول اقتصادی آن است که تنها طبقه کشاورزه با کمک طبیعت می‌تواند «محصول ویژه» تولید کند و یک اقتصاد ایده‌آل، تنها از فعالیتی پشتیبانی می‌کند، که مولّد باشد.

✦ رابرت تورگو (۱۷۸۱ - ۱۷۲۸): او یکی از چهره‌های مشهور فیزیوکراسی است که در سال ۱۷۷۴ وزیر دارایی فرانسه شد. او معتقد بود که دخالت دولت و پارلمان در امور اقتصادی، باید به کمترین سطح ممکن برسد و نیروی بازار می‌تواند، به‌طور خودکار، تعادل اقتصادی را ایجاد کند. تورگو تأثیر فراوانی در اندیشه‌ی آدام اسمیت، پدر علم اقتصاد، داشته است. او برخلاف کنه به حفظ قوانین ربا و تثبیت نرخ بهره توسط دولت باور نداشت. او همچنین نقش کلیدی در تبیین قانون بازدهی نزولی دارد.

✦ ژول دُ پوئه (۱۸۱۷ -۱۷۳۹): او نیز در گسترش تفکر فیزیوکرات‌ها نقش دارد. وی به‌طور آشکار از آزادی بازرگانی بحث می‌کند. آراء وی در طراحی بحث تقاضا، نشان دادن مطلوبیت و نزولی بودن شیب منحنی تقاضا، پیش از آلفرد مارشال نمایان می‌شود. دو پوئه، در مجمع اندیشه‌های فیزیوکرات‌ها، حرکتی علیه اندیشه‌ی سوداگرایان به‌شمار می‌رود.

➣ @Notes_On_Liberty
👍1
➣ @Notes_On_Liberty

← اصول مکتب فیزیوکراسی:

✓ نظام طبیعی: یکی از پایه‌های اساسی اندیشه‌ی فیزیوکرات‌ها نظام طبیعی بود. کنه و پیروان او با استفاده از استدلال منطقی کل به جزء، به جستجوی قوانین فراگیر چیره بر پدیده‌های اقتصادی پرداختند. پایه‌های این قوانین، براساس نظام طبیعی استوار بود و شرط لازم برای طرح این قوانین، به صورت نظری، بهره‌گیری از علم اقتصاد به شکل یک نظام جداگانه بود. بنابراین، فیزیوکرات‌ها اقتصاد را از دستورهای مذهبی و سیاست جدا کردند و باور داشتند که علم اقتصاد باید به صورت یک «علم تجربی» در آید.

✓ تنظیم صنعت کشاورزی: بهبود در ظرفیت تولید در بخش کشاورزی در اجرای برنامه مالیاتی، یک مسأله مهم و اساسی بود. بر این اساس، آن‌ها پیشنهاد کردند که در فعالیت‌های کشاورزی باید بیشتر، از روش‌های سرمایه‌داری بهره برد. از این رو این سیاست جدید، ایجاب می‌کرد که شمار زیادی از مزارع کوچک، به کشاورزان سرمایه‌دار معدودی داده شود، تا آن‌ها بتوانند روش‌های تولیدیِ باصرفه‌تری را که تنها در مزارع گسترده قابل اجرا است، عملی کنند.

✓ آزادی کسب-و-کار و عدم مداخله‌ی دولت: فیزیوکرات‌ها باور داشتند که بر اجتماعات بشری، تعادل و توازنی فرمانرواست؛ که منشا آن «نظام طبیعی» است. بنابراین، بهتر است اداره‌ی امور آنان به‌طور دلخواه به خودشان واگذار شود و تا آنجا که ممکن است، حق هرگونه مداخله‌ای از دولت سلب گردد. البته نباید تصور کرد، که به نظر آن‌ها وجود دولت بیهوده است؛ بلکه بدون آن زندگی اجتماعی دچار بی‌نظمی و هرج‌و‌مرج می‌شود. تنها نکته‌ای که فیزیوکرات ها مورد تأکید قرار می دادند، این بود که دولت از حدود وظایف ذاتی خود تخطی نکند و با پیروی از قوانین طبیعی، قوانین مدون تنظیم کند.

➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty

✓ اهمیت انباشت سرمایه: فیزیوکرات‌ها به ضرورت انباشت سرمایه و مولّد بودن بخش کشاورزی و تا حدودی بخش معدن باور داشتند؛ چون زمین را منشأ ثروت اقتصادی می‌دانستند. زمین خاصیت تولید اضافی به نام «محصول ویژه» را دارد و با طرح جدول اقتصادی، کشاورزی را عنصر اصلی در تولید می‌دانستند.

