« "برادران خودتان را آماده کنید که با هزينهی خودتان برای من اشتغال ایجاد کنید" این بیان حق اشتغال است در سوسیالیسم درجه یک!
"برادران خودتان را آماده کنید که با هزینهی من برای من اشتغال ایجاد كنید" این بیان حق سود است در سوسیالیسم درجه دو!
هر دو به دلیل نتایجشان که دیده میشوند به حیات خود ادامه داده و به دلیل آثاری که دیده نمیشوند از بین میروند. آنچه که دیده میشود کار و سود ایجادشده در نتیجهی مالیاتِ وضعشده بر جامعه است و آنچه که دیده نمیشود کار و سودی است که از همان مقدار پول بهدست میآید اگر این پول در دست مالیاتدهندگان باقی میماند.»
❈ دو گفتار، فردریک باستیا (۱۸۰۱-۱۸۵۰)
➣ @Notes_On_Liberty
"برادران خودتان را آماده کنید که با هزینهی من برای من اشتغال ایجاد كنید" این بیان حق سود است در سوسیالیسم درجه دو!
هر دو به دلیل نتایجشان که دیده میشوند به حیات خود ادامه داده و به دلیل آثاری که دیده نمیشوند از بین میروند. آنچه که دیده میشود کار و سود ایجادشده در نتیجهی مالیاتِ وضعشده بر جامعه است و آنچه که دیده نمیشود کار و سودی است که از همان مقدار پول بهدست میآید اگر این پول در دست مالیاتدهندگان باقی میماند.»
❈ دو گفتار، فردریک باستیا (۱۸۰۱-۱۸۵۰)
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 تاریخ طبیعی انقلابها (۴) | ✍🏻 جَک گلدستون ➣ @Notes_On_Liberty ۸- بینظمی ناشی از انقلاب و اعمال کنترل شدید معمولاً به تحميل اجباری نظم بهوسیله حکومت قهرآمیز میانجامد. این دوره را عصر «ترور» یا وحشت مینامند، نظیر روزهای گیوتین انقلاب فرانسه، گولاگ عصر…
📄 انقلاب و دگرگونی ارزشها (۱) | ✍🏻 آلوین استانفورد کوهن
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بسیاری از نظریهپردازان، دگرگونی ارزشها را نطقهعطف و شاید مهمترین وجه مشخصه یک انقلاب بهشمار میآورند، این مطلب بهویژه دربارهی نظریهپردازان غيرمارکسیست، درست است. برای نمونه، جُرج پتی عقیده دارد که «یک انقلاب کبیر، انقلابی است که در آن تجدید بنای نهاد دولت با این فرایند همراه است که یک اسطوره بهعنوان راهنمای عمدهی انسجامآفرین فرهنگ، به جای اسطورهای دیگر مینشیند»؛ هانتینگتون نیز انقلاب را «یک تحوّل داخلی سریع، بنیادین و خشونتآمیز در زمینهی ارزشهای مسلط و اسطورهی یک جامعه...» میداند. زیگموند نویمان انقلاب را به گستردهترین نحو مورد ملاحظه قرار میدهد و آن را بهمثابهی «یک تحول جامع و بنیادین در اسطورهی مسلط نظم اجتماعی» میشناسد. البته این به معنی آن نیست که دگرگونی ارزشها تنها معیار مورد استناد در مورد انقلاب باشد، چراکه در واقع نیز چنین نیست. تغییر شخصیتها و خشونت نیز حائز اهمیتاند. اما برای اندازهگیری میزان تحوّلی که در پیامد انقلاب رخ میدهد، دگرگونی ارزشها مقیاس اساسیتری است.
❃ حتی اگر انقلاب، ارزشهای یک جامعه را بهتمامی هم تغییر ندهد (چراکه با توجه به انعطافپذیری الگوهای فرهنگی چنین رخدادی از سوی بیشترِ پژوهندگان انقلاب نامحتمل بهشمار میآید) ولی شرکتکنندگان در انقلاب احساس میکنند که نظم کهن که درحال فروپاشی است از صحنهی تاریخ رخت برخواهد بست. هانا آرنت اعتقاد دارد که «مفهوم جدید انقلاب از این تصور جداشدنی نیست که سیر تاریخ ناگهان از نو آغاز میشود و داستانی کاملاً جدید که هیچگاه گفته یا دانسته نشده به زودی آشکار میگردد.»
❃ تلقى انقلاب بهعنوان احساس آغازی نو، با تحولات خاصی پیوند دارد که در غرب در دوران پیش از انقلابات فرانسه و آمریکا رخ داده است. عرفی شدن سیاست، هرچند تنها تحولی نبود که به احتمال فزاینده وقوع دگرگونی انقلابی منجر گشت ولی مهمترین تغییر بود. در اعصار گذشته، پادشاهان به اتکای حق الهی حکومت میکردند ولی در سدهها شانزدهم و هفدهم میلادی، نقش پادشاهان از حیث قانونی مورد تردید قرار گرفت. و پیش از وقوع دو انقلاب اولیه فرانسه و آمریکا، سلطنت از ردای مذهبی خود خلع شده بود. این عرفیشدن امور سیاسی منجر به فرایندی طولانی گشت که اکنون بهعنوان انقلاب انگلیس و نیز انقلابهای آمریکا و فرانسه شناخته میشود. در جریان انقلاب انگلیس نقش پادشاه و پارلمان برای همیشه دگرگون شد بهطوریکه شاه دیگر نمیتوانست قدرت خویش را با استناد به حق خدادادی حکمرانی توجیه نماید.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بسیاری از نظریهپردازان، دگرگونی ارزشها را نطقهعطف و شاید مهمترین وجه مشخصه یک انقلاب بهشمار میآورند، این مطلب بهویژه دربارهی نظریهپردازان غيرمارکسیست، درست است. برای نمونه، جُرج پتی عقیده دارد که «یک انقلاب کبیر، انقلابی است که در آن تجدید بنای نهاد دولت با این فرایند همراه است که یک اسطوره بهعنوان راهنمای عمدهی انسجامآفرین فرهنگ، به جای اسطورهای دیگر مینشیند»؛ هانتینگتون نیز انقلاب را «یک تحوّل داخلی سریع، بنیادین و خشونتآمیز در زمینهی ارزشهای مسلط و اسطورهی یک جامعه...» میداند. زیگموند نویمان انقلاب را به گستردهترین نحو مورد ملاحظه قرار میدهد و آن را بهمثابهی «یک تحول جامع و بنیادین در اسطورهی مسلط نظم اجتماعی» میشناسد. البته این به معنی آن نیست که دگرگونی ارزشها تنها معیار مورد استناد در مورد انقلاب باشد، چراکه در واقع نیز چنین نیست. تغییر شخصیتها و خشونت نیز حائز اهمیتاند. اما برای اندازهگیری میزان تحوّلی که در پیامد انقلاب رخ میدهد، دگرگونی ارزشها مقیاس اساسیتری است.
❃ حتی اگر انقلاب، ارزشهای یک جامعه را بهتمامی هم تغییر ندهد (چراکه با توجه به انعطافپذیری الگوهای فرهنگی چنین رخدادی از سوی بیشترِ پژوهندگان انقلاب نامحتمل بهشمار میآید) ولی شرکتکنندگان در انقلاب احساس میکنند که نظم کهن که درحال فروپاشی است از صحنهی تاریخ رخت برخواهد بست. هانا آرنت اعتقاد دارد که «مفهوم جدید انقلاب از این تصور جداشدنی نیست که سیر تاریخ ناگهان از نو آغاز میشود و داستانی کاملاً جدید که هیچگاه گفته یا دانسته نشده به زودی آشکار میگردد.»
❃ تلقى انقلاب بهعنوان احساس آغازی نو، با تحولات خاصی پیوند دارد که در غرب در دوران پیش از انقلابات فرانسه و آمریکا رخ داده است. عرفی شدن سیاست، هرچند تنها تحولی نبود که به احتمال فزاینده وقوع دگرگونی انقلابی منجر گشت ولی مهمترین تغییر بود. در اعصار گذشته، پادشاهان به اتکای حق الهی حکومت میکردند ولی در سدهها شانزدهم و هفدهم میلادی، نقش پادشاهان از حیث قانونی مورد تردید قرار گرفت. و پیش از وقوع دو انقلاب اولیه فرانسه و آمریکا، سلطنت از ردای مذهبی خود خلع شده بود. این عرفیشدن امور سیاسی منجر به فرایندی طولانی گشت که اکنون بهعنوان انقلاب انگلیس و نیز انقلابهای آمریکا و فرانسه شناخته میشود. در جریان انقلاب انگلیس نقش پادشاه و پارلمان برای همیشه دگرگون شد بهطوریکه شاه دیگر نمیتوانست قدرت خویش را با استناد به حق خدادادی حکمرانی توجیه نماید.
➣ @Notes_On_Liberty
📄 انقلاب و دگرگونی ارزشها (۲) | ✍🏻 آلوین استانفورد کوهن
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بنابراین، بُعد مهمی از هرگونه تصوری پیرامون انقلاب را باید در اندیشهی تغییر ارزشها یافت. این جنبه را میتوان بهوسیلهی تحلیلی کلاً نظری در مورد شالودههای فلسفی دورانهای پیش و پس از وقوع تغییر در گروههای حاکمه نشان داد. این تحلیل ممکن است متضمن تلاش برای معلوم ساختن احساس شرکتکنندگان در انقلاب دایر بر در شُرُف تغييربودن جهان باشد.
❃ همچنین ممکن است متضمن طرح این پرسش باشد که آیا ارزشهای هدایتکننده اعمال افراد تغییر یافتهاند یا نه. اگر بُعد ارزشی تنها بُعد مورد استفاده در تعریف انقلاب باشد، بنابراین شیلی در دوران ریاست جمهوری آلنده یک انقلاب را تجربه کرده است. از سوی دیگر، کشور ایرلند که طی سالهای ۲۳-۱۹۱۶ دورهای از خشونت قابل ملاحظه را از سر گذراند و نهایتاً به استقلال دست یافت، ابداً انقلابی نداشته است. ظاهراً ارزشهای دموکراسی پارلمانی که توسط بریتانیاییهای مسلط ار ایرلند ترویج یافته بود پیش از جنگ استقلال وجود داشته و از آن زمان تاکنون نیز تغییری در این امر رخ نداده است. دموکراسی پارلمانی ایرلند از زمان بنیانگذاری دولت آن کشور بیوقفه به کار خود ادامه داده و موفقیت آن دلیلی است بر اینکه نهال این نظام نو در زمین حاصلخیزی غرس شده است.
❃ با وجود اهمیت بنیادین عنصر تغییر ارزشها در تعاریف انقلاب، باید توجه داشت که این مفهوم اساساً بهدشواری قابل کاوش علمی است. صحبتکردن از دگرگونی بنیادین ارزشها یا اسطورهی جامعه بسیار ساده است.
❃ هنگامیکه از «منش ملّی»، سخن میگوییم، در واقع بهطور ضمنی اشاره به وجود الگوهای رفتاری معینی داریم که ارزشهای مورد قبول مردم را در خود متجلّی میسازند. اگر از تغییراتی که از جنگ جهانی دوم به بعد در رفتار آلمانیها بروز کرده است سخن میگوییم در واقع به استحاله ارزشها اشاره میکنیم. ولی اثبات وقوع چنین تغییراتی مسئله کاملاً متفاوتی است. تعیین ارزشهای یک جامعه ثباتمند بهحد کافی دشوار است، چه رسد به پرداختن به ارزشهای در حال تحول که حتی دشوارتر است. با این حال، خوشبختانه از راه کاوش در دیگر جنبهها میتوانیم در این مورد که آیا دگرگونیای در ارزشهای یک جامعه رخ داده است یا نه اظهار نظر کنیم.
#انقلاب #انقلاب_مدرن #عصر_آزادی
#نوسازی_سیاسی #انقلاب_آزادی
#آزادی #عصر_آزادی #آزادیخواهی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بنابراین، بُعد مهمی از هرگونه تصوری پیرامون انقلاب را باید در اندیشهی تغییر ارزشها یافت. این جنبه را میتوان بهوسیلهی تحلیلی کلاً نظری در مورد شالودههای فلسفی دورانهای پیش و پس از وقوع تغییر در گروههای حاکمه نشان داد. این تحلیل ممکن است متضمن تلاش برای معلوم ساختن احساس شرکتکنندگان در انقلاب دایر بر در شُرُف تغييربودن جهان باشد.
❃ همچنین ممکن است متضمن طرح این پرسش باشد که آیا ارزشهای هدایتکننده اعمال افراد تغییر یافتهاند یا نه. اگر بُعد ارزشی تنها بُعد مورد استفاده در تعریف انقلاب باشد، بنابراین شیلی در دوران ریاست جمهوری آلنده یک انقلاب را تجربه کرده است. از سوی دیگر، کشور ایرلند که طی سالهای ۲۳-۱۹۱۶ دورهای از خشونت قابل ملاحظه را از سر گذراند و نهایتاً به استقلال دست یافت، ابداً انقلابی نداشته است. ظاهراً ارزشهای دموکراسی پارلمانی که توسط بریتانیاییهای مسلط ار ایرلند ترویج یافته بود پیش از جنگ استقلال وجود داشته و از آن زمان تاکنون نیز تغییری در این امر رخ نداده است. دموکراسی پارلمانی ایرلند از زمان بنیانگذاری دولت آن کشور بیوقفه به کار خود ادامه داده و موفقیت آن دلیلی است بر اینکه نهال این نظام نو در زمین حاصلخیزی غرس شده است.
❃ با وجود اهمیت بنیادین عنصر تغییر ارزشها در تعاریف انقلاب، باید توجه داشت که این مفهوم اساساً بهدشواری قابل کاوش علمی است. صحبتکردن از دگرگونی بنیادین ارزشها یا اسطورهی جامعه بسیار ساده است.
❃ هنگامیکه از «منش ملّی»، سخن میگوییم، در واقع بهطور ضمنی اشاره به وجود الگوهای رفتاری معینی داریم که ارزشهای مورد قبول مردم را در خود متجلّی میسازند. اگر از تغییراتی که از جنگ جهانی دوم به بعد در رفتار آلمانیها بروز کرده است سخن میگوییم در واقع به استحاله ارزشها اشاره میکنیم. ولی اثبات وقوع چنین تغییراتی مسئله کاملاً متفاوتی است. تعیین ارزشهای یک جامعه ثباتمند بهحد کافی دشوار است، چه رسد به پرداختن به ارزشهای در حال تحول که حتی دشوارتر است. با این حال، خوشبختانه از راه کاوش در دیگر جنبهها میتوانیم در این مورد که آیا دگرگونیای در ارزشهای یک جامعه رخ داده است یا نه اظهار نظر کنیم.
