نیمه شب بود و سوز سرما، یک کوچه‌ی باریک و طویل که از دو طرف با آپارتمان های مرتفع محاصره شده بود، ارتفاعِ آپارتمان‌های خشن، پَستیِ کوچه رو میزد تو سرش، یه پیر مرد دوره گرد با ریش‌های بلند سرش توی سطل آشغال بود و سگش کنارش. یه ماشین مشکی سر کوچه پارک کرد، مردی با کُت و شلوار پیاده شد، مست بود و تلو تلو خوران خودش رو به سطل آشغال رسوند و یه بسته انداخت توی سطل، عقب عقب رفت تکیشو داد به دیوار و سیگارشو روشن کرد. در حالی که به پیر مرد خیره بود گفت: « خیلی برای زندگیم زحمت کشیدم، چیزیو که میخواستم ساختم، ولی دعوا با زنم منو گاهی از زندگی خسته میکنه، زن‌ها آدمو درک نمیکنن فقط جلوی دماغشونو میبینن.»
پیر مرد یه تیکه سوسیس از آشغال‌ها دراورد داد به سگش و کمی نازش کرد.
مرد جوون گفت: « صفر تا صد زندگیمو خودم با دست خودم، با انتخاب های خوبی که کردم ساختم، نباید یه زن حالمو بد کنه، حقم نیست. با توام پیر مرد، چرا چیزی نمیگی؟ توهم ازونایی که فکر میکنن جامعه حقشونو خورده و از پولدارهایی مثل من متنفرن؟»
پیر مرد در حال جدا کردن آشغال گفت: «انتخاب؟ احمقایی مثل تو فکر میکنن با اختیار خودشون به جایی که هستن رسیدن».
جوون: « من ازونا نیستم که نشسته باشم توی خونه و همه ی ثروتمو از بابام بگیرم، یه سرمایه اولیه کوچیک گرفتم از بابام و مابقیش ذکاوت و تلاش خودم بوده»
پیر مرد: « چیزی که من میگم در حد این حرف‌های بچگونه‌ای که میزنی نیست، شما همتون احمقید».
جوون: « چیه نکنه جبرگرایی؟ فکر کردی من بی‌سوادم؟ میخوای بگی انتخابی وجود نداره؟ این یک حرف مزخرفه پیر مرد، فرض کن من میرم رستوران یک مِنوی غذا میذارن جلوم که انتخاب کنم، من غذایی که دوست دارمو انتخاب میکنم، این میشه اختیار، به همین راحتی، فهمیدی؟»
پیر مرد یه نیشخند زد و نشست روی کارتون و زیر اندازش که کنار سطل پهن کرده بود، گفت :« تو خودت انتخاب میکنی چی دوست داری؟»
جوون :« یعنی چی؟ نمیفهمم.»
پیر مرد: « چون احمقی، تو از مِنو چیزیو که دوست داری انتخاب میکنی ولی تو انتخاب نمیکنی که چی دوست داشته باشی.»
جوون چند دقیقه ای سکوت کرد، پیر مرد داشت بالشتش رو درست میکرد و دراز میکشید، جوون پرسید :« خب،خب، خب یعنی میگی چه چیزی روی اینکه من چی دوست داشته باشم تاثیر میذاره؟ اون چیزی که منو محکوم میکنه به اون انتخاب چیه؟»
پیر مرد پتوش رو کشید روش و خوابید...



💬 پیشنهاد و انتقاد : @khadem_ar

(«من دیوار بلند پشت خونه
که می گرفت جلو نور آزاد رو ندیدم
رُل سایه ها آزارم داد کارگردان این تئاتر رو ندیدم
موی رهای آزادی رو قیچی قدرت گرفت از من و ما
به غیر اشک های درخت تصویر باد رو ندیدم». علی سورنا/گریز از مرکز)

مفهوم باید رخدادی را بیان کند و نه ذات را (ژیل دلوز)

در تاریخ فلسفه پرسش از ذات، در قالب چیستی‌شناسی مطرح می‌شد: فلان چیز چیست؟(انسان چیست؟ و پاسخی ارسطویی: انسان حیوان ناطق است) کارکرد مفهوم در این سطح ذات‌گرایانه و پرسش از چیستی، بیان ذات است. دلوز کارکرد مفاهیم را در نسبت با بیان رخدادها می‌بیند و مساله را از "چیستی‌شناسی" به موقعیت‌هایی از قبیل: "چگونه؟ کجا؟ از چه طریق؟ چندتا؟ و..." تغییر می‌دهد(تحت تاثیر پرسپکتویسم نیچه و لایب‌نیتس) و به «شرایطِ چیز» توجه می‌کند. اگر در پرسش از "چیستیِ چیز"، مفاهیم ذوات و غایات را بیان می‌کردند، در کارکردی که دلوز برای مفاهیم تعریف می‌کند، مفاهیم رخدادها را بیان می‌کنند. با چنین رویکردی، مفاهیم همواره در صیرورت‌اند و به فراخور نسبت‌ها و موقعیت‌ها و کثرت‌ها و رخدادهای پدیده‌ها، آنها نیز دگردیسی‌هایی از سر می‌گذرانند. با این صورت‌بندی اگر مفاهیم، نه ذوات، بلکه رخداد‌ها را بیان می‌کنند، در پاسخ به پرسش: انسان چیست؟ چه می‌توان گفت؟ در پاسخ باید گفت چنین پرسشی دیگر ملغی می‌شود و اگر پرسش از چیستی چیز برجای بماند، پرسش و پاسخ مورد نظر، کاملا مشروط به رخدادها و تکینگی‌هاست نه ذوات و ماهیات. در چنین حالتی پر واضح است که در تعریف پدیده و فرایندها‌یِ "شدن" آن نمی‌توان توقف کرد و از چیزها مفهومی کلی ساخت و پاسخ به چیستی یک چیز یکسره گره می‌خورد به رخداد‌هایِ شدن و مفهومی که بیان‌گر این رخدادهاست. اگر به اخلاق اسپینوزا رجوع کنیم می‌توانیم بیان واضح‌تری برای این تقریر بیابیم: هرگز مشخص نیست یک بدن قادر به انجام چه کارهایی‌ست(اسپینوزا-اخلاق) طبق تعریف اسپینوزا، اگر هرگز مشخص نباشد که یک بدن قادر به انجام چه کارهایی‌ست. یک بدن به فراخور توانش‌های خود می‌تواند سیکل‌ها، حالات، شدن‌ها و فرایندهای کثیری را از سر بگذراند(در نسبت با دیگر بدن‌ها، روندها و رویه‌ها، تکینگی‌ها و...) لذا نمی‌توان مفاهیم را در بن‌بست انگاره‌های ذوات و ماهیات مسدود کرد و در تعریف بدن‌ها، مفاهیم و مقولات «کُلی» ساخت، بلکه می‌بایست مفاهیم تکینگی‌هایی را بیان کنند که بدن‌ها در فرایندهای شدن و توانش‌های خود از سر می‌گذرانند.