✓ رفورم مالیاتی: این اصلاح مالیاتی فرانسه در اواخر قرن هجدهم ارائه شد. از آن‌جا که فرانسه اقتصاد کشاورزی داشت و با توجه به مسائلی که بر سر راه وضع مالیات بر ثروت وجود داشت، طبیعتاً درآمد دولت می‌بایست از محل مالیات بر زمین به دست آید. لیکن موافق با سنّت قدیم فرانسه، روحانیون از پرداخت مالیات معاف بودند. در نتیجه فشار پرداخت مالیات به طبقه‌ی کشاورز تحمیل می‌شد. فیزیوکرات‌ها پیشنهاد کردند که افراد گوناگون به هیچ وجه نباید از پرداخت مالیات بر زمین معاف شوند. از طرف دیگر یک نوع «مالیات واحد» باید جایگزین مالیات‌های گوناگون شود. بدین ترتیب، تمام مالکین -ارباب، روحانیون و غیره- نسبت به سهمی که از تولید محصول ویژه، در صنعت کشاورزی دارند، باید مالیات بپردازند. منطق آن این بود که تنها بخش کشاورزی می‌تواند مازاد تولید داشته باشد و لذا تنها باید از محصولات کشاورزی، مالیات گرفت.

✓ تجارت: فیزیوکرات‌ها فعالیت‌های بازرگانی را غیر مولد می‌دانستند؛ زیرا باور داشتند که این فعالیت‌ها صرفاً متضمن مبادله‌ی ارزش‌های مساوی است؛ بنابراین چون در تولید و خرید و فروش کالاهای صنعتی، محصول ویژه تولید نمی‌شود، چنین فعالیت‌هایی کمک نخواهند کرد. از طرف دیگر، معتقد بودند که چون در تجارت بین‌المللی تقاضای کالای کشاورزی کاهش می‌یابد، ثروت کشورها کم می‌شود؛ ولی با این حال، طرفدار آزادی در تجارت بین‌الملل بودند.

✓ کالای لوکس: فیزیوکرات‌ها با مصرف کالای لوکس مخالف بودند؛ زیرا به نظر آن‌ها این امر، مانعی در سر راه انباشت سرمایه خواهد بود.

❃ آن‌ها گردش ثروت در جامعه را مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دادند. دوران اوج این مکتب سال ۱۷۵۸ میلادی بود؛ ولی در سال ۱۷۷۶ با انتشار کتاب ثروت ملل آدام اسمیت، پایه‌های مکتب به لرزه افتاد و می‌توان گفت این سال، سال پایانی عمر فیزیوکرات‌ها بوده است.

#تاریخ_اندیشه‌های_اقتصادی
#مکاتب_اقتصادی
#فیزیوکراسی
#اقتصاد
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
🖼 | تابلوی اقتصادی دکتر کنه!
➣ @Notes_On_Liberty
👍1👎1
✧ عصر پیش از آدام اسمیت؛ صف‌آرایی فیزیوکرات‌ها در برابر مرکانتیلیست‌ها | ✍ حمید زمان‌زاده

➣ @Notes_On_Liberty

«تدوین مبانی علم اقتصاد به سال ۱۷۷۶ میلادی، یعنی زمانی که آدام اسمیت، پدر علم اقتصاد، کتاب مشهور خود «ثروت‌ملل» را به رشته تحریر درآورد، باز می‌گردد. مسائل اساسی اقتصادی مربوط به تولید، مبادله و توزیع کالاها در همه دوران زندگی بشر وجود داشته است و متناسب با آن اندیشه بشری نیز به بررسی آن پرداخته است. اندیشه‌های اقتصادی که امروز به صورت مکتوب در دسترس ما قرار دارد، به حدود ششصد سال قبل از میلاد مسیح، یعنی دوران افلاطون و ارسطو باز می‌گردد. اما ما کاوش تاریخی خود را در علم اقتصاد از زمانی و در چارچوب اندیشه‌هایی شروع می‌کنیم که در آن زمینه‌های تدوین مبانی علم اقتصاد به دست آدام اسمیت شکل گرفت. بنابراین ما کاوش تاریخی خود را در علم اقتصاد از دوران مرکانتیلیست‌ها و فیزیوکرات‌ها و صف‌آرایی اندیشه‌های اقتصادی آنان آغاز می‌نماییم.»

