این واقعیت که آثار نبوغ تنها هنگامی می توانند از یک ذهن سر بزنند که آن ذهن مستقل از اراده کار کند نتایج مهمی هم برای هنرمند و هم برای هنر دارد. این برای هنرمند به خودی خود، که از نقطه نظری غیر مرتبط با نفع شخصی خودش یا هر کس دیگری به چیزها علاقه مند شده، به این معنی است که او اغلب برای تجارت یا مدیریت عملی، و گاه حتی برای تمشیت امور معمولی زندگی روزمره، شخص نامناسبی است، این میتواند از او شوهر یا پدری نامناسب، و یک نان آور فقیر بسازد، مگر این که جمعیتی ستایشگر یا ولی‌نعمت به داد او برسند. همان طور که شوپنهاور می گوید، نبوغ همان قدر برای امور دنیوی زندگی روزمره سودمند است که تلسکوپ نجومی به درد دیدن تئاتر می خورد. این واقعیت نیز که دیگر مردم علایق و شیوه‌های مشترکی برای نگاه کردن به امور دارند که با علایق و نگرش‌های او تفاوت دارد (که شوپنهاور به شکل درخشان تری آن را بیان می کند: « آنها صرفاً موجوداتی اخلاقی اند، و صرفاً روابطی شخصی دارند») میتواند او را از آنها منزوی کند. این او را «متفاوت» میسازد، و نشست و برخاست صمیمانه، و لذا معاشرت نزدیک را برای او دشوار یا غیر ممکن میکند. به این ترتیب پدیده‌ای به وجود می آید که بسیار به آن اشاره شده است، یعنی انزوای نابغه. تعداد بسیار زیادی افراد فوق العاده خلاق تنها زندگی کرده‌اند؛ و شمار زیادی از آنهایی که ازدواج کرده و تشکیل خانواده داده‌اند در طول زندگی از احساس جدا افتادن از دیگران شکایت کرده‌اند. به دلایلی نظیر اینها، نبوغ باید، ولو با تأسف، پاداش خودش تلقی شود؛ و بعید است که انسان با نبوغ زندگی شادی داشته باشد.

در مورد خود اثر هنری، این واقعیت که شرایط تولید آن با اراده ورزی یا نفع شخصی فرد نامرتبط اند واجد این نتیجه است که اثر هنری به حصول هیچ هدف سودمندی کمک نمیکند (مگر احتمالا به طور ضمنی، و در آن صورت این مسئله که آیا سودمند هست یا نه هیچ نسبتی با این مسئله که آیا زیبا هست یا نه پیدا نمیکند). برخلاف اعیان زندگی روزمره، اثر هنری صرفا برای خاطر خودش وجود دارد. «اثر نبوغ ممکن است موسیقی، فلسفه، نقاشی، یا شعر باشد؛ چیزی نیست که مصرف یا منفعتی داشته باشد. بی مصرفی و بی منفعتی از مشخصات آثار نبوغ است؛ و این گواه اصالت آنهاست. تمامی دیگر دستاوردهای بشری صرفاً برای حفظ یا تسهیل هستی ما به وجود آمده اند؛ فقط دستاوردهای نبوغ این گونه نیستند؛آنها برای خاطر خودشان وجود دارند، و از این رو باید آنها را گُل سرسبد یا سود خالص هستی دانست.» (از "جهان همچون اراده و تصور").

🖌بریده ای از "فلسفه‌ی شوپنهاور" اثر "برایان مگی" ترجمه‌ی "رضا ولی یاری".

◻️هنگامی که نیاز به آن باشد که از عقل خودکامه‌ای ساخته شود، چنانکه سقراط ساخت، خطرِ این که چیزی دیگر [به نامِ عقل] خودکامگی کند هیچ کم نیست. در آن روزگار عقلانیت را رهایی‌بخش احساس می‌کردند: [اما] نه سقراط آزاد بود که عقلانی باشد نه «بیماران»‌اش. اجباری در کار بود؛ چاره‌ای جز این نبود. خشک‌اندیشی‌ای که تمامیِ اندیشه‌ی یونانی با آن خود را به دامانِ عقلانیت می‌انداخت نشانه‌ی یک گرفتاریِ جدی است: آدمیزاد در خطر بود و یک راه بیش در پیش نداشت: یا نابود شدن یا عقل ورزیدنِ بیهوده... اخلاق‌پرستیِ فیلسوفانِ یونانی از افلاطون به بعد بیمارگونه است؛ همچنان که جدل‌دوستی‌شان. عقل=فضیلت=سعادت، خیلی روشن یعنی این که، به پیروی از سقراط، می‌باید در برابر هوس‌های تیره‌ و تار همواره روشناییِ روز را کاشت، روشناییِ روزِ عقل را. به هر بهایی می‌باید هوشیار و روشن و روشن‌اندیش بود. هرگونه تسلیم به غریزه، به ناخودآگاهی، کار را به لغزش می‌کشاند.

