موج چهارم چقدر خطرناک است ؟

این روزها همه درباره ی شروع موج چهارم شیوع کرونا در کشور می شنویم و چه بسا به نحوی درگیر آن نیز باشیم. مهم ترین سوال اما اینست که این موج چقدر خطرناک است ؟
پیش تر در کار دیگری توضیح داده بودم که تشدید قدرت موج های متوالی در یک جامعه کاملا طبیعی است و حتی می توان الگوی آن را نیز بدست آورد :‌
https://t.me/yazdan_babazadeh/452

حال در این کار آماری قصد دارم با استناد به کار قبلی و با استفااده از داده ی روزانه ی بیماری کرونا در ایران تخمین و پیش بینی از شدت بیماری داشته باشم. در ابتدا نگاهی داشته باشیم به نمودار تعداد بیماران روزانه بر حسب روز :

‌‌📢 « ... در خرافات رم باستان چنین آمده بود که جابه جا کردن رودها از مسیرشان و تغییر دادن هر آنچه حق ویژه ی طبیعت است، بی دینی و خدانشناسانه است. در خرافات سرزمین فرانسه چنین بود که واکسن آبله غضب خداوندی است و ایجاد خودخواسته ی ناخوشی و بیماری بی دینی و خدانشناسی. اینک در خرافات اروپای مدرن هم داریم که پایان دادن به حیات خود، شورش بر خالق نفس و بی دینی و خدانشناسی است. من نیز می گویم حال چرا خانه ساختن و کشاورزی یا دریانوردی بی دینی نباشد؟ در تمام این اعمال توانایی های ذهن و تن به کار بسته می شود تا در مسیر طبیعت چیزی نو پدید آید ... به همین دلیل تمام آن ها به یکسان گناه کارانه یا مبرا از آن اند ... تا آن جا که من می دانم تولد من حاصل رشته ای از علت هاست که بسیاری شان خود برخواسته از اعمال داوطلبانه ی آدمیان بوده است. "ولی تمام آن ها با خواست خداوند هدایت می شوند و چیزی در عالم هستی بی رضایت او و دخالت او رخ نمی دهد." اگر چنین باشد آن گاه مرگ من نیز، خواه داوطلبانه، خواه نه، خالی از رضای او نیست و هرگاه درد و الم از توانم بیرون شد به حدی که از حیات دلزده شدم، می توانم بپذیرم که از این جایگاهی که در آن افتاده ام به شیواترین و روشن ترین بیان ممکن فراخواسته شده ام.»
📑رساله ایی درباب خودکشی و بی مرگی روح
🖊️دیوید هیوم، ترجمه مهیار آقایی
___________________
@PhilosophyCafe

📜 باید از این در شگفت شد که چرا عشقی که همواره چنین نقش مهمی در زندگی انسان بازی می‌کند به زحمت مورد توجه فیلسوفان واقع شده، و همچون مصالحی خام و دست نخورده پیش روی ما قرار میگیرد. افلاطون بیش از هر کس دیگری به این موضوع پرداخته، به ویژه در «ضیافت» و «فایدروس»، اما آنچه افلاطون در این خصوص گفته بیشتر در حوزه‌ی افسانه و حکایت و مطایبه قرار میگیرد و تنها به کار جوانان یونانی می‌آید. آن اندکی که روسو در « گفتار در باب نابرابری» آورده نیز نادرست و ناکافی است. بحث کانت در خصوص این موضوع در بخش سوم از رساله‌ی «در باب احساس امور زیبا و والا» بسیار سطحی و فاقد دانش ویژه است، و از این‌رو، تا حدی نادرست است. نهایتاً برخورد پلاتنر با این موضوع در «انسان‌شناسی» نیز برای هر کسی بی‌مزه و سطحی است. در مقابل، تعریف اسپینوزا از عشق به جهت این‌که خام اندیشی بیش از حدش بامزه است جای تأمل دارد: «عشق قلقلکی است همراه با تصور یک علت خارجی» ( اخلاق ، دفتر چهارم،قضیه ۴۴، برهان). بنابراین من قصد ندارم آرای پیشینیانم را تأیید یا تکذیب کنم. مسئله‌ی عشق خود را به شکل عینی به من تحمیل کرده و جزئی از تأملات من درباره‌ی جهان شده است. 📜