↓ ادامه:
https://donya-e-eqtesad.com/بخش-اندیشه-اقتصاد-23/504930-عصر-پیش-از-آدام-اسمیت-صف-آرایی-فیزیوکرات-ها-در-برابر-مرکانتیلیست-ها
✍ زایش اندیشه‌ی سیاسی (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ امروزه همه پژوهشگران تاریخ و تاریخِ اندیشه، بر پایه‌ی بررسی‌های تطبیقی و نیز با سود جُستَن از دستاوردهای دانش جدید، بر آن‌اند که آزادی و به‌ویژه سیاست‌ها -حتی به معنایی که در ادامه‌ی سنّت یونانی در اندیشه دوران جدید غربی فهمیده شده- از نوآوری‌های اندیشه‌ی یونانی بوده است. هم‌چنان‌که فلسفه، یعنی اندیشه‌ی عقلانی غيرملتزم به ادیان و اسطوره‌ها را نخست، یونانیان تأسیس کردند و در واقع، تاریخ فلسفه - اعم از مسیحی، اسلامی و ... به معنای دقیق کلمه - جز تاریخ بسط فلسفه یونانی در میان اقوام دیگر نبوده است، تاریخ فلسفه‌ی سیاسی در دوره مسیحی و اسلامی نیز، به هر حال، تاریخ بسط فلسفه سیاسی یونانیان در این دوره تمدنی است.

❃ از این رو، تاریخ بسط و زوال فلسفه سیاسی در دوره‌های اسلامی را نیز باید با مبانی فلسفی سیاسی یونانی سنجید و به این اعتبار، توضیحی از چگونگی زایش و گسترش فلسفه یونانی برای فهم تاریخ تحول فلسفه سیاسی در دوره‌ی اسلامی دارای اهمیت ویژه‌ای است. آنچه از مدلولِ واژه‌یِ عربی‌تبارِ «سیاست» در زبان فارسی می‌توان با توجه به نوشته‌های کهن دریافت پیوندی با معنای واژه‌ی یونانی‌تباری که آن واژه را معادل آن دانسته‌اند، ندارد. در ترجمه‌های عربی متن‌های یونانی که در نخستین سده‌های دوره‌ی اسلامی فراهم آمده، واژه‌ای که بیشتر به‌کار گرفته شده، «مدینه» و مشتقات آن در زبان عربی است، هرچند که واژه‌ی «سیاست» نیز به معنای دانشی که از «مدینه» و مناسبات «مدنی» بحث می‌کند، به‌کار رفته، ولی به‌نظر می‌رسد که واژه‌ی اخیر به واقعیت و دریافت آن در نزد یونانیان نزدیک‌تر است.

❃ واژه و مفهوم بنیادین دانش یونانی در قلمرو کنش انسانی، polis بود که فارابی از آن به «مدینه» و ابن سینا در دانشنامه‌ی علایی به «شهر» تعبیر کرده‌است. در نزد یونانیان، چنانکه خواهد آمد، برترین پیوندها و بستگی‌های انسانی در سامان و سازمانی از مردم یک شهر برقرار می‌شد، به یونانی polis خوانده می‌شد و از شهر در کاربرد کنونی آن به عنوان واحدی اداری که به یونانی astu خوانده می‌شد، متمایز بود. بدین‌سان، در نزد یونانیان، برترین پیوند افراد انسانی در یک شهر، پیوند شهروندی بود که در شهرهای مستقل یونانی میان مردمان آزاد و برابر، در بیرون قلمروِ خانه و پیوندهای خانوادگی سامان می یافت و همه‌ی پیوندهای دیگر، مانند پیوندهای آیینی و نیز پیوندهای خانوادگی، تابعی از آن به شمار می‌آمد. این پیوند شهروندی و دانش آن را در یونانی در نسبت آن به شهر با واژه‌ای بیان می‌کردند که فارابی از آن دو به «مدنی» و «علم مدينه» تعبیر کرده است و امروزه «سیاسی» و «علم سیاست» خوانده می‌شود.

➣ @Notes_On_Liberty
✍ زایش اندیشه‌ی سیاسی (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ شهر یا polis یونانی، اگرچه اجتماعی انسانی بود، ولی به جامعه، به معنای جدید این واژه، به گونه‌ای که در علوم اجتماعی به کار گرفته شده، نبود. شهر یونانی، به‌خلاف جامعه، حوزه‌ی مصالح عمومی بود و در بیرون قلمرو مناسباتی سامان می‌یافت که در حوزه‌ی منافع خصوصی قرار داشت.

