🖋️احسان قیچی ساز
📘شماره 19 مجله ره آورد مهر

🖋 استدلال عقلانی را فقط می‌توان تا حدی با موفقیت پیش برد و این تنها وقتی میسر است که عاطفی بودنِ وضعیتی که در آن هستیم، از یک اندازۀ بحرانی خاصی فراتر نرود. اگر شور و احساسات از این حد بالاتر رود، دیگر امکان تأثیربخشیِ عقل و استدلال از بین می‌رود و جایش را شعارها، رؤیاها و خیالات واهی می‌گیرد. به عبارت دیگر، این نوعی تسخیر [یا جن‌زدگیِ] جمعی است که از نظر روانی، بسیار مسری است. در این حالت، همۀ عناصری که وجودشان فقط به عنوان عناصری غیراجتماعی تحت حاکمیت عقل قابل تحمل است، در رأس قرار می‌گیرند. چنین افرادی به هیچ وجه آدم‌های نادری نیستند که فقط در زندان‌ها و تیمارستان‌ها بتوان آن‌ها را یافت.

🖋 به گمان من، برای هر مورد آشکارِ دیوانگی، دست کم ده مورد ناآشکار وجود دارد که به ندرت به نقطۀ عنان‌گسیختگی آشکار می‌رسند، بلکه دیدگاه‌ها و رفتار آن‌ها -با وجود ظاهر عادی‌شان- تحت تأثیر عوامل ناخودآگاهِ فاسد و منحرف است. البته به دلایل قابل درک، آمار پرشکیِ شیوع روان‌پریشی‌های پنهان در دست نیست. اما حتی اگر تعداد آن‌ها کمتر از ده برابر روان‌پریشی‌های آشکار و جنایات بارز باشد، خطر خاص این مردم را باید بیشتر از درصد نسبتاً کوچک جمعیت‌شان جدی گرفت. حالت ذهنی آن‌ها مثل حالت گروهی است که به طور جمعی هیجان‌زده است و زیر سیطرۀ داوری‌های احساساتی و آرزوها و خیال‌پردازی‌ها قرار دارد. آن‌ها با حالت "تسخیر جمعی" سازگار هستند و در نتیجه در آن حالت کاملاً احساس آرامش می‌کنند. آنان بنا به تجربۀ شخصی، زبان این شرایط و اوضاع را می‌شناسند و می‌دانند که چگونه شرایط را دست گیرند.

📚 از کتاب «نفس نامکشوف»، نوشتۀ کارل گوستاو یونگ 📚

@philosophycafe

دزدان آفتاب و هدیه گران فانوس

@PhilosophyCafe ♨️

🖋 در بنیان بیشتر قبایل استرالیایی به گروهی برمی‌خوریم که در حیات جمعیِ قبیله نقش مهمی بازی می‌کند: این گروه «کِلان» نامیده می‌شود...
بین افراد تشکیل‌دهندۀ «کِلان» نوعی پیوند خویشاوندی وجود دارد که دارای ماهیت بسیار خاصی است. این خویشاوندی به دلیل آن نیست که افراد «کلان» با یکدیگر دارای مناسبات ویژۀ همخونی هستند؛ خویشاوند بودن آنان فقط به این دلیل است که همگی یک نام واحد دارند. آنان با همدیگر پدر، مادر، پسر، دختر، عمو یا نوه، در معنایی که ما در حال حاضر برای این‌گونه واژه‌ها می‌پذیریم، نیستند؛ و با این همه، خود را در حکم اعضای یک خانواده، وسیع یا محدود، بسته به ابعاد «کلان» می‌دانند فقط به این دلیل که همۀ آن‌ها را با هم به یک نام می‌نامند.

🖋 ما اگر می‌گوییم که آنان خود را در حکم اعضای یک خانواده می‌دانند برای آن است که هر کدام از آنان نسبت به دیگری وظایفی برای خود می‌پذیرند که همواره شبیه به وظایف افراد خویشاوند بوده؛ هم‌چون وظایف یاری، تقاص‌گیری، عزاداری، پرهیز از ازدواج بین خود، و مانند این‌ها.
ولی «کلان» استرالیایی، در این خصلت، فرقی با ژانس (gens) رومی یا گنوس یونانی ندارد؛ چون خویشاوندی اعضای ژانس‌ها نیز برای آن بود که همه به یک نام نامیده می‌شدند. و شکی نیست که ژانس به یک معنا، یک «کلان» است؛ اما قسم خاصی از نوع [کلان] که نباید آن را با «کلان» استرالیایی اشتباه کرد. وجه تمایز «کلان» استرالیایی این است که نام آن در ضمن، نام نوع معینی از چیزهای مادّی [مثلاً نوع خاصی از گیاهان یا جانوران] هم هست که «کلان» می‌پندارد با آن‌ها روابط بسیار خاصی دارد...؛ این روابط به ویژه روابط خویشاوندی‌اند. آن نوع چیزهایی که برای تعیین [هویت] جمعی «کلان» به کار می‌رود، توتم (totem) نامیده می‌شود.