#انقلاب #انقلاب_مدرن #عصر_آزادی
#نوسازی_سیاسی #انقلاب_آزادی
#آزادی #عصر_آزادی #آزادیخواهی
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📜 سنگ خارای ایران! ➣ @Notes_On_Liberty «ایرانیان خود را در کشورشان و کشور را در خودشان دوست دارند. آنان با بیاعتنایی، به آمدوشدِ حکومتهایِ گوناگون نظر میکنند، بیآنکه علاقهای به یکی از آن حکومتهایی که از بالای سر آنها میگذرند، نشان دهند. بدینسان،…
📃 | آگاهی تاریخی ایرانیان، اصل ماندگاری ملّت ایران
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ملّت ایران عاشق کشورش میباشد؛ کافیست بگوییم در کلیهی ادوار تاریخی پادشاهان و شاهزادگان جنگجو بودهاند که سفیر گسیل میداشتهاند و اعلان جنگ میدادهاند تا یک جلد کتاب باارزش بهدست آورند و حفظ نمایند... اینکه چقدر دشوار است یک جلد کتاب خطی را از افراد طبقه پایین اجتماع خرید، به علاقهی ایرانیان نسبت به کتاب پی میبریم... یک ایرانی واقعی بیاندازه کنجکاوتر است بداند جمشید یا کوروش چه میکردهاند تا با خواندن زندگانی پیامبران اخلاق خود را تهذیب کند.
❃ با این همه تمام مردم وسيله تحصیل در اختیار ندارند. بنابراین فاصله زیادی بین یک دانشمند و افراد طبقه پایین و حتی طبقه متوسط وجود دارد، هرچند این فاصله به هیچ وجه شبیه به آنچه در غرب میبینیم نیست.
❃ در کشور ما دانشمندان هرگز وقت خود را با تاریخ تلف نمیکنند و دربارهی آن چیزی نمیدانند. یافتن یک روستایی که نام لویی چهاردهم، شارلمانی و سزار به گوشش خورده باشد، بسیار دشوار و نادر است. درباره ناپلئون اول نیز که دیروز زندگی میکرد، برای هوش زمخت و کُند این اشخاص دیگر جنبهی تاریخی ندارد و آنچه در دهات فرانسه در این باره نقل میکنند، حالت افسانهای به خود گرفته است. اما در ایران هرگز کسی را ندیدم که در پَستترین شرایط اجتماعی باشد و کلیات تاریخی را که با آفرینش جهان شروع میشود و به سلطنت پادشاه فعلی خاتمه مییابد، نداند. البته آنها بسیاری از مطالب را با هم مخلوط میکنند.
❃ برایشان جمشید شکوه و فریبندگی خاصی دارد، رستم قهرمان ملّی است، و شاه عباس کبیر -اگر حرف چاروادارها را باور کنیم- تقریباً کلیه کاروانسراهای ایران را ساخته است. این سوال را از این جهت مطرح نمیکنم که برای اطلاع از تاریخ ایران نباید به مردم عامی این کشور مراجعه کرد، بلکه فقط متذکر میشوم که حتی برای این اشخاص تاریخ گذشته ملّت موضوعی جالب بهشمار میرود و اوقات فراغت خود را با لذّت به شنیدن داستانهای تاریخی میپردازند و یا اینکه به سخنان افراد تحصیلکرده گوش میدهند که به شنوندگان خود آنچه را که نمیدانند، میآموزند.
❃ بارها چنین اجتماعاتی را دیدم که گوینده و شنوندگان بهطور یکسان در پستترین شرایط اجتماعی قرار داشتند. این جلسات درس در کنار یک دیوار خرابه یا یک قنات تشکیل می شد که همه روی زمین چمباتمه میزدند، ولی چنان سکوت و دقتی بر آنان حکمفرما بود که گویی در یک سالن رسمی در صندلیهای راحتی پیرامون میزی با روکش ماهوت سبز نشستهاند.
❃ در خلال چهار ماه که در بیابانی در فاصله بیست فرسنگی تهران چادر زده بودم، خدمتکاران من هر شب در چادر یکی از پیشخدمتها جمع میشدند. یک نفر برایشان کتاب میخواند و دربارهی فلان يا فلان واقعهی تاریخی کهن بحث میکرد و بیسوادها گوش میدادند و میکوشیدند مطالب را بفهمند. هیچکدام حتی سربازان نمیخواستند کلمهای از این دروس ساعات فراغت را از دست بدهند. در بسیاری موارد از من تقاضا میکردند به چادرشان بروم و درباره یک مطلب تاریخی قضاوت کنم.
❃ ملّتی که اینقدر به تاریخ و پیشینیانش اهمیت میدهد، بیشک به اصل بقا و نیروی فوقالعادهی خود آگاه است.
📚 | کُنت آرتور دُ گوبینو، سه سال در آسیا
#ایران #ایرانشهر #تاریخ_ایران
#دولت_ملی #هویت_ملی #ملت
#شاهنشاهی_ایران #آگاهی_تاریخی
#سفرنامه #سفرنامهنویسی #گوبینو
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ ملّت ایران عاشق کشورش میباشد؛ کافیست بگوییم در کلیهی ادوار تاریخی پادشاهان و شاهزادگان جنگجو بودهاند که سفیر گسیل میداشتهاند و اعلان جنگ میدادهاند تا یک جلد کتاب باارزش بهدست آورند و حفظ نمایند... اینکه چقدر دشوار است یک جلد کتاب خطی را از افراد طبقه پایین اجتماع خرید، به علاقهی ایرانیان نسبت به کتاب پی میبریم... یک ایرانی واقعی بیاندازه کنجکاوتر است بداند جمشید یا کوروش چه میکردهاند تا با خواندن زندگانی پیامبران اخلاق خود را تهذیب کند.
❃ با این همه تمام مردم وسيله تحصیل در اختیار ندارند. بنابراین فاصله زیادی بین یک دانشمند و افراد طبقه پایین و حتی طبقه متوسط وجود دارد، هرچند این فاصله به هیچ وجه شبیه به آنچه در غرب میبینیم نیست.
❃ در کشور ما دانشمندان هرگز وقت خود را با تاریخ تلف نمیکنند و دربارهی آن چیزی نمیدانند. یافتن یک روستایی که نام لویی چهاردهم، شارلمانی و سزار به گوشش خورده باشد، بسیار دشوار و نادر است. درباره ناپلئون اول نیز که دیروز زندگی میکرد، برای هوش زمخت و کُند این اشخاص دیگر جنبهی تاریخی ندارد و آنچه در دهات فرانسه در این باره نقل میکنند، حالت افسانهای به خود گرفته است. اما در ایران هرگز کسی را ندیدم که در پَستترین شرایط اجتماعی باشد و کلیات تاریخی را که با آفرینش جهان شروع میشود و به سلطنت پادشاه فعلی خاتمه مییابد، نداند. البته آنها بسیاری از مطالب را با هم مخلوط میکنند.
❃ برایشان جمشید شکوه و فریبندگی خاصی دارد، رستم قهرمان ملّی است، و شاه عباس کبیر -اگر حرف چاروادارها را باور کنیم- تقریباً کلیه کاروانسراهای ایران را ساخته است. این سوال را از این جهت مطرح نمیکنم که برای اطلاع از تاریخ ایران نباید به مردم عامی این کشور مراجعه کرد، بلکه فقط متذکر میشوم که حتی برای این اشخاص تاریخ گذشته ملّت موضوعی جالب بهشمار میرود و اوقات فراغت خود را با لذّت به شنیدن داستانهای تاریخی میپردازند و یا اینکه به سخنان افراد تحصیلکرده گوش میدهند که به شنوندگان خود آنچه را که نمیدانند، میآموزند.
❃ بارها چنین اجتماعاتی را دیدم که گوینده و شنوندگان بهطور یکسان در پستترین شرایط اجتماعی قرار داشتند. این جلسات درس در کنار یک دیوار خرابه یا یک قنات تشکیل می شد که همه روی زمین چمباتمه میزدند، ولی چنان سکوت و دقتی بر آنان حکمفرما بود که گویی در یک سالن رسمی در صندلیهای راحتی پیرامون میزی با روکش ماهوت سبز نشستهاند.
❃ در خلال چهار ماه که در بیابانی در فاصله بیست فرسنگی تهران چادر زده بودم، خدمتکاران من هر شب در چادر یکی از پیشخدمتها جمع میشدند. یک نفر برایشان کتاب میخواند و دربارهی فلان يا فلان واقعهی تاریخی کهن بحث میکرد و بیسوادها گوش میدادند و میکوشیدند مطالب را بفهمند. هیچکدام حتی سربازان نمیخواستند کلمهای از این دروس ساعات فراغت را از دست بدهند. در بسیاری موارد از من تقاضا میکردند به چادرشان بروم و درباره یک مطلب تاریخی قضاوت کنم.
❃ ملّتی که اینقدر به تاریخ و پیشینیانش اهمیت میدهد، بیشک به اصل بقا و نیروی فوقالعادهی خود آگاه است.
📚 | کُنت آرتور دُ گوبینو، سه سال در آسیا
#ایران #ایرانشهر #تاریخ_ایران
#دولت_ملی #هویت_ملی #ملت
#شاهنشاهی_ایران #آگاهی_تاریخی
#سفرنامه #سفرنامهنویسی #گوبینو
➣ @Notes_On_Liberty
📃 رانتجویی؛ چرا بنگاهها لابی میکنند؟ (۱) | ✍🏻 استيون هورويتز
➣ @Notes_On_Liberty
❃ عبارت «رانتجویی» از جمله عباراتی است که اقتصاددانانِ مخالفِ دخالتِ گستردهیِ دولت در اقتصاد، مرتباً از آن استفاده میکنند.
❃ اين استفاده گسترده با توجه به اينکه ظاهر اين عبارت با مفهومی که سعی در توضیح آن دارد هماهنگی ندارد، عجیب بهنظر میرسد. رانتجویی به پدیدهای اطلاق میشود که طی آن فعالان بخش خصوصی با لابیکردن با سياستمداران و فعالان سياسی برای بهدست آوردن هرگونه امتیاز اعطا شده توسط دولت تلاش میکنند. تنها در طول ۵۰ سال گذشته است که اقتصاددانان صريحاً اين پديده را وارد نظريات خود کردهاند و آن را بهعنوان یک فعالیت پرضرر شناختهاند.
❃ واژه «رانت» در رانتجویی، هیچ ربطی به آپارتمان ندارد، بلکه به سودی باز میگردد که افراد برخوردار از امتیاز دولتی بهواسطهی اين امتياز کسب میکنند. زمانیکه زمین بهعنوان یک عامل اصلی و یکتای تولید شناخته میشد، اقتصاددانان متوجه این نکته شدند که چگونه یک منبع خاص میتواند بازده بیشتر از معمول برای صاحب خود داشته باشد. بهطور روشنتر، اگر یک منبع بهواسطه یک استفاده خاص بهرهوری بالایی داشته باشد، میتواند در مقایسه با استفاده دوم خود بازدهی بسیار بیشتری داشته باشد، که اقتصاددانان آن را هزينه فرصت مینامند.
❃ هنگامیکه یک منبع نسبت به هزينه فرصت خود بازده بالایی داشته باشد، معمولاً به آن «رانت» گفته میشود. راه دیگری که میتوان در مورد اين واژه فکر کرد اين است که «رانت» مانند سود است، با اين تفاوت که تنها بهواسطه يک منبع خاص به دست میآيد (مانند نیروی کار) در حالیکه سود عادی توسط يک ترکیب خاصی از منابع توسط يک بنگاه سودجو حاصل میشود.
❃ مفهوم رانت میتواند در مورد هر نوع منبعی بهکار برده شود. چیزیکه اقتصاددانان در دهه ۱۹۶۰ شروع به فهم آن کردند، این بود که هنگامیکه دولت امتیازی را اعطا میکند (مانند حق انحصار تولید یک کالا)، این امتیاز میتواند بهعنوان یک عامل تولید دیده شود که در مقایسه با هزینهی فرصتاش، بازده دارد (سود انحصار).
❃ سودی که بنگاه بهواسطهی استفاده از این امتیازها بهدست میآورد، میتواند بهعنوان رانت بهدست آمده توسط آن امتياز در نظر گرفته شود. رانتجو در واقع بنگاهی است که لابیکنندههای حرفهای را استخدام میکند تا با استفاده از مهارتهای آنها شايد بتوانند امتیازی از دولت کسب کنند. تمام منابعی که بنگاهها و افراد برای کسب چنین امتیازهایی هزینه میکنند، مخارج رانتجویی خوانده میشوند.
❃ از لحاظ تاریخی، شناخت رانتجویی بهعنوان یک پدیده اقتصادی بسيار مهم بود؛ چراکه هزینههای واقعی امتیازهای دولتی را مشخص کرد. انحصار را در نظر بگیرید. اقتصاددانان از مدتها پیش میدانستند که مشکل انحصارها در این است که باعث افزایش قیمت و کاهش میزان تولید میشود. در بررسی انحصارها، میتوانیم «زیانِ رفاهیِ از دسترفته» (Deadweight loss) آنها را که شامل مبادلههایی است که به دلیل بالابودن مصنوعی قیمتها انجام نمیشود، محاسبه کنيم.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ عبارت «رانتجویی» از جمله عباراتی است که اقتصاددانانِ مخالفِ دخالتِ گستردهیِ دولت در اقتصاد، مرتباً از آن استفاده میکنند.
❃ اين استفاده گسترده با توجه به اينکه ظاهر اين عبارت با مفهومی که سعی در توضیح آن دارد هماهنگی ندارد، عجیب بهنظر میرسد. رانتجویی به پدیدهای اطلاق میشود که طی آن فعالان بخش خصوصی با لابیکردن با سياستمداران و فعالان سياسی برای بهدست آوردن هرگونه امتیاز اعطا شده توسط دولت تلاش میکنند. تنها در طول ۵۰ سال گذشته است که اقتصاددانان صريحاً اين پديده را وارد نظريات خود کردهاند و آن را بهعنوان یک فعالیت پرضرر شناختهاند.
❃ واژه «رانت» در رانتجویی، هیچ ربطی به آپارتمان ندارد، بلکه به سودی باز میگردد که افراد برخوردار از امتیاز دولتی بهواسطهی اين امتياز کسب میکنند. زمانیکه زمین بهعنوان یک عامل اصلی و یکتای تولید شناخته میشد، اقتصاددانان متوجه این نکته شدند که چگونه یک منبع خاص میتواند بازده بیشتر از معمول برای صاحب خود داشته باشد. بهطور روشنتر، اگر یک منبع بهواسطه یک استفاده خاص بهرهوری بالایی داشته باشد، میتواند در مقایسه با استفاده دوم خود بازدهی بسیار بیشتری داشته باشد، که اقتصاددانان آن را هزينه فرصت مینامند.
❃ هنگامیکه یک منبع نسبت به هزينه فرصت خود بازده بالایی داشته باشد، معمولاً به آن «رانت» گفته میشود. راه دیگری که میتوان در مورد اين واژه فکر کرد اين است که «رانت» مانند سود است، با اين تفاوت که تنها بهواسطه يک منبع خاص به دست میآيد (مانند نیروی کار) در حالیکه سود عادی توسط يک ترکیب خاصی از منابع توسط يک بنگاه سودجو حاصل میشود.
