تاریخچه مختصر پنیر.
به مناسبت ۲۰ ژانویه روز دوستداران پنیر

پنیر تاریخچه بسیار طولانی به قدمت حدود ۱۰ هزار سال دارد.
به دنبال انقلاب کشاورزی در بین‌التهرین و شروع دامداری، به تدریج کشاورزان متوجه شدند که شیر به تدریج ترش شده و لخته‌هایی در آن تشکیل می‌شود که منبع غذایی مناسبی بود.
پنیر از مهمترین اختراعات بشر است. بشر معمولا توانایی هضم لاکتوز شیر را ندارد ولی پنیر با لاکتوز بسیار کم توانست به عنوان منبع بسیار غنی پروتئین و املاح و کلسیم در طی تاریخ برای بشر باشد. پنیر به عنوان سهمیه غذایی در لوح‌های بین‌التهرین ذکر شده است و به تدریج اهمیت مذهبی پیدا کرد.
قدیمیترین شواهد وجود پنیر در یک ظرف سفالی از ترکیه امروزی (۷۰۰۰ سال ق.م) یافت شده است.
با کشف مایه پنیر تولید آن ساده تر شد و پنیرهای بسیار متنوع تولید شد. اکثر پنیرهای معروف امروزی مانند پنیر پارمزان در صومعه های اروپای قرون وسطی اختراع شده‌اند.
امروزه پنیر هنوز از مهمترین منابع غذایی دنیا است.

فیلم در مورد تاریخچه این ماده غذایی است.
https://youtu.be/QKae1k1BDdA

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2542

به مناسبت اول بهمن روز بزرگداشت خاقانی شروانی

خاقانی شروانی یکی از بزرگترین شاعران پارسی‌گوی است و اول بهمن به روایتی سالگرد وفات اوست
او در شهر شروان در آذربایجان به دنیا آمد. او در خدمت دربار شروانشاهان بود و به علت مدیحه‌سرایی برای خاقان منوچهر شروانشاه به "خاقانی" معروف است. به خاطر قصیده های قوی مدحی به او لقب "حسان‌العجم" داده‌اند.

او مدتی با دربار شروانشاهان درگیر بود و در حبس چندین حبسیه سروده است که از حبسیه های معروف زبان پارسی هستند.
در نهایت در تبریز درگذشت و در مقبره‌الشعرای تبریز مدفون است

قصیده "ایوان مدائن" از شاهکارهای زبان پارسی است که خاقانی در هنگام سفر به بغداد آنرا سروده است.
این قصیده را با صدای جادویی استاد بنان بشنوید
https://www.youtube.com/watch?v=b1HiD04wdpo

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2543

به مناسبت ۲۲ ژانویه، زادروز آلن هیگر.

در سال ۱۹۷۶، آلن هیگر و دو دانشمند دیگر به طور اتفاقی پلیمری تولید کردند (پلی‌استیلن) که توانایی انتقال الکتریسیته را داشت. در نهایت با فرایند doping آنها توانستند قدرت هدایت پلی‌استیلن را تا حد مس افزایش دهند.
پلیمرهای هادی الکتریسیته ارزان و قابل انعطاف هستند و می‌توانند جایگزین فلزات در بسیاری از موارد شوند.
در سال ۲۰۰۰ هیگر و همکارانش موفق به دریافت جایزه نوبل شیمی شدند.

#نوابغ_علم
فیلم در مورد مکانیزم هدایت در این پلیمرها بحث می‌کند.
https://youtu.be/UjMbwS0LOkU

Shirakawa, Hideki; Louis, Edwin J.; MacDiarmid, Alan G.; Chiang, Chwan K.; Heeger, Alan J. (1977). "Synthesis of electrically conducting organic polymers: Halogen derivatives of polyacetylene, (CH) x". Journal of the Chemical Society, Chemical Communications (16): 578.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2544

به مناسبت ۲۳ ژانویه، زادروز گرترود الیون

تا قبل از دهه ۵۰ میلادی، داروهای ساخته شده توسط بشر یا منشاء گیاهی داشتند یا اتفاقی کشف شده بودند.
گرترود الیون و جورج هیچینگز در دهه پنجاه پیشنهاد دادند که با دانستن مکانیزم یک فرایند زیستی میتوان دارو برای مهار یا تغییر آن طراحی کرد. این فرایند که داروپردازی نام دارد انقلابی در تولید داروهای جدید ایجاد کرد.
مرکاپتوپورین (اولین داروی ضد سرطان خون)، آزاتیوپرین (اولین سرکوبگر ایمنی)، آسیکلوویر (اولین داروی موثر ضد ویروس)، آلوپورینول (درمان نقرس)، پیریمتامین (درمان مالاریا)، تریمتوپریم (آنتی‌بیوتیک) و داروهای بسیار دیگر توسط الیون و گروهش طراحی و ساخته شدند.
تصور پزشکی بدون انقلابی که الیونز و همکارانش ایجاد کردند غیر ممکن است.
الیون تمام نامه های تشکر بیمارانی که از داروهای او استفاده کرده بودند نگهداری می‌کرد!