📚 از کتاب «صور بنیانی حیات دینی»، نوشتۀ امیل دورکیم، ترجمۀ باقر پرهام 📚

@philosophycafe

💡 لذت چیزی نیست جز وضعی انفعالی از بدن، ذهن که در آن بدن، ذهن به کمال قدرتِ بیشتری گذر می‌کند. درد چیزی نیست جز وضعی انفعالی از بدن/ذهن که در آن بدن/ذهن به کمال، قدرتِ کمتری گذر می‌کند. باید به یاد داشت که لذت و درد، هر دو، وضعیت‌های انفعالی و واکنشیِ انسان‌اند، نه وضعیت‌های فعال و کنشی.
🖊️اسپینوزا
📘اخلاق

Who’s Afraid of Machiavelli? BBC Documentary. 2013 @invaan

📢تلویزیون BBCone در سال 2013 به مناسبت پانصدمین سالگرد نگارش « شهریارِ» نیکولو ماکیاوللی فیلمی مستند تهیه کرد به نام « چه کسی از ماکیاولی می ترسد؟»
من چند سال قبل این مستند را در یوتیوپ دیدم و تصمیم گرفتم آن را ترجمه و زیرنویس کنم. که البته به دلایل مختلف عقب افتاد تا اینکه خلاصه انجام شد. طبیعتاً دلیل اصلی آن علاقه‌ی شخصی‌ام‌ به کتاب است. از بیست و چند سال قبل که آن را خواندم تا امروز «شهریار» یکی از هفت، هشت کتاب محبوب‌ام بوده است. کمتر کتابی در تاریخ وجود دارد که همانند «شهریار»، سیاست و تاریخ و فلسفه و ادبیات و هنر را یکجا جمع کرده باشد. این «رساله‌ی کوچک» کلیدی بزرگ در فهم و درک ریشه‌های مدرنیته است. زمان زیادی از انتشار این بدنام‌ترین کتاب تاریخ نگذشته بود که، اندیشمندانی بزرگ اهمیت انقلابی و آینده‌نگر آن را دریافتند. عجیب آنکه شهریار همچنان پس از پنج سده شهرت شیطانی و اهمیت انقلابی‌اش را حفظ کرده است. از سویی نمادِ «واقع‌گرایی سیاسی» به ویژه در جهان انگلیسی زبان است و از سوی دیگر نخستین گام‌های بزرگ در فلسفه‌ی رهایی‌بخش، یا همان یوتوپیایی انقلابی که تجلیِ اراده‌ای جمعی است. اما گذشته از همه این ها «شهریار» یک اثر هنری بزرگ است. چیزی همترازِ آثار «لئوناردو» که اتفاقا از بسیاری جهات با او قیاس‌شدنی است. شاید عمری بود در این مورد مطلبی نوشتم.
«چه کسی از ماکیاولی می‌ترسد؟» نگاهی اجمالی به زندگی او و سرنوشت کتاب است. سازندگان فیلم بیش از هر چیز تلاش کرده‌اند تا نقش و اهمیت کتاب «ماکیاوللی» و مفهوم قدرت را در دنیای امروز و از نگاه اندیشمندانِ حوزه‌های مختلف و سیاستمردان نشان دهند. فیلم در محدوده‌ی نگاه جهان انگلیسی زبان باقی می‌ماند و طبیعتاً به سویه‌های فلسفی کتاب که از «اسپینوزا» تا «هگل» و از «گرامشی» تا «آلتوسر» اندیشیده‌اند، ورود نمی‌کند. البته از مستندی نزدیک یک ساعت آن هم تهیه شده در یک نهاد خبری، نباید انتظار بیشتری داشت. با اینحال ویژگی مثبت فیلم مثل بیشتر کارهای «بی بی سی» تنوع و جذابیتی است که به نظرم دست کم شوق خواندن کتاب و مطالعه‌ی دقیق‌تر را در بیننده ایجاد می‌کند.
اما در مورد ترجمه
اول اینکه ترجمه‌ی زیرنویس تجربه‌ی متفاوتی است. محدودیت‌های زیادی وجود دارد مثل رعایت زمان‌بندی که بسیاری اوقات مجبورتان می‌کند زیبایی جمله را به نفع اندازه‌ی جمله واگذار کنید. کارشناسان شیوه‌های متفاوتی حرف می‌زنند و خیلی اوقات وسط جمله حرفشان را عوض می‌کنند یا توضیحی می‌دهند که مثلا ارجاع آن به تصویر بازمی‌گردد و از اینگونه موارد...
در نقل قول‌های مستقیم از کتاب، بنا را بر این گذاشتم که همه را از ترجمه «داریوش آشوری» استفاده کنم. اما در طول کار متوجه شدم به دلیل زمان بندیْ این کار ناممکن است. ضمن اینکه در برخی موارد ترجمه انگلیسی استفاده شده در فیلم متفاوت بود.. به همین جهت مجبور شدم یاآنها را دوباره ترجمه کنم یا تغییراتی درآن بدهم. البته تا آنجا که ممکن بود با حفظ سبک و سیاق ترجمه‌ی آشوری.
در مورد ترجمه‌ی دو کلید واژه‌ی «ماکیاولی» یعنی «ویرتو» و «فورتونا» مترجم‌های فارسی دیدگاه‌ها و پیشنهاد‌های متفاوتی داشته‌اند. در مورد «فورتونا» همان بخت یا نیک‌بختی را استفاده کردم که بین مترجم‌ها عموما مشترک است. اما در مورد ویرتو که واژه‌ای عملا ترجمه‌ناپذیر است در یک مورد همان واژه‌ی پیشنهادی «آشوری» یعنی هنر را به کار بردم. در برخی موارد که مشخصا مقصود گوینده فضیلت اخلاقی بود از همین کلمه استفاده کردم و در مواردی هم خود «ویرتو» را آورده‌ام. بدیهی است برای درک و فهم دقیق آن باید به منابع متعددی که وجود دارد مراجعه کنید. بهترین آن کتاب ماکیاوللی «کوئنتین اسکینر» است که خود نویسنده در فیلم حضور دارد و بحث های فنی عمدتاً به عهده‌ی اوست. و همینطور مقدمه‌ی ترجمه‌ی فارسی کتاب.
در فیلم نامِ افراد یا اصطلاحات زیادی برده می‌شود که نیاز به توضیحات دارد. متاسفانه برخلاف کتاب اینجا امکان توضیح آن در متن نیست. بنابراین چاره‌ای نیست جز اینکه بیننده خود آن را در اینترنت جستجو کند. با این وجود اگر در موردی سوالی بود حتما بپرسید.
و یک نکته‌ اینکه بهتر است فیلم را به خاطر رعایت موارد نگارشی مثل نیم فاصله‌ها با VLC و ترجیحا با فونت یاقوت ببینید.
و سرآخر هم با اینکه سعی کرده‌ام ترجمه خوب و دقیق و روان باشد، می دانم که بدون شک خالی از خطاهای ناشی از کم دانشی یا خطاهای سهوی نیست. امیدوارم زیاد نباشد.