📖 «جهان همچون اراده و تصور» از آرتور شوپنهاور



📎 بحث درباره‌ی مرگ میان همه‌ی فلاسفه مشترک بوده اما درباره‌ی انعقاد نطفه خیر، گرچه همانطور که شوپنهاور نشان می‌دهد، دومی همان‌قدر برای ما مرموز و بی‌اغراق، مهم است که اولی. تحقیق او در انعقاد نطفه او را به سمت بحث درباره‌ی رابطه‌ی جنسی میکشد. حیرت‌انگیز این‌که او تنها فیلسوف از میان فلاسفه‌ی بزرگ است که مرکزیت متافیزیکی رابطه‌ی جنسی را به عنوان وسیله‌ای که به موجب آن افراد به وجود می‌آیند به وضوح مشاهده می‌کند، و از این نقطه نظر به بحث درباره‌ی آن می‌پردازد. در روزگاری که او چیز می‌نوشت، صحبت کردن علنی از آمیزش جنسی به شیوه‌ای صریح و بی‌پرده‌پوشی بی‌نهایت دشوار بود، اما او به نحوی این کار را کرد. ( فلسفه‌ی شوپنهاور از برایان مگی)

🗯 «قورباغه» اسم آخرین اثریه که هومن سیدی تا الان ساخته. نویسندۀ این سریال هم خود سیدیه. داستان سریال در مورد یه مادۀ مخدر به اسم «قورباغه»ست که اگه این ماده با قسمتی از بدن انسان تماس داشته باشه، انسان بعد از چند دقیقه تبدیل میشه به یه غلام حلقه‌به‌گوش؛ هر چی که اطرافیانش بهش بگن، اطاعت می‌کنه و انجام میده. یکی از شخصیت‌های این داستان، «قورباغه» رو توی سریال این‌طور معرفی می‌کنه: "چیزیه که اگه داشته باشیش، آدم‌ها بهت سجده می‌کنن".
به نظرم یکی از جنبه‌های خوب این سریال، رابطۀ پر فراز و نشیب بین دو شخصیته: رامین (با بازی صابر ابر) و فرانک (با بازی سحر دولتشاهی). فرانک توی آزمایشگاه کار می‌کنه و شوخی یا جدی، بعضی موقع‌ها "خانم دکتر" نامیده میشه.

🗯 اولین باری که مخاطب توی سریال، برخورد این دو تا شخصیت رو می‌بینه، زمانیه که رامین تیکه‌ای از «قورباغه» رو می‌بره به آزمایشگاه فرانک تا فرانک ببینه که این مادۀ شوم، اما جذاب از چی ساخته شده و آیا میشه ازش بیشتر تولید کرد یا نه. فرانک با لطایف‌الحیلی «قورباغه» رو به بدن رامین می‌زنه. حالا دیگه رامین تبدیل میشه به یه آدم حرف‌گوش‌کن. اولش فرانک یه سری دستور به رامین میده که رامین امتناع می‌کنه. ولی کم‌کم «قورباغه» اثر خودش رو میذاره. فرانک به رامین دستور میده که زانو بزنه جلوش و عین یه سگ پارس کنه. رامین اطاعت می‌کنه و صدای "واق‌واق" از خودش درمیاره. دستور بعدی فرانک اینه که رامین باید بره به یکی از چهارراه‌های شهر و تا 12 ساعت اونجا بایسته و پلک نزنه. رامین انجامش میده.
چرا رابطۀ بین دو نفر به چنین جایی رسیده؟ آیا شخصیت‌های این دو نفر عجیب و نوع خاصیه؟

🗯 این روزها که مُد شده شخصیت آدم‌ها رو به وسیلۀ چندتا تست و با یه کلمه توصیف می‌کنن ("شخصیت من آرسه"، "شخصیت رفیقم دیمیتره"، "تو هم مثل من inxx هستی؟")، کار آسونیه که دو تا از این برچسب‌های "ایسم‌"دار رو انتخاب کنیم و به فرانک و رامین بچسبونیم و بگیم "فرانک «فلان»یسم داره و رامین «بهمان»یسم".
به نظرم باید به کل پروسۀ رابطۀ این دو نفر نگاه کنیم. رامین و فرانک توی یه دانشگاه درس خونده بودن. اون زمان با هم دوست بودن و رابطه‌شون عاشقانه شده بود. ولی گویی رامین پاشو از این رابطه می‌کشه بیرون و فرانک می‌مونه و حوضش. توی اولین برخورد این دو نفر توی سریال، بارها می‌بینیم که گفتگوشون (بیشتر از سمت فرانک) ارجاعاتی داره به سال‌ها قبل؛ زمانی که این دو نفر عاشق هم بودن.