❃ مفهوم رانت میتواند در مورد هر نوع منبعی بهکار برده شود. چیزیکه اقتصاددانان در دهه ۱۹۶۰ شروع به فهم آن کردند، این بود که هنگامیکه دولت امتیازی را اعطا میکند (مانند حق انحصار تولید یک کالا)، این امتیاز میتواند بهعنوان یک عامل تولید دیده شود که در مقایسه با هزینهی فرصتاش، بازده دارد (سود انحصار).
❃ سودی که بنگاه بهواسطهی استفاده از این امتیازها بهدست میآورد، میتواند بهعنوان رانت بهدست آمده توسط آن امتياز در نظر گرفته شود. رانتجو در واقع بنگاهی است که لابیکنندههای حرفهای را استخدام میکند تا با استفاده از مهارتهای آنها شايد بتوانند امتیازی از دولت کسب کنند. تمام منابعی که بنگاهها و افراد برای کسب چنین امتیازهایی هزینه میکنند، مخارج رانتجویی خوانده میشوند.
❃ از لحاظ تاریخی، شناخت رانتجویی بهعنوان یک پدیده اقتصادی بسيار مهم بود؛ چراکه هزینههای واقعی امتیازهای دولتی را مشخص کرد. انحصار را در نظر بگیرید. اقتصاددانان از مدتها پیش میدانستند که مشکل انحصارها در این است که باعث افزایش قیمت و کاهش میزان تولید میشود. در بررسی انحصارها، میتوانیم «زیانِ رفاهیِ از دسترفته» (Deadweight loss) آنها را که شامل مبادلههایی است که به دلیل بالابودن مصنوعی قیمتها انجام نمیشود، محاسبه کنيم.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 رانتجویی؛ چرا بنگاهها لابی میکنند؟ (۲) | ✍🏻 استيون هورويتز
➣ @Notes_On_Liberty
❃ کاری که گوردن تالوک در مقالهی سال ۱۹۶۷ خود انجام داد، این بود که با وارد کردن رانتجویی در ادبیات اقتصاد، نشان داد که این زیان از دسترفته تنها ضرر انحصارها نيست. اگر دولتی اعلام کند که درصدد اعطای امتیازی است، در اين صورت هر بنگاهی که شانس دریافت اين امتياز را داشته باشد، انگیزهی صرف هزینه در این راه را خواهد داشت. اگر یک امتیاز انحصار یا حتی یک قانون جدید، بتواند سود یک بنگاه را میلیونها دلار افزایش دهد، آنگاه آن بنگاه حاضر خواهد بود، میلیونها دلار نیز برای بهدست آوردن آن امتیاز هزینه کند و اگر چندین بنگاه برای دریافت این امتیاز رقابت کنند، هر یک انگیزهی صرف هزینههای سنگین برای لابیکردن را خواهند داشت. نتیجه این است که هزینههای واقعی دخالت دولت فقط در افزایش قیمت و کاهش تولید خلاصه نمیشود، بلکه شامل هزینههایی که بنگاهها برای لابیکردن با سیاستمداران میکنند نیز میشود.
❃ نکته جالبی که وجود دارد این است که این هزینهها کاملاً برای بنگاهها عقلاییاند. اگر امتیاز انحصار از سوی دولت وجود داشته باشد، در این صورت کاملاً منطقی است که بنگاهها رفتار رانتجویانه از خود نشان دهند. ولی از دیدگاه اجتماعی، تمام این رفتارهای عقلایی فردی، زیانآور هستند.
❃ نکته اصلی در این مساله است که اگر این امتیازهای انحصار وجود نداشتند، هزینههایی که بنگاهها صرف لابیکردن و رانتجویی میکنند، در چه راهی صرف میشدند؟ جواب واضح است؛ صرف رقابت و تولید بهرهورتر. هزینههای رانتجویی، از دیدگاه اجتماعی، یکی از اصلیترين هزینههای دخالت دولت هستند.
❃ یکی از نتایج اساسی درک فرآیند رانتجویی این است که اگر میخواهيم هزینهها و زیانهای واقعی دولت را محاسبه کنیم، فقط نباید به بودجه آن نگاه کنیم. تمام فعالیتهای انتقال منابعی که دولت انجام میدهد، مسلماً مشمول این پدیده خواهد شد که در هر جابهجایی منابع، قطعاً قسمتی از منابع از دست خواهند رفت، ولی نکته دیگر این است که وقتی دولت اعلام میکند که چنین انتقالی انجام خواهد شد، باید این هزینههایی را نیز که افراد برای قرار گرفتن در گروه دریافتکنندگان (یا قرار نگرفتن در گروه پرداختکنندگان) صرف خواهند کرد، در نظر بگیریم. در دنیایی که دولت کمتر هزینه میکند و کارهای کمتری انجام میدهد، نه تنها پول خرجنشدهی دولت، بلکه پول خرجنشده توسط لابیکنندهها را که سعی در تغییر هر فرآیند بازتوزیعی را دارند، نیز خواهیم داشت.
❃ کاهش جرم و جنايت نه تنها باعث کاهش «جابهجاییهای منابع» غیرمنصفانه (يا به عبارتی دزدی.م) میشود، بلکه باعث کاهش هزینهها صرفشده برای خرید قفلها و دزدگیزها نیز شده و منابع را برای مردم جهت صَرف در راههایی که واقعاً میخواهند آزاد میکند. (در نظر بگیرید که هم هزینههای رانتجویی و هم هزينه بر سر خواستهای «واقعی»، هر دو در تولید ناخالص داخلی(GDP) حساب میشوند که دلیل دیگری برای اين مساله است که چرا GDP نمیتواند در مورد «عضلانی» يا «چاق» بودن اقتصاد توضیحی دهد و فقط وزن آن را در اختیار ما میگذارد.)
❃ در آخر، باید گفت که فعالیتهای رانتجویی که دخالت دولت بهوجود میآورد، با انتقال منابع بنگاهها برای استخدام سرمایه و نیروی کار به هزینههای رانتجویی، باعث ایجاد مشکلات در بلندمدت میشود. هر چه تعداد لابیکنندههایی که بنگاهها استخدام میکنند، بیشتر شود، نشان میدهد که چقدر منابع اقتصاد برای استخدام نیروی کار و سرمایه، از دست رفته است. اين مساله باعث تضعیف فرآیند رشد اقتصادی در بلندمدت و بهوجود آمدن فرهنگ تجارتی میشود که در آن سیاست اهمیت بیشتری از خواست و ترجیحات مصرفکنندگان دارد و بنابراین همهی ما از هزینههای بلندمدت رانتجویی رنج میبریم.
#اقتصاد #رقابت_آزاد #لسهفر
#آزادی_اقتصادی #آزادی_فردی
#رانت #رانتجویی #مداخله
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ کاری که گوردن تالوک در مقالهی سال ۱۹۶۷ خود انجام داد، این بود که با وارد کردن رانتجویی در ادبیات اقتصاد، نشان داد که این زیان از دسترفته تنها ضرر انحصارها نيست. اگر دولتی اعلام کند که درصدد اعطای امتیازی است، در اين صورت هر بنگاهی که شانس دریافت اين امتياز را داشته باشد، انگیزهی صرف هزینه در این راه را خواهد داشت. اگر یک امتیاز انحصار یا حتی یک قانون جدید، بتواند سود یک بنگاه را میلیونها دلار افزایش دهد، آنگاه آن بنگاه حاضر خواهد بود، میلیونها دلار نیز برای بهدست آوردن آن امتیاز هزینه کند و اگر چندین بنگاه برای دریافت این امتیاز رقابت کنند، هر یک انگیزهی صرف هزینههای سنگین برای لابیکردن را خواهند داشت. نتیجه این است که هزینههای واقعی دخالت دولت فقط در افزایش قیمت و کاهش تولید خلاصه نمیشود، بلکه شامل هزینههایی که بنگاهها برای لابیکردن با سیاستمداران میکنند نیز میشود.
❃ نکته جالبی که وجود دارد این است که این هزینهها کاملاً برای بنگاهها عقلاییاند. اگر امتیاز انحصار از سوی دولت وجود داشته باشد، در این صورت کاملاً منطقی است که بنگاهها رفتار رانتجویانه از خود نشان دهند. ولی از دیدگاه اجتماعی، تمام این رفتارهای عقلایی فردی، زیانآور هستند.
❃ نکته اصلی در این مساله است که اگر این امتیازهای انحصار وجود نداشتند، هزینههایی که بنگاهها صرف لابیکردن و رانتجویی میکنند، در چه راهی صرف میشدند؟ جواب واضح است؛ صرف رقابت و تولید بهرهورتر. هزینههای رانتجویی، از دیدگاه اجتماعی، یکی از اصلیترين هزینههای دخالت دولت هستند.
❃ یکی از نتایج اساسی درک فرآیند رانتجویی این است که اگر میخواهيم هزینهها و زیانهای واقعی دولت را محاسبه کنیم، فقط نباید به بودجه آن نگاه کنیم. تمام فعالیتهای انتقال منابعی که دولت انجام میدهد، مسلماً مشمول این پدیده خواهد شد که در هر جابهجایی منابع، قطعاً قسمتی از منابع از دست خواهند رفت، ولی نکته دیگر این است که وقتی دولت اعلام میکند که چنین انتقالی انجام خواهد شد، باید این هزینههایی را نیز که افراد برای قرار گرفتن در گروه دریافتکنندگان (یا قرار نگرفتن در گروه پرداختکنندگان) صرف خواهند کرد، در نظر بگیریم. در دنیایی که دولت کمتر هزینه میکند و کارهای کمتری انجام میدهد، نه تنها پول خرجنشدهی دولت، بلکه پول خرجنشده توسط لابیکنندهها را که سعی در تغییر هر فرآیند بازتوزیعی را دارند، نیز خواهیم داشت.
❃ کاهش جرم و جنايت نه تنها باعث کاهش «جابهجاییهای منابع» غیرمنصفانه (يا به عبارتی دزدی.م) میشود، بلکه باعث کاهش هزینهها صرفشده برای خرید قفلها و دزدگیزها نیز شده و منابع را برای مردم جهت صَرف در راههایی که واقعاً میخواهند آزاد میکند. (در نظر بگیرید که هم هزینههای رانتجویی و هم هزينه بر سر خواستهای «واقعی»، هر دو در تولید ناخالص داخلی(GDP) حساب میشوند که دلیل دیگری برای اين مساله است که چرا GDP نمیتواند در مورد «عضلانی» يا «چاق» بودن اقتصاد توضیحی دهد و فقط وزن آن را در اختیار ما میگذارد.)
❃ در آخر، باید گفت که فعالیتهای رانتجویی که دخالت دولت بهوجود میآورد، با انتقال منابع بنگاهها برای استخدام سرمایه و نیروی کار به هزینههای رانتجویی، باعث ایجاد مشکلات در بلندمدت میشود. هر چه تعداد لابیکنندههایی که بنگاهها استخدام میکنند، بیشتر شود، نشان میدهد که چقدر منابع اقتصاد برای استخدام نیروی کار و سرمایه، از دست رفته است. اين مساله باعث تضعیف فرآیند رشد اقتصادی در بلندمدت و بهوجود آمدن فرهنگ تجارتی میشود که در آن سیاست اهمیت بیشتری از خواست و ترجیحات مصرفکنندگان دارد و بنابراین همهی ما از هزینههای بلندمدت رانتجویی رنج میبریم.
#اقتصاد #رقابت_آزاد #لسهفر
#آزادی_اقتصادی #آزادی_فردی
#رانت #رانتجویی #مداخله
➣ @Notes_On_Liberty
On Liberty | دربارهی آزادی
📃 | مونتسکیو؛ غایت حکومت: آزادی (۴) ➣ @Notes_On_Liberty آزادی سیاسیِ فرد آرامشخاطری است که از اعتقادش به ایمنی خود در اجتماع ناشی میشود. برای دستیافتن به این آزادی لازم است که تشکیلات حکومت به نحوی باشد که هیچکس در اجتماع از دیگری هراسی نداشته باشد…
📃 | مونتسکیو؛ مفهوم قانون (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ قانون، چنانکه مونتسکیو در عنوان کتابش آورده است، موضوع اصلی تحقیق اوست. شالودهی بنایی است که با وحدت بخشیدن به مجموعهای ناهمگون از مقالات دربارهی موضوعاتی بسیار متنوع، کل اثر را قابل فهم میسازد. و آن موضوعات عبارتاند از: تعلیم و تربیت، تاریخ پادشاهی فرانسه، اقتصاد، آبوهوا و جغرافيا، نظام فئودالی، عرف پارلمانی انگلستان، و چندین موضوع دیگر. مفهوم قانون، مهمترین جالبترین، و پیچیدهترین بخش کتاب است.
❃ بنابراین نخست باید به معنایی که مونتسکیو به این واژه داده است توجه کنیم. اگر در این مرحله موفق شویم، ماندهی کار ساده خواهد بود؛ در غیر این صورت، از درک مهمترین سهمی که مونتسکیو در پیشرفت تفکر سیاسی داشته است ناتوان خواهیم بود.
❃ اجازه دهید کار خود را با نگرش بر موضوعی آغاز کنیم که ممکن است کاملاً دور از موضوع اصلی بحث ما بهنظر آید. هنگامیکه به جهان پیرامون خود نظر افکنیم، دو موضوع ما را تحت تأثیر قرار میدهد: یکی ترتیب و توالی و نظم، یا بهاجمال، یکنواختی و یکسانی؛ و دیگر دگرگونی و سیلان و اختلاف و تنوع. از یک سو، نظمی وجود دارد که به موجب آن روز جانشین شب میشود، موسم گرما جایگزین موسم سرما میگردد و هر زایشی، مرگی را بهدنبال خود میآورد.
❃ همواره می توانیم بگوییم «زیر خورشید عالمتاب هیچ چیزی تازه نیست.» ولی، از سوی دیگر، میتوان گفت که هیچچیز از همان راهی که آمده است باز نخواهد گشت: جهان، مانند رنگهای آسمان و دریاها که پیوسته دگرگونی میپذیرد، تنوعی بیپایان دارد. بنابراین هم وحدت و یکسانی، و هم تنوع و دگرگونی، خصوصیات بیچونوچرای جهانی است که ما میشناسیم.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ قانون، چنانکه مونتسکیو در عنوان کتابش آورده است، موضوع اصلی تحقیق اوست. شالودهی بنایی است که با وحدت بخشیدن به مجموعهای ناهمگون از مقالات دربارهی موضوعاتی بسیار متنوع، کل اثر را قابل فهم میسازد. و آن موضوعات عبارتاند از: تعلیم و تربیت، تاریخ پادشاهی فرانسه، اقتصاد، آبوهوا و جغرافيا، نظام فئودالی، عرف پارلمانی انگلستان، و چندین موضوع دیگر. مفهوم قانون، مهمترین جالبترین، و پیچیدهترین بخش کتاب است.