💿چه کسی از ماکیاولی میترسد


------------------------------------
◾@PhilosophyCafe
◾@invaan

🗯 کارل گوستاو یونگ کتابی داره به اسم «نفس نامکشوف» (The Undiscovered Self) که در سال 1957 میلادی منتشر شد. این کتاب با اسم‌های «ضمیر پنهان»، «منِ ناشناخته» و «خودِ ناشناخته» ترجمه شده. ادعای کلی یونگ توی این کتاب اینه که آیندۀ تمدن به این بستگی داره که چقدر انسان‌ها بتونن در مقابل نیروها و فشارهایی که جامعه بهشون تحمیل می‌کنه، مقاومت کنن.
تو فصل دوم کتاب، یونگ بین دو مفهوم تمایز قائل میشه: دین (religion) و کیش (creed). برای کیش میشه سه تا ویژگی مهم نام برد: جمعی، قطعی، هویت‌بخش. جمعیتی دور هم جمع میشن و اعتقاداتی حتمی در مورد موضوعی پیدا می‌کنن و این اعتقادات به اونا هویت می‌بخشه.

🗯 هویت اونا در پیروی از یه چیز واحد و مشترک نهفته‌ست. اون چیز می‌تونه «وطن»، «حکومت»، «طبقه» و چیزهایی از این دست باشه. رژۀ سربازان عضو یه ارتش رو می‌تونیم به عنوان یک نمونه از کیش در نظر بگیریم: سربازها باید مرتب، هماهنگ و منظم حرکاتی رو انجام بدن و عباراتی رو بیان کنن.
این‌جا این سؤال پیش میاد که مگه دین غیر از مجموعه‌ای از باورها و مناسک جمعی، قطعی و هویت‌بخشه؟ ادیان هم پر از مراسم دسته‌جمعی هستن که مثل رژه‌های نظامی، آدم‌ها دور هم جمع میشن و حرکاتی منسجم انجام میدن و جملاتی رو بیان می‌کنن. پس آیا نمیشه گفت که دین هم نوعی کیش محسوب میشه؟ پاسخ یونگ به این سؤال تقریباً مثبته. دین به معنای رایج کلمه، از نظر یونگ کاملاً یک کیش محسوب میشه.

🗯 اما یونگ دین رو به معنای خاصی به کار می‌بره. دین برای یونگ، رابطۀ فردی با نوعی امر قدسیه. مثلاً مسیحیت رو در نظر بگیریم: قسمت عمدۀ تاریخ مسیحیت از نظر یونگ، کیش محسوب میشه: اون جاهایی که مسیحیت در خدمت حکومت‌ها قرار می‌گیره؛ اون جاهایی که مسیحیت آیین رسمی یه جامعه میشه؛ اون جاهایی که مسیحی‌های زیادی دور هم جمع میشن و مناسک خودشون رو اجرا می‌کنن و همه مثل هم عمل می‌کنن؛ اون جاهایی که آمار داده میشه که فلان تعداد آدم در جهان مسیحی هستن؛ توی چنین مواقعی مسیحیت، یک کیشه. ولی چطور میشه دین رو به گونه‌ای دید که کیش نباشه؟
بالاتر اشاره کردم که دین رو میشه نوعی رابطۀ شخصی با امری قدسی دید؛ یعنی مواجهۀ انسان با چیزی که از حد فهمش بیرونه.

