اساطیر ایران و جهان
3.39K subscribers
582 photos
61 videos
31 files
101 links
سیری در نمادها و اساطیر ایران و جهان

بیان نقد و نظرها: @poodeh

🌺 آغاز به کار کانال: 25 آذر 1395
Download Telegram
Forwarded from Arman Asadi
خانهٔ کارل گوستاو یونگ که اکنون به موزه تبدیل شده، در شهر کوچک کوسناخت (Küsnacht)، در نزدیکی زوریخ سوئیس قرار دارد؛ در نشانی Seestrasse 228، درست در کنار دریاچهٔ زوریخ. ساختمانی تاریخی و باشکوه با برج، باغی سرسبز و مسیرهایی آرام که به ساحل دریاچه می‌رسند. از باغ، منظرهٔ دریاچهٔ زوریخ دیده می‌شود؛ همان فضایی که یونگ در آن زندگی، مطالعه و گاه با بیمارانش گفت‌وگو می‌کرد. اتاق کار و کتابخانه‌اش نیز از بخش‌های دیدنی موزه‌اند. در کتابخانهٔ شخصی‌اش کتابی از «عین‌القضات همدانی»، گلشن راز و اشارات بوعلی‌سینا و کتاب‌های عطار وجود دارد که بیشترشان از طریق هانری کربن به دست او رسیده است. در اتاقی که مریض‌هایش را ویزیت می‌کرده، روی دیوار دو اثر زیبای فارسی با مینیاتورهایی بی‌نظیر وجود دارد.(حماسهٔ هوشنگ و کیومرث)
❤13
Forwarded from Скачать видео из Ютуба Инстаграм
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Forwarded from Arman Asadi
Forwarded from Arman Asadi
کتاب «میمون مغرور: افسانهٔ برتری انسان و اهمیت بازنگری در آن» (The Arrogant Ape: The Myth of Human Exceptionalism and Why It Matters) نوشتهٔ کریستین وب، پژوهشگر رفتار و شناخت نخستی‌ها، تلاشی است برای به چالش کشیدن این باور دیرینه که انسان باهوش‌ترین، اخلاقی‌ترین و برترین موجود روی زمین است. وب استدلال می‌کند که ما انسان‌ها، به دلیل توانایی زبان، فناوری و ساخت تمدن، خودمان را در رأس نردبان تکامل قرار داده‌ایم و سایر موجودات را با معیارهای انسانی سنجیده‌ایم. درحالی‌که تکامل، مسابقه‌ای با یک برندهٔ نهایی نیست؛ هر گونه در مسیر سازگاری با محیط خود توانایی‌هایی پرورش داده است که ممکن است در زمینه‌ای خاص از توانایی‌های انسان فراتر بروند. نویسنده همچنین نشان می‌دهد که گاهی حتی پژوهش‌های علمی نیز، به‌دلیل طراحی آزمون‌ها بر اساس توانایی‌های انسانی، هوش دیگر موجودات را کمتر از واقعیت ارزیابی می‌کنند.
یکی از محورهای مهم کتاب، هوش، ارتباط و فرهنگ در حیوانات است. برای مثال، پرندگان آوازخوان و سگ‌های دشتی از شیوه‌های ارتباطی پیچیده‌ای استفاده می‌کنند که اطلاعاتی دربارهٔ محیط و خطرهای احتمالی در اختیار هم‌نوعانشان قرار می‌دهد. شامپانزه‌ها و دیگر نخستی‌ها نیز رفتارهایی را از یکدیگر یاد می‌گیرند و در گروه‌های مختلف، سنت‌های رفتاری متفاوتی دارند؛ موضوعی که مفهوم فرهنگ را از انحصار انسان خارج می‌کند. ماهی‌های صخره‌های مرجانی نیز در این بحث اهمیت دارند، زیرا رفتارهای اجتماعی و شیوه‌های یادگیری آن‌ها نشان می‌دهد که پیچیدگی رفتاری محدود به پستانداران یا حیواناتی با مغز شبیه مغز انسان نیست. نکتهٔ اصلی وب این نیست که حیوانات دقیقاً مانند انسان فکر می‌کنند، بلکه این است که ممکن است با شیوه‌هایی متفاوت از ما اطلاعات را پردازش کنند، ارتباط برقرار کنند و دانش خود را انتقال دهند. بنابراین، اگر هوش را فقط با توانایی حل مسائل انسانی اندازه بگیریم، بخش بزرگی از توانایی‌های دیگر موجودات را نخواهیم دید.