✒️فردریش نیچه
📕غروب بت‌ها ، ترجمه داریوش آشوری، صفحه۴۰
♦️@Philosophycafe

🖋 جیمز فریزر در نوشتۀ خود به نام توتمیسم ... توانست به درک جوامعی که از لحاظ طبیعت و فرهنگ بارزترین فرق‌ها را با هم داشتند توفیق بیابد. در این اثر، مصر باستان، عربستان، یونان، و اسلاوهای جنوب در کنار قبایل استرالیا و آمریکا قرار دارند. چنین روش تحقیقی از سوی کسی که به مکتب انسان‌شناسی تعلق داشت، اصلاً چیز عجیبی نبود. چون این مکتب بر آن نیست که ادیان را در محیط‌های اجتماعی معینی که خود جزو آن‌اند قرار دهد و به تبعِ محیط‌های متفاوتی که به آن وابسته‌اند تفاوت و تمایزی بین آن‌ها بپذیرد. کاملاً برعکس، هدف این مکتب آن است که، از وراء تفاوت‌های ملی و تاریخی، به بنیان‌های عام و به راستی بشریِ حیات دینی برسد. فرض می‌شود که بشر به خودی خود و در پرتو ساختمان خویش و مستقل از هرگونه شرایط اجتماعی، دارای نوعی طبع دینی است و شروع می‌کنند به این که ببینند این سرشتِ دینی چیست. در پژوهشی از این‌گونه همۀ اقوام جهان می‌توانند سهیم باشند.

🖋 روش کار ما اما چنین نمی‌تواند باشد.
به این دلیل که از نظر جامعه‌شناس، مانند مورخ، واقعیات اجتماعی تابعی از آن دستگاه اجتماعی‌اند که خود جزو آن هستند؛ پس با جدا کردن واقعیات از دستگاه اجتماعی مربوط به آن‌ها درک آن واقعیات ناممکن است و به همین دلیل دو امر واقعی که به دو جامعۀ متفاوت برمی‌گردند فقط به صرف این‌که به هم شبیه‌اند ممکن نیست به صورت ثمربخشی با هم مقایسه شوند؛ علاوه بر شباهت آن دو، لازم است که دو جامعۀ مربوط به آن‌ها نیز همانند یکدیگر، یعنی اقسامی از یک نوع، باشند. اگر انواع اجتماعی [یکسان] نباشد به کار بستن روش مقایسه‌ای امکان‌پذیر نیست، چون این روش را فقط در درون یک نوع کلی می‌توان به صورت مفیدی به کار بست. چه اشتباهاتی که از توجه نکردن به این نکته پیش آمده است!

📚 از کتاب «صور بنیانی حیات دینی»، نوشتۀ امیل دورکیم، ترجمۀ باقر پرهام 📚

@philosophycafe

♦️یکی از مقاله های مهم و ذی قیمتی که در رابطه با خودکشی نوشته شده و در آن به تمجید از چنین مرگِ خودخواسته ای اذعان گشته است، «رساله در باب خودکشی» اثرِ دیوید هیوم است.
هیوم در این رساله ضمن شجاع خواندن و محق دانستن انسان ها در خاتمه دادن به زندگی خویش، خرده گیریِ افرادی را که خودکشی را اخلال در نظم و قوانین طبیعت پنداشته اند، کلامی مهمل و بیهوده می شمرَد. (ص90)

♦️او با تأکید بر جبرِ حاکم در هستی، (ص92) بر آن باور است که حیات بشری برای جهان همان اندازه مهم است که حیات یک صدف اهمیّت دارد. (ص91)
لذا خودکشی را پناهگاهی امن و موهبتی تصوّر می کند که موهوماتِ خرافی و مذاهبِ دروغین آن را از ما گرفته اند! (ص87و88) و حال آن که اکنون زمان آن است که بکوشیم آزادی طبیعی مردمان را به آنان بازگردانیم، تمام برهان هایی که بر ضدّ خودکشی اقامه شده اند را بسنجیم و نشان دهیم این کار از همه ی گناهان و تقصیرهایی که به آن نسبت داده اند مبرّاست. (ص88و89)

📘رساله در باب خودکشی، 🖋️دیوید هیوم، ترجمه: مهیار آقایی، فصلنامه ارغنون، شماره 26و27، بهار و تابستان 1384

◾از فیسبوک میثم موسوی
◻️@Philosophycafe

‌‌The subject is rare because, contrary to contemporary opinion, it cannot simply coincide with the individual. It falls to us to preserve the form of this rarity, and we shall succeed insofar as the God of the One has died. . . . We who are summoned by the void, we who intervene so as to decide the undecidable, we who are sustained by the indiscernible truth, we who are finite fragments of that infinity which will come to establish that there is nothing more true than the indifferent and the generic, we who dwell in the vicinity of that indistinction in which all reality dissolves, we, throws of the dice for a nameless star—we are greater than the sacred, we are greater than all gods, and we are so here and now, already and forever.