🗯 در نتیجۀ این مواجهه با امر قدسی، فرد دارای چه سبک زندگی و چه نوع اندیشه‌هایی میشه؟ پاسخ بندۀ حقیر اینه که ما چیزی نمی‌تونیم در مورد این سؤال بگیم. اگه امر قدسی رو درک‌نشدنی و بیان‌نشدنی می‌دونیم؛ در نتیجه نمی‌تونیم تعیین کنیم که انسان در مواجهه باهاش چه حسی بهش دست میده و ممکنه چیکار کنه. ممکنه یه نفر در تجربۀ دینی خودش به این احساس برسه که صدای زوزۀ گرگ باید از خودش دربیاره، دیگری ممکنه به سرش بزنه که خودکشی کنه، یکی دیگه ممکنه به این فکر بیفته که باید رابطۀ جنسی داشته باشه، ممکنه کسی هم هوس زیارت یه مکان دینی به سرش بزنه و کسی هم ممکنه اصلاً کار خاصی نکنه. کاملاً این امکان وجود داره که واکنش انسان به امر قدسی، یک واکنش خلاف عرف عمومی یا خلاف عفت عمومی یا خلاف هنجارهای عمومی باشه. کیه که تعیین کنه کدوم واکنش، به امر قدسیه و کدوم واکنش به امر غیرقدسی؟ با چه معیاری؟ مگه ما شناختی از امر قدسی داریم؟

📢 ما شناختی از امر قدسی نداریم؛ ولی جوامع همیشه در طول تاریخ به این نیاز داشتن که حد و تعریفی برای این امر قدسی تعیین کنن و کردن. به همین دلیل یونگ اشاره می‌کنه که بارها افرادی که تجربۀ مواجهه با امر قدسی رو داشتن، از سوی جامعه متهم شدن. چون اونا توی تجربه‌هاشون احساساتی بهشون دست میده که مخالف آموزه‌های جامعه و حتی باورهای عموم دین‌دارانه. این‌جاست که اتهام‌ها از سوی جامعه به سمت فرد شلیک میشه: "جنون"، "فساد"، "کفر"، "هنجارشکنی"، "خشونت‌طلبی"، "ضدیت با عقل" و ... . در نتیجه این افراد حتی محاکمه میشن. فراموش نکنیم که عیسی‌بن‌مریم رو در نهایت کشتن (به اعتقاد بسیاری از مسلمون‌ها فقط قصد کشتنش رو داشتن)؛ به چه علتی؟ باب پنجم انجیل یوحنا میگه که یهودیان به این دلیل قصد کشتن عیسی رو داشتن که عیسی سبت رو می‌شکست و ادعا می‌کرد که فرزند خداست. عیسی خلاف کیش و عرف زمانۀ خودش رفتار کرد: اون مراسم روز شنبه رو رعایت نکرد و با خداشناسی یهودیان هم خیلی مدارا نداشت. به همین دلیل یونگ می‌پرسه "آیا حق نداریم عیسی را نمونۀ اولیۀ کسانی بدانیم که به تجربۀ درونی خود اتکا می‌کنند و [بی‌اعتنا به جامعه] مسیر خود را می‌روند؟"

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"دین، حضور است. انسان در ساحت این حضور از تمام محدودیت‌های ناشی از «تعاریف» و «ارتباطات» موجود در دیگر ساحت‌های زندگی، به صورت نسبی آزاد می‌گردد. هر چه این آزادی شورش‌گرانه و جنون‌آمیزتر باشد، آن حضور واقعی‌تر و وحدت‌بخش‌تر است." (تفسیر دین آری، تولیت بر دین نه / محمد مجتهدشبستری)

@philosophycafe

گفت و گو و یا کفت‌ و کو؟

کفت‌ و کو یک واژه بختیاری است. کفتن بختیاری همون کوبیدن است و به معنای انداختن کسی است و بعد با مشت و لگد حساب زدن طرف است، در حدی که استخوان‌های بدن طرف شکسته و به عبارتی استخوان نرم نرم شود. در زمانی که کسی در گفت‌وگو با حالت خشونت جلو می‌رود به طرف می‌گویند می‌خوای گفت‌وگو کنی و یا کفت‌و‌کو؟ حالا دوباره، ما گفت‌وگو می‌کنیم و یا کفت‌و‌کو؟