❃ جامعه، در اصطلاح کنونی، با ارجاعی به مفهوم دولت و در تعارض، یا دست‌کم، در تقابل با آن، تعریف می‌شود، درحالی‌که در شهرهای یونانی مصالح عمومی شهروندان با جماعتی که شهروندان به‌شمار می‌آمدند، وحدت داشت. در نزد یونانیان هر امر سیاسی در تعارض آن با شخصی و خصوصی، تعریف می‌شد و امر «سیاسی»، مترادفِ «مشترک» و «عمومی» بود. امر «سیاسی» در قلمرویی قرار می‌گرفت که با شهر یونانی و شهروندان آزاد و برابر پیوند داشت و به تدریج، امر «سیاسی» در تقابل آن با چیرگی گروهی بر گروهی دیگر تعریف شد. از آن‌جا که جماعت یا جمع شهروندان و مصالح عمومی آنان امر واحدی بود، نهادها و دولتی جدای از شهر نتوانست به‌وجود آید.

➣ @Notes_On_Liberty
✍ زایش اندیشه‌ی سیاسی (۳)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ زمینه‌ی زایش فلسفه‌ی سیاسی در یونان در دوره‌ای فراهم آمد که با سقوط نظام موکِنای، در حدود سده‌ی دوازدهم پیش از میلاد، به دنبال نیرو گرفتن قبایل دُری -که در یونان قاره‌ای ظاهر شدند- شیوه‌ای حکومتی و نوعی از قدرت سیاسی با نمودهای خارجی آن از میان رفت. افزون بر این، با زوال قدرت شاهی که ظل‌الله و فرهمند بود، به‌طور کلی، فضای سیاسی و انسان یونانی و نیز دریافتی که از آن دو وجود داشت، دستخوش دگرگونی ژرفی شد. سقوط نظام موکِنای، در درازمدت، شرایط و مقدمات استقرار شهر (polis) و پیدایش اندیشه‌ی عقلی را به دنبال داشت و این دو در دوره‌ای پدیدار شد که مدتی ارتباط یونان با دنیای شرقی قطع شده بود. تاریخ نویسان این دوره را سده‌های میانه سرزمین یونان نامیده‌اند.

❃ پیوندهای دوباره با سرزمین‌های خاوری، در شرایطی، در حدود نیمه‌ی نخست سده‌ی هشتم پیش از میلاد، از سر گرفته شد که در بخش اروپایی و ایونی، یونانیان، خود را در آینه‌ی شرق و در نسبت با آن مورد تأمل قرار دادند، ولی این پیوند دوباره به خلاف دوره‌ی موکنای، از راه هم‌رنگی با آن تمدن‌ها و یا تقلید از آن‌ها نبود: این بار، گویی یونان به آگاهی دوباره‌ای دست یافته بود و برتری و اصالت خود را در پیوند و سنجش با جهانی که یونانیان بربرها می‌نامیدند، تعریف می‌کرد. در حیات اجتماعی یونانی، به جای شاه فرهمندی که در دنیای اسرارآمیز قصر خود، از قدرتی نامحدود برخوردار بود، مناسباتی برقرار شده بود که آن را سیاسی خوانده‌اند و سرشت آن مناسبات موضوع گفت‌وگویی همگانی در میدان عمومی بود. در این گفت‌وگو همه‌ی شهروندان آزاد و برابر سهمی یکسان داشتند و امور مربوط به اداره‌ی شهر از امور همگانی به شمار می‌آمد.

❃ در چنین شرایطی، به‌جای افسانه‌های مربوط به خلقت و آفرینش که با مناسک و آیین‌های شاهی و اسطوره‌های مربوط به فرمانروایی‌ها پیوند داشت، اندیشه‌ای نو به‌وجود آمد که کوششی برای بنیاد نهادن نظم جهان بر مبنای تعادل، تناسب و برابری میان اجزای تشکیل‌دهنده‌ی عالم بود. زایش خرد یونانی، در حدود سده‌های هشتم و هفتم پیش از میلاد در شرایطی امکان‌پذیر شد که اندیشه‌ی نو توانست خود را از اساطیرالاولین و دریافتی که از محدوده دیانت فراتر نمی‌رفت، جدا کند. برای درک این تحول باید توضیح دهیم که چگونه در پیوند دوباره با مشرق زمین و در دوره‌ای که این توجه به اوج رسیده بود، پایه‌های نظام شهر نیرومند شد و با دنیوی شدن اندیشه سیاسی، مقدمات بنیادگذاری فلسفه فراهم آمد.

