پاسارگاد نیوز KFP

🔴 کتاب وحشت در سقز دیدگاه یک بازرگان کرد از سال‌های آشوبگری سمکو شکاک. 🔹کتاب وحشت در سقز، خاطرات مصطفی تیمورزاده تاجر کُرد اهل سقز از حوادث جنگ جهانی نخست تا زمان برقراری آرامش و همبستگی در کشور با تلاش های رضاخان سردارسپه است که به کوشش شهباز محسنی در نشر…

🔹نویسنده که سال ها خودسری و ویرانگری و ستم عشایر و رهبران قوم گرا را تجربه نموده بود در وصف حاکم تازه سقز که او نیز یک کرد منسوب به حکومت مرکزی بود می‌گوید:

🔹آقای حاج سردار مکرم شخصی بود متمدن، متدین و متواضع، دارای حسن نیت و اخلاق و جز خدمت به دولت و رفاه ملت هدفی نداشت. رسم منحوس استبداد را که گلیم و لحاف و لوازم را که از مردم برای مامورین به اجبار اخذ می‌کردند برداشت و ملغی نمود. سورانه را هم که از داماد و عروس می‌گرفتند برداشت. مردم را به ادای فرائض پنجگانه مجبور و مکلف نمود، تعلیم نماز را در مساجد دستور داد. دست سارق را مطابق امر الهی قطع می‌نمود و از ظلم و اجحاف سارقین جلوگیری می‌نمود. عملیات حسنه این شخص بی شمار است و شرح آن را اگر تماما به رشته تحریر دراورم از مطالب اصلی کتاب دور خواهم شد.(برگه ۱۱۴)

🔹بله این تفاوت یک ساختار شهری و قانونمند با ساختار ایلی و طایفه ایست که برخی قصد خوب جلوه دادنش را دارند و آدمکشان و چپاولگران و متجاوزان را قهرمان می‌خوانند.

🔹در پایان او درمورد وضعیت عشایر بانه و مکریان و سیاست دولت در قبال ایشان میگوید:

🔹عشایر کرد عموما متواری در کوه های مرتفع و مستحکم قرار گرفتند. طبق نظر وزارت جنگ از طرف دولت عفو عمومی به تمام ایران اعلام گردید، بدیهی است اگر دولت از متمردین صرف نظر و اغماض نمی‌کرد، می بایست ثلث مردم ایران را قلع و قمع می‌نمود و یا اینکه آنان در صحرای سرگردانی و بدبختی حیات فانی را در بیغوله ها وداع نمایند. این اولین نظر درخشان ذات مقدس ناجی مملکت بود. تمامی عشایر به جاهای خود مراجعت نموده مشغول زندگی شدند، ولی خوانین بانه اعمال خود را در مقابل عفو عمومی باعث شرمندگی و ترس دیده تصمیم گرفتند نزد آقای شیخ محمود سلیمانیه متحصن شوند. ( ب ۱۱۵)

🔹این روایت یک شهروند و بازرگان کرد از سیاست دولت در قبال خوانین و عشایر یاغی و ستمکار است که همه چیز را به چشم خود دیده، اکنون آن را با روایت نویسندگان امروزی که سخن از نسل‌کشی ها و جنایت های حکومت به هدف محو هویت قومی مردم گفته می‌شود بسنجید.

🔹شاید به نظر ما که آن سال‌های پر آشوب را تجربه نکرده ایم تعریف و تمجید های مصطفی تیمور زاده از سردار سپه زیاده از حد به نظر برسد ولی برای درک بهتر باید کتاب وی را خواند که چگونه قوای بیگانه سقز را چپاول نمود و سپس نوبت عشایر فرصت طلب بود تا شیرازه هستی مردم سقز را از هم پاشیده و جان و مال و نوامیس مردم کرد را به یغما ببرند تا سرانجام قوای ایران به رهبری سردار سپه مانند نور در این تاریکی محض تابیدن گرفت و مایه آن سرور و شادی غیر قابل وصفی باشد که در گزاره های این کتاب جلوه گر می‌شود.

🔹نکته دیگر خاستگاه طبقاتی و اجتماعی مصطفی تیمور زاده است، زنده یاد تیمور زاده یک بازرگان و از طبقه با سواد و شهری کرد است،او یک عنصر ایلیاتی نیست و اساس گذران زندگی او بر مبادلات تجاری است که لازمه آن نظم و آرامش و و راه های ارتباطی امن است. برای گذران زندگی این طبقه باید دولتی قدرتمند این شرایط را فراهم نموده و به فراخور زمانه آن را با اسباب مدرن تامین کند به دلیل همین سبک زندگی و خاستگاه اجتماعی است که وی از آنچه استقلال اکراد می‌خواند با تحقیر و تمسخر و به درستی با نام غارت یاد می‌کند و به همین دلیل آنچه شادروان تیمورزاده می‌گوید از آنچه نویسندگان ایل چی دوره کنونی می‌گویند بسیار متفاوت است. بیش از نود سال از فتنه سمکو گذشته است ولی با این وجود نویسندگان ایلچی دهه کنونی به جای برنویی که به زور از اجداد آنها گرفته شده و سوادی که به اجبار به آنها آموخته شده برای انتقام از مدرنیته قلم به دست گرفته اند و علیه دولت مدرن یاوه می‌بافند.

#ایرانبانان_کرد
@PN_KFP

2.63K viewsedited 01:11