#امید_نادری

@PhilosophyCafe ♨️

🖋 نمی‌توان انکار کرد که دین یکی از قدیمی‌ترین و عمومی‌ترین فعالیت‌های ذهن انسان است و بنابراین واضح است که هر مکتب روان‌شناسی‌ای که سروکارش با ساختار روانی شخصیت انسان باشد لااقل نمی‌تواند این حقیقت را نادیده بگیرد که دین تنها یک پدیدۀ جامعه‌شناختی و تاریخی نیست، بلکه برای بسیاری از افراد بشر حکم یک مسئلۀ مهم شخصی را دارد.
هر چند غالباً دربارۀ من گفته شده است که فیلسوف هستم، ولی حقیقت این است که پیرو اصالت تجربه‌ام و به این سبب از دیدگاه پدیدارشناسی (فنومنولوژی) تبعیت می‌کنم، ولی تصور نمی‌کنم که اگر گاه به تفکراتی متوسل شوم که از حدود جمع‌آوری و طبقه‌بندیِ صرفِ مشاهدات تجاوز می‌کنند، از رعایت اصل اتکا به تجربۀ علمی سرپیچی کرده باشم، بلکه عقیده دارم که تجربه اصولاً بدون تفکر امکان ندارد، زیرا تجربه، یک فرایند جذب و ادغام است که ادراک بدون آن [ادغام] اساساً به دست نمی‌آید. بنابر اصل مزبور، من مسائل روان‌شناسی را از نظر علمی بررسی می‌کنم، نه از نظر فلسفی.

🖋 از آن‌جا که دین به میزان بسیار چشمگیری جنبۀ روان‌شناختی دارد، موضوع را صرفاً از نظر تجربی مورد پژوهش قرار می‌دهم، بعنی بنا را فقط بر مشاهدۀ پدیده‌ها می‌گذارم و از هر گونه ملاحظات متافیزیکی یا فلسفی می‌پرهیزم. البته اعتبار این ملاحظات را انکار نمی‌کنم، اما خود را دارای این صلاحیت نمی‌دانم که دربارۀ آن‌ها چنان که باید بحث کنم. من از این آگاهم که بیشتر مردم خیال می‌کنند که آن‌چه دربارۀ روان‌شناسی می‌توان دانست، آن‌ها کاملاً می‌دانند، زیرا تصور می‌کنند روان‌شناسی فقط همان چیزی است که آن‌ها دربارۀ خودشان می‌دانند؛ اما من فکر می‌کنم روا‌ن‌شناسی بسیار از آن بیشتر است. روان‌شناسی با فلسفه رابطۀ کمی دارد، اما به مراتب به حقایق تجربی و آزمایشی متکی است که به بسیاری از آن‌ها با تجربۀ عادی روزمره نمی‌توان دست یافت.

📚 بخشی از سخنرانی کارل گوستاو یونگ با عنوان «خودمختاری ضمیر ناخودآگاه» 📚

@philosophycafe

https://www.time.ir/fa/booklist-%d9%81%d9%87%d8%b1%d8%b3%d8%aa-%da%a9%d8%aa%d8%a7%d8%a8%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%85%d8%b9%d8%b1%d9%81%db%8c-%d8%b4%d8%af%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%aa%d8%a7%db%8c%d9%85

@PhilosophyCafe ♨️

https://www.forgottenbooks.com/en

@PhilosophyCafe ♨️

🖋 [در بسیاری از قبایل،] نقش نامقدس گیاهان و حتی جانوران، به طور معمول این است که در تغذیه به کار آیند؛ بنابراین خصلت مقدس جانور یا گیاه توتمی از این‌جا بازشناخته می‌شود که خوردن آن ممنوع باشد. البته از این گونه چیزها [= جانور یا گیاه توتمی] از آن‌جایی که مقدس‌اند، در ترکیب بعضی غذاهای شفابخش استفاده می‌شود؛ ولی به طور معمول، از این گونه گیاهان و جانوران در مصرف عادی نمی‌توان استفاده کرد. هر کس که از این ممنوعیت سرپیچی کند و آن را زیر پا بگذارد در معرض شدیدترین خطرها قرار می‌گیرد. مقصود این نیست که گروه همیشه دخالت کند تا متخلف را به مجازات برساند؛ بلکه باور مردم این است که ارتکاب یک چنین بی‌حرمتی خودبه‌خود به مرگ می‌انجامد. به باور مردم در وجود گیاه یا حیوان توتمی، عنصری ترسناک هست که در هیچ جسم نامقدس نمی‌تواند داخل شود مگر به بهای متلاشی کردن و نابود کردن آن. فقط پیرمردان، دست‌کم در برخی قبایل، از این گونه ممنوعیت‌ها معاف‌اند (مانند قبیلۀ واررامونگا).

🖋 با این همه، اگرچه ممنوعیت در بسیاری از قبایل رسمی است (مثلاً در قبیله‌های اورابونا، وُنگیبون، یویین و ...)، تردیدی نیست که با تزلزل هر چه بیشتر سازمان توتمیِ قدیم، این ممنوعیت‌ها هم رو به کاهش دارند. ولی حتی در چنین مواردی، محدودیت‌های برقرار مانده نشان می‌دهند که تخفیف ممنوعیت‌ها با چه دشواری‌هایی پذیرفته شده است. به عنوان مثال، حتی در جایی که خوردن گیاه یا جانور توتمی، مجاز است این عمل در آزادی کامل صورت نمی‌گیرد؛ هر بار فقط مقدار کمی از آن را می‌توان مصرف کرد. تخطی از این مقدار نوعی خطای عبادی مهم است که عواقب وخیم به بار می‌آورد. [مثلاً] در بین قبیلۀ کی‌تیش‌ها، اگر عضوی از اعضای «کلان» مقدار زیادی از جانور یا گیاه توتمی خود بخورد، دیگر اعضای قبیله به نمایشی جادویی دست می‌زنند که منظور از آن، کشتن آن عضو قبیله است.