ادامه دارد...
#اندیشه‌ی_سیاسی
#سیاسی #سیاست
➣ @Notes_On_Liberty
✍ درآمدی بر چیستی انقلاب (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ انقلاب یک دگرگونی شتابان، بنیادیت و خشونت‌آمیزِ داخلی در ارزش‌ها و اسطوره‌های چیره بر یک جامعه، نهادهای سیاسی، ساختار اجتماعی، رهبری، فعالیت و سیاست‌های حکومتی است. بنابراین تعریف، انقلاب را باید از خیزش‌ها، شورش‌ها، نافرمانی‌ها، کودتاها و جنگ‌های استقلال جدا دانست.

❃ یک کودتا تنها رهبری و شاید سیاست‌های یک حکومت را دگرگون می‌سازد؛ یک خیزش یا شورش می‌تواند سیاست‌های رهبری و نهادهای سیاسی را دگرگون سازد، ولی ساختار و ارزش‌های اجتماعی را دست نخورده برجای می‌گذارد؛ یک جنگ استقلال، نبرد یک اجتماع ضد فرمانروایی یک اجتماع بیگانه است و لزوم ساختار اجتماعی هر یک از این دو اجتماع را دگرگون نمی‌سازد.

❃ آنچه را که ما «انقلاب» می‌خوانیم، دیگران آن را انقلاب‌های بزرگ با انقلاب‌های اجتماعی نامیده‌اند. از نمونه‌های چشمگیر این رویداد، انقلاب فرانسه است. انقلاب‌ها پدیده‌هایی کمیاب‌اند. بیشتر جوامع هرگز انقلابی را تجربه نکرده‌اند و تا دوران جدید، بیشتر دوران گذشته، انقلابی را به خود ندیده بودند.

➣ @Notes_On_Liberty
✍ درآمدی بر چیستی انقلاب (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ به‌گفته‌ی کارل فردریش، انقلاب‌ها به معنای گسترده‌ی آن، «ویژگی فرهنگ غربی» به‌شمار می‌آیند. تمدن‌های بزرگ گذشته مانند مصر، بابل، ایران، یونان، روم، چین و هند خیزش‌ها، شورش‌ها و دگرگون‌‌های دودمان سلطنتی را تجربه کرده‌اند، ولی هیچ‌یک از این رویدادها «شباهتی به انقلاب‌های بزرگ غرب نداشتند.»

❃ پیدایش و واژگونی دودمان‌های حاکم در امپراطوری‌های باستانی و جابه‌جایی الیگارشی و دموکراسی در دولت‌شهرهای یونان باستان، نمونه‌هایی از خشونت سیاسی را به دست می‌دهند، ولی نمی‌توان عنوان انقلاب اجتماعی را به آن‌ها داد. به‌گونه‌ای دقیق‌تر، باید گفت که انقلاب ویژگی نوسازی و یکی از شیوه‌های نوسازی یک جامعه سنتّی است و چه در جامعه سنّتی غرب و چه در جوامع سنّتی جاهای دیگر، پدیده‌ای ناشناخته بوده است.

❃ انقلاب بازتاب فرجامین دیدگاه نوگرا و مبتنی بر این باور است که انسان قدرت نظارت بر محيطش و دگرگونی آن را دارد و نه تنها این توانایی را دارا است، بلکه حق دارد که این چنین عمل کند. به همین خاطر، چنانکه هانا آرنت می‌گوید، «دگرگونی و خشونت محض هیچ‌کدام نمی‌توانند پدیده‌ی انقلاب را به شایستگی توصیف کنند؛ هرگاه دگرگونی به معنای یک آغاز نو رخ دهد و خشونت برای ایجاد یک نوع حکومت یکسره متفاوت و به‌منظور تشکیل یک هیات سیاسی نوین به کار بسته شود، آنگاه می‌توان از انقلاب سخن گفت.»