📢سوژه، فاعل راستین، نادر است زیرا، بر خلاف عقیدۀ عمومی در دنیای معاصر، به هیچ وجه نمی توان آن را بر فرد منطبق ساخت. بر ماست که صورت این نادربودگی را حفظ کنیم، و تا جایی در این راه کامیاب خواهیم بود که خدای واحدِ مطلق مرده باشد ...مایی که خلاء صفیرمان می زند، مایی که در وضعیت ها مداخله می کنیم تا دربارۀ آنچه تصمیم ناپذیر است تصمیم بگیریم، مایی که پشت مان به حقیقتی گرم است که امکان تمییزش در وضع موجود نیست، مایی که پاره هایی متناهی از آن نامتناهیتیم که ثابت خواهد کرد چیزی حقیقی تر از آنچه هیچ صفت ممیّز و محمول خاصی در میان صفت ها و محمول های موجود ندارد در کار نیست، مایی که در اطراف آن ناحیۀ بی تمایزی سکنی داریم که هر واقعیتی در آن از هم می پاشد، آری، ما تاس های ریخته از برای اختری بی نام – ما از تمام چیزهای مقدس عظیم تریم، از تمام خدایان عظیم تریم، آری، از همۀ اینها عظیم تریم، همین الآن، از پیش و تا ابد.

🖊️آلن بدیو، 📑شب-نشینیِ فلسفی


◻️@Philosophycafe
🔻www.thesis11.com

با نام خدا حرف و احادیث همه باطل
با قرب وجودش بیقراری رود از دل
یا رب مددی کشتی ما را سوی ساحل
از جهل و سهولت کنی ما را همه عاقل
شد هر که برفت از ره تو احمق و کاهل

این ماه جهان عمر مرا برده بطالت
قِسمی که رود یاد من از اسم و اصالت
من نوکر اویم به رهش شاه جهالت
از نور و محبت به ست این حال ضلالت
تاریک و سیاهم روح عشق و خود جاهل


ای نور خِرد را برده ای با خود امانت
موسیقی جانست حرف و گفتار زبانت
زیبایی باغست بلبل صوت صدایت
آرامش جانست که تو باشی به سلامت
تو عمر منی،جان منی عشقی و کامل

هر شب نگرانم که دگر بار نبینم
آن روی تو را روی سما من که زمینم
بر دشمن و عاشق چو پلنگی به کمینم
خوب و بد و زشتم،به نهان ذات امینم
دریاب و نکن عمر مرا عاصی و زایل

تو جلوه ی عشقی خود نوری و سمایی
تو گردش عشقی همه جانی و فنایی
احساس عجیبی که به تاریخ روایی
تو عاکف و معکوف عباداتِ خدایی
با تیر نگاهت به دل شهر شدی قاتل

(مسمط مخمس/ محمدعارف عرب)

🗯 انسان‌ها همیشه تصورات، اندیشه‌ها، نظریات و مفاهیمی در ذهن خودشون داشتن و دارن که اون‌ها را برای توصیف جهان به کار بردن. یه سؤالی که همیشه برای فیلسوف‌ها وجود داشته و داره، اینه که چه رابطه و نسبتی بین این تصورات، اندیشه‌ها و غیره‌ای که انسان‌ها در مورد جهان دارن و خودِ جهان وجود داره. به عبارت دیگه، چه رابطه‌ای بین «آن‌گونه‌ای که جهان بر ما ظاهر میشه» و «واقعیتِ جهان» وجود داره؟ توی یونان باستان، عمدتاً عقیدۀ فیلسوف‌ها این بوده که رابطۀ بین این دو، شباهته. همون‌طوری که اگه یه نقاشی از چهرۀ انسان، تا اون‌جا که بتونه به رنگ، شکل، نسبت‌ها و ویژگی‌های دیگۀ چهرۀ انسان، شبیه‌تر باشه، اون نقاشی رو واقعی‌تر می‌دونیم؛ هر چقدر هم تصورات ما به جهان شبیه‌تر باشه، اون‌ها رو واقعی‌تر می‌دونیم.

🗯 در حقیقت، یونانیان باستان یه معیار ارائه دادن برای این‌که تشخیص بدیم چه تصوراتی درست و صادقن و چه تصوراتی غلط و کاذب.
توی دورۀ مدرن ورق برگشت. از قرن هفدهم بسیاری از اروپایی‌ها معتقد بودن که زمین حرکت می‌کنه و خورشید ساکنه. به عبارت دیگه، اعتقاد اون‌ها این بود که علی‌رغم این‌که ظاهر جهان اینه که زمین زیر پای ما ثابت و ساکنه و خورشید هر روز از شرق طلوع می‌کنه و پهنۀ آسمان رو طی می‌کنه و در غرب غروب می‌کنه، اما در واقعیت، این زمین هست که حرکت می‌کنه و نه خورشید. مشکل این‌جا بود که حالا بین ظاهر جهان و واقعیت جهان، نه تنها شباهتی وجود نداشت، بلکه حتی نوعی تضاد دیده می‌شد. هم‌چنین توی علم مکانیک خیلی از افراد به دنبال این رفتن که حرکات اجسام رو بر اساس معادلات ریاضی توصیف کنن.