📚 از کتاب «صور بنیانی حیات دینی»، نوشتۀ امیل دورکیم، ترجمۀ باقر پرهام 📚

@philosophycafe

نیمه شب بود و سوز سرما، یک کوچه‌ی باریک و طویل که از دو طرف با آپارتمان های مرتفع محاصره شده بود، ارتفاعِ آپارتمان‌های خشن، پَستیِ کوچه رو میزد تو سرش، یه پیر مرد دوره گرد با ریش‌های بلند سرش توی سطل آشغال بود و سگش کنارش. یه ماشین مشکی سر کوچه پارک کرد، مردی با کُت و شلوار پیاده شد، مست بود و تلو تلو خوران خودش رو به سطل آشغال رسوند و یه بسته انداخت توی سطل، عقب عقب رفت تکیشو داد به دیوار و سیگارشو روشن کرد. در حالی که به پیر مرد خیره بود گفت: « خیلی برای زندگیم زحمت کشیدم، چیزیو که میخواستم ساختم، ولی دعوا با زنم منو گاهی از زندگی خسته میکنه، زن‌ها آدمو درک نمیکنن فقط جلوی دماغشونو میبینن.»
پیر مرد یه تیکه سوسیس از آشغال‌ها دراورد داد به سگش و کمی نازش کرد.
مرد جوون گفت: « صفر تا صد زندگیمو خودم با دست خودم، با انتخاب های خوبی که کردم ساختم، نباید یه زن حالمو بد کنه، حقم نیست. با توام پیر مرد، چرا چیزی نمیگی؟ توهم ازونایی که فکر میکنن جامعه حقشونو خورده و از پولدارهایی مثل من متنفرن؟»
پیر مرد در حال جدا کردن آشغال گفت: «انتخاب؟ احمقایی مثل تو فکر میکنن با اختیار خودشون به جایی که هستن رسیدن».
جوون: « من ازونا نیستم که نشسته باشم توی خونه و همه ی ثروتمو از بابام بگیرم، یه سرمایه اولیه کوچیک گرفتم از بابام و مابقیش ذکاوت و تلاش خودم بوده»
پیر مرد: « چیزی که من میگم در حد این حرف‌های بچگونه‌ای که میزنی نیست، شما همتون احمقید».
جوون: « چیه نکنه جبرگرایی؟ فکر کردی من بی‌سوادم؟ میخوای بگی انتخابی وجود نداره؟ این یک حرف مزخرفه پیر مرد، فرض کن من میرم رستوران یک مِنوی غذا میذارن جلوم که انتخاب کنم، من غذایی که دوست دارمو انتخاب میکنم، این میشه اختیار، به همین راحتی، فهمیدی؟»
پیر مرد یه نیشخند زد و نشست روی کارتون و زیر اندازش که کنار سطل پهن کرده بود، گفت :« تو خودت انتخاب میکنی چی دوست داری؟»
جوون :« یعنی چی؟ نمیفهمم.»
پیر مرد: « چون احمقی، تو از مِنو چیزیو که دوست داری انتخاب میکنی ولی تو انتخاب نمیکنی که چی دوست داشته باشی.»
جوون چند دقیقه ای سکوت کرد، پیر مرد داشت بالشتش رو درست میکرد و دراز میکشید، جوون پرسید :« خب،خب، خب یعنی میگی چه چیزی روی اینکه من چی دوست داشته باشم تاثیر میذاره؟ اون چیزی که منو محکوم میکنه به اون انتخاب چیه؟»
پیر مرد پتوش رو کشید روش و خوابید...



💬 پیشنهاد و انتقاد : @khadem_ar

(«من دیوار بلند پشت خونه
که می گرفت جلو نور آزاد رو ندیدم
رُل سایه ها آزارم داد کارگردان این تئاتر رو ندیدم
موی رهای آزادی رو قیچی قدرت گرفت از من و ما
به غیر اشک های درخت تصویر باد رو ندیدم». علی سورنا/گریز از مرکز)

مفهوم باید رخدادی را بیان کند و نه ذات را (ژیل دلوز)