ع. چرزیانی
@enayatcharziani1223

🗯 مجری: خب بینندگان عزیز، هم‌چنان با ویژه برنامۀ تحویل سال در خدمتتون هستیم. سه مهمان عزیز هم به جمع ما پیوستن. قبل از معرفی‌شون، مجدداً آغاز سال 1400 رو شادباش میگم. امیدوارم که روزها و شب‌های این سال جدید خجسته باشه، حال همه‌تون خوب باشه، صدای خنده‌هاتون بلند باشه. شما مردم عزیز، لیاقتتون خیلی بیشتر از این حرف‌هاست. ایشالله که همۀ مشکلات حل بشه. الهی آمین. مهمان اولمون «بازیگر محبوب» هستن. (رو به بازیگر) اگه سلام و علیکی دارید، بفرمایید.
بازیگر: سلام. من هیچ دعا و آرزویی برای سال جدید نمی‌کنم. یه بار این کارها رو انجام ندیم، ببینیم چی میشه. آخه همیشه از این دعاها و آرزوهای خوب می‌کنیم که "حالتون بهتر شه"، "سال خوبی باشه" و ... . ولی حال و روزمون همین‌طوری داره بدتر میشه. آرزوی من برای سال جدید اینه که امیدوارم سال 1370 شمسی براتون پر از خشم و نفرت و دعوا و گرونی و سردرد و حسادت و تحقیر باشه.

🗯 مجری: خب هر کسی بالأخره نظری داره. مهمان دوممون جناب «منتقد مشهور» هستن. (رو به منتقد) اگه سخنی دارید، بفرمایید.
منتقد: من با حرف‌های جناب بازیگر مخالفم. به نظرم این دعاها و آرزوها رو باید هم‌چنان گفت. هدف از این کارها این نیست که واقعاً در آینده معجزه‌ای رخ بده؛ هدف از این‌ها اینه که تعاملات و ارتباطات بین آدم‌ها رو شکل بده. همین ارتباطات حال آدم‌ها رو خوب می‌کنه. اون حاجی فیروزی که می‌رقصه و می‌خونه، حال ما رو خوب می‌کنه. سفرۀ هفت سینی که می‌چینیم حال ما رو خوب می‌کنه. بگذریم. منم به نؤبۀ خودم آغاز سال 1340 خورشیدی رو تبریک میگم و امیدوارم برای همه‌مون سال خوبی باشه.
مجری: می‌رسیم به مهمان سوم. «استنداپ کمدین معروف». (رو به کمدین) شما هم اگه...

🗯 کمدین: عرض ادب دارم. من نظرم اینه که به جای آرزوی خوب یا بد، بیایم فکر کنیم روی سنت‌هامون. چرا ما به هم تبریک میگیم؟ چرا سفرۀ هفت سین؟ مثلاً با کارهای دیگه حالمون خوب نمی‌شد؟ چرا کارهای دیگه نکنیم؟
بازیگر: آفرین. منم همین رو میگم. چرا تبریک میگیم؟ چرا آرزوی خوب می‌کنیم؟ وقتی اینا دیگه کارایی خودش رو از دست داده، چرا باید ادامه بدیم؟
کمدین: همۀ بخش‌های سنت منظورمه. مثلاً حاجی فیروز چرا چهره‌ش سیاهه؟ چرا ما به یه آدم سیاه می‌خندیم؟ و نه به یه آدم سفید. حالمون رو خوب می‌کنه؟ چرا سیاهه حال‌مون رو خوب می‌کنه؟
مجری: دوستان، این‌جا برنامۀ تحویل ساله. چرا دارین مناظره می‌کنین؟

🗯 منتقد: اتفاقاً به نظرم برنامه داره خوب پیش میره. بذارین یه مقداری تحلیلی نگاه کنیم به ماجرا.
مجری: نه. آخه مردم خسته‌ن از این بحث‌ها. می‌خوان یه امروز رو شاد باشن و بخندن. عبور کنیم از این چیزا.
بازیگر: بابا، مردم که 365 روز سال رو شادن و می‌خندن. صبح تا شب دارن فیلم کمدی می‌بینن یا تو اینستا کلیپ خنده‌دار.
کمدین: اینقدرها هم که شما تصور می‌کنین، مردم حالشون خوب نیست. مردم تحت فشارن.
بازیگر: مشکل منم همینه. اونی که زیادی تحت فشاره، زیادی هم می‌خنده.
مجری: دوستان، تمومش کنید.

📢 کمدین: من حرف‌های خودمو ادامه بدم. شما به شخصیت حاجی فیروز نگاه کنین: یه بدبخت سیاه‌پوسته که تو خیابونا می‌رقصه و پول جمع می‌کنه. چنین فردی اصلاً توانایی مالی نداره که سفر مکه رفته باشه. چرا پس بهش می‌گیم حاجی؟ نکنه ما با رسوم‌مون داریم نوعی از ستمگری رو بازتولید می‌کنیم؟
مجری: مثل آدم تبریک میگی سال نو رو، یا روی همین آنتن زنده بندازمت توی دیگ آب جوش؟
کمدین: منم از طرف خودم شروع سال 1430 شمسی رو تبریک میگم به همۀ مردم شریف ایران. امیدوارم بترکونین و موانع رو بشکونین و سختی‌ها رو کن‌فیکون کنین.
مجری: شما سه نفر، داشتین از خونه‌تون راه می‌افتادین، تقویم رو چک کردین که توی چه سالی هستیم؟
منتقد: اتفاقاً منم می‌خواستم همین سؤال رو ازتون بکنم. تقویم رو چک کردین؟!