🗯 جهان در قالب مقولات عددی توصیف شد: سرعت، شتاب، مختصات مکانی، نیرو، اندازه حرکت و ... . حالا دیگه پرتاب یه جسم یا سُر خوردن یه شیء از سطح شیبدار، کاملاً با عدد و فرمول توضیح داده می‌شد. به عبارت دیگه، واقعیات فیزیکی‌ای مثل حرکت اجسام، به صورت اعداد و فرمول‌های ریاضی، ظاهر شد. مشکل این‌جا هم این بود که ظاهر و واقعیت به هم شباهت نداشتن. حالا دو گزینه وجود داشت: یا باید معیار صدق و کذب یونانی‌ها (معیار شباهت) کنار گذاشته می‌شد؛ یا این‌که نظریات علم مدرن به عنوان راوی واقعیت جهان پذیرفته نمی‌شد. طرفداران گزینۀ اول پیروز شدن (چی شد که قدرت از آن طرفداران گزینۀ اول شد؟). معیار صدق و کذب جدیدی ارائه شد: بازنمایی.

🗯 بین بازنمایی و شباهت چه فرقی هست؟ با یه مثال توضیح میدم: خط راست، دایره، مثلث قائم‌الزاویه، هذلولی و بسیاری از اشکال هندسی دیگه رو میشه با یه سری نماد و فرمول ریاضیاتی توصیف کرد. بینِ از یک طرف، نماد‌های a و b و ... و این فرمول‌های ریاضی، و از طرف دیگه، اون‌طور که ما اون اشکال هندسی رو می‌بینیم، شباهتی وجود نداره (بر خلاف نقاشیِ یه چهره و خودِ چهره)؛ اما با این‌حال این فرمول‌ها توصیف‌گر اون اشکال به حساب میان. چرا؟ چون این فرمول‌ها می‌تونن اون اشکال رو بازنمایی کنن.
در نتیجه، فارغ از مشاهداتمون، این‌که ما چه مدلی از رابطه بین ظاهر جهان و واقعیت جهان رو بپذیریم، تعیین می‌کنه که ما چه چیزهایی رو واقعیت جهان و چه چیزهایی رو ظاهر جهان در نظر می‌گیریم؛ و چه چیزهایی رو حتی ظاهر جهان هم در نظر نمی‌گیریم.

📢 رابرت برندوم تو کتاب «روح اعتماد» می‌نویسه که خیلی از معرفت‌شناسی‌های مدرن، مدل بازنمایی رو پذیرفتن: دکارت، کانت، فرگه و ... . هگل توی کتاب «پدیدارشناسی روح» این معرفت‌شناسی‌ها رو به عنوان فلسفه‌هایی معرفی می‌کنه که دانش و معرفت رو شبیه به یه ابزار می‌دونن؛ ابزارهایی که به وسیلۀ اون‌ها ما واقعیت رو قراره درک و کشف کنیم. چنین نگاهی، بین دانش ما و واقعیت یه جدایی عمیقی میندازه و انگار که این دو (دانش ما و واقعیت)، از دو جنس متفاوت هستن که یه شکاف پر نشدنی بین‌شون هست. هگل منتقد این معرفت‌شناسی‌هاست و معتقده این معرفت‌شناسی‌ها در نهایت انسان رو به شک‌گرایی می‌رسونه. چون نمی‌تونن توضیح بدن که چطور میشه واقعیت رو همان‌گونه که هست، شناخت. پیشنهاد هگل اینه که ما باید از این اشتقاق و دوگانۀ مدرن ظاهر/واقعیت، به نوعی عبور کنیم.

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"اگر معرفت به عنوان ابزاری برای درک وجود مطلق است، آن‌گاه مشخص است که ابزار نمی‌گذارد شیء همان‌گونه که خودش است، باشد؛ بلکه به شیء شکل می‌دهد و آن را عوض می‌کند." (پدیدارشناسی روح / هگل)

@philosophycafe

جهان امروز، کفاره کشتن دیروز سقراط است.