🗯 در طول داستان این سریال، ما بارها شاهد علاقۀ فرانک به رامین هستیم. رامین وقتی توی مخمصه‌های مختلف می‌افته، فرانکه که بهش کمک می‌کنه. هر بار هم که فرانک به رامین کمک می‌کنه، بعدش دعوا می‌کنن: مثلاً فرانک به رامین میگه "تو یکی رو می‌خوای که فقط برات حمالی کنه"؛ رامین هم به فرانک میگه "تو فقط به یه شوهر احتیاج داری. فرقی نمی‌کنه شوهرت چه خری باشه". و این دعوا هست تا دوباره توی یه مخمصۀ دیگه که این دو تا به هم نزدیک میشن. انگار رابطۀ این دو نفر روی دورِ تکراره: دعوا، مخمصه، نزدیک‌شدن به هم، دعوا، مخمصه، نزدیک‌شدن به هم و ... . همۀ این اتفاقات بین دو نفری رخ میده که تو زمان دانشجویی عاشق هم بودن. گویا آخرین اتفاقِ رابطۀ اون دوران‌شون، این بود که یه روزی قرار گذاشته بودن سر یه چهارراه و فرانک میره سر قرارشون و چند ساعت زیر بارون منتظر می‌مونه، ولی رامین نمیاد سر قرار.

📢 به نظرم داستان «قورباغه» توی نشون دادنِ رابطۀ این دو نفر موفق عمل کرده. میگم موفق، چون اسیر کلیشه‌های رایج سینما و موسیقی نشده. کلیشه‌هایی که روابط انسان‌ها رو خیلی ساده، بدون تناقض و قابل فهم نشون میدن.
یکی از آخرین دفعاتی که ما رامین و فرانک رو کنار هم می‌بینیم، زمانیه که هر دوتاشون خیلی از چیزهای مهم زندگی‌شون رو از دست دادن. توی خونۀ فرانک نشستن. در واقع ننشستن، کنار هم دراز کشیدن، در جهت خلاف هم (مثلاً پاهای یکی به سمت شماله و پاهای اون یکی به سمت جنوب). گُل کشیدن. کاملاً "چِت". هر کدوم‌شون از بدبختی‌هاش میگه و می‌زنه زیر خنده. خنده، خنده. خنده تبدیل به قهقهه میشه. وسط‌های قهقهه، چهره‌هاشون لحظاتی میره به سمت گریه، ولی دوباره میره به سمت خنده. یه لحظه گریه و دوباره خنده. یه لحظه گریه ... .

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"شیطنت‌های کوچیکی که تو گذشته انجام دادی، جنگ‌های بزرگی‌اند که باید تو آینده باهاشون روبه‌رو بشی" (دیالوگی از سریال «قورباغه»)

@philosophycafe

انسانی‌ که اضطرابِ مرگ را حس نکرده باشد، نمی‌داند که جهانِ طبیعیِ داده، دشمن او است، و در پیِ کشتن و نابود کردنِ او است، و ذاتاً از آن که او را به طورِ واقعی‌ خشنود کند ناتوان است. پس چنین انسانی‌ در بنِ دل، با جهانِ داده همبسته می‌‌ماند.

او حداکثر می‌‌خواهد جهان را اصلاح کند، یعنی‌ جزئیاتِ آن را تغییر دهد، و در آن تعدیلاتِ جزئی به عمل آورد، بی‌ آنکه خصوصیت‌های ذاتی و اساسی‌ِ آن را دگرگون کند. این انسان در مقامِ اصلاح‌طلبِ زیرک و ماهر و حتی همچون مردی همرنگِ جماعت عمل خواهد کرد، ولی‌ هرگز انقلابیِ راستین نخواهد شد.

اما جهانِ داده و موجودی که او در آن زیست می‌‌کند، به ارباب (‌انسانی‌ یا خدایی) تعلق دارد و او در این جهان ناگزیر بنده است. پس نه اصلاح، بلکه رفعِ جدلی و حتی انقلابی است که می‌‌تواند او را آزاد و در نتیجه خشنود کند. ولی‌ این تغییرِ جهان، متضمنِ نفی و پرهیز از پذیرشِ جهانِ داده در مجموعِ خویش است.

- گئورگ ویلهلم فردریش #هگل
خدایگان و بنده (صفحه ۷۶ -- ۷۵)
ترجمه‌ی حمید عنایت
_______________
@PhilosophyCafe

نام فیلم: هارمونی‌های ورکمایستر
کارگردان : بلا تار

بلاتار: «فقط می خواستم فیلمی درباره آدمی بسازم که دائماً در حال حرکت است و بالا و پایین می رود و در آخر آن نهنگ را می بیند.»

🖋 مقوله‌ها و طبقه‌بندی‌هایی که ما همیشه در زبان خود با آن‌ها مواجه هستیم (هر چند ممکن است بیشتر تلویحی باشد تا صریح) معمولاً به صورت عاداتی جلوه می‌کنند که راهنمای ذهن خودآگاه ما هستند، ولی در حالت ناخودآگاهی باقی می‌مانند. [مثلاً] مفهوم «مانا» (mana) که در ادیان قدیمی جزایر اقیانوسیه به معنی قوۀ مطلق و علت‌العلل جلوه می‌کند، یکی از همین اصول است، یعنی چه در زبان و چه در بسیاری از قضاوت‌ها و استدلال‌ها[ی هم بدویان و هم ما]، خواص و صفات «مانا» مستتر است. ما مفهوم مانا را به عنوان یک مقوله بیان کرده‌ایم، اما مقوله‌ای است که منحصر به فکر بشر بدوی نیست، بلکه امروز هم به درجۀ ضعیف‌تر محسوس است، زیرا بعضی از مقوله‌های دیگر، که همیشه در فکر ما مؤثرند، در اصل همین مفهوم بوده‌اند، مانند مقولات «جوهر» و «علت».