❃ بنابراین نخست باید به معنایی که مونتسکیو به این واژه داده است توجه کنیم. اگر در این مرحله موفق شویم، ماندهی کار ساده خواهد بود؛ در غیر این صورت، از درک مهمترین سهمی که مونتسکیو در پیشرفت تفکر سیاسی داشته است ناتوان خواهیم بود.
❃ اجازه دهید کار خود را با نگرش بر موضوعی آغاز کنیم که ممکن است کاملاً دور از موضوع اصلی بحث ما بهنظر آید. هنگامیکه به جهان پیرامون خود نظر افکنیم، دو موضوع ما را تحت تأثیر قرار میدهد: یکی ترتیب و توالی و نظم، یا بهاجمال، یکنواختی و یکسانی؛ و دیگر دگرگونی و سیلان و اختلاف و تنوع. از یک سو، نظمی وجود دارد که به موجب آن روز جانشین شب میشود، موسم گرما جایگزین موسم سرما میگردد و هر زایشی، مرگی را بهدنبال خود میآورد.
❃ همواره می توانیم بگوییم «زیر خورشید عالمتاب هیچ چیزی تازه نیست.» ولی، از سوی دیگر، میتوان گفت که هیچچیز از همان راهی که آمده است باز نخواهد گشت: جهان، مانند رنگهای آسمان و دریاها که پیوسته دگرگونی میپذیرد، تنوعی بیپایان دارد. بنابراین هم وحدت و یکسانی، و هم تنوع و دگرگونی، خصوصیات بیچونوچرای جهانی است که ما میشناسیم.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ مفهوم قانون (۲)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اما انسان در تفکر خود دربارهی این جهان، همواره با تأکید بر یکی از این خصیصهها (وحدت یا تنوع) و روی گرداندن از خصیصه دیگر، تجربه خویش را دچار خطا میسازد. حال اجازه دهید آن دستهای را که بر یکسانی و وحدت جهان تأکید میورزند «مطلقگرایان» بخوانیم و دسته دیگر را که بر تنوع آن مصرند، «نسبیگرایان» نام دهیم، نزاع بین مطلقگرایان و نسبیگرایان در بسیاری از جنبههای مختلف زندگی نمایان است ولی منازعهی آنان در هیچ زمینهای قطعیتر و مسلمتر از زمینهی مناسبات اخلاقی و سیاسی و اجتماعی نیست.
❃ نسبیگرایان از تنوع قوانین و آداب و رسوم و احکام اخلاقی و انواع حکومتها که جامعهشناسان و مردمشناسان در اقصینقاط جهان یافتهاند، و وابستگی نمایان این گونههای مختلف به شرایط متغییر طبیعی و اجتماعی در نقاط مختلف جهان، متأثرند. و از آنجاکه فرد نسبیگرا نمیتواند اصل مشترکی را بیابد که مورد قبول همه باشد، وجود چنین اصلی را انکار میکند.
❃ از سوی دیگر، مطلقگرایان زیر تأثیر وحدت و یکسانیِ اُمورند. و البته از آن جاکه مطلقگرا نمیتواند وجود چنین تنوع بالفعلی را انکار کند، مجبور میشود که بر وجود احکام اخلاقی و نوع حکومتی که «راستین» یا «آرمانی» میخواند تأکید ورزد، و اینگونه احکام اخلاقی و نوع حکومت را دارای ارزش مطلق و بهترین نوع برای مردم سراسر جهان ادعا کند. مثلاً افلاطون دریافته بود که آتنیها و اسپارتیها و ایرانیها دارای آداب و رسوم مختلف و حکومتهای گوناگون هستند، و هر کدام آداب و رسوم و حکومت خود را بهترین نوع میدانند، ولی بر این عقیده بود که یک «نوع آسمانی» وجود دارد که بهطور مطلق بهترین نوع است، و همه این انواع مختلف زمینی، شکل تحریف شدهای از آن است و با معیار همان نوع میتوان آنها را ارزیابی کرد.
❃ طبیعی است که بر سر راه هر یک از این دو موضع افراطی دشواریهایی وجود دارد. مسئله اصلی برای فرد نسبیگرا همانا ناتوانی اوست از مقایسه احکام اخلاقی با انواع حکومتهای مختلف با یکدیگر. برای مثال، محال است بتوان دو اندازهگیری طولی را با هم مقایسه کرد، مگر آنکه مناظرهکنندگان بتوانند بر سر یک واحد سنجش که برای اندازهگیری معتبر باشد توافق کنند. ممکن است طول اتاقی به مقیاس واحد سنجش من ده متر باشد و مطابق واحد سنجش شما یازده متر گردد. مسلماً ما نمیتوانیم اختلاف خود را در این زمینه رفع کنیم، جز آنکه هر دو، واحد سنجش دیگری را (مثلاً واحدی که در بخش استاندارد اداره بازرگانی موجود است) بهعنوان وسیلهی سنجش نهایی و قطعی بپذیریم.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اما انسان در تفکر خود دربارهی این جهان، همواره با تأکید بر یکی از این خصیصهها (وحدت یا تنوع) و روی گرداندن از خصیصه دیگر، تجربه خویش را دچار خطا میسازد. حال اجازه دهید آن دستهای را که بر یکسانی و وحدت جهان تأکید میورزند «مطلقگرایان» بخوانیم و دسته دیگر را که بر تنوع آن مصرند، «نسبیگرایان» نام دهیم، نزاع بین مطلقگرایان و نسبیگرایان در بسیاری از جنبههای مختلف زندگی نمایان است ولی منازعهی آنان در هیچ زمینهای قطعیتر و مسلمتر از زمینهی مناسبات اخلاقی و سیاسی و اجتماعی نیست.
❃ نسبیگرایان از تنوع قوانین و آداب و رسوم و احکام اخلاقی و انواع حکومتها که جامعهشناسان و مردمشناسان در اقصینقاط جهان یافتهاند، و وابستگی نمایان این گونههای مختلف به شرایط متغییر طبیعی و اجتماعی در نقاط مختلف جهان، متأثرند. و از آنجاکه فرد نسبیگرا نمیتواند اصل مشترکی را بیابد که مورد قبول همه باشد، وجود چنین اصلی را انکار میکند.
❃ از سوی دیگر، مطلقگرایان زیر تأثیر وحدت و یکسانیِ اُمورند. و البته از آن جاکه مطلقگرا نمیتواند وجود چنین تنوع بالفعلی را انکار کند، مجبور میشود که بر وجود احکام اخلاقی و نوع حکومتی که «راستین» یا «آرمانی» میخواند تأکید ورزد، و اینگونه احکام اخلاقی و نوع حکومت را دارای ارزش مطلق و بهترین نوع برای مردم سراسر جهان ادعا کند. مثلاً افلاطون دریافته بود که آتنیها و اسپارتیها و ایرانیها دارای آداب و رسوم مختلف و حکومتهای گوناگون هستند، و هر کدام آداب و رسوم و حکومت خود را بهترین نوع میدانند، ولی بر این عقیده بود که یک «نوع آسمانی» وجود دارد که بهطور مطلق بهترین نوع است، و همه این انواع مختلف زمینی، شکل تحریف شدهای از آن است و با معیار همان نوع میتوان آنها را ارزیابی کرد.
❃ طبیعی است که بر سر راه هر یک از این دو موضع افراطی دشواریهایی وجود دارد. مسئله اصلی برای فرد نسبیگرا همانا ناتوانی اوست از مقایسه احکام اخلاقی با انواع حکومتهای مختلف با یکدیگر. برای مثال، محال است بتوان دو اندازهگیری طولی را با هم مقایسه کرد، مگر آنکه مناظرهکنندگان بتوانند بر سر یک واحد سنجش که برای اندازهگیری معتبر باشد توافق کنند. ممکن است طول اتاقی به مقیاس واحد سنجش من ده متر باشد و مطابق واحد سنجش شما یازده متر گردد. مسلماً ما نمیتوانیم اختلاف خود را در این زمینه رفع کنیم، جز آنکه هر دو، واحد سنجش دیگری را (مثلاً واحدی که در بخش استاندارد اداره بازرگانی موجود است) بهعنوان وسیلهی سنجش نهایی و قطعی بپذیریم.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ مفهوم قانون (۳)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ یونانیها و ایرانیها هر یک راهورسم زندگی خود را خوب میدانند آنها با هم اختلاف دارند، ولی راهورسم کدامشان بهتر است؟ در این مورد نسبیگرا نمیتواند چیزی بگوید، زیرا بنا به نظر او هیچ معیاری وجود ندارد که بتوان بهوسیلهی آن احکام اخلاقی گروههای مختلف را با هم مقایسه کرد. بنابراین، بهزعم نسبیگرا، در مورد اخلاقیات و سیاسیات نمیتوان بیش از امور مربوط به سلیقه اشخاص به بحث و مناظره پرداخت. ولی با تأسف برای نسبیگرا، دربارهی این امور بیش از امور دیگر بحث و گفتوگو وجود دارد. هیچ کس، حتی خود فرد نسبیگرا، بهراستی عقیده ندارد که مباحثه دربارهی محاسن نسبی مثلاً «آیات هشتگانه انجیل» و نبرد من هیتلر امری بیهوده و مقایسهی آنها کاری ناشدنی است.
❃ البته مطلقگرا در مورد چنین داوریها و ارزیابیهای قیاسی با مشکلی روبهرو نیست، زیرا او میپذیرد و در واقع اصرار میورزد که قانون با قاعدهای مطلق وجود دارد که حقیقاً بهترین معیار مقایسه و ارزیابی چیزهاست. ولی مطلقگرا چگونه میتواند بفهمد که این قانون مطلق کدام است؟ مطلقگرایان مختلف در عقاید خود با هم اختلاف فاحش دارند، و اگر به تاریخ گذشتگان نظر افکنیم، خواهیم دید که مطلقگرایان، اغلب بهسادگی، قانون جاری در محیط اجتماعی خود را بهعنوان قانون غایی او مطلق برای همه مردم جهان، قبول کردهاند.
❃ اگر بنا باشد که ما این دو نظر افراطی را با یکدیگر سازش دهیم (که در حقیقت، چنانکه دیدیم، هیچکدام پذیرفتنی نیست) میتوانیم سازشی را که قبلاً در زمینه پدیدههای طبیعی، سنجیده و پذیرفته شده است. یک لحظه بهدیده گیریم. در اینجا نیز، به همان اندازه قلمرو افکار و عادات انسان، تنوع فراوانی در سطح، یعنی دنیای بینهایت متنوع بینایی و شنوایی و بساوایی که پیوسته در دگرگونی است، وجود دارد. ولی ما معتقدیم که در زیر این سطح، دنیای دیگری از قانون یعنی «قوانین طبیعت» وجود دارد و مقصود ما از این قوانین، مناسبات منظم و ضروری است که در حقیقت اشياء طبیعی با یکدیگر دارند.
❃ بنابراین رابطهای که -از سمت راست- میان چراغ و آرنج و قطعه کاغذی که رویش به نوشتن مشغولم برقرار است هر روز با روز دیگر و حتی هر لحظه با لحظه دیگر متفاوت است و بدین ترتیب رابطهای عرضی، بینظم، و بیترتیب بهنظر میآید. ولی بهعقیده ما، این رابطهای ضروری است زیرا وقوع آن وابسته به عواملی است که قبل از آن واقع شدهاند از قبیل ساعت روز، قدرت لامپ چراغ برحسب واحد شمع، ضعف چشمان من و سفیدی کاغذی که رویش مینویسم، و نیز اگر همچنان که مینویسم با گوشه آرنجم چراغ را برگردانم، این رابطه جدید چراغ نسبت به آرنج من ممکن است رابطهای «عرضی» بهنظر آید، درصورتیکه آن هم معلول جبری علل و شرایط دیگری از جمله وزن چراغ، مرکز ثقل آن، نیروی آرنج من، و جز اینهاست.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ یونانیها و ایرانیها هر یک راهورسم زندگی خود را خوب میدانند آنها با هم اختلاف دارند، ولی راهورسم کدامشان بهتر است؟ در این مورد نسبیگرا نمیتواند چیزی بگوید، زیرا بنا به نظر او هیچ معیاری وجود ندارد که بتوان بهوسیلهی آن احکام اخلاقی گروههای مختلف را با هم مقایسه کرد. بنابراین، بهزعم نسبیگرا، در مورد اخلاقیات و سیاسیات نمیتوان بیش از امور مربوط به سلیقه اشخاص به بحث و مناظره پرداخت. ولی با تأسف برای نسبیگرا، دربارهی این امور بیش از امور دیگر بحث و گفتوگو وجود دارد. هیچ کس، حتی خود فرد نسبیگرا، بهراستی عقیده ندارد که مباحثه دربارهی محاسن نسبی مثلاً «آیات هشتگانه انجیل» و نبرد من هیتلر امری بیهوده و مقایسهی آنها کاری ناشدنی است.
❃ البته مطلقگرا در مورد چنین داوریها و ارزیابیهای قیاسی با مشکلی روبهرو نیست، زیرا او میپذیرد و در واقع اصرار میورزد که قانون با قاعدهای مطلق وجود دارد که حقیقاً بهترین معیار مقایسه و ارزیابی چیزهاست. ولی مطلقگرا چگونه میتواند بفهمد که این قانون مطلق کدام است؟ مطلقگرایان مختلف در عقاید خود با هم اختلاف فاحش دارند، و اگر به تاریخ گذشتگان نظر افکنیم، خواهیم دید که مطلقگرایان، اغلب بهسادگی، قانون جاری در محیط اجتماعی خود را بهعنوان قانون غایی او مطلق برای همه مردم جهان، قبول کردهاند.
❃ اگر بنا باشد که ما این دو نظر افراطی را با یکدیگر سازش دهیم (که در حقیقت، چنانکه دیدیم، هیچکدام پذیرفتنی نیست) میتوانیم سازشی را که قبلاً در زمینه پدیدههای طبیعی، سنجیده و پذیرفته شده است. یک لحظه بهدیده گیریم. در اینجا نیز، به همان اندازه قلمرو افکار و عادات انسان، تنوع فراوانی در سطح، یعنی دنیای بینهایت متنوع بینایی و شنوایی و بساوایی که پیوسته در دگرگونی است، وجود دارد. ولی ما معتقدیم که در زیر این سطح، دنیای دیگری از قانون یعنی «قوانین طبیعت» وجود دارد و مقصود ما از این قوانین، مناسبات منظم و ضروری است که در حقیقت اشياء طبیعی با یکدیگر دارند.