در تاریخ فلسفه پرسش از ذات، در قالب چیستی‌شناسی مطرح می‌شد: فلان چیز چیست؟(انسان چیست؟ و پاسخی ارسطویی: انسان حیوان ناطق است) کارکرد مفهوم در این سطح ذات‌گرایانه و پرسش از چیستی، بیان ذات است. دلوز کارکرد مفاهیم را در نسبت با بیان رخدادها می‌بیند و مساله را از "چیستی‌شناسی" به موقعیت‌هایی از قبیل: "چگونه؟ کجا؟ از چه طریق؟ چندتا؟ و..." تغییر می‌دهد(تحت تاثیر پرسپکتویسم نیچه و لایب‌نیتس) و به «شرایطِ چیز» توجه می‌کند. اگر در پرسش از "چیستیِ چیز"، مفاهیم ذوات و غایات را بیان می‌کردند، در کارکردی که دلوز برای مفاهیم تعریف می‌کند، مفاهیم رخدادها را بیان می‌کنند. با چنین رویکردی، مفاهیم همواره در صیرورت‌اند و به فراخور نسبت‌ها و موقعیت‌ها و کثرت‌ها و رخدادهای پدیده‌ها، آنها نیز دگردیسی‌هایی از سر می‌گذرانند. با این صورت‌بندی اگر مفاهیم، نه ذوات، بلکه رخداد‌ها را بیان می‌کنند، در پاسخ به پرسش: انسان چیست؟ چه می‌توان گفت؟ در پاسخ باید گفت چنین پرسشی دیگر ملغی می‌شود و اگر پرسش از چیستی چیز برجای بماند، پرسش و پاسخ مورد نظر، کاملا مشروط به رخدادها و تکینگی‌هاست نه ذوات و ماهیات. در چنین حالتی پر واضح است که در تعریف پدیده و فرایندها‌یِ "شدن" آن نمی‌توان توقف کرد و از چیزها مفهومی کلی ساخت و پاسخ به چیستی یک چیز یکسره گره می‌خورد به رخداد‌هایِ شدن و مفهومی که بیان‌گر این رخدادهاست. اگر به اخلاق اسپینوزا رجوع کنیم می‌توانیم بیان واضح‌تری برای این تقریر بیابیم: هرگز مشخص نیست یک بدن قادر به انجام چه کارهایی‌ست(اسپینوزا-اخلاق) طبق تعریف اسپینوزا، اگر هرگز مشخص نباشد که یک بدن قادر به انجام چه کارهایی‌ست. یک بدن به فراخور توانش‌های خود می‌تواند سیکل‌ها، حالات، شدن‌ها و فرایندهای کثیری را از سر بگذراند(در نسبت با دیگر بدن‌ها، روندها و رویه‌ها، تکینگی‌ها و...) لذا نمی‌توان مفاهیم را در بن‌بست انگاره‌های ذوات و ماهیات مسدود کرد و در تعریف بدن‌ها، مفاهیم و مقولات «کُلی» ساخت، بلکه می‌بایست مفاهیم تکینگی‌هایی را بیان کنند که بدن‌ها در فرایندهای شدن و توانش‌های خود از سر می‌گذرانند.

ع. چرزیانی
@enayatcharziani1223

🗯 مجری: خب بینندگان عزیز، هم‌چنان با ویژه برنامۀ تحویل سال در خدمتتون هستیم. سه مهمان عزیز هم به جمع ما پیوستن. قبل از معرفی‌شون، مجدداً آغاز سال 1400 رو شادباش میگم. امیدوارم که روزها و شب‌های این سال جدید خجسته باشه، حال همه‌تون خوب باشه، صدای خنده‌هاتون بلند باشه. شما مردم عزیز، لیاقتتون خیلی بیشتر از این حرف‌هاست. ایشالله که همۀ مشکلات حل بشه. الهی آمین. مهمان اولمون «بازیگر محبوب» هستن. (رو به بازیگر) اگه سلام و علیکی دارید، بفرمایید.
بازیگر: سلام. من هیچ دعا و آرزویی برای سال جدید نمی‌کنم. یه بار این کارها رو انجام ندیم، ببینیم چی میشه. آخه همیشه از این دعاها و آرزوهای خوب می‌کنیم که "حالتون بهتر شه"، "سال خوبی باشه" و ... . ولی حال و روزمون همین‌طوری داره بدتر میشه. آرزوی من برای سال جدید اینه که امیدوارم سال 1370 شمسی براتون پر از خشم و نفرت و دعوا و گرونی و سردرد و حسادت و تحقیر باشه.

🗯 مجری: خب هر کسی بالأخره نظری داره. مهمان دوممون جناب «منتقد مشهور» هستن. (رو به منتقد) اگه سخنی دارید، بفرمایید.
منتقد: من با حرف‌های جناب بازیگر مخالفم. به نظرم این دعاها و آرزوها رو باید هم‌چنان گفت. هدف از این کارها این نیست که واقعاً در آینده معجزه‌ای رخ بده؛ هدف از این‌ها اینه که تعاملات و ارتباطات بین آدم‌ها رو شکل بده. همین ارتباطات حال آدم‌ها رو خوب می‌کنه. اون حاجی فیروزی که می‌رقصه و می‌خونه، حال ما رو خوب می‌کنه. سفرۀ هفت سینی که می‌چینیم حال ما رو خوب می‌کنه. بگذریم. منم به نؤبۀ خودم آغاز سال 1340 خورشیدی رو تبریک میگم و امیدوارم برای همه‌مون سال خوبی باشه.
مجری: می‌رسیم به مهمان سوم. «استنداپ کمدین معروف». (رو به کمدین) شما هم اگه...