📚 از کتاب «تاریخ ادیان»، نوشتۀ هنری اوبر و مارسل موس 📚

@philosophycafe

َ📢ادموند گتیه (۱۹۲۷-۲۰۲۱) فیلسوف امریکایی و استاد ممتاز دانشگاه ماساچوست امهرست، امروز در گذشت. گتیه در سال ۱۹۶۳ میلادی در مجله‌ی «آنالِسِز» مقاله‌ای دو صفحه و نیمه نوشت و تعریف رایج از معرفت را به چالش کشید. او مثال‌های نقضی آورد که نشان می‌دهد چیزی ممکن است «باور صادق موجه» باشد اما معرفت نباشد.
__________________________
@PhilosophyCafe

ادموند گتیه (۱۹۲۷-۲۰۲۱) فیلسوف امریکایی و صاحب مقاله‌ی اثرگذار «آیا معرفت، باور صادق موجّه است؟»
______________________
@PhilosophyCafe

🖋 ما این اطمینان را داریم که دین توتم‌پرستی، بدوی‌ترین دین مشاهده‌شدنی در وضع کنونی، و یا، به حکم تمامی ظواهر امر، بدوی‌ترین دینی است که تاکنون وجود داشته است. این دین در واقع از سازمان اجتماعی مبتنی بر «کِلان» جدانشدنی است. نه تنها نمی‌توان تعریفی از توتم‌پرستی جز به تبع «کِلان» ارائه داد، بلکه به نظر نمی‌رسد که «کِلان»، به شکلی که در تعداد بسیار زیادی از جوامع [قبیله‌ای] استرالیایی می‌بینیم، هرگز بدون توتم توانسته است وجودی داشته باشد. زیرا پیوند اعضای «کِلان» با یکدیگر نه در اشتراک مَسکن است، نه در هم‌خونی، چرا که الزاماً هم‌خون نیستند و در نقاط متفاوتی از سرزمین قبیله‌ای پراکنده‌اند. پس وحدت آن‌ها فقط برخاسته از این است که آنان دارای نام و علامت واحدی هستند، و گمان می‌برند که همگی با هم با مقوله‌های واحدی از اشیاء روابطی دارند، و اعمال عبادی واحدی را انجام می‌دهند، خلاصه وحدت آن‌ها برخاسته از این واقعیت است که همگی در کیش توتمی واحدی با هم شریک‌اند.

🖋 بدین‌سان، توتمیسم و «کِلان»، در حدی که مقصود از «کِلان»، گروهی محلی نباشد، به طور متقابل دربرگیرندۀ یکدیگرند.
آری، می‌دانیم که سازمان بر پایۀ «کِلان» ساده‌ترین سازمان موجود است. همین که جامعه دو «کِلان» نخستین را دارا باشد، چنین سازمانی با همۀ عناصر ذاتی‌اش موجودیت پیدا می‌کند؛ بنابراین، تا زمانی که جوامعی با فقط یک «کِلان» کشف نکرده‌ایم، و تا امروز هم فکر نمی‌کنم چنین کشفی انجام شده باشد، جامعه‌ای بدوی‌تر و ساده‌تر از آن نداریم. دین تا این درجه همبسته با سازمان اجتماعی را که از لحاظ بساطت و سادگی از همه فراتر است می‌توان بنیانی‌ترین دینی که تاکنون شناخته‌ایم دانست. پس اگر موفق شویم خاستگاه‌های باورهای توتم‌پرستی را بیابیم، این امکان و بخت را خواهیم داشت که از همین جا عللی را که موجب شکوفایی احساس دینی در بشریت شده‌اند، بشناسیم.