🖋️احسان قیچی ساز
📘شماره 19 مجله ره آورد مهر

🖋 استدلال عقلانی را فقط می‌توان تا حدی با موفقیت پیش برد و این تنها وقتی میسر است که عاطفی بودنِ وضعیتی که در آن هستیم، از یک اندازۀ بحرانی خاصی فراتر نرود. اگر شور و احساسات از این حد بالاتر رود، دیگر امکان تأثیربخشیِ عقل و استدلال از بین می‌رود و جایش را شعارها، رؤیاها و خیالات واهی می‌گیرد. به عبارت دیگر، این نوعی تسخیر [یا جن‌زدگیِ] جمعی است که از نظر روانی، بسیار مسری است. در این حالت، همۀ عناصری که وجودشان فقط به عنوان عناصری غیراجتماعی تحت حاکمیت عقل قابل تحمل است، در رأس قرار می‌گیرند. چنین افرادی به هیچ وجه آدم‌های نادری نیستند که فقط در زندان‌ها و تیمارستان‌ها بتوان آن‌ها را یافت.

🖋 به گمان من، برای هر مورد آشکارِ دیوانگی، دست کم ده مورد ناآشکار وجود دارد که به ندرت به نقطۀ عنان‌گسیختگی آشکار می‌رسند، بلکه دیدگاه‌ها و رفتار آن‌ها -با وجود ظاهر عادی‌شان- تحت تأثیر عوامل ناخودآگاهِ فاسد و منحرف است. البته به دلایل قابل درک، آمار پرشکیِ شیوع روان‌پریشی‌های پنهان در دست نیست. اما حتی اگر تعداد آن‌ها کمتر از ده برابر روان‌پریشی‌های آشکار و جنایات بارز باشد، خطر خاص این مردم را باید بیشتر از درصد نسبتاً کوچک جمعیت‌شان جدی گرفت. حالت ذهنی آن‌ها مثل حالت گروهی است که به طور جمعی هیجان‌زده است و زیر سیطرۀ داوری‌های احساساتی و آرزوها و خیال‌پردازی‌ها قرار دارد. آن‌ها با حالت "تسخیر جمعی" سازگار هستند و در نتیجه در آن حالت کاملاً احساس آرامش می‌کنند. آنان بنا به تجربۀ شخصی، زبان این شرایط و اوضاع را می‌شناسند و می‌دانند که چگونه شرایط را دست گیرند.

📚 از کتاب «نفس نامکشوف»، نوشتۀ کارل گوستاو یونگ 📚

@philosophycafe

دزدان آفتاب و هدیه گران فانوس

@PhilosophyCafe ♨️

🖋 در بنیان بیشتر قبایل استرالیایی به گروهی برمی‌خوریم که در حیات جمعیِ قبیله نقش مهمی بازی می‌کند: این گروه «کِلان» نامیده می‌شود...
بین افراد تشکیل‌دهندۀ «کِلان» نوعی پیوند خویشاوندی وجود دارد که دارای ماهیت بسیار خاصی است. این خویشاوندی به دلیل آن نیست که افراد «کلان» با یکدیگر دارای مناسبات ویژۀ همخونی هستند؛ خویشاوند بودن آنان فقط به این دلیل است که همگی یک نام واحد دارند. آنان با همدیگر پدر، مادر، پسر، دختر، عمو یا نوه، در معنایی که ما در حال حاضر برای این‌گونه واژه‌ها می‌پذیریم، نیستند؛ و با این همه، خود را در حکم اعضای یک خانواده، وسیع یا محدود، بسته به ابعاد «کلان» می‌دانند فقط به این دلیل که همۀ آن‌ها را با هم به یک نام می‌نامند.

🖋 ما اگر می‌گوییم که آنان خود را در حکم اعضای یک خانواده می‌دانند برای آن است که هر کدام از آنان نسبت به دیگری وظایفی برای خود می‌پذیرند که همواره شبیه به وظایف افراد خویشاوند بوده؛ هم‌چون وظایف یاری، تقاص‌گیری، عزاداری، پرهیز از ازدواج بین خود، و مانند این‌ها.
ولی «کلان» استرالیایی، در این خصلت، فرقی با ژانس (gens) رومی یا گنوس یونانی ندارد؛ چون خویشاوندی اعضای ژانس‌ها نیز برای آن بود که همه به یک نام نامیده می‌شدند. و شکی نیست که ژانس به یک معنا، یک «کلان» است؛ اما قسم خاصی از نوع [کلان] که نباید آن را با «کلان» استرالیایی اشتباه کرد. وجه تمایز «کلان» استرالیایی این است که نام آن در ضمن، نام نوع معینی از چیزهای مادّی [مثلاً نوع خاصی از گیاهان یا جانوران] هم هست که «کلان» می‌پندارد با آن‌ها روابط بسیار خاصی دارد...؛ این روابط به ویژه روابط خویشاوندی‌اند. آن نوع چیزهایی که برای تعیین [هویت] جمعی «کلان» به کار می‌رود، توتم (totem) نامیده می‌شود.