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"حتماً طرفای آفریقا هر روزشون نوروزه. آخه این‌جوری حساب بکنی پُرِ حاجی (هاجی) فیروزه. اجداد ما از کجا خریدنت؟ چیه حقیقتت؟ شاید جنگ بوده کشورت موقع پَریدَنِت. هنوز گذرنامه‌ت دست ارباب دریدته؟ حاجی (هاجی) فیروزه، سالی یه روزه. سالی یه روزه؟ نه، واسه هر روزه." (فیروز / سروش لشکری)

@philosophycafe

📚 درباره کتاب هدیه‌دادن

تولدم 2 فروردین است و هر ساله یا به بهانه عید و یا تولدم، به من کتاب هدیه می‌دهند. بیشتر از هر چیزی کتاب می‌گیرم، تصور ملت این است که زیاد می‌خوانم، با این حال بی‌فایده‌ترین هدیه‌ای است که می‌گیرم. تا به حال نشده کتابی که هدیه می‌گیرم را بخوانم، یا آن را قبلا خوانده بودم و هدیه‌دهنده‌ی از همه جا بی‌خبر چیزی را که خوانده‌ام به من داده، یا موضوع‌اش برایم جذاب نیست و هیچ‌وقت دغدغه‌ام نبوده و علاقه‌ای نداشتم. اوضاع وقتی بدتر می‌شود که طرف مقابل در دیدار بعدی انتظار دارد که کتابش را خوانده باشم و مدام استرس این را دارم که بپرسد "آن کتاب را خواندی؟"، اگر هم بگویم نه، به او بَرمی‌خورد.

خواهشا اگر برای کسی کتاب می‌گیرید از او بپرسید چه می‌خواهد و فلان موضوع را آیا دوست دارد؟ و از او بپرسید که آیا این کتاب خاص را خوانده است یا نه. صرفا برای سورپرایز کردن طرف مقابل چیزی نگیرید که به کارش نمی‌آید تا در قفسه‌اش خاک بخورد.
@PhilosophyCafe ♨️

🖋 بنوا پریه در رساله‌ای، که تحت عنوان «گفتار دربارۀ خواب و پیشگویی‌های طالع‌بینی» در سال 1598 [میلادی] منتشر کرده است، دربارۀ خواب بحثی می‌کند که خلاصه‌اش این است: خواب دیدن چهار علت دارد به شرح زیر: اول بیماری جسمی؛ دوم دگرگونی شدید عاطفی که از عشق یا امید یا ترس یا نفرت ناشی می‌شود؛ سوم نفوذ یا مکر شیطان یعنی یکی از رب‌النوع‌های مذاهب شرک یا شیطان مسیحی (نویسنده توضیح می‌دهد که شیطان آثار آیندۀ عللی را که در یک موقع وجود دارند می‌داند و به طور کلی از وقایع گذشته و آینده، که بر انسان پوشیده‌اند، و البته از آن‌چه خواهد کرد آگاه است و این‌ها را می‌تواند به بشر ضمن خواب اعلام کند. انسان می‌تواند تشخیص دهد که چه خوابی از تلقین شیطان ناشی شده است، اگر شخص غالباً خواب‌هایی می‌بیند که مضمون آن‌ها اخبار از وقایع آینده یا مخفی باشد و اطلاع از آن هیچ فایده‌ای برای خواب‌بیننده یا دیگران نداشته باشد، بلکه فقط تظاهر به علم بی‌حاصل و احیاناً زیان‌آوری باشد، این‌گونه خواب‌ها را می‌تواند خواب شیطان تلقی کند).

🖋 چهارم الهام از خدا. علامت ملکوتی بودنِ خواب‌های اخیر نوع مضمون آن‌ها است، به این معنی که این خواب‌ها مسائلی را روشن می‌کنند که علم به آن‌ها بدون فضل و عنایت الهی ممکن نیست، از قبیل امکانات آینده و اسرار قلب و رموز ایمان. خدا خود بندگانش را از اصیل بودن این خواب‌ها آگاه می‌کند، اما از آن‌جا که خواب‌های شیطانی هم وقایع آینده را پیشگویی می‌کنند و گاه هم شیطان پیشگویی‌های درست می‌کند تا انسان دروغ‌های او را هم باور کند، تشخیص این که کدام اخبار از آینده الهی و کدام شیطانی است بسیار دشوار و منوط به توجه و خلوص و درایت انسان است... اما مؤلف به این سؤال خطیر جواب نمی‌دهد که «آیا هر احساس اطمینان شدیدی که از یک خواب ناشی می‌شود الزاماً دلیل بر این است که [آن] خواب، منشأیی آسمانی دارد؟»

📚 از کتاب «روان‌شناسی و دین»، نوشتۀ کارل گوستاو یونگ، ترجمۀ فؤاد روحانی 📚

@philosophycafe

‌‌{"در واقع، چه به مرور وقایع سالیانه جهان بپردازیم و چه فهرست رویدادهای نامعلوم را با پژوهش های فلسفی تکمیل کنیم، درخواهیم یافت که منشا دانش ادمی هیچ نسبتی با تصوری که ما دوست داریم از ان داشته باشیم؛ ندارد. ستاره شناسی از خرافات، علم فصاحت از جاه طلبی و نفرت و چاپلوسی و دروغ، هندسه از طمع و فلسفه طبیعت(فیزیک) از کنجکاوی بیهوده زاده شدند همه اینها، حتی فلسفه اخلاق، زاده غرور و تکبر ادمی اند. بنابراین علوم و هنرها وجود خود را مدیون رذیلتهای مایند درحالی که اگر وجودشان را مدیون فضیلت های ما بودند انگاه کمتر درباره مزایایشان تردید میکردیم."}
ژان ژاک روسو، رساله ایی درباب علوم وهنرها


◻️شاید با نگاه کردن به نام نویسنده چنین عبارتی یکه بخورید و متعجب بشوید که چرا یک فردی که نام او در زمره فلاسفه روشنگری است چنین عباراتی را به زبان اورده است و دست به تحقیر کارهایی کرده است که از پی بطالت به وجود امده اند.