#انقلاب
#سیاسی
#سیاست
➣ @Notes_On_Liberty
📄 | درباره‌ی انقلاب فرانسه (۱)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ انقلاب فرانسه، مجموعه‌ای از رخدادهاست که به تغییر دولت، حکومت، قانون، اقتصاد، جامعه و... در فرانسه کشیده شد و تاثیر شگرفی در روند جامعه‌ی بشری گذاشته است که این تاثیر را می‌توان در مقوله‌هایی همچون شکل حکومت، مفهوم و حقوق ملت، جامعه‌ی مدنی و رابطه‌ی حکومت و مردم دید. اندیشمندان، تاریخ‌نگاران و پژوهشگران بسیاری در زمینه‌ی انقلاب فرانسه قلم زده‌اند و زمینه‌های انقلاب، آثار و پیامدهای آن را از دیدگاه‌های گوناگون بررسی کرده‌اند.

❃ انقلاب ۱۷۸۹ فرانسه را «انقلاب کبیر فرانسه» می‌نامند. انقلاب فرانسه که به باور برخی، مهمترین واقعه‌ی تاریخ مدرن بشریت است میوه‌ی دوران روشنگری بود که به تغییر سرنوشت بشریت و شکل‌دهی به نظام‌های غربی کشیده شد. این یک رخداد در قالب زمانی چند‌ هفته و چند ماه نبود، بلکه در درازای هشتاد سال و طی قیام‌های گوناگونی انجام گرفت که هر یک منجر به رفت‌و‌برگشت حکومت بین اشکال پادشاهی و جمهوری بود. بین آغاز انقلاب در ۱۷۸۹ تا سال ۱۸۶۹ هفت بار رژیم عوض شد که در پایان جمهوری سوم فرانسه شکل گرفت(امروز در فرانسه جمهوری پنجم حاکم است).

➣ @Notes_On_Liberty
📄 | درباره‌ی انقلاب فرانسه (۲)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ برای درک دلایل پاگرفتن انقلاب باید به دوران لوئی چهاردهم بازگشت. لوئی چهاردهم و پسرش لوئی پانزدهم طی دوران حکومت طولانی خود با جنگ‌های بی‌مورد با اتریش فشار زیادی بر اقتصاد فرانسه‌ی آن روز وارد کردند. لوئی شانزدهم، نوه‌ی لوئی پانزدهم که پس از وی به سلطنت رسید نیز مرهمی بر این درد نشد. از آن سو همسر وی ملکه ماری آنتوانت که در یک بده-بستان قدرت از دربار اتریش به فرانسه آمده بود نیز بین مردم چندان محبوب نبود.

❃ از دیگر زمینه‌های انقلاب جنبش ۷۰-۸۰ ساله‌ی روشنفکری بود. جنبش دایرةالمعارف، روسو، ولتر و بسیاری دیگر مروج اندیشه‌های نو شدند: آزادی ماهوی انسان، سوژه‌ی کارتزین و ... این اندیشه‌ها بیشتر در میان اشراف و نه در میان مردم عامه به بحث گذاشته می‌شدند. مجالسی که به میزبانی زنان ثروتمند و تحصیل‌کرده برگزار می‌شدند و شرکت‌کنندگان از طبقه‌ی نوین اشراف (اطبا، مهندسین، صنعتگران) بودند که به‌خاطر رشد اقتصادی به سرمایه‌هایی رسیده بودند. 

❃ دلیل سوم مسائل اقتصادی ناشی از سال‌ها جنگ فرسایشی با اتریش و انگلیس بود. لوئی شانزدهم به تلافی شکست در برابر انگلیس، در آمریکا به پشتیبانی از استقلال‌طلبان آمریکا برخاست و آن‌ها را با سرباز و پول پشتیبانی کرد. این پشتیبانی‌ها که به‌عبارتی پیروزی انقلاب آمریکا را در پی داشت کمر اقتصاد فرانسه را شکست و در پایان نه تنها برخلاف محاسبات لویی، آمریکا متحد فرانسه نشد، بلکه باز تمام معاهدات تجاری و سیاسی خود را با انگلیس برقرار کرد.