❃ بنابراین رابطهای که -از سمت راست- میان چراغ و آرنج و قطعه کاغذی که رویش به نوشتن مشغولم برقرار است هر روز با روز دیگر و حتی هر لحظه با لحظه دیگر متفاوت است و بدین ترتیب رابطهای عرضی، بینظم، و بیترتیب بهنظر میآید. ولی بهعقیده ما، این رابطهای ضروری است زیرا وقوع آن وابسته به عواملی است که قبل از آن واقع شدهاند از قبیل ساعت روز، قدرت لامپ چراغ برحسب واحد شمع، ضعف چشمان من و سفیدی کاغذی که رویش مینویسم، و نیز اگر همچنان که مینویسم با گوشه آرنجم چراغ را برگردانم، این رابطه جدید چراغ نسبت به آرنج من ممکن است رابطهای «عرضی» بهنظر آید، درصورتیکه آن هم معلول جبری علل و شرایط دیگری از جمله وزن چراغ، مرکز ثقل آن، نیروی آرنج من، و جز اینهاست.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ مفهوم قانون (۴)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ به همین ترتیب ممکن است سقوط یک سیب پر زمین باغ و حرکت زمین به دور خورشید، در نگرش نخست رخدادهایی کاملا مختلف و نامربوط به نظر آیند، درحالیکه هر دو رخداد در حقیقت تجلیات قانون واحدی است که قانون جاذبه نام دارد. وقتیکه عوامل مرکب مختلف در شرایط گوناگون در نظر گرفته شوند، میتوان گفت که هم رابطهی سیب نسبت به زمین که در آن فرود میآید و هم رابطهی زمین نسبت به خورشید که بر گردش میچرخد با قانون جاذبه عمومی قابل تبیین است. بدین ترتیب میتوان در زمینه پدیدههای طبیعی، بهرغم تغییر و تنوع، وحدت واقعی و نظم واقعی یافت.
❃ حال که ما عقیده داریم رابطهای میان تنوع و یکنواختی در زمینه حرکت اجسام بیجان وجود دارد، آیا چنین رابطهای نمیتواند در زمینه رفتار اخلاقی و سیاسی آدمیان وجود داشته باشد؟ و چرا نگوییم که بعضی الگوهای اساسی -یعنی برخی روابط اصلی- در رفتار افراد بشر هست که هرچند در ظاهر رفتار آدمیان آشکار نمیشود، به عقاید و آداب و رسوم آنان، که بهظاهر متنوع و آشفته است، نظمی میبخشد. اگر این امر صادق باشد، الگوهای مختلف رفتار آدمی، قراردادها، آداب و رسوم، انواع قوانین اخلاق، و اشکال گوناگون حکومتها را که در زمانها و مکانهای مختلف جهان وجود داشتهاند میتوان به اعتبار محیطها، آبوهواها، و اوضاع طبیعی دیگر که اجتماعات گوناگون بشری در آن زیستهاند تبیین و توجیه کرد.
❃ این دقیقاً همان نکتهای است که مونتسکیو بیان کرده است و در حقیقت، فرض اصلی کتاب اوست. او در این تحقیق برنامه سنگین دوگانهای را در پیش میگیرد که نخست تعیین کند وحدتهای زیربنایی و اصلی کداماند و دوم عوامل تنوع واقعی و مشهود چه چیزهایی هستند، و سوم میخواهد نشان دهد که چگونه این اختلافها در واقع امر ایجاد میشوند، بهطوریکه برای سیاستمداران و قانونگذاران ممکن شود که آنها را در راه تشکیل هر حکومتی که در نوع خود حتیالامکان نمونهای کامل و آرمانی باشد، به زیر تسلط خویش درآورد.
❃ روحالقوانین، کتاب اول:
«قوانین، به وسیعترین مفهوم ممکن خود، عبارت از روابطی ضروریاند که از طبیعت موجودات ناشی میشوند. در این معنی، همهی موجودات قوانین خاص خود را دارند. الوهیت و دنیای مادیات و موجودات فوق بشر و جانوران و انسان هر کدام قوانینی دارند که از طبیعت آنها برمیخیزد. من پیش از همه به بررسی افراد بشر پرداختهام. و عقیدهام بر این است که بهرغم تنوعی نامحدود در قوانین و روشها، رفتار و سلوک آدمی را نمیتوان فقط مولود هوا و هوس و ملون طبع دانست. ...
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ به همین ترتیب ممکن است سقوط یک سیب پر زمین باغ و حرکت زمین به دور خورشید، در نگرش نخست رخدادهایی کاملا مختلف و نامربوط به نظر آیند، درحالیکه هر دو رخداد در حقیقت تجلیات قانون واحدی است که قانون جاذبه نام دارد. وقتیکه عوامل مرکب مختلف در شرایط گوناگون در نظر گرفته شوند، میتوان گفت که هم رابطهی سیب نسبت به زمین که در آن فرود میآید و هم رابطهی زمین نسبت به خورشید که بر گردش میچرخد با قانون جاذبه عمومی قابل تبیین است. بدین ترتیب میتوان در زمینه پدیدههای طبیعی، بهرغم تغییر و تنوع، وحدت واقعی و نظم واقعی یافت.
❃ حال که ما عقیده داریم رابطهای میان تنوع و یکنواختی در زمینه حرکت اجسام بیجان وجود دارد، آیا چنین رابطهای نمیتواند در زمینه رفتار اخلاقی و سیاسی آدمیان وجود داشته باشد؟ و چرا نگوییم که بعضی الگوهای اساسی -یعنی برخی روابط اصلی- در رفتار افراد بشر هست که هرچند در ظاهر رفتار آدمیان آشکار نمیشود، به عقاید و آداب و رسوم آنان، که بهظاهر متنوع و آشفته است، نظمی میبخشد. اگر این امر صادق باشد، الگوهای مختلف رفتار آدمی، قراردادها، آداب و رسوم، انواع قوانین اخلاق، و اشکال گوناگون حکومتها را که در زمانها و مکانهای مختلف جهان وجود داشتهاند میتوان به اعتبار محیطها، آبوهواها، و اوضاع طبیعی دیگر که اجتماعات گوناگون بشری در آن زیستهاند تبیین و توجیه کرد.
❃ این دقیقاً همان نکتهای است که مونتسکیو بیان کرده است و در حقیقت، فرض اصلی کتاب اوست. او در این تحقیق برنامه سنگین دوگانهای را در پیش میگیرد که نخست تعیین کند وحدتهای زیربنایی و اصلی کداماند و دوم عوامل تنوع واقعی و مشهود چه چیزهایی هستند، و سوم میخواهد نشان دهد که چگونه این اختلافها در واقع امر ایجاد میشوند، بهطوریکه برای سیاستمداران و قانونگذاران ممکن شود که آنها را در راه تشکیل هر حکومتی که در نوع خود حتیالامکان نمونهای کامل و آرمانی باشد، به زیر تسلط خویش درآورد.
❃ روحالقوانین، کتاب اول:
«قوانین، به وسیعترین مفهوم ممکن خود، عبارت از روابطی ضروریاند که از طبیعت موجودات ناشی میشوند. در این معنی، همهی موجودات قوانین خاص خود را دارند. الوهیت و دنیای مادیات و موجودات فوق بشر و جانوران و انسان هر کدام قوانینی دارند که از طبیعت آنها برمیخیزد. من پیش از همه به بررسی افراد بشر پرداختهام. و عقیدهام بر این است که بهرغم تنوعی نامحدود در قوانین و روشها، رفتار و سلوک آدمی را نمیتوان فقط مولود هوا و هوس و ملون طبع دانست. ...
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ مفهوم قانون (۵)
➣ @Notes_On_Liberty
... من اصول نخستین را تعیین کردهام، و دریافتهام که موارد خاص طبیعتاً پیرو آن اصولاند و تواریخ ملل نیز نتیجهی آن اصول است. و هر قانون خاصی به قانون خاص دیگری مربوط است یا وابسته به یک قانون عمومیتر از خود است هر ملّتی بر اساس این اصول میتواند خود را توجیه کند. طبیعی است که از این مطلب چنین استنباط میشود که فقط کسانی میتوانند تغییر و اصلاحی در حکومت ایجاد کنند که از بخت خوش با نبوغی زاده میشوند که قادر به تأثیر در نظام سیاسی کشورند...»
❃ به سخن دیگر، بهزعم مونتسکیو، هر رابطهای که میان دو چیز وجود داشته باشد یک «قانون» است. اگر تشریح این اصطلاحات بدین صورت عجیب مینماید، باید در نظر داشته باشیم که مونتسکیو واژههای «رابطه» و «قانون» را مترادف میداند، زیرا میپندارد که همه اجزاء پدیدآورندهی جهان از یک نظام و قانون پیروی میکنند، وانگهی، این نظم و ترتیب به هیچوجه عَرَضی و دلخواه نیست، بلکه کاملاً پیروِ سیری منطقی است، بدین معنی که نوع این نظم را میتوان مثلاً به نظم سلسله اعداد تشبیه کرد که ذهن منطقی آدمی قادر به درک آنهاست.
❃ آدمیان، مانند دیگر موجودات طبیعت، با یکدیگر روابطی الزامی و منظم دارند. ولى قانون رفتار بشر بسیار پیچیدهتر از قانون سایر موجودات است، زیرا آدمیان موجوداتی باشعور و باارادهاند. بدان معنی که بشر، همیشه، آنگونه که مثلاً گیاهان از الگویی معین برای رفتار گیاهی پیروی میکنند، بدون دخالت ارادهاش از الگوی تعیینشدهای برای رفتار آدمی پیروی نمیکند. به سخن دیگر، آدمیان، برخلاف سایر موجودات طبیعت، «آزاد» هستند که الگوهای رفتار بشر را تغییر دهند یا بهکلی طرد کنند، درحالیکه جانوران و موجودات بیجان طبیعت از الگوهایی پیروی میکنند که ثابت و جبری است، از اینرو ماهیت انسانی مستلزم وجود الگوهای دیگری است.
❃ آدمیان به تقیّد و محدودیت دیگری نیازمندند و از آنجاکه موجوداتی باشعورند، خودشان میتوانند تقیّد و محدودیت را برای رفتارشان بهوجود آورند، در یک کلام، رفتار آدمیان بر اثر وجود قانونی به مفهوم دیگر ولی مشابه با قوانین فوق پیچیده میشود. آدمیان نیز پیرو «قانون» هستند، ولی نه به مفهوم الگوهای رفتاری ثابت، بلکه به مفهوم قواعد و اصولی که از سوی شخص یا انجمنی وضع شده با بر اثر عرف و عادت استقرار یافته است؛ پیروی از این قوانین الزامی است و قصور در پیروی و رعایت آنها موجب مكافات و مجازات خواهد شد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
... من اصول نخستین را تعیین کردهام، و دریافتهام که موارد خاص طبیعتاً پیرو آن اصولاند و تواریخ ملل نیز نتیجهی آن اصول است. و هر قانون خاصی به قانون خاص دیگری مربوط است یا وابسته به یک قانون عمومیتر از خود است هر ملّتی بر اساس این اصول میتواند خود را توجیه کند. طبیعی است که از این مطلب چنین استنباط میشود که فقط کسانی میتوانند تغییر و اصلاحی در حکومت ایجاد کنند که از بخت خوش با نبوغی زاده میشوند که قادر به تأثیر در نظام سیاسی کشورند...»
❃ به سخن دیگر، بهزعم مونتسکیو، هر رابطهای که میان دو چیز وجود داشته باشد یک «قانون» است. اگر تشریح این اصطلاحات بدین صورت عجیب مینماید، باید در نظر داشته باشیم که مونتسکیو واژههای «رابطه» و «قانون» را مترادف میداند، زیرا میپندارد که همه اجزاء پدیدآورندهی جهان از یک نظام و قانون پیروی میکنند، وانگهی، این نظم و ترتیب به هیچوجه عَرَضی و دلخواه نیست، بلکه کاملاً پیروِ سیری منطقی است، بدین معنی که نوع این نظم را میتوان مثلاً به نظم سلسله اعداد تشبیه کرد که ذهن منطقی آدمی قادر به درک آنهاست.
❃ آدمیان، مانند دیگر موجودات طبیعت، با یکدیگر روابطی الزامی و منظم دارند. ولى قانون رفتار بشر بسیار پیچیدهتر از قانون سایر موجودات است، زیرا آدمیان موجوداتی باشعور و باارادهاند. بدان معنی که بشر، همیشه، آنگونه که مثلاً گیاهان از الگویی معین برای رفتار گیاهی پیروی میکنند، بدون دخالت ارادهاش از الگوی تعیینشدهای برای رفتار آدمی پیروی نمیکند. به سخن دیگر، آدمیان، برخلاف سایر موجودات طبیعت، «آزاد» هستند که الگوهای رفتار بشر را تغییر دهند یا بهکلی طرد کنند، درحالیکه جانوران و موجودات بیجان طبیعت از الگوهایی پیروی میکنند که ثابت و جبری است، از اینرو ماهیت انسانی مستلزم وجود الگوهای دیگری است.
❃ آدمیان به تقیّد و محدودیت دیگری نیازمندند و از آنجاکه موجوداتی باشعورند، خودشان میتوانند تقیّد و محدودیت را برای رفتارشان بهوجود آورند، در یک کلام، رفتار آدمیان بر اثر وجود قانونی به مفهوم دیگر ولی مشابه با قوانین فوق پیچیده میشود. آدمیان نیز پیرو «قانون» هستند، ولی نه به مفهوم الگوهای رفتاری ثابت، بلکه به مفهوم قواعد و اصولی که از سوی شخص یا انجمنی وضع شده با بر اثر عرف و عادت استقرار یافته است؛ پیروی از این قوانین الزامی است و قصور در پیروی و رعایت آنها موجب مكافات و مجازات خواهد شد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ مفهوم قانون (۶)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ به کوتاه سخن، دین و اخلاق و سیاست میان مخلوقات دنیا تنها در انسان پدیدار میشود. و علّت وجودی آنها این است که چون تنها بشر از نعمت هوش و اراده برخوردار است، بایسته است که در برابر برخورداری از آن نعمت چیزهایی از قبیل دین و اخلاق و سیاست، آزادیاش را تحدید کند:
«دنیای موجودات باشعور به هیچوجه نمی تواند بهخوبی دنیای مادی اداره شود. زیرا هرچند دنیای موجودات باشعور نیز قوانین خاص خود را دارد که به لحاظ طبیعتشان دگرگونیناپذیرند، آنگونه که جهان مادی تابع قوانین خویش است، از قوانین خود پیروی نمیکند، علّت آن است که موجودات باشعور از طرفی به مقتضای طبیعت خود محدودند و در نتیجه، مستعد خطا هستند و از طرفی دیگر، طبیعتشان ایجاب میکند که موجوداتی آزاد باشند. از اینرو همواره رفتارشان مطابق با قوانین طبیعتشان نیست. حتی اغلب قوانین موضوعه خود را هم زیر پا میگذارند.