وب همچنین مرزهای تصور ما از ذهن و زندگی را گسترش می‌دهد و به گیاهان، قارچ‌ها و روابط پیچیدهٔ میان موجودات زنده توجه می‌کند. گیاهان، با وجود نداشتن مغز و دستگاه عصبی شبیه جانوران، می‌توانند به نور، مواد شیمیایی، آب و تغییرات محیطی پاسخ دهند و رشد خود را با شرایط پیرامون تنظیم کنند. قارچ‌ها نیز از طریق شبکه‌های زیرزمینی و ارتباطات زیستی، در چرخهٔ مواد غذایی و ارتباطات اکوسیستم‌ها نقش مهمی دارند. البته پاسخ‌گویی به محیط یا انتقال مواد به‌خودی‌خود به معنای داشتن آگاهی انسانی نیست؛ اهمیت این مثال‌ها در آن است که زندگی و سازگاری را نمی‌توان فقط با الگوی ذهن انسان توضیح داد. در نگاه وب، هر موجود زنده را باید در ارتباط با محیط، گونه‌های دیگر و شیوهٔ خاص زندگی‌اش شناخت. به همین دلیل، مقایسهٔ مستقیم توانایی گونه‌ها بدون توجه به شرایط زیستی آن‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد: توانایی‌ای که برای بقای یک گیاه، قارچ یا پرنده ضروری است، لزوماً با مهارت‌هایی که در انسان تحسین می‌کنیم یکسان نیست.
یکی از جذاب‌ترین راه‌های فهمیدن ایدهٔ کتاب «میمون مغرور» این است که توانایی‌های دیگر موجودات را نه با معیارهای معمول خودمان، بلکه با توجه به مسئله‌ای که حل می‌کنند بررسی کنیم. برای مثال، شبکهٔ متروی توکیو و توانایی جهت‌یابی مورچه‌ها را در نظر بگیرید. طراحی شبکهٔ حمل‌ونقل شهری، با ایستگاه‌های متعدد، مسیرهای جایگزین، ازدحام مسافران و اتصال خطوط، مسئله‌ای بسیار پیچیده است. در مقابل، مورچه‌ها بدون نقشهٔ مرکزی و بدون آنکه یک مورچهٔ فرمانده تمام مسیرها را طراحی کند، از طریق ردهای شیمیایی، قواعد سادهٔ رفتاری و تعامل با یکدیگر می‌توانند مسیرهای کارآمدی میان لانه و منابع غذا پیدا کنند. پژوهشگران از همین اصول برای طراحی الگوریتم‌های بهینه‌سازی الهام گرفته‌اند؛ الگوریتم‌هایی که در علوم رایانه برای یافتن مسیرهای مناسب و حل مسائل دشوار به کار می‌روند. البته این به معنای آن نیست که مورچه‌ها می‌توانند خودشان شبکهٔ متروی توکیو را طراحی کنند؛ نکته این است که سامانه‌ای متشکل از موجودات ساده می‌تواند بدون یک مغز مرکزی، رفتاری پیچیده و کارآمد پدید بیاورد؛ چیزی که در مهندسی به آن «هوش جمعی» می‌گویند.
مثال دوم، «آینهٔ بویایی» سگ‌ها است؛ نمونه‌ای که مستقیماً به مسئلهٔ شناخت خود مربوط می‌شود. ما انسان‌ها معمولاً برای سنجش خودآگاهی از آزمون آینه استفاده می‌کنیم: آیا موجود زنده می‌تواند تصویر خودش را تشخیص بدهد؟ اما این آزمون برای سگی که جهان را بیش از هر چیز از راه بو می‌شناسد، شاید معیار مناسبی نباشد. الکساندرا هوروویتز، پژوهشگر رفتار سگ‌ها، در آزمایشی در سال ۲۰۱۷، بوی ادرار خود سگ‌ها را با نمونه‌ای از همان بو که به آن بوی دیگری افزوده شده بود، مقایسه کرد. سگ‌ها نمونهٔ تغییر‌یافتهٔ بوی خود را مدت بیشتری
❤1
Forwarded from Arman Asadi
بررسی کردند؛ گویی متوجه شده بودند چیزی در بوی آشنای خودشان تغییر کرده است. این آزمایش احتمال می‌دهد که سگ‌ها نوعی تشخیص بویایی از خود داشته باشند، هرچند به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که آن‌ها خودآگاهی به معنای انسانی دارند. نکتهٔ مهم اینجاست: اگر تنها معیار ما برای شناخت خود، دیدن تصویرمان در آینه باشد، ممکن است توانایی‌ای را که در جهان بویایی سگ اهمیت دارد، اصلاً نبینیم. برای سگ، اطلاعاتی که از بو دریافت می‌کند می‌تواند بسیار غنی‌تر از اطلاعاتی باشد که انسان از دیدن یک چهره به دست می‌آورد.
مثال سوم به زبان و ارتباط در پرندگان و سگ‌های دشتی مربوط است. بعضی پرندگان آوازخوان از الگوهای آموخته‌شده برای تولید و تغییر آوازهایشان استفاده می‌کنند و آواز آن‌ها فقط صدایی غریزی و تغییرناپذیر نیست. در نمونه‌ای دیگر، پژوهش‌های مربوط به سگ‌های دشتی نشان داده‌اند که صداهای هشدار آن‌ها می‌تواند اطلاعات متفاوتی دربارهٔ نوع تهدید، از جمله شکل یا اندازهٔ تقریبی شکارچی، منتقل کند. تصور کنید جانوری با شنیدن صدای هشدار بتواند میان نزدیک شدن یک انسان و خطر یک شکارچی دیگر تفاوت بگذارد و واکنشی متناسب نشان دهد. این توانایی را نباید بدون شواهد با زبان انسانی یکسان دانست؛ اما نشان می‌دهد ارتباط جانوران می‌تواند اطلاعاتی بسیار فراتر از یک علامت سادهٔ «خطر!» منتقل کند. در اینجا پرسش مهم این است که چرا زبان را فقط وقتی پیچیده می‌دانیم که به زبان انسان شباهت داشته باشد؟ شاید برخی موجودات اطلاعات را به شیوه‌هایی منتقل کنند که هنوز همهٔ ابعاد آن را نمی‌شناسیم. معرفی این نمونه‌ها در کتاب وب، همراه با بحث فرهنگ در شامپانزه‌ها و ماهی‌های صخره‌های مرجانی، به چالش کشیدن مرز سفت‌وسخت میان انسان و سایر موجودات را دنبال می‌کند.