الیون و هیچینگز برنده جایزه نوبل پزشکی در سال ۱۹۸۸ شدند.

فیلم در مورد اوست
https://youtu.be/meqAC16EN1w

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2545

به مناسبت ۲۴ ژانویه زادروز دان شختمن.

تا قبل از قرن بیستم به نظر می‌رسید که فرش کردن یک سطح با طرحهایی که تکرارپذیر نباشند (aperiodic tiling) غیر ممکن است. به تدریج ریاضی‌دانها اشکالی را یافتند که بدون تکرار طرح خود قادر به فرش کردن سطوح بودند.
در نهایت راجر پنروز طرح معروف خود (penrose tiling) را معرفی کرد که تقارن پنج‌جهته دارد ولی غیر پریودیک است.
دانشمندان متفق‌القول بودند که تقارن پنج‌وجهی و فرش کردن غیرپریودیک در طبیعت ما‌به ازاء ندارد.
سال ۱۹۸۲، دان شختمن کریستالی را یافت که تقارن پنج وجهی داشت. این ساختار کریستالی به شبه کریستال معروف شد! جامعه علمی بلافاصله با ناباوری واکنش نشان داد: با اخراج شختمن!
پاولینگ (برنده ۲ نوبل) گفته بود: "ما شبه کریستال نداریم، شبه‌دانشمند داریم"
کشف شختمن در تعارض کامل با دانش آن زمان در مورد کریستالها بود.
شختمن در سال ۲۰۱۱ موفق به دریافت جایزه نوبل شیمی شد. در سخنرانی نوبل خود گفت:

"این کشف نشان داد ما چقدر کم میدانیم و شاید با این کشف کمی فروتنی بیاموزیم"

فیلم داستان کشف شبه کریستالها است.

https://youtu.be/48sCx-wBs34

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2546

به مناسبت ۵ بهمن سالمرگ صفی الدین ارموی و روز "آواها و نواهای ایرانی"

صفی‌الدین عبدالمؤمن بن ابی‌المفاخر یوسف بن فاخر اُرمَوی از مهمترین موسیقی‌دانان ایرانی پس از اسلام است. او در ارومیه زاده شد و برای تحصیل به بغداد رفت. او نظریات موسیقی قبل خود را جمع‌آوری کرده و با اضافه کردن نظریات خود از بنیانگذاران "مکتب متنظمیه" در موسیقی ایرانی-عربی است که در آن محاسبات فواصل موسیقی با دقت بالا انجام می‌شود.
ارموی در طبقه بندی موسیقی ایرانی و عربی به شکل مقام‌ها نقش قابل توجهی داشت.‌ او در تقسیم هر اکتاو به ۱۷ قسمت در نظریه پردازی موسیقی ایرانی/عربی نقش مهمی داشت.
ارموی سیستم نت نویسی خاصی برای ضرب آهنگ های موسیقی ابداع کرد که با اشکال هندسی نمایش داده میشد.
دو کتاب او الادوار فی الموسیقی و الرساله الشرفیه مهمترین تألیفات ارموی است که قرنها منبع موسیقی‌دانان ایرانی بعد او (مانند قطب الدین شیرازی و عبدالقادر مراغه ای) بوده اند.

فیلم یک زندگینامه کوتاه از ارموی است و برای کودکان طراحی شده است.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2547

معروفترین رویا در تاریخ دانش:
به مناسبت ۲۶ ژانویه روز چاپ مقاله آگوست ککوله درباره ساختار شیمیایی بنزن
در یکی‌از روزهای سال ۱۸۶۲، آگوست ککوله، شیمی‌دان آلمانی، در حال کار بر روی ساختار شیمیایی بنزن بود که چرت کوتاهی زد. در رویا رقص اتم‌های کربن و هیدروژن را مشاهده کرد. کم کم اتم‌ها تبدیل به مار شدند و یکی از مارها دم خودش را بلعید و به شکل یک حلقه درآمد.
این رویا ککوله را به فکر فرو برد و بعد از مدتی موفق شد کشف کند علت نسبت غیر‌عادی اتم‌های کربن و هیدروژن در بنزن ساختار حلقوی آن است.
ککوله از بزرگترین شیمی‌دانهای تاریخ است. او از بنیان‌گذاران "نظریه ساختار شیمیایی" مولکول‌ها است. در این نظریه از مفهوم والانس یا ظرفیت شیمیایی برای توجیه ساختار اتم‌ها استفاده میشود.
کشف ساختار بنزن یکی از مهمترین کشفیات تاریخ شیمی است که منجر به اعتبار‌بخشی روزافزون نظریه ساختار شیمیایی و نیز انفجاری در تحقیقات مربوط به شیمی آلی شد.
https://youtu.be/XK4yjmApcHo

Kekulé, A Sur la constitution des substances aromatiques. Bulletin mensuel de la Société Chimique de Paris 3 (1865): 98

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2548

به مناسبت ۸ بهمن روز بزرگداشت جراحان عمومی.