و معلوم نیست که آیا جانوران بهوسیلهی قوانین عمومی حرکت اداره میشوند یا حرکت و جنبشی خاص خود دارند. ولی بههرحال ... بهواسطهی جذبه لذت است که هر فردی زندگی خود را پاس میدارد و نیز به انگیزهی همان جذبه، بقای نوع تضمین میشود. حیوانات تنها پیرو قوانین طبیعتاند، زیرا پایبند زندگی خود هستند و نیز به علّت نداشتن دانش و آگاهی از قوانین موضوعه محروم اند. لیکن حتی آنها نیز در همه حال از قوانین طبیعتشان پیروی نمیکنند. ولی گیاهان که نه شعوری دارند و نه احساسی، بهتر از سایر موجودات پیرو قوانین طبیعتشان هستند.
انسان، بهعنوان موجودی مادی، مانند سایر موجودات، تابع قوانین تغییرناپذیر است، و بهعنوان موجودی باشعور پیوسته از قوانين الهی تجاوز میکند و قوانین موضوعه خود را هم تغییر میدهد. و هر چند انسان موجودی متناهی است و نیز مانند موجودات باشعور دیگر مستعد جهل و خطاست... و بهعنوان موجودی حساس پیرو شهوات سرکش بیشمار است... با این حال آزاد است که راه خود را برگزیند. چنین موجودی ممکن است هر لحظه آفریدگار خود را فراموش کند. بنابراین خداوند بهوسیلهی قوانین دینی، وظیفهی او را در برابر آفریدگارش به او یادآور میشود. چنین موجودی ممکن است هر لحظه خودش را هم فراموش کند ولی فلسفه بهوسیله قوانین اخلاق، او را متوجه خود میسازد، و از آنجاکه برای زندگی در جامعه آفریده شده است، ممکن است همنوعان خود را از یاد ببرد؛ بنابراین قانونگذاران بهوسیله قوانین سیاسی و مدنی او را از وظیفهاش آگاه میکنند.»
❃ بدین ترتیب انسان در امور مربوط به خود، علاوهبر قانون طبیعی، دارای قانونی است که ساخته خود اوست و مونتسکیو آن را «قانون موضوعه» میخواند. و همانگونه که درختهای بلوط که در نقاط مختلف جهان میرویند با هم اختلاف دارند، طبیعتاً قوانین موضوعه بشری هم، در میان مردمانی که در نواحی گوناگون زندگی میکنند از هم متفاوتاند.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ به کوتاه سخن، دین و اخلاق و سیاست میان مخلوقات دنیا تنها در انسان پدیدار میشود. و علّت وجودی آنها این است که چون تنها بشر از نعمت هوش و اراده برخوردار است، بایسته است که در برابر برخورداری از آن نعمت چیزهایی از قبیل دین و اخلاق و سیاست، آزادیاش را تحدید کند:
«دنیای موجودات باشعور به هیچوجه نمی تواند بهخوبی دنیای مادی اداره شود. زیرا هرچند دنیای موجودات باشعور نیز قوانین خاص خود را دارد که به لحاظ طبیعتشان دگرگونیناپذیرند، آنگونه که جهان مادی تابع قوانین خویش است، از قوانین خود پیروی نمیکند، علّت آن است که موجودات باشعور از طرفی به مقتضای طبیعت خود محدودند و در نتیجه، مستعد خطا هستند و از طرفی دیگر، طبیعتشان ایجاب میکند که موجوداتی آزاد باشند. از اینرو همواره رفتارشان مطابق با قوانین طبیعتشان نیست. حتی اغلب قوانین موضوعه خود را هم زیر پا میگذارند.
و معلوم نیست که آیا جانوران بهوسیلهی قوانین عمومی حرکت اداره میشوند یا حرکت و جنبشی خاص خود دارند. ولی بههرحال ... بهواسطهی جذبه لذت است که هر فردی زندگی خود را پاس میدارد و نیز به انگیزهی همان جذبه، بقای نوع تضمین میشود. حیوانات تنها پیرو قوانین طبیعتاند، زیرا پایبند زندگی خود هستند و نیز به علّت نداشتن دانش و آگاهی از قوانین موضوعه محروم اند. لیکن حتی آنها نیز در همه حال از قوانین طبیعتشان پیروی نمیکنند. ولی گیاهان که نه شعوری دارند و نه احساسی، بهتر از سایر موجودات پیرو قوانین طبیعتشان هستند.
انسان، بهعنوان موجودی مادی، مانند سایر موجودات، تابع قوانین تغییرناپذیر است، و بهعنوان موجودی باشعور پیوسته از قوانين الهی تجاوز میکند و قوانین موضوعه خود را هم تغییر میدهد. و هر چند انسان موجودی متناهی است و نیز مانند موجودات باشعور دیگر مستعد جهل و خطاست... و بهعنوان موجودی حساس پیرو شهوات سرکش بیشمار است... با این حال آزاد است که راه خود را برگزیند. چنین موجودی ممکن است هر لحظه آفریدگار خود را فراموش کند. بنابراین خداوند بهوسیلهی قوانین دینی، وظیفهی او را در برابر آفریدگارش به او یادآور میشود. چنین موجودی ممکن است هر لحظه خودش را هم فراموش کند ولی فلسفه بهوسیله قوانین اخلاق، او را متوجه خود میسازد، و از آنجاکه برای زندگی در جامعه آفریده شده است، ممکن است همنوعان خود را از یاد ببرد؛ بنابراین قانونگذاران بهوسیله قوانین سیاسی و مدنی او را از وظیفهاش آگاه میکنند.»
❃ بدین ترتیب انسان در امور مربوط به خود، علاوهبر قانون طبیعی، دارای قانونی است که ساخته خود اوست و مونتسکیو آن را «قانون موضوعه» میخواند. و همانگونه که درختهای بلوط که در نقاط مختلف جهان میرویند با هم اختلاف دارند، طبیعتاً قوانین موضوعه بشری هم، در میان مردمانی که در نواحی گوناگون زندگی میکنند از هم متفاوتاند.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | مونتسکیو؛ مفهوم قانون (۷)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بنابراین مونتسکیو با فیلسوف مطلقگرایی همچون افلاطون که فکر میکرد یک نوع حکومت و یک کتاب قانون برای همه افراد بشر، در همه زمانها و مکانها میتواند مناسب باشد اختلاف دارد. وی هیچگاه با قبول این نظر افراطی، مرتکب خطایی بزرگ نشده است. مونتسکیو معتقد است که اختلافات موجود در طبایع واستعدادای انسانی که موجد انواع مختلف قوانین و آداب و رسوم گوناگون شده اس، امری مهم و اساسی است. و از سوی دیگر، نظریهس متضاد این عقیده را هم که به همان اندازه نادرست است، قبول نکرده که فقط به بیان و درج اختلافات [طبایع و استعدادهای بشر] بپردازد.
❃ نظرگاه او کاملاً با اعتقاد به یک معیار مطلق سازگار است. در حقیقت مونتسکیو بهطور پیوسته بر اختلاف میان قانون موجود و قانونی که باید وجود داشته باشد تاکید میورزد. این بدان معنی است که او به امکان مقایسه در این باره معتقد است.
❃ درست است که برخی از قواعد بهوسیله یک مرجع، مقرر یا مرسوم شده یا قسمتی از راه و رسم زندگی مردم گردیده، و بدین وسیله اعتبار قانونی یافته است، ولی اینها موجب نمیشود که قانونی بر حق باشد، مونتسکیو در قطعهای که در زیر از او نقل میکنیم از اختلاف میان قانونی که بالفعل حکومت میکند و قانونی که بالحق و بر طبق موازین عدالت باید وجود داشته باشد شرحی روشن به دست داده است:
«موجودات منفرد باشعور میتوانند از قوانینی برخوردار باشند که خودشان وضع کردهاند، ولی تابع قوانین دیگری هم هستند که ساختهی آنها نیست. پیش از موجودات باشعور، موجودات دیگری وجود داشتهاند. از اینرو میان آنها روابطی وجود داشته و سرانجام آن روابط ایجاب میکرده که قوانینی هم موجود باشد. میتوان گفت قبل از آنکه قوانین [بهوسیله بشر] ساخته شود، تا حد امکان روابط افراد بر اساس عدالت بوده است. پس اگر بگوییم که کارهای عادلانه و ظالمانه جز آن نیست که قوانین موضوعه امر یا نهی میکنند، همان اندازه نادرست و بیمعنی است که بگوییم رسم یک دایره موجب میشود که شعاعهای آن دایره با هم مساوی شوند [یعنی بگوییم قبل از رسم یک دایره شعاعهای آن با هم مساوی نیستند.]
بنابراین باید پذیرفت که روابط مبتنی بر عدالت پیش از پیدایش توانین موضوعهای که آنها را اعلام میکند، وجود داشته است؛ مثلاً اگر اجتماعات بشر وجود داشته، حق آن بوده است که مردم تابع قوانین آن اجتماعات باشند؛ و اگر موجودات باشعوری از موجودات باشعور دیگر بهرهای برده بودند، میبایست حقشناس و سپاسگزار بوده باشند، و اگر موجود باشعوری، موجود باشعور دیگری را آفریده بود موجود مخلوق میبایست در حالت وابستگی اصلی خود باقی میماند؛ و چنانچه یک موجود باشعور به موجود باشعور دیگر زیانی رسانده بود میبایست کیفر آن را ببیند، و به همین ترتیب تا آخر»
#قانون #قانون_طبیعی #حکومت_قانون
#قانون_اساسی #مونتسکیو #روحالقوانین
#اندیشه_سیاسی #آزادی_فردی #آزادی_مدنی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ بنابراین مونتسکیو با فیلسوف مطلقگرایی همچون افلاطون که فکر میکرد یک نوع حکومت و یک کتاب قانون برای همه افراد بشر، در همه زمانها و مکانها میتواند مناسب باشد اختلاف دارد. وی هیچگاه با قبول این نظر افراطی، مرتکب خطایی بزرگ نشده است. مونتسکیو معتقد است که اختلافات موجود در طبایع واستعدادای انسانی که موجد انواع مختلف قوانین و آداب و رسوم گوناگون شده اس، امری مهم و اساسی است. و از سوی دیگر، نظریهس متضاد این عقیده را هم که به همان اندازه نادرست است، قبول نکرده که فقط به بیان و درج اختلافات [طبایع و استعدادهای بشر] بپردازد.
❃ نظرگاه او کاملاً با اعتقاد به یک معیار مطلق سازگار است. در حقیقت مونتسکیو بهطور پیوسته بر اختلاف میان قانون موجود و قانونی که باید وجود داشته باشد تاکید میورزد. این بدان معنی است که او به امکان مقایسه در این باره معتقد است.
❃ درست است که برخی از قواعد بهوسیله یک مرجع، مقرر یا مرسوم شده یا قسمتی از راه و رسم زندگی مردم گردیده، و بدین وسیله اعتبار قانونی یافته است، ولی اینها موجب نمیشود که قانونی بر حق باشد، مونتسکیو در قطعهای که در زیر از او نقل میکنیم از اختلاف میان قانونی که بالفعل حکومت میکند و قانونی که بالحق و بر طبق موازین عدالت باید وجود داشته باشد شرحی روشن به دست داده است:
«موجودات منفرد باشعور میتوانند از قوانینی برخوردار باشند که خودشان وضع کردهاند، ولی تابع قوانین دیگری هم هستند که ساختهی آنها نیست. پیش از موجودات باشعور، موجودات دیگری وجود داشتهاند. از اینرو میان آنها روابطی وجود داشته و سرانجام آن روابط ایجاب میکرده که قوانینی هم موجود باشد. میتوان گفت قبل از آنکه قوانین [بهوسیله بشر] ساخته شود، تا حد امکان روابط افراد بر اساس عدالت بوده است. پس اگر بگوییم که کارهای عادلانه و ظالمانه جز آن نیست که قوانین موضوعه امر یا نهی میکنند، همان اندازه نادرست و بیمعنی است که بگوییم رسم یک دایره موجب میشود که شعاعهای آن دایره با هم مساوی شوند [یعنی بگوییم قبل از رسم یک دایره شعاعهای آن با هم مساوی نیستند.]
بنابراین باید پذیرفت که روابط مبتنی بر عدالت پیش از پیدایش توانین موضوعهای که آنها را اعلام میکند، وجود داشته است؛ مثلاً اگر اجتماعات بشر وجود داشته، حق آن بوده است که مردم تابع قوانین آن اجتماعات باشند؛ و اگر موجودات باشعوری از موجودات باشعور دیگر بهرهای برده بودند، میبایست حقشناس و سپاسگزار بوده باشند، و اگر موجود باشعوری، موجود باشعور دیگری را آفریده بود موجود مخلوق میبایست در حالت وابستگی اصلی خود باقی میماند؛ و چنانچه یک موجود باشعور به موجود باشعور دیگر زیانی رسانده بود میبایست کیفر آن را ببیند، و به همین ترتیب تا آخر»
#قانون #قانون_طبیعی #حکومت_قانون
#قانون_اساسی #مونتسکیو #روحالقوانین
#اندیشه_سیاسی #آزادی_فردی #آزادی_مدنی
➣ @Notes_On_Liberty
غرش خیزابهای نیلگونْ دریایِ پارس
بازتابی هست از نام غرورافزایِ پارس
تا بهیاد آرد شکوه روزگار باستان؛
کی خلیج پارس از بیگانگان گیرد نشان
همنوا خیزابها خوانند با من این سرود
باد بر هر چه نشان از پارس دارد بس درود
همنوا و همسُرا خیزابهای پُرخروش
میزنند ایرانیان را سربهسر بانگِ بهوش
یکزبان و یکدل و همبسته و همداستان
مرزها را با خردورزی زدایید از میان
پاک باید تا کنید آثار ننگیننامهها
کرد آنچه پارهپاره میهن و از هم جداجدا
سربهسر باشید مانند دماوند استوار
همدل و همآرمان و ایرانزمین را پاسدار
❈ دهم اردیبهشت، روز ملّی خلیج پارس را به همه ایرانیان شادباش میگوییم.
➣ @Notes_On_Liberty
بازتابی هست از نام غرورافزایِ پارس
تا بهیاد آرد شکوه روزگار باستان؛
کی خلیج پارس از بیگانگان گیرد نشان
همنوا خیزابها خوانند با من این سرود
باد بر هر چه نشان از پارس دارد بس درود
همنوا و همسُرا خیزابهای پُرخروش
میزنند ایرانیان را سربهسر بانگِ بهوش
یکزبان و یکدل و همبسته و همداستان
مرزها را با خردورزی زدایید از میان
پاک باید تا کنید آثار ننگیننامهها
کرد آنچه پارهپاره میهن و از هم جداجدا
سربهسر باشید مانند دماوند استوار
همدل و همآرمان و ایرانزمین را پاسدار
❈ دهم اردیبهشت، روز ملّی خلیج پارس را به همه ایرانیان شادباش میگوییم.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 کاپیتالیسم: سرمایه و دستمزدها؛ کسبوکارها رونق میگیرند (۱) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نظام کاپیتالیسم نه از سوی یکی از هواخواهان اين سیستم، بلكه از سوی فردی کاپیتالیسم خوانده شد که فکر میکرد این بدترین سيستم در میان تمام نظامهای تاریخی و بزرگتريی شرّی است كه تا به حال برای بشر رخ داده است. او کارل مارکس بود.