مثال چهارم، هوش گیاهان و شبکه‌های قارچی است. گیاهان مغز ندارند، اما این به معنای ناتوانی آن‌ها در دریافت اطلاعات و واکنش به محیط نیست. آن‌ها جهت نور را تشخیص می‌دهند، رشد ریشه را با دسترسی به آب و مواد غذایی تنظیم می‌کنند و به برخی مواد شیمیایی موجود در محیط پاسخ می‌دهند. قارچ‌های همزیست نیز می‌توانند در جذب مواد غذایی توسط ریشه‌ها و ارتباطات پیچیدهٔ اکوسیستم نقش داشته باشند. گاهی این روابط به‌صورت شبکه‌ای زیرزمینی توصیف می‌شوند که مواد و پیام‌های شیمیایی از طریق آن‌ها جابه‌جا می‌شود؛ البته این تعبیر نباید به این ادعا تبدیل شود که درختان آگاهانه مانند انسان با یکدیگر گفت‌وگو می‌کنند یا تمام شبکه‌های جنگلی نوعی اینترنت طبیعی‌اند. اهمیت این مثال در آن است که حل مسئله و سازگاری با محیط الزاماً به مغز و دستگاه عصبی شبیه انسان وابسته نیست. وب با طرح توانایی‌های گیاهان و قارچ‌ها ما را وادار می‌کند از این تصور فاصله بگیریم که هرچه شبیه ذهن انسان نباشد، ساده و کم‌اهمیت است.
در مجموع، این مثال‌ها یک پرسش اساسی را پیش می‌کشند: آیا انسان واقعاً برترین موجود زنده است، یا فقط در توانایی‌هایی که خودش برایشان ارزش تعیین کرده، برتری دارد؟ انسان در زبان نمادین، ریاضیات، فناوری و انباشت دانش علمی توانایی‌های خارق‌العاده‌ای دارد؛ اما سگ در جهان بوها، پرنده در جهت‌یابی و ارتباط صوتی، مورچه در سازمان‌دهی جمعی و گیاه در پاسخ‌گویی به شرایط زیستی، هرکدام قابلیت‌هایی دارند که با معیارهای انسانی به‌درستی سنجیده نمی‌شوند. هدف این مقایسه انکار تفاوت‌های واقعی میان انسان و دیگر موجودات نیست؛ هدف، کنار گذاشتن این پیش‌فرض است که تفاوت الزاماً به معنای برتری مطلق است. «میمون مغرور» از ما می‌خواهد به‌جای ساختن نردبانی که انسان را در بالاترین پله‌اش قرار می‌دهد، به تنوع شگفت‌انگیز راه‌هایی نگاه کنیم که حیات برای شناخت محیط، ارتباط، سازگاری و ادامهٔ بقا پدید آورده است.
در نهایت، پیام کتاب صرفاً این نیست که حیوانات از آنچه تصور می‌کردیم باهوش‌ترند؛ مسئله، پیامدهای اخلاقی و زیست‌محیطی باور به برتری مطلق انسان است. وقتی خودمان را صاحب اصلی زمین بدانیم و سایر موجودات را صرفاً منابعی برای مصرف و بهره‌برداری تلقی کنیم، تخریب زیستگاه‌ها، نابودی گونه‌ها و برهم زدن تعادل اکوسیستم‌ها آسان‌تر توجیه می‌شود. وب با الهام از دیدگاهی تکاملی که انسان را بخشی از شبکهٔ حیات می‌بیند، خواهان فروتنی در برابر پیچیدگی طبیعت است. برای مثال، نابودی یک جنگل فقط از بین بردن مجموعه‌ای از درختان نیست؛ به معنای آسیب زدن به شبکه‌ای از گیاهان، قارچ‌ها، جانوران و روابط زیستی است که بقای بسیاری از موجودات به آن وابسته است. در نتیجه، «میمون مغرور» از ما می‌خواهد به‌جای پرسیدن اینکه چرا انسان از دیگر موجودات برتر است، بپرسیم هر گونه چه توانایی‌ها و شیوه‌های منحصربه‌فردی برای زیستن دارد و انسان چگونه می‌تواند عضوی مسئول‌تر از جامعهٔ حیات باشد. از نظر نویسنده، کنار گذاشتن توهم برتری مطلق، نه تحقیر انسان، بلکه را
❤5
Forwarded from Arman Asadi
هی برای شناخت عمیق‌تر خودمان و حفظ جهانی است که زندگی ما نیز به آن وابسته است.
❤3
#بیهقی نقش بی بدیل در تاریخ و ادبیات فارسی