◻️یک نگاه به کلیشه های موجود در ذهن خودمان بیاندازیم؛ معمولا اساتید دانشگاه را انسانهایی دارای فضایل اخلاقی میدانیم(بعید میدانم هنوز کسی ماجرای جان سرل را فراموش کرده باشد)، میزان سواد هر فرد مقیاسی شده است جهت نحوه صحبت کردن با او(به شخصه دیدم که اگر درجایی اعلام کنی دیپلمه هستید، چنان با فضایی نخبه گرایانه مورد حمله قرار میگیرید که شاید اخرین بار سنگرهای ژنرال لی در جنگ داخلی امریکا چنین اتش توپخانه ایی را تحمل کرده است). حتی امروزه وضع از این نیز بدتر شده است رای قضات در اغلب اوقات براساس درجه سواد هر فرد یا مدرک او تغییر میکند.(البته با به وجود امدن جو نخبه گرایانه دهه 70 و 80 شمسی، دیدن چنین چیزی در دهه 90 درسطح اجتماع نیز نباید منجر به تعجب من وشما بشود.) ایا کسی نمیتواند در چنین مواقع با فضاحتهایی که رخ داده، بیاید یقه ما را بگیرد و بگوید که 12 سال تحصیل در یک نوع نظام اموزشی جهت یاد دادن علوم های مختلف چیزی جز اتلاف وقت نیست؛ زیرا انچه در اخر به ما تحویل میدهد انسانی است که به شدت خام و ناپخته است درموضوع هنجارمندی اخلاقی و تشخیص فضیلت هایی اخلاقی از رذیلت ها؟
روسو به روشنی در ان موقع که صفیر ازاد شدن بشر به دست خرد خودبنیاد به گوش میرسید، به درک این اندیشه نائل شد که اکتساب علم اگر وسیله ایی جهت اعتبار اجتماعی قرار گیرد، منجر به نوعی وسیله درجهت نابرابری بین انسانها میشود(همانند پول) و این نکته به خودی خود کافیست تا مایی که انواع سهمیه های مختلف در کنکور را مشاهده کردیم متوجه این کثافتی که علم به اجتماع تحمیل میکند بشویم. چرا اعتبار اجتماعی شدن علوم چنین خطرناک است که منجر به نابرابری اجتماعی و ازخودبیگانگی فرد در نسبت با اجتماع میشود؟ قبل از انکه به این سوال پاسخ بدهم میخوام کمی از فیشته کمک بگیرم،{انسانهایی که هیچ تصوری از کرامت والای انسانی خود و تجلی خدا(جوهر اسپینوزایی) در وجود خود ندارد، مانند چهارپایانی که رو به زمین خم میشوند در خس وخاشاک غلت میزنند؛او(روسو) دید که شادی ها و رنج های انسانها و همه رسالتشان در ارضای شهوت پستشان است که با هر ارضایی نیازشان به میزان وحشتناکی افزونتر میگردد. او(روسو) دید که چنین ادمیان خردمندی را در رسیدن به هر چیزی که سودمند است میدانند.}، انچه فیشته در این بند از نوشته هایش در پی ان میدود، این است که انسانی که از حضور خود در یک کل غافل شود همه چیز برای او وسیله ایی میشوند برای تمایز گذاری او، تا یکدست شوندگی او. واین راه را به تجمل باز میکند، انجاست که انسانیت نه بوسیله دین یا قدرت بلکه به وسیله اجتماعی مملو از انسانهای منفرد نابود میشود. نبوغ درخشان روسو در این امر بود که تشخیص داد علوم را مقصدی از پیش تعیین شده میبایست بود و اگر علم به نوعی محل کسب اعتبار در بین افراد یک جامعه جهت جدا شدنشان از یکدیگر بشود نتیجه ایی جز نابودی فضیلت های اخلاقی نخواهد داشت، جالب است که این سخنها نزدیک به دویست سال قبل از تاسیس رشته ایی بنام سیاست گذاری توسعه وفناوری بیان شده اند. روسو به هیچ عنوان مخالف حضور علم در اجتماع انسانی نیست بلکه معتقد است تاسیس مدرسه و مستقر ساختن امر اموزش عمومی نه تنها منجر به نابودی روح های والایی، چون نیوتن و ارسطو که هدیه طبیعت به انسان است، میشوند(زیرا انها را به اقیانوسی به عمق یک سانتی متر تبدیل میکند) بلکه ممکن است ما ،انسانهایی را که نیازمند به حضور راهنمایی چون معلم یا استاد هستیم تا کتابهایی ریاضیات و ادبیات و فلسفه خود را بخوانیم، تبدیل به رباتهایی کند که همواره در تقلای کسب تایید دیگران باشیم و احساس ارزش نفس خود را به دیگرانی محول کنیم که گمان کنند ما بااستعدادتر، فرهیخته تر، باهوشتر یا ماهرتر در فریفتن دیگران هستیم.


🖋️احسان قیچی ساز
_______________
@PhilosophyCafe

♦️{"اخلاق، شرطی است که با تنها با تحقق ان هر ذات خردمند میتواند بخودی خود غایتمند باشد. زیرا تنها از راه اخلاق است که هر انسان میتواند به مثابه عضوی قانونگذار در مملکت غایات به شمار آید."}

📘بنیاد گذاری مابعدالطبیعه اخلاق
🖊️ ایمانوئل کانت
_______________
@PhilosophyCafe

مارکسیسم و نقد ادبی
نویسنده: تری ایگلتون
مترجم: اکبر معصوم بیگی
@philosophycafe📜

https://englishtest.duolingo.com/institutions4


آزمون دولینگو با هزینه 49 دلاری یک جایگزین مناسب برای آزمون های آیلتس و تافل

@PhilosophyCafe ♨️

🖋 آن‌چه باعث شده که بسیاری از پژوهشگران از جنبۀ جهان‌شناختیِ توتمیسم به طور معمول غفلت کنند، این است که [از نظر آن پژوهشگران] مفهوم «کِلان» مفهومی بسیار تنگ بوده. به طور معمول «کِلان» را فقط گروهی از افراد بشر تلقی می‌کنند. پارۀ فرعی ساده‌ای از قبیله که به نظر می‌رسد مانند خود قبیله نمی‌تواند جز از افراد بشر تشکیل شده باشد. ولی، ما با این طرز استدلال، اندیشه‌های اروپایی خودمان را جانشین اندیشه‌هایی می‌کنیم که فرد بومی از جهان و جامعه دارد. از نظر بومی استرالیایی، خود چیزها، همۀ چیزهایی که جهان پر است از آن‌ها، جزوی از قیبله‌اند. این چیزها از عناصر تشکیل‌دهندۀ قبیله‌اند، و به اصطلاح از اعضای دائمی آن‌اند، پس این چیزها درست مانند افراد بشر جای معینی در قالب جامعه دارند: آقای فیزون می‌گوید: "از نظر وحشیِ استرالیای جنوبی، جهان، مانند قبیلۀ بزرگی است که خودِ وی به یکی از بخش‌بندی‌های آن تعلق دارد، و همۀ چیزها از جاندار و بیجان که جزو گروه خود او هستند، بخش‌هایی از یک تن‌اند که وی عضوی از آن است".