📚 از کتاب «صور بنیانی حیات دینی»، نوشتۀ امیل دورکیم، ترجمۀ باقر پرهام 📚

@philosophycafe

به مناسبت زادروز ساموئل بکت، آنکه در رمان ها و نمایشنامه هایش به دنبال فراروی و عروج انسان مدرن از فقر معنوی است، بازنشر مجدد نقد و بررسی نمایشنامه در انتظار گودو

🖊️احسان قیچی ساز
_______________________
◻️@PhilosophyCafe

‍ ▪️ساموئل بکت، سال‌ها پیش از آنکه گودو را خلق کند، در ژوئیۀ 1937، در نامه‌ای به دوست برلینیش اَکسِل کان می‌نویسد:

هرچه می‌گذرد زبان بیشتر در نظرم چون حجابی می‌نماید که باید پاره‌اش کرد تا بتوانیم به آن چیزهایی (یا هیچی) که پسِ پشت آن قرار دارد برسیم. دستور زبان و سبک! اینها موضوعیت‌شان را نزد من از دست داده اند همانطور که مایوهای زنانۀ بیدرمایری* یا خونسردی مرسوم میان آقایان نجبا. نقابی بیش نیست این. باید امیدوار باشیم روزی برسد و خدا را شکر همین حالا در برخی محافل ادبی شاهدیم که وقتی از بان به بهترین وجه استفاده می‌شود که به کاراترین وجه از آن سوء استفاده شود.

بکت در ادامه در همین نامه به کان می‌گوید «ناسازیِ ابزار و استفاده»ای که در اشتیاقش می‌سوزد «هیچ ربطی به برنامه»ای ندارد که «تازه ترین کار جیمز جویس» بنایش را گذاشته و باید آن را قسمی «تالیهِ کلام»، یعنی «تصعید کلمه به مقام خدایی»، تلقی کرد. به گفتۀ بکت، «شاید لوگوگراف (=واژه-نگاشت)های گرترود استاین به آنچه در نظر دارم نزدیکتر باشد. دستکم می‌توان گفت اینجا بافت زبان متخلخل شده است.»:

آیا درون وجه غیر طبیعیِ کلام چیزی دارای تقدس فلج کننده وجود دارد که به عناصر سایر هنرها تعلق ندارد؟ آیا دلیلی وجود دارد که سطح مادیِ کلام را که به طرز هراس انگیزی قراردادی است نباید از بین برد، به همان ترتیب که مثلا سطح صوتیِ سمفونی هفتم بتهوون در کام وقفه‌های سیاه عظیم فرو می‌رود، چندانکه صفحه‌های متمادی به نظرمان می‌آید چیزی جز گذرگاه سرگیجه آور اصواتی نیست که دره‌های بی‌اندازه عمیق سکوت را به هم وصل می‌کند؟
ــــ ترجمه صالح نجفی

https://www.newyorker.com/culture/alex-ross/footnotes-schubert-and-beckett

▫️Samuel Beckett
— Born: April 13, 1906
— Died: December 22, 1989

🎥 @CinemaParadisooo
🎥 @CinemaParadisooo

آنان به خاطرِ (به فرمانِ) زمان، باید تاوان بپردازند.


آناکسیماندر
______________
◻️@PhilosophyCafe

📜«تکانه‌ی جنسی بنا به این واقعیت که برای آدمی نیز در حالت طبیعی، همچون حیوان، هدف نهایی حیات او و بالاترین مقصود است، به شکل نیرومندترین تأیید قطعی زندگی ظاهر می‌شود. حفظ و بقای خود نخستین هدف اوست، و همین که از آن اطمینان حاصل کند تنها بر تداوم نوع تمرکز می‌کند» / (جهان همچون اراده و تصور _ شوپنهاور)

📜«میل جنسی دارای ویژگی‌ای است که با ویژگی هر میل دیگری تفاوت دارد، نه فقط قوی‌ترین امیال است، بلکه حتی به نحوی خاص از نوعی قوی‌تر از همه‌ی دیگر امیال است. همه جا به طور ضمنی پذیرفته‌اند که لازم و اجتناب‌ناپذیر است، و برخلاف دیگر امیال به ذوق و شوق ربطی ندارد. زیرا میلی است که حتی خود ماهیت آدمی را تشکیل می‌دهد. هیچ انگیزه‌ای آنقدر قوی نیست که در جنگ با آن از پیروزی مطمئن باشد. میل جنسی آنقدر امر اصلی است که هیچ لذت دیگری محرومیت از ارضای آن را جبران نمی‌کند. حیوان و انسان به خاطر آن به هر مخاطره و نبردی تن می‌دهند» / (متعلقات و ملحقات _ شوپنهاور)

📜«در حقیقت می‌توان گفت که انسان تکانه‌ی جنسی انضمامی است، زیرا خاستگاه او عمل آمیزش و بالاترین میل او نیز عمل آمیزش است، و تنها این تکانه نمود پدیداری او را ... ابدی می‌کند» / (متعلقات و ملحقات)