«و این جهانِ گذرنده را خلود نیست و همه بر کاروانگاهیم و پس یکدیگر می‌رویم و هیچ‌کس را اینجا مقام نخواهد بود؛ چنان باید زیست که پس از مرگ دعای نیک کنند.»

ابوالفضل بیهقی، تاریخ‌نگاری را از ثبت خشک وقایع و گزارش فرمانروایان فراتر برد و به هنری روایی، انسان‌شناختی و ادبی تبدیل کرد. نوآوری او در روایت، در پیوند مستندنگاری با شخصیت‌پردازی، گفت‌وگو، توصیف جزئیات، بازسازی صحنه‌ها و تحلیل انگیزه‌های انسانی جلوه‌گر می‌شود. بیهقی با بهره‌گیری از مشاهده، اسناد، روایت شاهدان و سنجش اعتبار اخبار، به تاریخ بُعدی انتقادی بخشید و با آشکار کردن مناسبات قدرت، دورویی، بی‌عدالتی و سرنوشت انسان‌ها، از سطح گزارشگری فراتر رفت. نثر استوار، آهنگین و سنجیده‌اش نیز تاریخ را به اثری ادبی بدل کرد. در جهان او، تاریخ نه فقط روایت گذشته، بلکه تأملی در ناپایداری قدرت و مسئولیت اخلاقی انسان است.
سخن مشهور بیهقی دربارهٔ حسنک وزیر :
«و حسنک را سوی دار بردند و به جایگاه رسانیدند، بر مرکبی که هرگز ننشسته بود. جلادش استوار ببست و رسن‌ها فرود آورد. و آواز دادند که سنگ دهید! هیچ‌کس دست به سنگ نمی‌کرد و همه زارزار می‌گریستند؛ خاصه نشابوریان.»
و از مشهورترین جمله‌های بیهقی در همین روایت:
«حسنک پیدا آمد، بی‌بند، جبه‌ای داشت حبری‌رنگ و موزهٔ میکائیلی و موی سر مالیده زیر دستارچه‌ای که زده بود، و دست‌ها بسته بود؛ جزعی نکرد و هیچ‌کس اندر آن مشهد مروت این بزرگ ندیده بود.»
این روایت از برجسته‌ترین نمونه‌های توانایی بیهقی در تلفیق تاریخ‌نگاری با تراژدی انسانی است؛ جایی که با توصیف جزئیات صحنه، رفتار محکوم و واکنش مردم، مظلومیت حسنک و بی‌رحمی قدرت را به تصویری ماندگار در حافظهٔ ادبی ایران تبدیل می‌کند.
#رحمان کاظمی اول آبان ۱۴۰۵
https://t.me/dr_Rahmankazemi
👏7❤1
کالیگولا [امپراتور روم] به زنان که مورد تمایلش بودند، نامه‌های طلاق به نام شوهرانشان می فرستاد؛ به ندرت زنی از طبقه بالا بود که به او نزدیک نشده باشد..او برای اسب اش یک اصطبل مرمری و یک آخور عاجی ساخت، آن را به شام دعوت کرد و می‌خواست سناتورش کند..او شهروندان را تشویق می‌کرد که او را به عنوان وارث در وصیت‌نامه‌های خود ذکر کنند..جلادان دستور داشتند قربانیانش را با زخم‌های متعدد و کوچک بکشند، تا احساس کنند که در حال مرگ هستند..وقتی گوشت برای غذا دادن به حیوانات درنده جهت مبارزه گلادیاتورها، کم آمد، کالیوگولا دستور داد زندانیان سر طاس را به حیوانات بخورانند..شوخی نهایی کالیگولا این بود که خود را به عنوان یک خدا اعلام کرد، هم‌تراز با ژوپیتر. مجسمه‌های خدایان سربریده شدند و با سرهای امپراتور تاج‌گذاری شدند..سرنوشت او وقتی فرا رسید که یکی از گاردها از فحش‌هایی که کالیگولا روزانه به عنوان رمز عبور به او می‌داد آزرده شده بود، او را در یک راهروی مخفی کاخ کشت. وقتی خبر منتشر شد؛ مردم می‌ترسیدند که این یک ترفند از شوخی‌های امپراتور باشد تا بفهمد چه کسانی از مرگ او خوشحال می‌شوند.