📚 از کتاب «صور بنیانی حیات دینی»، نوشتۀ امیل دورکیم، ترجمۀ باقر پرهام 📚

@philosophycafe

💡 لذت چیزی نیست جز وضعی انفعالی از بدن، ذهن که در آن بدن، ذهن به کمال قدرتِ بیشتری گذر می‌کند. درد چیزی نیست جز وضعی انفعالی از بدن/ذهن که در آن بدن/ذهن به کمال، قدرتِ کمتری گذر می‌کند. باید به یاد داشت که لذت و درد، هر دو، وضعیت‌های انفعالی و واکنشیِ انسان‌اند، نه وضعیت‌های فعال و کنشی.
🖊️اسپینوزا
📘اخلاق

Who’s Afraid of Machiavelli? BBC Documentary. 2013 @invaan

📢تلویزیون BBCone در سال 2013 به مناسبت پانصدمین سالگرد نگارش « شهریارِ» نیکولو ماکیاوللی فیلمی مستند تهیه کرد به نام « چه کسی از ماکیاولی می ترسد؟»
من چند سال قبل این مستند را در یوتیوپ دیدم و تصمیم گرفتم آن را ترجمه و زیرنویس کنم. که البته به دلایل مختلف عقب افتاد تا اینکه خلاصه انجام شد. طبیعتاً دلیل اصلی آن علاقه‌ی شخصی‌ام‌ به کتاب است. از بیست و چند سال قبل که آن را خواندم تا امروز «شهریار» یکی از هفت، هشت کتاب محبوب‌ام بوده است. کمتر کتابی در تاریخ وجود دارد که همانند «شهریار»، سیاست و تاریخ و فلسفه و ادبیات و هنر را یکجا جمع کرده باشد. این «رساله‌ی کوچک» کلیدی بزرگ در فهم و درک ریشه‌های مدرنیته است. زمان زیادی از انتشار این بدنام‌ترین کتاب تاریخ نگذشته بود که، اندیشمندانی بزرگ اهمیت انقلابی و آینده‌نگر آن را دریافتند. عجیب آنکه شهریار همچنان پس از پنج سده شهرت شیطانی و اهمیت انقلابی‌اش را حفظ کرده است. از سویی نمادِ «واقع‌گرایی سیاسی» به ویژه در جهان انگلیسی زبان است و از سوی دیگر نخستین گام‌های بزرگ در فلسفه‌ی رهایی‌بخش، یا همان یوتوپیایی انقلابی که تجلیِ اراده‌ای جمعی است. اما گذشته از همه این ها «شهریار» یک اثر هنری بزرگ است. چیزی همترازِ آثار «لئوناردو» که اتفاقا از بسیاری جهات با او قیاس‌شدنی است. شاید عمری بود در این مورد مطلبی نوشتم.
«چه کسی از ماکیاولی می‌ترسد؟» نگاهی اجمالی به زندگی او و سرنوشت کتاب است. سازندگان فیلم بیش از هر چیز تلاش کرده‌اند تا نقش و اهمیت کتاب «ماکیاوللی» و مفهوم قدرت را در دنیای امروز و از نگاه اندیشمندانِ حوزه‌های مختلف و سیاستمردان نشان دهند. فیلم در محدوده‌ی نگاه جهان انگلیسی زبان باقی می‌ماند و طبیعتاً به سویه‌های فلسفی کتاب که از «اسپینوزا» تا «هگل» و از «گرامشی» تا «آلتوسر» اندیشیده‌اند، ورود نمی‌کند. البته از مستندی نزدیک یک ساعت آن هم تهیه شده در یک نهاد خبری، نباید انتظار بیشتری داشت. با اینحال ویژگی مثبت فیلم مثل بیشتر کارهای «بی بی سی» تنوع و جذابیتی است که به نظرم دست کم شوق خواندن کتاب و مطالعه‌ی دقیق‌تر را در بیننده ایجاد می‌کند.
اما در مورد ترجمه
اول اینکه ترجمه‌ی زیرنویس تجربه‌ی متفاوتی است. محدودیت‌های زیادی وجود دارد مثل رعایت زمان‌بندی که بسیاری اوقات مجبورتان می‌کند زیبایی جمله را به نفع اندازه‌ی جمله واگذار کنید. کارشناسان شیوه‌های متفاوتی حرف می‌زنند و خیلی اوقات وسط جمله حرفشان را عوض می‌کنند یا توضیحی می‌دهند که مثلا ارجاع آن به تصویر بازمی‌گردد و از اینگونه موارد...
در نقل قول‌های مستقیم از کتاب، بنا را بر این گذاشتم که همه را از ترجمه «داریوش آشوری» استفاده کنم. اما در طول کار متوجه شدم به دلیل زمان بندیْ این کار ناممکن است. ضمن اینکه در برخی موارد ترجمه انگلیسی استفاده شده در فیلم متفاوت بود.. به همین جهت مجبور شدم یاآنها را دوباره ترجمه کنم یا تغییراتی درآن بدهم. البته تا آنجا که ممکن بود با حفظ سبک و سیاق ترجمه‌ی آشوری.
در مورد ترجمه‌ی دو کلید واژه‌ی «ماکیاولی» یعنی «ویرتو» و «فورتونا» مترجم‌های فارسی دیدگاه‌ها و پیشنهاد‌های متفاوتی داشته‌اند. در مورد «فورتونا» همان بخت یا نیک‌بختی را استفاده کردم که بین مترجم‌ها عموما مشترک است. اما در مورد ویرتو که واژه‌ای عملا ترجمه‌ناپذیر است در یک مورد همان واژه‌ی پیشنهادی «آشوری» یعنی هنر را به کار بردم. در برخی موارد که مشخصا مقصود گوینده فضیلت اخلاقی بود از همین کلمه استفاده کردم و در مواردی هم خود «ویرتو» را آورده‌ام. بدیهی است برای درک و فهم دقیق آن باید به منابع متعددی که وجود دارد مراجعه کنید. بهترین آن کتاب ماکیاوللی «کوئنتین اسکینر» است که خود نویسنده در فیلم حضور دارد و بحث های فنی عمدتاً به عهده‌ی اوست. و همینطور مقدمه‌ی ترجمه‌ی فارسی کتاب.
در فیلم نامِ افراد یا اصطلاحات زیادی برده می‌شود که نیاز به توضیحات دارد. متاسفانه برخلاف کتاب اینجا امکان توضیح آن در متن نیست. بنابراین چاره‌ای نیست جز اینکه بیننده خود آن را در اینترنت جستجو کند. با این وجود اگر در موردی سوالی بود حتما بپرسید.
و یک نکته‌ اینکه بهتر است فیلم را به خاطر رعایت موارد نگارشی مثل نیم فاصله‌ها با VLC و ترجیحا با فونت یاقوت ببینید.
و سرآخر هم با اینکه سعی کرده‌ام ترجمه خوب و دقیق و روان باشد، می دانم که بدون شک خالی از خطاهای ناشی از کم دانشی یا خطاهای سهوی نیست. امیدوارم زیاد نباشد.