📜«نقش مهمی که رابطه‌ی جنسی در عالم انسانی بازی می‌کند... حقیقتاً نقطه‌ی مرکزی نامرئی هر عمل و رفتاری است، و با وجود تمامی پرده‌هایی که روی آن می‌اندازند همه جا به چشم می‌خورد... اما از بازی‌ها و طعنه‌های دنیا یکی هم این است که دلمشغولی‌ اصلی همه‌ی انسان‌ها مخفیانه دنبال می‌شود و در ظاهر تا حد امکان روی آن سرپوش می‌گذارند» / (جهان همچون اراده و تصور)

📜«آن ناگفتنی بزرگ است و راز همگانی که هرگز در هیچ کجا نباید به وضوح به آن اشاره شود، اما بدیهی است که همواره و همه جا امر اصلی دانسته می‌شود و لذا همواره در اذهان همگان حاضر است. به این دلیل حتی کوچکترین اشاره به آن بی‌درنگ درک می‌شود. نقش اصلی که این عمل و آنچه بدان مربوط می‌شود در جهان بازی می‌کند _چون همه جا دسائس عشق از یک سو دنبال و از سوی دیگر پذیرفته می‌شود_ کاملاً با اهمیت این punctum saliens (سرمنشأ) تخمه‌ی جهانی در توافق است» / (متعلقات و ملحقات)

📜«این نسل آینده با ماهیت خاص خویش است که در میان این همه رنج و تلاش خود را به هستی تحمیل می‌کند. در حقیقت، این خود نسل آینده است که میل شهوت‌آلود به ارضای محرک جنسی را که عشق نام گرفته است و به شکل انتخابی، دقیق و قطعی ظاهر می‌شود برمی‌انگیزد. محبت بالنده‌ی عشاق به یکدیگر درواقع اراده‌ی زندگی موجودی جدید است... توصیف شخصیت ویژه و خاص هر انسان تقریباً محال است و شرح احساس دو انسان به یکدیگر نیز همین‌گونه است، زیرا به همان اندازه شخصی و منحصر‌به‌فرد است، حقیقت این که، هر دو در اساس یک چیزاند» / (جهان همچون اراده و تصور)

📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚

📎«در این بستر، توضیح پدیده‌ی عاشق شدن برای شوپنهاور آسان می‌شود، یا دست کم می‌تواند رک و راست توضیح دهد که چرا نمی‌توان آن را توضیح داد. مردم همواره از کورکورانه و غیر عقلانی بودن آن ضربه خورده‌اند. همیشه الفاظی مثل دیوانگی، حماقت و غیره را به آن نسبت داده‌اند. فروید آن را «جنون افراد عادی» نامید. شوپنهاور میگوید توضیحش این است که عشق جنسی عاملی است که امر ناپدیداری توسط آن وارد جهان پدیدارها می‌شود، و این ورود همانطور که قبلاً نشان دادیم، به لحاظ ماهیتش نمی‌تواند قابل توضیح و تبیین باشد، یعنی تابع اصل دلیل کافی نیست و نمی‌تواند باشد. همانطور که دیدیم این‌که چرا اراده خود را به صورت این پدیدارهای خاص، و نه پدیدارهای دیگر، نمایان می‌سازد‌ پرسشی نیست که بتوان برایش پاسخی پیدا کرد. لذا _به فرض اینکه در مورد هر یک از این پدیدارهایی که انسان‌اند، این صدق می‌کند که برای این‌که این فرد خاص وجود داشته باشد، آن و تنها آن دو نفر دیگر باید جفت‌گیری کنند_ توضیح‌ناپذیری جفت‌گیریِ یک جفت خاص جزء لاینفکی از توضیح‌ناپذیری ورود هر فرد بخصوص به جهان است.» / (فلسفه‌ی شوپنهاور _ برایان مگی)

🗯 امیل دورکیم کتابی داره به اسم «صور بنیانی حیات دینی» که در سال 1912 میلادی منتشر شد. باقر پرهام این کتاب رو به فارسی ترجمه کرده. منظور از «بنیانی» (که توی عنوان کتاب اومده)، ابتدایی و ‌ساده‌ست. دورکیم قصدش اینه که توی این کتاب در مورد ابتدایی‌ترین و ساده‌ترین شکل حیات دینی صحبت کنه و این ساده‌ترین شکل رو توی قبایل استرالیا و بعضاً قبایل سرخ‌پوستی آمریکای شمالی می‌بینه. اما چرا برای دورکیم مهمه که توی قبایل استرالیا چه صورت‌هایی از دین‌باوری وجود داره؟ دورکیم معتقده که بسیاری از ایده‌ها، مفاهیم و اَعمال زندگی امروز ما، از دل ادیان سادۀ قبایل استخراج شدن؛ مثلاً مفاهیمی از قبیل: زمان، مکان، عدد، علیت، جوهر، شخصیت و ... . جالبه که دورکیم حتی در مورد مفهوم علمی «نیرو» هم بحث می‌کنه و ریشۀ این مفهوم رو توی عقاید بومیان استرالیا می‌دونه.