تاریخ تمدن،
ویل دورانت
https://t.me/abcdef123456_Hafthezarsalegan
❤9👍4
اساطیر ایران و جهان
کالیگولا [امپراتور روم] به زنان که مورد تمایلش بودند، نامه‌های طلاق به نام شوهرانشان می فرستاد؛ به ندرت زنی از طبقه بالا بود که به او نزدیک نشده باشد..او برای اسب اش یک اصطبل مرمری و یک آخور عاجی ساخت، آن را به شام دعوت کرد و می‌خواست سناتورش کند..او شهروندان…
تاریخ‌سازی با تفکر اسطوره‌ای:
وقتی روایت اسطوره‌ای جای واقعیت را می‌گیرد


بعضی جریان‌ها می‌خواهند تاریخ را نه با محاسبه و پذیرش پیچیدگی، بلکه با الگوهای اسطوره‌ای بسازند. در این نگاه، تاریخ صحنه نبرد خیر و شر است؛ قهرمانانی دارد که باید ستوده شوند، دشمنانی که باید حذف شوند و عصری طلایی که باید بازگردد. مشکل از جایی شروع می‌شود که اسطوره از «زبان فهم» به «دستور ساخت واقعیت» تبدیل شود و واقعیت تاریخی برای اثبات یک روایت مقدس جعل، حذف یا ساده شود.