❃ با اين همه هيچ دلیلی برای مخالفت با نامی كه ماركس بر اين نظام گذاشته، وجود ندارد؛ چون واژه کاپیتالیسم (capitalism) ریشهی پیشرفتهای اجتماعی بزرگی را که به میانجی این نظام پدید آمدهاند، بهروشنی نشان میدهد. این بهبودها و پیشرفتها نتیجهی انباشت سرمایه هستند و بر اين حقيقت بهمثابهی یک قاعده، استوارند که افراد تمام آنچه را که تولید کردهاند مصرف نمیکنند و بخشی از آن را برای پسانداز و سرمایهگذاری ونار میگذارند. بدفهمیهای فراوانی دربارهی این مساله وجود دارد و من در خلال این سخنرانیها فرصت دارم كه به بنیادیترین سوءتعبیرهای جاگرفته در ذهن افراد دربارهی انباشت سرمایه، کاربردهای آن و منافع فراگیری که میتوان از این قبیل کاربردها به دست آورد، بپردازم. بهويژه در سخنرانیهایم دربارهی سرمایهگذاری خارجی و حساسترین مشکل سیاست امروز؛ یعنی تورم، به مساله کاپیتالیسم خواهم پرداخت.
❃ نکتهای دربارهی كاپيتاليسم غالباً درک نشده، اين است: پسانداز بهمعنای منافعی برای تمام کسانی است که اندیشناک تولید یا کسب دستمزد هستند. وقتیکه فردی مقدار معینی پول، مثلاً هزار دلار را به دست آورده است و به جای آنكه این پول را خرج کند، آن را در یک بانک پسانداز یا یک شرکت بیمه سپردهگذاری میکند، اين پول در اختیار یک کارآفرین، یک فرد اهل کسبوکار قرار میگیرد و او را قادر میسازد که بیرون رود و پروژهای را آغاز کند كه روز پیش توانایی آغاز آن را نداشت، چون سرمایه لازم را در اختیار نداشته است.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نظام کاپیتالیسم نه از سوی یکی از هواخواهان اين سیستم، بلكه از سوی فردی کاپیتالیسم خوانده شد که فکر میکرد این بدترین سيستم در میان تمام نظامهای تاریخی و بزرگتريی شرّی است كه تا به حال برای بشر رخ داده است. او کارل مارکس بود.
❃ با اين همه هيچ دلیلی برای مخالفت با نامی كه ماركس بر اين نظام گذاشته، وجود ندارد؛ چون واژه کاپیتالیسم (capitalism) ریشهی پیشرفتهای اجتماعی بزرگی را که به میانجی این نظام پدید آمدهاند، بهروشنی نشان میدهد. این بهبودها و پیشرفتها نتیجهی انباشت سرمایه هستند و بر اين حقيقت بهمثابهی یک قاعده، استوارند که افراد تمام آنچه را که تولید کردهاند مصرف نمیکنند و بخشی از آن را برای پسانداز و سرمایهگذاری ونار میگذارند. بدفهمیهای فراوانی دربارهی این مساله وجود دارد و من در خلال این سخنرانیها فرصت دارم كه به بنیادیترین سوءتعبیرهای جاگرفته در ذهن افراد دربارهی انباشت سرمایه، کاربردهای آن و منافع فراگیری که میتوان از این قبیل کاربردها به دست آورد، بپردازم. بهويژه در سخنرانیهایم دربارهی سرمایهگذاری خارجی و حساسترین مشکل سیاست امروز؛ یعنی تورم، به مساله کاپیتالیسم خواهم پرداخت.
❃ نکتهای دربارهی كاپيتاليسم غالباً درک نشده، اين است: پسانداز بهمعنای منافعی برای تمام کسانی است که اندیشناک تولید یا کسب دستمزد هستند. وقتیکه فردی مقدار معینی پول، مثلاً هزار دلار را به دست آورده است و به جای آنكه این پول را خرج کند، آن را در یک بانک پسانداز یا یک شرکت بیمه سپردهگذاری میکند، اين پول در اختیار یک کارآفرین، یک فرد اهل کسبوکار قرار میگیرد و او را قادر میسازد که بیرون رود و پروژهای را آغاز کند كه روز پیش توانایی آغاز آن را نداشت، چون سرمایه لازم را در اختیار نداشته است.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 کاپیتالیسم: سرمایه و دستمزدها؛ کسبوکارها رونق میگیرند (۲) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ حال این فرد تجارتپیشه با این سرمایه اضافی چه خواهد کرد؟ نخستین کاری که باید انجام دهد، نخستین استفادهای که از این سرمایهی افزودهشده بهعمل میآورد، این است که پا را از بانک بیرون میگذارد و کارگرانی را استخدام میکند و موادی خام را میخرد و به این ترتیب به نوبهی خود تقاضای بیشتری را برای کارگران و مواد خام پدید میآورد و گرایشی را به سوی دستمزدهای بالاتر و قیمتهای بیشتر برای مواد خام بهوجود میآورد. مدتها پیش از آنکه فرد پساندازکننده یا کارآفرین سودی را از این کار بهدست آورند، کارگر استخدامنشده، تولیدکنندهی مواد خام، کشاورز و فرد دستمزدبگیر، منافع حاصل از پسندازهای اضافی را میان خود تقسيم میکنند.
❃ اینکه کارآفرین چه هنگام سودی را از این پروژه نصیب خود کند، به وضعیت آتی بازار و توانایی او در پیشبينی درست این وضعیت بستگی دارد، اما کارگران و تولیدکنندگان مواد خام، منافعشان را بیدرنگ دریافت میکنند. سی یا چهل سال قبل، بحثهای فراوانی دربارهی آنچه «سیاست دستمزدی» هنری فورد نام گرفته بود، انجام میشد. یکی از دستاوردهای بزرگ آقای فورد این بود که دستمزدهایی بالاتر از صنایع یا کارخانههای دیگر را به کارگرانش میپرداخت. سياست دستمزدی او را یک «ابداع» میخواندند، ولی کافی نیست که بگوییم این سیاست جدید «ابداعشده» نتیجهی آزادمنشی و بلندنظری او بود.
❃ شاخه تازهای که در کسبوکار پدید میآید یا کارخانه جدیدی كه در شاخهای از قبل موجود ساخته میشود، باید كارگران را از مشاغل دیگر، از بخشهای دیگر کشور و حتی از کشورهای دیگر به سوی خود بکشد و تنها راه برای انجام این کار آن است که دستمزدهایی بالاتر را به کارگران پیشنهاد کند. این همان اتفاقی است كه در روزهای آغازین پیدایش کاپیتالیسم رخ داد و امروز هم کماکان رخ میدهد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ حال این فرد تجارتپیشه با این سرمایه اضافی چه خواهد کرد؟ نخستین کاری که باید انجام دهد، نخستین استفادهای که از این سرمایهی افزودهشده بهعمل میآورد، این است که پا را از بانک بیرون میگذارد و کارگرانی را استخدام میکند و موادی خام را میخرد و به این ترتیب به نوبهی خود تقاضای بیشتری را برای کارگران و مواد خام پدید میآورد و گرایشی را به سوی دستمزدهای بالاتر و قیمتهای بیشتر برای مواد خام بهوجود میآورد. مدتها پیش از آنکه فرد پساندازکننده یا کارآفرین سودی را از این کار بهدست آورند، کارگر استخدامنشده، تولیدکنندهی مواد خام، کشاورز و فرد دستمزدبگیر، منافع حاصل از پسندازهای اضافی را میان خود تقسيم میکنند.
❃ اینکه کارآفرین چه هنگام سودی را از این پروژه نصیب خود کند، به وضعیت آتی بازار و توانایی او در پیشبينی درست این وضعیت بستگی دارد، اما کارگران و تولیدکنندگان مواد خام، منافعشان را بیدرنگ دریافت میکنند. سی یا چهل سال قبل، بحثهای فراوانی دربارهی آنچه «سیاست دستمزدی» هنری فورد نام گرفته بود، انجام میشد. یکی از دستاوردهای بزرگ آقای فورد این بود که دستمزدهایی بالاتر از صنایع یا کارخانههای دیگر را به کارگرانش میپرداخت. سياست دستمزدی او را یک «ابداع» میخواندند، ولی کافی نیست که بگوییم این سیاست جدید «ابداعشده» نتیجهی آزادمنشی و بلندنظری او بود.
❃ شاخه تازهای که در کسبوکار پدید میآید یا کارخانه جدیدی كه در شاخهای از قبل موجود ساخته میشود، باید كارگران را از مشاغل دیگر، از بخشهای دیگر کشور و حتی از کشورهای دیگر به سوی خود بکشد و تنها راه برای انجام این کار آن است که دستمزدهایی بالاتر را به کارگران پیشنهاد کند. این همان اتفاقی است كه در روزهای آغازین پیدایش کاپیتالیسم رخ داد و امروز هم کماکان رخ میدهد.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 کاپیتالیسم: سرمایه و دستمزدها؛ کسبوکارها رونق میگیرند (۳) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نخستین باری که تولیدکنندگان در بریتانیا تولید کالاهای نخی را آغاز کردند، دستمزدی را به کارگرانشان میپرداختند که از آنچه این افراد پیشتر میگرفتند، زیادتر بود. البته درصد بزرگی از این کارگران جدید پیش از آن هیچ دستمزدی نداشتند و آماده بودند که هر دستمزدی را که به آنها پیشنهاد میشود، بپذيرند، ولی پس از مدت کوتاهی که سرمایه بیشتر و بیشتری انباشته شد و کسبوکارهای تازه زیادتری شكل گرفت، نرخ دستمزدها بالا رفت و در نتیجه جمعیت انگلستان افزایشی بیسابقه را به خود دید که پیشتر درباره آن صحبت كردهام.
❃ تصویر تحقیرآمیزی که برخی افراد از کاپیتالیسم به دست دادهاند و آن را نظامی طراحیشده برای ثروتمندتر کردن داراها و فقیرتر کردن ندارها توصیف کردهاند، از سرتاپا غلط است. نظریهی ماركس دربارهی ظهور سوسياليسم بر این فرض استوار بود که کارگران داشتند فقیرتر میشدند، تودهها داشتند بینواتر میشدند و دست آخر همهی ثروت کشور در دست عدهای انگشتشمار یا در دست تنها یک فرد جمع میشد و بعد تودههای کارگران فقیر دست آخر دست به شورش میزدند و ثروت مالکان ثروتمند را از آن خود میکردند. بر پایهی این آموزه کارل مارکس، ممکن است در نظام کاپیتالیستی هیچ فرصت و امکانی برای بهبود شرایط کارگران بهوجود نیاید.
❃ در سال ۱۸۶۴ مارکس، زمانیکه در مجمع بینالمللی کارگران انگلستان صحبت میکرد، گفت اين باور كه اتحادیههای کارگری میتوانند شرایط جامعه کارگری را بهبود بخشند، «مطلقاً اشتباه» است. او سیاست اتحادیهای درخواست نرخهای بالاتر دستمزدی و ساعات اندک کار را محافظهکارانه خواند (البته محافظهکاری سرزنشآمیزترین واژهای است که کارل مارکس میتوانست بهکار گیرد). او پيشنهاد کرد که اتحادیهها هدفی تازه و انقلابی را برای خود برگزینند، «نظام دستمزدی را بهکلی كنار بگذارند» و «سوسياليسم» (مالكیت دولت بر ابزارهای تولید) را بهجای نظام مالکیت خصوصی بنشانند!
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ نخستین باری که تولیدکنندگان در بریتانیا تولید کالاهای نخی را آغاز کردند، دستمزدی را به کارگرانشان میپرداختند که از آنچه این افراد پیشتر میگرفتند، زیادتر بود. البته درصد بزرگی از این کارگران جدید پیش از آن هیچ دستمزدی نداشتند و آماده بودند که هر دستمزدی را که به آنها پیشنهاد میشود، بپذيرند، ولی پس از مدت کوتاهی که سرمایه بیشتر و بیشتری انباشته شد و کسبوکارهای تازه زیادتری شكل گرفت، نرخ دستمزدها بالا رفت و در نتیجه جمعیت انگلستان افزایشی بیسابقه را به خود دید که پیشتر درباره آن صحبت كردهام.
❃ تصویر تحقیرآمیزی که برخی افراد از کاپیتالیسم به دست دادهاند و آن را نظامی طراحیشده برای ثروتمندتر کردن داراها و فقیرتر کردن ندارها توصیف کردهاند، از سرتاپا غلط است. نظریهی ماركس دربارهی ظهور سوسياليسم بر این فرض استوار بود که کارگران داشتند فقیرتر میشدند، تودهها داشتند بینواتر میشدند و دست آخر همهی ثروت کشور در دست عدهای انگشتشمار یا در دست تنها یک فرد جمع میشد و بعد تودههای کارگران فقیر دست آخر دست به شورش میزدند و ثروت مالکان ثروتمند را از آن خود میکردند. بر پایهی این آموزه کارل مارکس، ممکن است در نظام کاپیتالیستی هیچ فرصت و امکانی برای بهبود شرایط کارگران بهوجود نیاید.
❃ در سال ۱۸۶۴ مارکس، زمانیکه در مجمع بینالمللی کارگران انگلستان صحبت میکرد، گفت اين باور كه اتحادیههای کارگری میتوانند شرایط جامعه کارگری را بهبود بخشند، «مطلقاً اشتباه» است. او سیاست اتحادیهای درخواست نرخهای بالاتر دستمزدی و ساعات اندک کار را محافظهکارانه خواند (البته محافظهکاری سرزنشآمیزترین واژهای است که کارل مارکس میتوانست بهکار گیرد). او پيشنهاد کرد که اتحادیهها هدفی تازه و انقلابی را برای خود برگزینند، «نظام دستمزدی را بهکلی كنار بگذارند» و «سوسياليسم» (مالكیت دولت بر ابزارهای تولید) را بهجای نظام مالکیت خصوصی بنشانند!
➣ @Notes_On_Liberty
📃 کاپیتالیسم: سرمایه و دستمزدها؛ کسبوکارها رونق میگیرند (۴) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اگر نگاهی به تاریخ دنیا و بهویژه تاریخ انگلستان از سال ۱۸۶۵ به این سو بیندازيم، در مییابیم که مارکس از هر نظر اشتباه میکرد. هیچ كشور کاپیتالیستی غربی وجود ندارد که شرایط تودهها در آن بهگونهای بیسابقه بهبود نیافته باشد. تمام این پیشرفتها در هشتاد يا نود سال گذشته با وجود پیشبينیهای کارل مارکس رخ دادهاند، چه سوسیالیستهای مارکسی باور داشتند که شرایط کارگران هیچگاه نمیتواند بهتر شود. آنها نظریهای نادرست؛ یعنی قانون مشهور موسوم به «قانون دستمزدهای آهنین» را میپذیرفتند که میگفت دستمزد کارگران در نظام کاپیتالیستی از مقداری که برای دوام زندگی آنها برای خدمتدهی به بنگاه نیاز است، بالاتر نخواهد رفت.