🖋 در پرتو این اصل، هنگامی که قبیله به دو گروه برادرخوانده تقسیم شده باشد، همۀ موجودات شناخته‌شده هم میان این دو گروه تقسیم می‌شوند. پالمر دربارۀ قبایل رودخانۀ بلینجر می‌گوید: "تمامی طبیعت به حسب نام‌های گروه‌های برادرخوانده تقسیم شده است... خورشید، ماه و ستارگان، درست مانند خودِ سیاهان [بومی]، به این یا آن گروه برادرخوانده تعلق دارد". قبیلۀ پورت-ماکه در کوئینزلند، دو گروه برادرخوانده دارد به نام‌های یونگارو و ووتارو، و قبایل مجاور آن هم به همین سان هستند. به گفتۀ بریجمان "همۀ اشیای جاندار و بیجان در این قبایل به دو طبقه به نام‌های یونگارو و ووتارو تقسیم شده‌اند". ... به عنوان مثال، فلان درخت به «کِلان» کانگورو، و فقط به همان «کِلان» تعلق دارد، و بنابراین، درست مانند اعضای بشریِ این «کِلان»، توتم آن [درخت]، کانگورو خواهد بود؛ فلان درخت دیگر، از آنِ «کِلان» مار است؛ ابرها زیر نام فلان توتم قرار می‌گیرند، خورشید زیر نام توتمی دیگر، و مانند این‌ها.

📚 از کتاب «صور بنیانی حیات دینی»، نوشتۀ امیل دورکیم، ترجمۀ باقر پرهام 📚

@philosophycafe

🗯 احتمالاً خیلی از ماها از بچگی با این جملات روبه‌رو شدیم که "انجیل تحریف شده‌ست"، "تورات تحریف شده‌ست"، "مسیحی‌ها و یهودی‌ها کتاب مقدس اصیل و دست‌نخورده‌ای ندارن" و ... . اسم این ایده رو میشه گذاشت «ایدۀ تحریف». ایدۀ تحریف معتقده که اصالت یه متن مقدس، به اینه که دقیقاً همونی باشه که از ابتدا از دهان پیام‌آور دین صادر شده. اگه جملاتی به این متن اضافه یا از متن کم شده باشه، اعتبار متن زیر سؤاله. متن، تمام اعتبار خودش رو از منشأ خودش می‌گیره. پس باید به دنبال متن مقدسی گشت که دست‌نخورده باقی مونده باشه. بین خیلی از مسلمون‌ها نشونۀ ایدۀ تحریف میره سمت کتب مقدس یهودی و مسیحی. چون آموزه‌هایی در متون اون‌ها هست که با آموزه‌های اسلامی متفاوته و کارکرد ایدۀ تحریف برای مسلمون‌ها این بوده و هست که متون مقدس اون‌ها رو از اعتبار بندازه.

🗯 چند وقت پیش من به یکی از دوستام (که اتفاقاً اهل مطالعه هم هست) پیشنهاد دادم که یکی از متون مقدس یهودی رو بخونه؛ حدسم این بود که خوشش میاد. گفت "خیلی دلم به این کار نمیره". دلیل رو پرسیدم. گفت "خب این متن‌ها دست‌کاری شدن دیگه. اصل نیستن". یعنی نظر رفیق من این بوده که فقط متن مقدسی رو باید خوند و بهش ایمان آورد که اصل باشه، از مبداً ثابت مونده باشه. ازش پرسیدم اگه یه روزی یه پژوهشگری پیدا بشه و بگه متن مقدسی که بهش معتقدی، اصل نیست؛ اون وقت چیکار می‌کنی؟ گفت "ایمان من با مخ می‌خوره زمین". به نظرم حرف خیلی درستی زد. ایدۀ تحریف با تمام کارکردهای مثبتی که در طول تاریخ برای مسلمون‌ها داشته، امروزه می‌تونه خطرناک باشه؛ امروزه که ده‌ها ساله مستشرقین اومدن به سمت بررسی تاریخی متون مقدس اسلامی.

🗯 من فکر می‌کنم از این جهته که بازاندیشی در مورد ایدۀ تحریف، امروز ضروریه. ما باید نسبت خودمون رو با متن مقدس مشخص کنیم: متن مقدس از چه جهتی برای ما مقدسه؟ آیا متن مقدس از این جهت مقدسه که از منشأ مقدسی نشئت گرفته؟ یا از این جهت مقدسه که دگرگونی و تغییری عجیب توی مخاطب ایجاد می‌کنه؟ ایدۀ تحریف معتقده اون چیزی که باعث میشه یه متن، مقدس محسوب بشه، به سندیت تاریخی اون مربوطه. حتی ایدۀ تحریف ممکنه غلیظ‌تر هم بشه و ادعا کنه داستان‌های متن مقدس هم باید تاریخی باشن؛ وگرنه متن مقدس از اعتبار ساقطه. با توجه به این ایده‌ست که دغدغۀ خیلی از پژوهشگرهای دین‌دار، پیدا کردن جواب برای سؤالاتی از این دسته: آیا واقعاً فردی به نام ایوب وجود داشت که کلی بلا سرش اومد؟ کدوم فرعون توی دریای سرخ غرق شد؟ کشتی نوح الان کجاست؟

🗯 برای بندۀ حقیر، تحریف شدگی احتمالی متون مسیحی و یهودی، چیز چندانی از ارزش اون‌ها کم نمی‌کنه. چون اون چیزی که برای من مهمه، نسبت متن با مخاطبه. این متون چند صد ساله که خیلی از متفکرها، نویسنده‌ها، هنرمندها و مردم عادی رو درگیر خودشون کردن. کافیه یه مرور کوچیک بکنیم توی ذهنمون که چه اسم‌هایی رو میشه توی این لیست آورد. این افراد براشون مهم بوده که با همین متون سروکله بزنن. چرا؟ چی دیدن توی این متون؟ و چرا این متون احتمالاً تحریف‌شده تونسته ذهن بزرگ‌ترین اندیشمندها رو به خودش جذب کنه؟ و اصلاً این متون چه ویژگی‌ای دارن که صدها ساله که جزء اصلی فرهنگ بخشی از مردم دنیا شده؟ همین سؤالات رو میشه در مورد متون مقدس اسلامی یا بودایی هم مطرح کرد. و اتفاقاً همین سؤالاته که این متون رو برای من مقدس می‌کنه.