💿چه کسی از ماکیاولی میترسد


------------------------------------
◾@PhilosophyCafe
◾@invaan

🗯 کارل گوستاو یونگ کتابی داره به اسم «نفس نامکشوف» (The Undiscovered Self) که در سال 1957 میلادی منتشر شد. این کتاب با اسم‌های «ضمیر پنهان»، «منِ ناشناخته» و «خودِ ناشناخته» ترجمه شده. ادعای کلی یونگ توی این کتاب اینه که آیندۀ تمدن به این بستگی داره که چقدر انسان‌ها بتونن در مقابل نیروها و فشارهایی که جامعه بهشون تحمیل می‌کنه، مقاومت کنن.
تو فصل دوم کتاب، یونگ بین دو مفهوم تمایز قائل میشه: دین (religion) و کیش (creed). برای کیش میشه سه تا ویژگی مهم نام برد: جمعی، قطعی، هویت‌بخش. جمعیتی دور هم جمع میشن و اعتقاداتی حتمی در مورد موضوعی پیدا می‌کنن و این اعتقادات به اونا هویت می‌بخشه.

🗯 هویت اونا در پیروی از یه چیز واحد و مشترک نهفته‌ست. اون چیز می‌تونه «وطن»، «حکومت»، «طبقه» و چیزهایی از این دست باشه. رژۀ سربازان عضو یه ارتش رو می‌تونیم به عنوان یک نمونه از کیش در نظر بگیریم: سربازها باید مرتب، هماهنگ و منظم حرکاتی رو انجام بدن و عباراتی رو بیان کنن.
این‌جا این سؤال پیش میاد که مگه دین غیر از مجموعه‌ای از باورها و مناسک جمعی، قطعی و هویت‌بخشه؟ ادیان هم پر از مراسم دسته‌جمعی هستن که مثل رژه‌های نظامی، آدم‌ها دور هم جمع میشن و حرکاتی منسجم انجام میدن و جملاتی رو بیان می‌کنن. پس آیا نمیشه گفت که دین هم نوعی کیش محسوب میشه؟ پاسخ یونگ به این سؤال تقریباً مثبته. دین به معنای رایج کلمه، از نظر یونگ کاملاً یک کیش محسوب میشه.

🗯 اما یونگ دین رو به معنای خاصی به کار می‌بره. دین برای یونگ، رابطۀ فردی با نوعی امر قدسیه. مثلاً مسیحیت رو در نظر بگیریم: قسمت عمدۀ تاریخ مسیحیت از نظر یونگ، کیش محسوب میشه: اون جاهایی که مسیحیت در خدمت حکومت‌ها قرار می‌گیره؛ اون جاهایی که مسیحیت آیین رسمی یه جامعه میشه؛ اون جاهایی که مسیحی‌های زیادی دور هم جمع میشن و مناسک خودشون رو اجرا می‌کنن و همه مثل هم عمل می‌کنن؛ اون جاهایی که آمار داده میشه که فلان تعداد آدم در جهان مسیحی هستن؛ توی چنین مواقعی مسیحیت، یک کیشه. ولی چطور میشه دین رو به گونه‌ای دید که کیش نباشه؟
بالاتر اشاره کردم که دین رو میشه نوعی رابطۀ شخصی با امری قدسی دید؛ یعنی مواجهۀ انسان با چیزی که از حد فهمش بیرونه.