← ادامه دارد...
#انقلاب_فرانسه
➣ @Notes_On_Liberty
👍1
On Liberty | درباره‌ی آزادی
✍ زایش اندیشه‌ی سیاسی (۳) ➣ @Notes_On_Liberty ❃ زمینه‌ی زایش فلسفه‌ی سیاسی در یونان در دوره‌ای فراهم آمد که با سقوط نظام موکِنای، در حدود سده‌ی دوازدهم پیش از میلاد، به دنبال نیرو گرفتن قبایل دُری -که در یونان قاره‌ای ظاهر شدند- شیوه‌ای حکومتی و نوعی از…
✍ زایش اندیشه‌ی سیاسی (۴)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ در دوره‌ی موکِنای هنوز گسست میان مشرق‌زمین و یونان انجام نگرفته بود و حیات اجتماعی بر پیرامون قصر شاهی سامان می‌یافت که به یکسان دارای نقشی دینی، سیاسی، نظامی، اداری و اقتصادی بود. در نظام اقتصادی قصر، شاه به میانجی‌گری و یاری دبیران که طبقه ویژه‌ای را تشکیل می‌دادند و نیز کارگزاران قصر و بازرسان شاهی، همه‌ی بخش‌های حیات اقتصادی و قلمروهای فعالیت اجتماعی را با دقت کامل نظم می‌بخشید. از برخی جهات، دنیای موکِنای، شباهتی به سرزمین‌های شرقی داشت که در آن، دولت‌هایی بر پایه‌ی اقتصاد آبیاری -به‌ویژه در خاور نزدیک- به امور مربوط به آبیاری و قنوات را که برای اقتصاد کشاورزی حیاتی بود، سازمان می‌داد، ولی آشکار است که وضع کشاورزی و زمین‌ها در یونان، کیفیت متفاوتی نسبت به خاور نزدیک داشت و بنابراین، تمرکز اداری کمتری را ایجاب می‌کرده است. به نظر می‌رسد که وجوه متفاوت اقتصاد روستایی یونان باستان در سطح دِه استقرار پیدا کرده بود و نظم و نسق امور مربوط به کشاورزی از محدوده‌ی گروه‌های نزدیک به هم و همسایه فراتر نمی‌رفته است. شاه موکِنای، در صدر سلسله مراتب نظامی و اداری قرار داشت و هر قدرتی، در نهایت، از او ناشی می‌شد. شاه، مسئولیتی دینی نیز داشت: او اوقات شرعی، جشن‌ها و میزان قربانی‌ها را معلوم می‌کرد و پیوندهای ویژه‌ای با کاهنان داشت که به نوبه‌ی خود بسیار نیرومند و پرشمار بودند.

❃ یورش دُری‌ها دنیای موکنای را یک‌سره از میان برد و، چنانکه گفته شد، پیوند میان یونان و مشرق زمین را از هم گسیخت. یونان، جدای از دنیای خارج، به خود بازگشت و به اقتصاد کشاورزی روی آورد. بدین‌سان، نظام اجتماعی، اقتصادی و سیاسی موکنای برای همیشه در یونان نابود شد و از آن پس نیز تجدید نشد. با از میان رفتن شاه موکنای که آناکس(anax) نامیده می‌شد، دستگاه اداری و سازمانی که شاه در رأس آن قرار داشت و نيز طبقه‌ی دبیران از میان رفت.

➣ @Notes_On_Liberty
👍1
✍ زایش اندیشه‌ی سیاسی (۵)

➣ @Notes_On_Liberty

❃ شایان توجه است که مفهوم آناکس از فرهنگ واژگان سیاسی یونانیان خارج شد و باسیلوُس (basileus) جای آن را گرفت که دارای اهمیت کمتری بود و بیشتر به معنای گروهی از بزرگان و اعیان به‌کار می‌رفت که در صدر سلسله مراتب اجتماعی قرار داشتند و نه شخص یگانه‌ای که همه‌ی قدرت در دست او بود.

❃ در پایان سده‌ی نهم، یونانیان، بار دیگر، نوشتن را با عاریت گرفتن حروف از فینیقیان به دست آوردند و از طریق آن توانستند تمدنی دیگرگونه ایجاد کنند که در آن، هنر نوشتن در انحصار دبیران و در خدمت شاه نبود، بلکه بخشی از فرهنگ همگانی به شمار می‌آمد. با همگانی شدن خط و نوشتار و انتشار نوشته‌ها، وجوه مختلف حیات اجتماعی و سیاسی نیز در زیر نگاه عموم قرار گرفت. با از میان رفتن نظام موکِنای، نیروهای اجتماعی متخاصمی که آزاد شده و در برابر یکدیگر قرار گرفته بودند، به دنبال هماهنگی و تعادلی بودند و این وضع، دوره پرآشوبی در پی داشت که از آن تأملی اخلاقی و اندیشه‌ای سیاسی زاده شد که نخستین صورت فرزانگی انسانی بود.