📢 اما سندیت تاریخی داستان‌های این متون چطور؟ آیا این داستان‌ها رو نباید تاریخی بدونیم؟ و اگه یه داستانی رو تاریخی ندونیم، به این معنا نیست که اون داستان رو واقعی نمی‌دونیم؟ و اگه اون داستان‌ها رو واقعی ندونیم، به معنای بی‌اعتباری این متون نیست؟ پاسخ دادن به این سؤالات به این بستگی داره که منظور ما از "واقعیت" و "واقعی" چی باشه. مثلاً اسطورۀ یونانی ادیپ رو در نظر بگیریم؛ کدوم گزینه، این اسطوره رو واقعی‌تر می‌کنه: این‌که یک نفر به اسم ادیپ چند هزار سال پیش توی یونان زندگی می‌کرده و همون اتفاق‌هایی که اسطوره تعریف می‌کنه، در موردش رخ داد و تمام؛ یا این‌که توی هر نسل جدیدی از پسران که پا به کرۀ خاکی می‌ذارن، افرادی باشن که گرایش‌هایی پنهان داشته باشن که اسطورۀ ادیپ اون‌ها رو به صورت آشکار روایت کرده؟ چرا پیشینیان بیشتر از تاریخ، به اسطوره اهمیت می‌دادن؟ از سر حماقت و ناآشنایی با علوم مدرن؟!

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"موضوع اسطوره‌ها، معمولاً بیشتر تفسیر مناسک موجود است تا یادآوری رویدادهای گذشته؛ اسطوره‌ها بیشتر تبیین اکنون‌اند نه تاریخ." (صور بنیانی حیات دینی / امیل دورکیم)

@philosophycafe

🖋 ما در خواب‌هایی که می‌بینیم تمام ادوار گذشتۀ تفکر بشر را طی می‌کنیم. مقصودم این است که بشر هزاران سال در حال بیداری همان طور فکر می‌کرده است که انسان امروزی در خواب فکر می‌کند. در گذشتۀ دور وقتی که بشر چیزی را محتاج به توضیح می‌دانست، همان نخستین توضیحی را که به فکرش می‌رسید برایش کافی و عین حقیقت بود. این میراثِ گذشتۀ طبیعت انسان هنوز در خواب‌های ما خودنمایی می‌کند، زیرا پایه و اساسی که عقل برتر انسان بر روی آن توسعه یافته است و هنوز در هر فرد توسعه می‌یابد همان است. خواب‌هایی که می‌بینیم ما را به کیفیات فرهنگ باستانی بشر برمی‌گردانند و به ما در درک آن فرهنگ کمک می‌کنند.

📚 از کتاب «انسانی، زیادی انسانی»، نوشتۀ فردریش نیچه 📚

@philosophycafe

🖋 می‌دانیم که هیچ دینی نیست که یک جنبۀ فردی نداشته باشد. در کنار توتم‌های غیرشخصی و جمعی که در جلوی صحنه قرار دارند، توتم‌های دیگری متعلق به هر فرد وجود دارد که بیانگر شخصیت خود او هستند و خود وی به شیوه‌ای خاص آداب پرستش آن‌ها را به جای می‌آورد.
در بعضی از قبایل استرالیایی و بیشتر قبیله‌های آمریکای شمالی، هر فردی با یک چیز معین رابطه‌ای شخصی دارد که با رابطۀ «کِلان» با آن چیز قابل مقایسه است. این چیز گاه موجودی بی‌جان یا شیئی مصنوعی است؛ ولی در اغلب موارد یک جانور است. در بعضی موارد، دیده می‌شود که بخش محدودی از تن، مانند سر، پا، کبد، همین نقش عبادی را ایفا می‌کنند (مثلاً در قبایل هورون، ایروکوآ، آلگونکن). نام چیز موردنظر، نام فرد هم هست. نام شخصی اوست، اسم کوچک اوست که به اسم قبیله‌ای‌اش، نام توتم جمعی، افزوده می‌شود. شبیه به چنین نامگذاری‌ای در میان رومیان نیز وجود داشت. البته، حقیقت این است که این امر واقع را فقط در مورد برخی از جوامع می‌شناسیم (مثل قبایل یوئین، کورنه و چندین قبیله از کوئینزلند)؛ ولی می‌شود حدس زد که امری عام باشد.

🖋 میان آن چیز و فرد این‌همانیِ سرشت وجود دارد، و این‌همانیِ سرشت، دربردارندۀ این‌همانیِ نام است. این نام کوچک، که طی مناسک دینی بسیار مهمی به اشخاص داده می‌شود، خصلتی مقدس دارد. این نام در اوضاع و احوال عادی زندگی نامقدس به زبان آورده نمی‌شود. حتی گاهی دیده می‌شود که در واژۀ عادی زبان، که برای نامیدن شیء موردنظر به کار می‌رود، تغییراتی می‌دهند تا خصوصیت موردی‌اش بهتر نمودار شود. دلیلش این است که اصطلاحات زبان جاری [در زندگی عادی و نامقدس] به دنیای دینی راهی ندارند.
دست‌کم در قبایل آمریکایی، این نام با علامتی همراه است که به هر فردی تعلق دارد و، به شکل‌های گوناگون، بیانگر آن چیزی است که با آن نام شناخته می‌شود. مثلاً هر عضوی از اعضای [قبیلۀ] ماندان، پوست جانوری را که همنام وی است به تن می‌کند. اگر جانور پرنده باشد از پرهایش استفاده می‌کنند.