🗯 به همین خاطر دورکیم می‌نویسه (با ترجمۀ پرهام): "پژوهش ما فقط از نظر علمِ ادیان جالب نیست. زیرا هر دینی دارای جنبه‌ای است که از آن جنبه از دایرۀ اندیشه‌های خالص دینی فراتر می‌رود". شاید بشه این رویکرد دورکیم رو که ریشۀ بسیاری از مفاهیم اندیشه و زندگی ما رو توی قبیله‌های استرالیا جستجو می‌کنه، در تضاد با رویکردی تلقی کرد که توی یونان باستان (و نه فرهنگی قدیمی‌تر از اون) به دنبال ریشۀ این مفاهیم می‌گرده.
نکتۀ دیگه‌ای که در مورد عنوان این کتاب میشه بهش اشاره کرد، «حیات دینی» هست. چرا دورکیم از عبارت «اندیشۀ دینی» یا «باور دینی» استفاده نکرده؟ دورکیم به خیلی از پژوهشگران دین نقد داره که این افراد وقتی در مورد دین می‌نویسن و فکر می‌کنن، تصورشون اینه که دین، مجموعه‌ای از ایده‌ها و باورهاست که یک سری از مناسک هم از اون باورها استخراج شده.

🗯 به عبارت دیگه، تصور این پژوهشگران اینه که اساس دین، باورهاست؛ مناسک در درجۀ دوم قرار می‌گیره. دورکیم تجلی این دیدگاه رایج رو توی مباحث «علم و دین» می‌دونه که پژوهشگران به دنبال جواب این سؤالن که «آیا میشه در کنار شناسایی‌هایی علمی، جایی برای اندیشۀ دینی باز کرد یا نه؟». نقد دورکیم به این دیدگاه اینه که دین به گونه‌ای توی این مباحث تصویر میشه که اگه جلوی خود دین‌باورها قرارش بدیم، اون‌ها هم پس می‌زنن و می‌گن (با ترجمۀ پرهام) "این نوع تلقی از دین پاسخ‌گوی تجربۀ روزانۀ آنان نیست". دورکیم ادامه میده (با ترجمۀ پرهام) "مؤمنی که با خدای خویش همذات گردیده فقط بشری که به حقایق تازه‌ای دست یافته که نامؤمن از آن‌ها بی‌خبر است نیست؛ این مؤمن آدمی است که بیش از نامؤمن توانای عمل است". دورکیم معتقده این توانایی و نیرویی که درون دین‌دار شکل می‌گیره، بیشتر ناشی از مناسک دینه؛ تا باورهای دینی.

🗯 به همین خاطر، دورکیم بخش زیادی از این کتاب رو به بحث در مورد آیین‌ها و مناسک قبایل استرالیایی اختصاص میده. توی بسیاری از این مناسک، خون، یه عنصر مهم و حیاتی محسوب میشه. اگه تو بعضی از این آیین‌ها، خون ریخته نشه، یا به درستی خون ریخته نشه، انگار که اون آیین اصلاً انجام نشده و دوباره باید تکرار بشه. مثلاً دورکیم قبیلۀ ونک‌گونگارو (Wonkgongaru) رو مثال می‌زنه که توتم‌ش نوعی ماهیه. توی مراسم خاصی، رییس کل قبیله بدنش رو نقاشی (تتو) می‌کنه و میره داخل یه چالۀ آب. دورکیم می‌نویسه (با ترجمۀ پرهام) "سپس، با استخوان‌های تیز کوچکی، به تناوب پوستۀ خایه‌ها یا اطراف ناف‌اش را آنقدر می‌خراشد تا خون جاری شود. خونی که از این زخم‌های تن او جاری می‌شود با آب می‌آمیزد و سبب تولد ماهی‌ها می‌شود".

📢 نکتۀ دیگه اینه که دورکیم توی این کتاب حجیم، حتی یک جمله در مورد منشأ تاریخی دین حرف نمی‌زنه (از طرف خودش)؛ یعنی مثلاً تز نمیده که "چند هزار سال پیش یه عده انسان اولیه بودن که به خاطر اتفاق X و Y به تدریج به سوی دین‌باوری سوق پیدا کردن". ابداً! دورکیم مخالف اینه که در مورد سرآغاز تاریخی دین نظریه بده و می‌نویسه (با ترجمۀ پرهام) "اگر سرآغاز را به معنای نقطۀ شروع مطلق در زمان بگیریم مسئله به هیچ وجه جنبۀ علمی ندارد و باید قاطعانه کنار گذاشته شود. هیچ لحظۀ قاطعی در زمان نمی‌توانیم بیابیم که دین از آن لحظه شروع شده باشد و هیچ میان‌بُری هم نمی‌توان زد که ما را از راه اندیشه به چنین لحظه‌ای منتقل کند". دورکیم چنین نظرورزی‌هایی رو که در مورد چند هزار سال پیش میشه "مُشتی ساخته‌های ذهنی و دلخواسته" می‌نامه. فراموش نکنیم که در زمان دورکیم هم (مانند زمان امروز)، چنین نظرورزی‌هایی رایج بود.