🗯 در نتیجۀ این مواجهه با امر قدسی، فرد دارای چه سبک زندگی و چه نوع اندیشه‌هایی میشه؟ پاسخ بندۀ حقیر اینه که ما چیزی نمی‌تونیم در مورد این سؤال بگیم. اگه امر قدسی رو درک‌نشدنی و بیان‌نشدنی می‌دونیم؛ در نتیجه نمی‌تونیم تعیین کنیم که انسان در مواجهه باهاش چه حسی بهش دست میده و ممکنه چیکار کنه. ممکنه یه نفر در تجربۀ دینی خودش به این احساس برسه که صدای زوزۀ گرگ باید از خودش دربیاره، دیگری ممکنه به سرش بزنه که خودکشی کنه، یکی دیگه ممکنه به این فکر بیفته که باید رابطۀ جنسی داشته باشه، ممکنه کسی هم هوس زیارت یه مکان دینی به سرش بزنه و کسی هم ممکنه اصلاً کار خاصی نکنه. کاملاً این امکان وجود داره که واکنش انسان به امر قدسی، یک واکنش خلاف عرف عمومی یا خلاف عفت عمومی یا خلاف هنجارهای عمومی باشه. کیه که تعیین کنه کدوم واکنش، به امر قدسیه و کدوم واکنش به امر غیرقدسی؟ با چه معیاری؟ مگه ما شناختی از امر قدسی داریم؟

📢 ما شناختی از امر قدسی نداریم؛ ولی جوامع همیشه در طول تاریخ به این نیاز داشتن که حد و تعریفی برای این امر قدسی تعیین کنن و کردن. به همین دلیل یونگ اشاره می‌کنه که بارها افرادی که تجربۀ مواجهه با امر قدسی رو داشتن، از سوی جامعه متهم شدن. چون اونا توی تجربه‌هاشون احساساتی بهشون دست میده که مخالف آموزه‌های جامعه و حتی باورهای عموم دین‌دارانه. این‌جاست که اتهام‌ها از سوی جامعه به سمت فرد شلیک میشه: "جنون"، "فساد"، "کفر"، "هنجارشکنی"، "خشونت‌طلبی"، "ضدیت با عقل" و ... . در نتیجه این افراد حتی محاکمه میشن. فراموش نکنیم که عیسی‌بن‌مریم رو در نهایت کشتن (به اعتقاد بسیاری از مسلمون‌ها فقط قصد کشتنش رو داشتن)؛ به چه علتی؟ باب پنجم انجیل یوحنا میگه که یهودیان به این دلیل قصد کشتن عیسی رو داشتن که عیسی سبت رو می‌شکست و ادعا می‌کرد که فرزند خداست. عیسی خلاف کیش و عرف زمانۀ خودش رفتار کرد: اون مراسم روز شنبه رو رعایت نکرد و با خداشناسی یهودیان هم خیلی مدارا نداشت. به همین دلیل یونگ می‌پرسه "آیا حق نداریم عیسی را نمونۀ اولیۀ کسانی بدانیم که به تجربۀ درونی خود اتکا می‌کنند و [بی‌اعتنا به جامعه] مسیر خود را می‌روند؟"

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"دین، حضور است. انسان در ساحت این حضور از تمام محدودیت‌های ناشی از «تعاریف» و «ارتباطات» موجود در دیگر ساحت‌های زندگی، به صورت نسبی آزاد می‌گردد. هر چه این آزادی شورش‌گرانه و جنون‌آمیزتر باشد، آن حضور واقعی‌تر و وحدت‌بخش‌تر است." (تفسیر دین آری، تولیت بر دین نه / محمد مجتهدشبستری)

@philosophycafe

گفت و گو و یا کفت‌ و کو؟

کفت‌ و کو یک واژه بختیاری است. کفتن بختیاری همون کوبیدن است و به معنای انداختن کسی است و بعد با مشت و لگد حساب زدن طرف است، در حدی که استخوان‌های بدن طرف شکسته و به عبارتی استخوان نرم نرم شود. در زمانی که کسی در گفت‌وگو با حالت خشونت جلو می‌رود به طرف می‌گویند می‌خوای گفت‌وگو کنی و یا کفت‌و‌کو؟ حالا دوباره، ما گفت‌وگو می‌کنیم و یا کفت‌و‌کو؟

#امید_نادری

@PhilosophyCafe ♨️