📚 از کتاب «صور بنیانی حیات دینی»، نوشتۀ امیل دورکیم، ترجمۀ باقر پرهام 📚

@philosophycafe

زیبا من سیگار نکشیدم ولی سرطان گرفتم

زیبا من پیتزا نخوردم ولی چاق شدم

الکل نخوردم ولی آلزایمر گرفتم

زندگی نکردم ولی مردم

زیبا من کفر نگفتم ولی کافر شدم

زیبا من زشت نگفتم ولی زشت شدم

زیبا من هیچ نگفتم ولی گفتنی شدم

زیبا من جایی نرفتم ولی گم شدم

زیبا گریه نکردم ولی چشمانم خیس است

زیبا

زیبای من

من بی مقدمه

نتیجه شدم

#امید_نادری

@PhilosophyCafe ♨️

موج چهارم چقدر خطرناک است ؟

این روزها همه درباره ی شروع موج چهارم شیوع کرونا در کشور می شنویم و چه بسا به نحوی درگیر آن نیز باشیم. مهم ترین سوال اما اینست که این موج چقدر خطرناک است ؟
پیش تر در کار دیگری توضیح داده بودم که تشدید قدرت موج های متوالی در یک جامعه کاملا طبیعی است و حتی می توان الگوی آن را نیز بدست آورد :‌
https://t.me/yazdan_babazadeh/452

حال در این کار آماری قصد دارم با استناد به کار قبلی و با استفااده از داده ی روزانه ی بیماری کرونا در ایران تخمین و پیش بینی از شدت بیماری داشته باشم. در ابتدا نگاهی داشته باشیم به نمودار تعداد بیماران روزانه بر حسب روز :

‌‌📢 « ... در خرافات رم باستان چنین آمده بود که جابه جا کردن رودها از مسیرشان و تغییر دادن هر آنچه حق ویژه ی طبیعت است، بی دینی و خدانشناسانه است. در خرافات سرزمین فرانسه چنین بود که واکسن آبله غضب خداوندی است و ایجاد خودخواسته ی ناخوشی و بیماری بی دینی و خدانشناسی. اینک در خرافات اروپای مدرن هم داریم که پایان دادن به حیات خود، شورش بر خالق نفس و بی دینی و خدانشناسی است. من نیز می گویم حال چرا خانه ساختن و کشاورزی یا دریانوردی بی دینی نباشد؟ در تمام این اعمال توانایی های ذهن و تن به کار بسته می شود تا در مسیر طبیعت چیزی نو پدید آید ... به همین دلیل تمام آن ها به یکسان گناه کارانه یا مبرا از آن اند ... تا آن جا که من می دانم تولد من حاصل رشته ای از علت هاست که بسیاری شان خود برخواسته از اعمال داوطلبانه ی آدمیان بوده است. "ولی تمام آن ها با خواست خداوند هدایت می شوند و چیزی در عالم هستی بی رضایت او و دخالت او رخ نمی دهد." اگر چنین باشد آن گاه مرگ من نیز، خواه داوطلبانه، خواه نه، خالی از رضای او نیست و هرگاه درد و الم از توانم بیرون شد به حدی که از حیات دلزده شدم، می توانم بپذیرم که از این جایگاهی که در آن افتاده ام به شیواترین و روشن ترین بیان ممکن فراخواسته شده ام.»
📑رساله ایی درباب خودکشی و بی مرگی روح
🖊️دیوید هیوم، ترجمه مهیار آقایی
___________________
@PhilosophyCafe

📜 باید از این در شگفت شد که چرا عشقی که همواره چنین نقش مهمی در زندگی انسان بازی می‌کند به زحمت مورد توجه فیلسوفان واقع شده، و همچون مصالحی خام و دست نخورده پیش روی ما قرار میگیرد. افلاطون بیش از هر کس دیگری به این موضوع پرداخته، به ویژه در «ضیافت» و «فایدروس»، اما آنچه افلاطون در این خصوص گفته بیشتر در حوزه‌ی افسانه و حکایت و مطایبه قرار میگیرد و تنها به کار جوانان یونانی می‌آید. آن اندکی که روسو در « گفتار در باب نابرابری» آورده نیز نادرست و ناکافی است. بحث کانت در خصوص این موضوع در بخش سوم از رساله‌ی «در باب احساس امور زیبا و والا» بسیار سطحی و فاقد دانش ویژه است، و از این‌رو، تا حدی نادرست است. نهایتاً برخورد پلاتنر با این موضوع در «انسان‌شناسی» نیز برای هر کسی بی‌مزه و سطحی است. در مقابل، تعریف اسپینوزا از عشق به جهت این‌که خام اندیشی بیش از حدش بامزه است جای تأمل دارد: «عشق قلقلکی است همراه با تصور یک علت خارجی» ( اخلاق ، دفتر چهارم،قضیه ۴۴، برهان). بنابراین من قصد ندارم آرای پیشینیانم را تأیید یا تکذیب کنم. مسئله‌ی عشق خود را به شکل عینی به من تحمیل کرده و جزئی از تأملات من درباره‌ی جهان شده است. 📜

📖 «جهان همچون اراده و تصور» از آرتور شوپنهاور



📎 بحث درباره‌ی مرگ میان همه‌ی فلاسفه مشترک بوده اما درباره‌ی انعقاد نطفه خیر، گرچه همانطور که شوپنهاور نشان می‌دهد، دومی همان‌قدر برای ما مرموز و بی‌اغراق، مهم است که اولی. تحقیق او در انعقاد نطفه او را به سمت بحث درباره‌ی رابطه‌ی جنسی میکشد. حیرت‌انگیز این‌که او تنها فیلسوف از میان فلاسفه‌ی بزرگ است که مرکزیت متافیزیکی رابطه‌ی جنسی را به عنوان وسیله‌ای که به موجب آن افراد به وجود می‌آیند به وضوح مشاهده می‌کند، و از این نقطه نظر به بحث درباره‌ی آن می‌پردازد. در روزگاری که او چیز می‌نوشت، صحبت کردن علنی از آمیزش جنسی به شیوه‌ای صریح و بی‌پرده‌پوشی بی‌نهایت دشوار بود، اما او به نحوی این کار را کرد. ( فلسفه‌ی شوپنهاور از برایان مگی)