#اندیشه‌ی_سیاسی
#سیاسی #سیاست
➣ @Notes_On_Liberty
⏳ آشنایی با مکاتب اقتصادی:
بخش سوم: مکتب تاریخی
➣ @Notes_On_Liberty
✬ آشنایی با مکاتب اقتصادی (بخش سوم)

➣ @Notes_On_Liberty

📃 مکتب تاریخی قدیم | Historical school of economics

❃ مکتب تاریخی یعنی بهره‌گیری از تاریخ در بررسی‌ها و مطالعات اجتماعی و اقتصادی. پیشگامان این مکتب، بسیار بودند که از جمله ایشان در زمینه‌ی اقتصاد، می‌توان آدام مولر، سیسموندی، سن سیمون، آگوست کُنت و فردریک لیست را نام برد. این مکتب در سده‌ی ۱۹ به‌ویژه در آلمان ظهور پیدا کرد. بنیان‌گذار مکتب تاریخی در آلمان ويلهم روشر مؤلف دوره‌ی مختصر علم اقتصاد براساس روش تاریخی و اصول علم اقتصاد به‌شمار می‌رود.

← پیدایش مکتب تاریخی در اقتصاد:

مکتب تاریخی با نوشته‌هایی از ويلهم روشر او فردریک لیست در دهه ۱۸۴۰ آغاز شد و با مرگ اشمولر در سال ۱۹۱۷ پایان یافت. مبنای عقاید اقتصادی این مکتب با مکتب رومانتیک‌گرایی مرتبط است که به نقد فلسفه عصر روشنگری پرداخته است. نهضت رومانتیک‌گرایی به‌طور کلّی، حرکتی عمومی علیه اندیشه‌های عقل‌گرایی و روشنگری سده‌های ۱۷ و ۱۸ شمرده می‌شود. بر مبنای این دیدگاه، اقتصاد، درجاتی از ابعاد ملّی‌گرایی را در برمی‌گیرد. این دیدگاه، اهمیت ارزش‌های فرهنگی را در زندگی اقتصادی مورد توجه قرار می‌دهد، و تلاش می‌کند که رابطه‌ی بین یک‌سری فعالیت‌های فکری و رشد نیروهای مولد را توضیح دهد. برخی باور دارند که آراء و نظریات این مکتب، هماهنگ نیست. از نظر این‌ها اصولاً نهادن نام مکتب به این گروه از صاحب‌نظران و اقتصادانان مناسبت ندارد. تنها وجه مشترک این‌ها به‌کار بردن روش تاریخی و نیز انتقادی است که از شیوه‌ی کلاسیک‌ها و سبک انتزاعی ایشان کرده‌اند.

➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty

← اصول مکتب تاریخی:

✓ روش تکاملی: مکتب تاریخی در مطالعه‌ی جامعه «روش تکاملی» را به‌کار می‌برد. از نظر اقتصادانان پیرو این مکتب، تکامل جامعه همانند «فلسفه تکاملی داروین» است؛ بدین معنا که جامعه همیشه در حال تغییر و تحول بوده و نظریه‌های اقتصادی که در زمان معیّن برای یک کشور مورد استفاده است، لزوماً نمی‌تواند در زمان معیّن دیگر، برای کشور دیگر مورد استفاده قرار گیرد، از این رو نظریه‌های مکتب کلاسیک که برای انگلستان در سده‌ی ۱۸ مفید بود، نمی‌تواند در سده‌ی ۱۹ برای آلمان معتبر باشد.

✓ اصلاح‌طلبی: اقتصادانان این مکتب، به‌خاطر روحیه‌ی محافظه‌کارانه اساساً «اصلاح‌طلب» هستند؛ با اینکه یکی از وظایف علم اقتصاد ایجاد انگیزه برای فعالیت اقتصادی است، ولی این فعالیت‌ها باید طوری تنظیم گردد، که براساس آن تولید ملّی عادلانه توزیع گردد.

✓ تناقض در جانبداری: اقتصاددانان مکتب تاریخی از یک‌طرف به مطالعه‌ی اقتصاد از نظر تاریخی اهمیت می‌دادند و از طرف دیگر معتقد بودند که پدیده‌های اقتصادی و اجتماعی را نمی‌توان از یکدیگر جدا کرد. مکتب تاریخی جنبه‌ی ایستا و غیرتاریخی روش استدلال قیاسی کلاسیک‌ها را مورد انتقاد قرار می‌دهد و از روش استقراء طرفداری می‌کند.

➣ @Notes_On_Liberty