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"من، هم‌صدا با یکی از ستایشگران ایمان در دورۀ اخیر (ویلیام جیمز)، می‌پذیرم که باورهای دینی بر تجربه‌ای خودبنیاد نهاده شده که ارزش برهانی و استدلالی آن، به یک معنا، پایین‌تر از ارزش تجارب علمی نیست" (صور بنیانی حیات دینی / امیل دورکیم)

@philosophycafe

🖋 لازم است در این‌جا به خواب دیگری [از بیمارم] اشاره کنم که به وضوح جنبۀ مذهبی دارد.
... متن خواب عیناً چنین است:
"وارد خانه‌ای موقر می‌شوم. نام آن «خانۀ توجه» است. در قسمت عقب آن، شمع‌های متعددی دیده می‌شوند که به شکل خاصی چیده شده‌اند، مثل چهار تیر که رو به آسمان آمادۀ پرتاب باشند. پیرمردی جلوی درِ خانه ایستاده است. مردم وارد می‌شوند و ساکت و بی‌حرکت می‌مانند تا حالت توجه به خود بگیرند. پیرمردی که دم در است دربارۀ مردمی که به خانه وارد شده‌اند می‌گوید: «هرگاه بیرون بروند پاک خواهند بود». من هم وارد خانه می‌شوم و موفق می‌شوم که فکر خود را کاملاً متمرکز کنم. صدایی بلند می‌شود و این جمله‌ها به گوش می‌رسند: «کاری که می‌کنی خطرناک است. دین، مالیات نیست که تو مجبور باشی بدهی تا بتوانی از تصویر زن خلاص شوی، چون این تصویری است که نمی‌توان از آن خلاص شد. وای به حال کسانی که دین را وسیلۀ تعویض قرار دهند و بخواهند آن را به جای جنبۀ دیگر زندگی روح بگذارند. این‌ها در اشتباهند و ملعون خواهند بود. دین عوض و بدل چیز دیگری نیست بلکه باید به دیگر فعالیت‌های روح اضافه و مکمل آن‌ها شود. تو باید دین خود را از تمامیت زندگی خود به وجود بیاوری و فقط آن وقت است که خوشبخت خواهی بود».

🖋 موقعی که صدا این جملۀ آخر را با لحنی موزون ادا می‌کند، آهنگ موسیقی ملایمی از دور شنیده می‌شود که شامل چند پردۀ هماهنگ نواخته شده روی ارگ است و، تا اندازه‌ای، آهنگ «دعای خطاب به آتش»، از تصنیفات واگنر، را به یاد من می‌آورد. وقتی که خانه را ترک می‌کنم منظرۀ کوه شعله‌وری پیش چشمم پیدا می‌شود و این احساس به من دست می‌دهد که «آتشی که نتوان آن را خاموش کرد آتش مقدسی است»." [پایان متن خواب]
این خواب اثر عمیقی در ذهن بیمار گذاشت. برای او این تجربه‌ای با ابهّت و پرمعنی و یکی از پیشامدهایی بود که موجب تغییری عمیق در روش و نظر او به زندگی و بشریت گردید.

📚 بخشی از سخنرانی کارل گوستاو یونگ با عنوان «اعتقادات دینی و رمز و نشانه‌های طبیعی» 📚

@philosophycafe

‏◻️ما با انسان‌ها سخن می‌گوییم، نه با خدایان، و طبیعی‌ترین امورِ مربوط به ابنای بشر عبارتند از لذّت‌ها، دردها و تمایلات.

♦️ افلاطون، قوانین ۷۳۲e
(📘نقل از گاتری، تاریخ فلسفه‌ی‌ یونان، ترجمه‌ فتحی)
______________________
◼️@PhilosophyCafe

ما دروغ‌گو هستیم چرا که
حقیقتِ دیروز به دروغ فردا بدل می‌شود
حال آن‌که نگاشته‌ها ثابت‌اند
و ما با نگاشته‌ای از حقیقت زندگی می‌کنیم.
عشقی که به دوستم دارم این سال
با عشق سال پیش فرق می‌کند
اگر چنین نباشد، دروغی بیش نخواهد بود.
ولی تکرار می‌کنیم عشق! عشق! عشق!
گویی سکه‌ای بوده با بهای ثابت
نه چونان گلی که می‌میرد و باز غنچه ای دیگر می دهد.
#دیویدهربرت_لارنس