نمونه کلاسیک این پدیده گالیگولاست. منابع باستانی چهره‌ای از او ساخته‌اند که گویی تجسم جنون و اسطوره قدرت مطلق است؛ از جمله روایت مشهور پل زدن روی خلیج بای. اما پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند این تصویر تا حد زیادی محصول منابعی است که پس از مرگ او و با اغراض سیاسی نوشته شده‌اند. حتی ساخت آن پل هم صرفاً یک نمایش اسطوره‌ای نبود؛ گالیگولا با این کار می‌خواست خود را هم‌ردیف خشایارشا نشان دهد که در تاریخ هرودوت با گستاخی (هوبریس) روی هلسپونت پل زده بود. پس گالیگولا هم قربانی اسطوره‌سازی تاریخ‌نگاران شد و هم خودش با تکیه بر یک الگوی اسطوره‌ای سعی کرد تاریخ بسازد.

مثال دیگر کاراکالا است که می‌خواست اسکندر مقدونی و آشیل را زنده کند. او نه‌تنها یک فالانکس مقدونی تشکیل داد، بلکه برای تقلید از سوگ آشیل، دوست آزادشده‌اش را مسموم کرد. اینجا اسطوره نه الهام‌بخش، بلکه دستور کار سیاسی شده بود و به جنایت انجامید. گالینوس هم با تقلید از آشیل و اسکندر، به جای حل بحران‌های واقعی امپراتوری، درگیر نمایش قدرت اسطوره‌ای شد.

این پدیده محدود به روم باستان نیست. اسطوره کوزوو در صربستان دهه ۱۹۸۰ توسط روشنفکران و رسانه‌ها احیا شد و اسلوبودان میلوشوویچ در سال ۱۹۸۹ با سخنرانی در ششصدمین سالگرد نبرد کوزوو، آن را به ابزاری برای بسیج ملی‌گرایانه و مشروعیت‌بخشی به قدرت خود تبدیل کرد. در آسیای مرکزی نیز پس از فروپاشی شوروی، رهبران سیاسی با برجسته‌کردن قهرمانان اسطوره‌ای مانند ماناس در قرقیزستان یا تیمور در ازبکستان، به دنبال ساختن هویت‌های ملی و مشروعیت‌بخشی به دولت‌های نوپا بودند.

نتیجه چنین رویکردی اغلب این است: واقعیت سرکوب می‌شود اما ناپدید نمی‌شود. اسطوره‌سازان ممکن است مدتی احساس قدرت کنند، ولی چون پیچیدگی جامعه را نادیده گرفته‌اند، دیر یا زود با هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو می‌شوند. خشونت مقدس می‌شود، نقد خیانت خوانده می‌شود و جامعه توان یادگیری از اشتباهاتش را از دست می‌دهد.

با این حال، رد کردن کامل اسطوره هم ساده‌انگارانه است. تاریخ‌سازی بدون تخیل، نماد و احساس ممکن نیست. تفاوت اصلی در نسبت میان اسطوره و مسئولیت تاریخی است: اسطورهٔ سالم می‌تواند الهام‌بخش همبستگی باشد، اما باید جای خود را بشناسد—در کنار تاریخ، نه بالای آن. تاریخ‌سازی مسئولانه یعنی پذیرش این که گذشته پیچیده‌تر از آن است که در قالب قهرمان و دیو بگنجد.

@persian_mythology
❤9
قلعه کنگلو، سوادکوه مازندران:

شکل ظاهری قلعه، شباهت چشمگیری به عقابی دارد که بال‌های خود را گشوده است، تصریح کرد: همین ویژگی سبب شده است که از این اثر تاریخی با عنوان «عقاب سنگی مازندران» یاد شود؛ بنایی که استواری و صلابت آن در میان صخره‌ها، تصویری ماندگار از نبوغ معماری ایرانی را پیش چشم هر بیننده‌ای قرار می‌دهد.
❤12
❤12