❃ مارکسیستها نظریه خود را به این شیوه پی ریختند: اگر نرخ دستمزدهای کارگران افزایش یابد و دستمزد آنها را به بالاتر از سطح حداقل معیشت برساند، فرزندان بیشتری به دنیا خواهند آورد و این فرزندان با ورود به بازار نیروی کار، تعداد کارگران را بالاخواهند برد، تا جاییکه نرخهای دستمزد کاهش مییابد و بار دیگر دستمزد کارگران به سطح حداقل معیشت یا به سطح معاش حداقلی که بهسختی میتواند مانع از کاهش تعداد کارگران شود، باز میگردد، ولی این ایدهی مارکس و بسیاری از سوسیالیستهای دیگر، مفهومی از کارگر است كه دقیقاً به مفهومی که زیستشناسان بهدرستی در مطالعه زندگی حیوانات (مثلاً موشها) بهکار میگیرند، شباهت دارد، و توهینآمیز است.
❃ اگر مقدار غذای موجود برای ارگانیسمهای حیوانی یا میکروبها را افزایش دهیم، تعداد بیشتری از آنها زنده خواهند ماند و اگر غذایشان را محدود کنیم، تعدادشان کمتر خواهد شد، ولی قصه انسان فرق میکند. حتی کارگران نیز با وجود اینكه مارکسیستها چنین چیزی را نمیپذیرند، خواستههای انسانی دیگری غیر از غذا و توليد مثل دارند. افزایش دستمزدهای واقعی نهتنها به افزایش جمعیت میانجامد، بلکه در وهلهی نخست بهبود استاندارد متوسط زندگی را نیز در پی میآورد. به این خاطر است كه امروز استاندارد زندگی در اروپای غربی و آمریکا از کشورهای درحالتوسعه مثلاً قاره آفریقا بالاتر است.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ اگر نگاهی به تاریخ دنیا و بهویژه تاریخ انگلستان از سال ۱۸۶۵ به این سو بیندازيم، در مییابیم که مارکس از هر نظر اشتباه میکرد. هیچ كشور کاپیتالیستی غربی وجود ندارد که شرایط تودهها در آن بهگونهای بیسابقه بهبود نیافته باشد. تمام این پیشرفتها در هشتاد يا نود سال گذشته با وجود پیشبينیهای کارل مارکس رخ دادهاند، چه سوسیالیستهای مارکسی باور داشتند که شرایط کارگران هیچگاه نمیتواند بهتر شود. آنها نظریهای نادرست؛ یعنی قانون مشهور موسوم به «قانون دستمزدهای آهنین» را میپذیرفتند که میگفت دستمزد کارگران در نظام کاپیتالیستی از مقداری که برای دوام زندگی آنها برای خدمتدهی به بنگاه نیاز است، بالاتر نخواهد رفت.
❃ مارکسیستها نظریه خود را به این شیوه پی ریختند: اگر نرخ دستمزدهای کارگران افزایش یابد و دستمزد آنها را به بالاتر از سطح حداقل معیشت برساند، فرزندان بیشتری به دنیا خواهند آورد و این فرزندان با ورود به بازار نیروی کار، تعداد کارگران را بالاخواهند برد، تا جاییکه نرخهای دستمزد کاهش مییابد و بار دیگر دستمزد کارگران به سطح حداقل معیشت یا به سطح معاش حداقلی که بهسختی میتواند مانع از کاهش تعداد کارگران شود، باز میگردد، ولی این ایدهی مارکس و بسیاری از سوسیالیستهای دیگر، مفهومی از کارگر است كه دقیقاً به مفهومی که زیستشناسان بهدرستی در مطالعه زندگی حیوانات (مثلاً موشها) بهکار میگیرند، شباهت دارد، و توهینآمیز است.
❃ اگر مقدار غذای موجود برای ارگانیسمهای حیوانی یا میکروبها را افزایش دهیم، تعداد بیشتری از آنها زنده خواهند ماند و اگر غذایشان را محدود کنیم، تعدادشان کمتر خواهد شد، ولی قصه انسان فرق میکند. حتی کارگران نیز با وجود اینكه مارکسیستها چنین چیزی را نمیپذیرند، خواستههای انسانی دیگری غیر از غذا و توليد مثل دارند. افزایش دستمزدهای واقعی نهتنها به افزایش جمعیت میانجامد، بلکه در وهلهی نخست بهبود استاندارد متوسط زندگی را نیز در پی میآورد. به این خاطر است كه امروز استاندارد زندگی در اروپای غربی و آمریکا از کشورهای درحالتوسعه مثلاً قاره آفریقا بالاتر است.
➣ @Notes_On_Liberty
📃 کاپیتالیسم: سرمایه و دستمزدها؛ کسبوکارها رونق میگیرند (۵) | ✍🏻 لودویگ فون میزس
➣ @Notes_On_Liberty
❃ با این همه باید بپذیریم که بالاتررفتن استاندارد زندگی به عرضهی سرمایه بستگی دارد. عرضهی سرمایه، عاملی است که تفاوت میان شرایط حاکم بر آمریکا و هند را توضیح میدهد. شیوههای جدید مبارزه با بیماریهای واگیردار در هند (دستكم تا اندازهای) بهکار گرفته شدهاند و تاثیر آن افزایشی بیسابقه در جمعیت این کشور بوده، اما چون این افزایش جمعیت با افزایشی متناظر با آن در مقدار سرمایه به کار گرفته شده همراه نبوده، به افزایش فقر انجامیده است. کشورها متناسب با افزایش سرمایهی بهکار گرفته شده به ازای هر واحد جمعیت خود ثروتمندتر میشوند.
❃ امیدوارم كه در دیگر سخنرانیهایم فرصت کنم که بهشکلی مفصلتر به این مسائل بپردازم و بتوانم آنها را شفافتر کنم؛ چون برخی عبارتها مانند «سرمایه سرانه به کارگرفتهشده» نیاز به توضیحی نسبتاً مفصل دارند.
❃ اما باید بهخاطر بسپاریم که در سیاستهای اقتصادی چیزی بهنام معجزه وجود ندارد. در بسیاری از روزنامهها و سخنرانیها چیزهایی را دربارهی بهاصطلاح معجزهی اقتصادی آلمان (بهبود اقتصاد این كشور پس از شکست در جنگ جهانی دوم و ویرانیهای پديد آمده در اثر آن) خواندهايم و شنیدهایم، ولی این به هیچروی معجزه نبود، بلکه کاربستی بود از اصول اقتصاد بازار آزاد و شیوههای کاپیتالیسم؛ هرچند در اتفاقاتی که در آلمان رخ داد، شیوههای کاپیتالیسم بهطور کامل و در تمام وجوه خود به کار بسته نشدند. هر کشوری میتواند همین «معجزه» را در پیشرفت اقتصادی تجربه کند؛ گرچه باید بر این نکته نیز تاكید کنم که پیشرفت اقتصادی نتیجه معجزه نیست، بلکه نتیجه بهکارگیری سیاستهای مناسب اقتصادی است.
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #سرمایهداری
#پسانداز #انباشت_سرمایه #لسهفر
#میزس #کاپیتالیسم #دستمزد
#آزادی_اقتصادی #مالکیت_خصوصی
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ با این همه باید بپذیریم که بالاتررفتن استاندارد زندگی به عرضهی سرمایه بستگی دارد. عرضهی سرمایه، عاملی است که تفاوت میان شرایط حاکم بر آمریکا و هند را توضیح میدهد. شیوههای جدید مبارزه با بیماریهای واگیردار در هند (دستكم تا اندازهای) بهکار گرفته شدهاند و تاثیر آن افزایشی بیسابقه در جمعیت این کشور بوده، اما چون این افزایش جمعیت با افزایشی متناظر با آن در مقدار سرمایه به کار گرفته شده همراه نبوده، به افزایش فقر انجامیده است. کشورها متناسب با افزایش سرمایهی بهکار گرفته شده به ازای هر واحد جمعیت خود ثروتمندتر میشوند.
❃ امیدوارم كه در دیگر سخنرانیهایم فرصت کنم که بهشکلی مفصلتر به این مسائل بپردازم و بتوانم آنها را شفافتر کنم؛ چون برخی عبارتها مانند «سرمایه سرانه به کارگرفتهشده» نیاز به توضیحی نسبتاً مفصل دارند.
❃ اما باید بهخاطر بسپاریم که در سیاستهای اقتصادی چیزی بهنام معجزه وجود ندارد. در بسیاری از روزنامهها و سخنرانیها چیزهایی را دربارهی بهاصطلاح معجزهی اقتصادی آلمان (بهبود اقتصاد این كشور پس از شکست در جنگ جهانی دوم و ویرانیهای پديد آمده در اثر آن) خواندهايم و شنیدهایم، ولی این به هیچروی معجزه نبود، بلکه کاربستی بود از اصول اقتصاد بازار آزاد و شیوههای کاپیتالیسم؛ هرچند در اتفاقاتی که در آلمان رخ داد، شیوههای کاپیتالیسم بهطور کامل و در تمام وجوه خود به کار بسته نشدند. هر کشوری میتواند همین «معجزه» را در پیشرفت اقتصادی تجربه کند؛ گرچه باید بر این نکته نیز تاكید کنم که پیشرفت اقتصادی نتیجه معجزه نیست، بلکه نتیجه بهکارگیری سیاستهای مناسب اقتصادی است.
#اقتصاد #اقتصاد_آزاد #سرمایهداری
#پسانداز #انباشت_سرمایه #لسهفر
#میزس #کاپیتالیسم #دستمزد
#آزادی_اقتصادی #مالکیت_خصوصی
➣ @Notes_On_Liberty
📃 | تهمت تکفیر به محمدعلی فروغی (۱)
➣ @Notes_On_Liberty
❃ با دوستی سلیم و نیکنفس -و اهل جستجو و مطالعه - سخن از محمدعلی فروغی بود؛ آن مرد مردانه و حکیم خبیر خردمند. دوست من پایش را در یک کفش کرده بود و میگفت فروغی لامذهب و دشمن دین و فاسدالاخلاق بوده و بزرگترین هدف و مأموریت او اشاعه بیدینی و فساد و فحشا بوده است. شاخ درآوردم؛ هم از سستی حرفش و هم از اطمینان و یقینی که داشت.
❃ هرچه از او میخواستم مدرک و سند و بینهای اقامه کند، میگفت چیزی که عیان است چه حاجت به دلیل و مدرک و سند دارد. به دوستم میگفتم مرد حسابی فروغی اینهمه کتاب و رساله و مقاله نوشته است، سندی نشان بده که او در آن فحشا و بیعفتی و بیدینی را ترویج کرده باشد. آیا در کلیات سعدی، پا بر روش علمی تصحیح متون نگذاشت و هزلیات و خبیثات را حذف نکرد؟ آیا معتقد نبود خواندن مغازلهها و غزلهای عاشقانه سعدی برای کسانیکه در آغاز جوانی هستند مناسب نیست و خانوادهها بهتر است مجلد مواعظ سعدی را در اختیار جوانان قرار دهند؟ آیا در مقدمهی انتخابهایش از شاهنامه بر عفت و اخلاق شاهنامه تأکید تام نکرد؟ آیا مقدمهاش بر خیام تحریضکننده میخوارگی و عشق حرام است؟ آخر برادر جان یک سند به من نشان بده.
❃ دوست من البته انصاف داشت و اعتراف میکرد که آثار فروغی را نخوانده است. برای دوستم و کسانیکه چون او میاندیشند، سند میآورم... بخوانند و بیندیشند. شاید داوریهاشان آهستهتر و سنجیدهتر شود. سریالهای تلویزیونی منابع معتبر و امینی برای داوری تاریخی نیستند، سیاستزدهاند، دروغپردازانهاند، ناجوانمردانهاند.
❃ به هر روی فروغی مردی بود که در بزنگاههای مهم تاریخ معاصرِ ایران در مصدر امور بوده و تأثیر قاطعی بر سرنوشتِ کشور ما داشته است. مردی که کار میکند و کار بزرگ میکند، لامحاله ممکن است در کارنامهاش نقاط قابل نقد وجود داشته باشد اما نقد تاریخی البته آدابی دارد و قاعده و روشی؛ سند و مدرک باید مبنا و حجت باشد.
➣ @Notes_On_Liberty
➣ @Notes_On_Liberty
❃ با دوستی سلیم و نیکنفس -و اهل جستجو و مطالعه - سخن از محمدعلی فروغی بود؛ آن مرد مردانه و حکیم خبیر خردمند. دوست من پایش را در یک کفش کرده بود و میگفت فروغی لامذهب و دشمن دین و فاسدالاخلاق بوده و بزرگترین هدف و مأموریت او اشاعه بیدینی و فساد و فحشا بوده است. شاخ درآوردم؛ هم از سستی حرفش و هم از اطمینان و یقینی که داشت.
❃ هرچه از او میخواستم مدرک و سند و بینهای اقامه کند، میگفت چیزی که عیان است چه حاجت به دلیل و مدرک و سند دارد. به دوستم میگفتم مرد حسابی فروغی اینهمه کتاب و رساله و مقاله نوشته است، سندی نشان بده که او در آن فحشا و بیعفتی و بیدینی را ترویج کرده باشد. آیا در کلیات سعدی، پا بر روش علمی تصحیح متون نگذاشت و هزلیات و خبیثات را حذف نکرد؟ آیا معتقد نبود خواندن مغازلهها و غزلهای عاشقانه سعدی برای کسانیکه در آغاز جوانی هستند مناسب نیست و خانوادهها بهتر است مجلد مواعظ سعدی را در اختیار جوانان قرار دهند؟ آیا در مقدمهی انتخابهایش از شاهنامه بر عفت و اخلاق شاهنامه تأکید تام نکرد؟ آیا مقدمهاش بر خیام تحریضکننده میخوارگی و عشق حرام است؟ آخر برادر جان یک سند به من نشان بده.
❃ دوست من البته انصاف داشت و اعتراف میکرد که آثار فروغی را نخوانده است. برای دوستم و کسانیکه چون او میاندیشند، سند میآورم... بخوانند و بیندیشند. شاید داوریهاشان آهستهتر و سنجیدهتر شود. سریالهای تلویزیونی منابع معتبر و امینی برای داوری تاریخی نیستند، سیاستزدهاند، دروغپردازانهاند، ناجوانمردانهاند.
❃ به هر روی فروغی مردی بود که در بزنگاههای مهم تاریخ معاصرِ ایران در مصدر امور بوده و تأثیر قاطعی بر سرنوشتِ کشور ما داشته است. مردی که کار میکند و کار بزرگ میکند، لامحاله ممکن است در کارنامهاش نقاط قابل نقد وجود داشته باشد اما نقد تاریخی البته آدابی دارد و قاعده و روشی؛ سند و مدرک باید مبنا و حجت باشد.
➣ @Notes_On_Liberty