🗯 «قورباغه» اسم آخرین اثریه که هومن سیدی تا الان ساخته. نویسندۀ این سریال هم خود سیدیه. داستان سریال در مورد یه مادۀ مخدر به اسم «قورباغه»ست که اگه این ماده با قسمتی از بدن انسان تماس داشته باشه، انسان بعد از چند دقیقه تبدیل میشه به یه غلام حلقه‌به‌گوش؛ هر چی که اطرافیانش بهش بگن، اطاعت می‌کنه و انجام میده. یکی از شخصیت‌های این داستان، «قورباغه» رو توی سریال این‌طور معرفی می‌کنه: "چیزیه که اگه داشته باشیش، آدم‌ها بهت سجده می‌کنن".
به نظرم یکی از جنبه‌های خوب این سریال، رابطۀ پر فراز و نشیب بین دو شخصیته: رامین (با بازی صابر ابر) و فرانک (با بازی سحر دولتشاهی). فرانک توی آزمایشگاه کار می‌کنه و شوخی یا جدی، بعضی موقع‌ها "خانم دکتر" نامیده میشه.

🗯 اولین باری که مخاطب توی سریال، برخورد این دو تا شخصیت رو می‌بینه، زمانیه که رامین تیکه‌ای از «قورباغه» رو می‌بره به آزمایشگاه فرانک تا فرانک ببینه که این مادۀ شوم، اما جذاب از چی ساخته شده و آیا میشه ازش بیشتر تولید کرد یا نه. فرانک با لطایف‌الحیلی «قورباغه» رو به بدن رامین می‌زنه. حالا دیگه رامین تبدیل میشه به یه آدم حرف‌گوش‌کن. اولش فرانک یه سری دستور به رامین میده که رامین امتناع می‌کنه. ولی کم‌کم «قورباغه» اثر خودش رو میذاره. فرانک به رامین دستور میده که زانو بزنه جلوش و عین یه سگ پارس کنه. رامین اطاعت می‌کنه و صدای "واق‌واق" از خودش درمیاره. دستور بعدی فرانک اینه که رامین باید بره به یکی از چهارراه‌های شهر و تا 12 ساعت اونجا بایسته و پلک نزنه. رامین انجامش میده.
چرا رابطۀ بین دو نفر به چنین جایی رسیده؟ آیا شخصیت‌های این دو نفر عجیب و نوع خاصیه؟

🗯 این روزها که مُد شده شخصیت آدم‌ها رو به وسیلۀ چندتا تست و با یه کلمه توصیف می‌کنن ("شخصیت من آرسه"، "شخصیت رفیقم دیمیتره"، "تو هم مثل من inxx هستی؟")، کار آسونیه که دو تا از این برچسب‌های "ایسم‌"دار رو انتخاب کنیم و به فرانک و رامین بچسبونیم و بگیم "فرانک «فلان»یسم داره و رامین «بهمان»یسم".
به نظرم باید به کل پروسۀ رابطۀ این دو نفر نگاه کنیم. رامین و فرانک توی یه دانشگاه درس خونده بودن. اون زمان با هم دوست بودن و رابطه‌شون عاشقانه شده بود. ولی گویی رامین پاشو از این رابطه می‌کشه بیرون و فرانک می‌مونه و حوضش. توی اولین برخورد این دو نفر توی سریال، بارها می‌بینیم که گفتگوشون (بیشتر از سمت فرانک) ارجاعاتی داره به سال‌ها قبل؛ زمانی که این دو نفر عاشق هم بودن.

🗯 در طول داستان این سریال، ما بارها شاهد علاقۀ فرانک به رامین هستیم. رامین وقتی توی مخمصه‌های مختلف می‌افته، فرانکه که بهش کمک می‌کنه. هر بار هم که فرانک به رامین کمک می‌کنه، بعدش دعوا می‌کنن: مثلاً فرانک به رامین میگه "تو یکی رو می‌خوای که فقط برات حمالی کنه"؛ رامین هم به فرانک میگه "تو فقط به یه شوهر احتیاج داری. فرقی نمی‌کنه شوهرت چه خری باشه". و این دعوا هست تا دوباره توی یه مخمصۀ دیگه که این دو تا به هم نزدیک میشن. انگار رابطۀ این دو نفر روی دورِ تکراره: دعوا، مخمصه، نزدیک‌شدن به هم، دعوا، مخمصه، نزدیک‌شدن به هم و ... . همۀ این اتفاقات بین دو نفری رخ میده که تو زمان دانشجویی عاشق هم بودن. گویا آخرین اتفاقِ رابطۀ اون دوران‌شون، این بود که یه روزی قرار گذاشته بودن سر یه چهارراه و فرانک میره سر قرارشون و چند ساعت زیر بارون منتظر می‌مونه، ولی رامین نمیاد سر قرار.

📢 به نظرم داستان «قورباغه» توی نشون دادنِ رابطۀ این دو نفر موفق عمل کرده. میگم موفق، چون اسیر کلیشه‌های رایج سینما و موسیقی نشده. کلیشه‌هایی که روابط انسان‌ها رو خیلی ساده، بدون تناقض و قابل فهم نشون میدن.
یکی از آخرین دفعاتی که ما رامین و فرانک رو کنار هم می‌بینیم، زمانیه که هر دوتاشون خیلی از چیزهای مهم زندگی‌شون رو از دست دادن. توی خونۀ فرانک نشستن. در واقع ننشستن، کنار هم دراز کشیدن، در جهت خلاف هم (مثلاً پاهای یکی به سمت شماله و پاهای اون یکی به سمت جنوب). گُل کشیدن. کاملاً "چِت". هر کدوم‌شون از بدبختی‌هاش میگه و می‌زنه زیر خنده. خنده، خنده. خنده تبدیل به قهقهه میشه. وسط‌های قهقهه، چهره‌هاشون لحظاتی میره به سمت گریه، ولی دوباره میره به سمت خنده. یه لحظه گریه و دوباره خنده. یه لحظه گریه ... .

✅ نقد و نظر: @Ali_soltanzadeh
"شیطنت‌های کوچیکی که تو گذشته انجام دادی، جنگ‌های بزرگی‌اند که باید تو آینده باهاشون روبه‌رو بشی" (دیالوگی از سریال «قورباغه»)

@philosophycafe