🗯 کمدین: عرض ادب دارم. من نظرم اینه که به جای آرزوی خوب یا بد، بیایم فکر کنیم روی سنت‌هامون. چرا ما به هم تبریک میگیم؟ چرا سفرۀ هفت سین؟ مثلاً با کارهای دیگه حالمون خوب نمی‌شد؟ چرا کارهای دیگه نکنیم؟
بازیگر: آفرین. منم همین رو میگم. چرا تبریک میگیم؟ چرا آرزوی خوب می‌کنیم؟ وقتی اینا دیگه کارایی خودش رو از دست داده، چرا باید ادامه بدیم؟
کمدین: همۀ بخش‌های سنت منظورمه. مثلاً حاجی فیروز چرا چهره‌ش سیاهه؟ چرا ما به یه آدم سیاه می‌خندیم؟ و نه به یه آدم سفید. حالمون رو خوب می‌کنه؟ چرا سیاهه حال‌مون رو خوب می‌کنه؟
مجری: دوستان، این‌جا برنامۀ تحویل ساله. چرا دارین مناظره می‌کنین؟

🗯 منتقد: اتفاقاً به نظرم برنامه داره خوب پیش میره. بذارین یه مقداری تحلیلی نگاه کنیم به ماجرا.
مجری: نه. آخه مردم خسته‌ن از این بحث‌ها. می‌خوان یه امروز رو شاد باشن و بخندن. عبور کنیم از این چیزا.
بازیگر: بابا، مردم که 365 روز سال رو شادن و می‌خندن. صبح تا شب دارن فیلم کمدی می‌بینن یا تو اینستا کلیپ خنده‌دار.
کمدین: اینقدرها هم که شما تصور می‌کنین، مردم حالشون خوب نیست. مردم تحت فشارن.
بازیگر: مشکل منم همینه. اونی که زیادی تحت فشاره، زیادی هم می‌خنده.
مجری: دوستان، تمومش کنید.

📢 کمدین: من حرف‌های خودمو ادامه بدم. شما به شخصیت حاجی فیروز نگاه کنین: یه بدبخت سیاه‌پوسته که تو خیابونا می‌رقصه و پول جمع می‌کنه. چنین فردی اصلاً توانایی مالی نداره که سفر مکه رفته باشه. چرا پس بهش می‌گیم حاجی؟ نکنه ما با رسوم‌مون داریم نوعی از ستمگری رو بازتولید می‌کنیم؟
مجری: مثل آدم تبریک میگی سال نو رو، یا روی همین آنتن زنده بندازمت توی دیگ آب جوش؟
کمدین: منم از طرف خودم شروع سال 1430 شمسی رو تبریک میگم به همۀ مردم شریف ایران. امیدوارم بترکونین و موانع رو بشکونین و سختی‌ها رو کن‌فیکون کنین.
مجری: شما سه نفر، داشتین از خونه‌تون راه می‌افتادین، تقویم رو چک کردین که توی چه سالی هستیم؟
منتقد: اتفاقاً منم می‌خواستم همین سؤال رو ازتون بکنم. تقویم رو چک کردین؟!

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"حتماً طرفای آفریقا هر روزشون نوروزه. آخه این‌جوری حساب بکنی پُرِ حاجی (هاجی) فیروزه. اجداد ما از کجا خریدنت؟ چیه حقیقتت؟ شاید جنگ بوده کشورت موقع پَریدَنِت. هنوز گذرنامه‌ت دست ارباب دریدته؟ حاجی (هاجی) فیروزه، سالی یه روزه. سالی یه روزه؟ نه، واسه هر روزه." (فیروز / سروش لشکری)

@philosophycafe

📚 درباره کتاب هدیه‌دادن

تولدم 2 فروردین است و هر ساله یا به بهانه عید و یا تولدم، به من کتاب هدیه می‌دهند. بیشتر از هر چیزی کتاب می‌گیرم، تصور ملت این است که زیاد می‌خوانم، با این حال بی‌فایده‌ترین هدیه‌ای است که می‌گیرم. تا به حال نشده کتابی که هدیه می‌گیرم را بخوانم، یا آن را قبلا خوانده بودم و هدیه‌دهنده‌ی از همه جا بی‌خبر چیزی را که خوانده‌ام به من داده، یا موضوع‌اش برایم جذاب نیست و هیچ‌وقت دغدغه‌ام نبوده و علاقه‌ای نداشتم. اوضاع وقتی بدتر می‌شود که طرف مقابل در دیدار بعدی انتظار دارد که کتابش را خوانده باشم و مدام استرس این را دارم که بپرسد "آن کتاب را خواندی؟"، اگر هم بگویم نه، به او بَرمی‌خورد.

خواهشا اگر برای کسی کتاب می‌گیرید از او بپرسید چه می‌خواهد و فلان موضوع را آیا دوست دارد؟ و از او بپرسید که آیا این کتاب خاص را خوانده است یا نه. صرفا برای سورپرایز کردن طرف مقابل چیزی نگیرید که به کارش نمی‌آید تا در قفسه‌اش خاک بخورد.
@PhilosophyCafe ♨️