در قرن چهارم هجری أبو القاسم خلف بن عباس الزهراوي پزشک مسلمان اهل اندلس کتاب گرانقدر "التصريف لمن عجز عن التأليف" را به نگارش درآورد. در فصل سی ام کتاب، الزهراوی به علم جراحی میپردازد و تعداد زیادی از تجهیزات و ادوات پزشکی ساخته خودش را معرفی میکند. اولین توصیف علمی هموفیلی، تراکئوستومی، اولین توصیف درمان زگیل با حرارت، اولین توصیف هیدروسفالی، اولین لیتوتریپسی سنگ مثانه، اختراع catgut, توصیف لیگاتور شریانها برای اولین بار، اولین لیگاتور شریان تمپورال برای درمان میگرن (که بر روی خودش انجام داد)، اولین جراحی تیروئید و خارج کردن کیست تیروئید  همه توسط او انجام شده است. الزهراوی بنیانگذار علم جراحی نوین است.
او مواد آرایشی را هم تحت عنوان "علم الزینه" مورد بحث قرار داد و اولین توصیف دئودرانت و رژ لب اولیه را ارائه میدهد.
فیلم در مورد اهمیت کار او و معرفی وسیله‌ایست که برای جراحی لوزه ابداع کرده است. او در غرب به Albucasis معروف است.
https://youtu.be/phliSBcjAoQ

#نوابغ_علم
در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2549

به مناسبت ۲۸ ژانویه روز جهانی لگو

داستان لگو
لگو یک نام آشنا در صنعت اسباب‌بازی است. تقریبا تمام انسانهای دنیای مدرن با لگو آشنایی دارند.

داستان لگو
-قبل از جنگ جهانی دوم، اوله کیرک کریستیانسن یک نجار دانمارکی در شهر بیلوند بود که شروع به تولید اسباب‌بازی چوبی کرد
-نام لگو از جمله دانمارکی Leg godt "خوب بازی کن" گرفته شده است
-۱۹۴۶ شرکت لگو شروع به کار با پلاستیک کرد. پسر اوله به نام گادفرد سیستم اسباب‌بازی های لگو را بر اساس قطعات پلاستیکی طراحی کرد و در ۲۸ ژانویه ۱۹۵۸ ثبت اختراع قطعات لگو انجام شد که هر سال با نام روز جهانی لگو جشن گرفته می‌شود.
-سیستم قفل شونده لگو باعث پایداری بیشتر قطعات طراحی شده توسط کودکان شد و منجر به محبوبیت روزافزون لگو.
-۱۹۶۸ اولین پارک موضوعی لگولند در بیلوند افتتاح شد که با استقبال بی‌نظیر مواجه شد

امروزه لگو یک نام آشنا برای تمام دنیا به خصوص کودکان است.

فیلم در مورد داستان لگو است
http://t.me/pubethicsmums/2550

به مناسبت ۱۰ بهمن جشن سده
جشن سده از مهمترین جشن های ایرانیان باستان و احتمالا حتی قدیمی‌تر از جشن نوروز است.

شاهنامه فردوسی این جشن را به جشن پیدایش آتش نسبت می‌دهد
یکی روز شاه جهان سوی کوه
گذر کرد با چند کس هم گروه
پدید آمد از دور چیزی دراز
سیه رنگ و تیره تن و تیزتاز
نگه کرد هوشنگ با هوش و سنگ
گرفتش یکی سنگ و شد تیز چنگ
به زور کیانی رهانید دست
جهانسوز مار از جهانجوی جست
برآمد به سنگ گران سنگ خرد
همین و همان سنگ بشکست گرد
فروغی پدید آمد از هر دو سنگ
دل سنگ گشت از فروغ آذرنگ
نشد مار کشته ولیکن ز راز
ازین طبع سنگ آتش آمد فراز
بگفتا فروغیست این ایزدی
پرستید باید اگر بخردی
یکی جشن کرد آن شب و باده خورد
سده نام آن جشن فرخنده کرد
ز هوشنگ ماند این سده یادگار
بسی باد چون او دگر شهریار

در مورد علت نامگذاری، بیرونی می‌گوید


"سده گویند یعنی صد و آن یادگار اردشیر بابکان است و در علت و سبب این جشن گفته‌اند که هرگاه روزها و شب‌ها را جداگانه بشمارند، میان آن و آخر سال عدد صد به‌دست می‌آید"

فیلم مستندی قدیمی به کارگردانی منوچهر عسگری نسب درباره جشن سده است و با مصاحبه با مرحوم ابراهیم پورداوود شروع می‌شود
آدرس کانال

به مناسبت ۱۱ بهمن روز ویراستار
۱۱ بهمن ماه به مناسبت زادروز احمد سمیعی گیلانی روز ویراستار نام گرفته است

فیلم درباره زندگی پربار اوست


https://www.aparat.com/v/qhhv996

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2553

سی‌ام ژانویه روز جهانی بیماریهای گرمسیری فراموش شده (NTD)

این بیماری‌ها بر خلاف سه بیماری سل، ایدز و مالاریا، بسیار کم مورد توجه قرار دارند. این بیماری‌ها نزدیک به یک میلیارد نفر از فقیرترین و کم درآمدترین افراد دنیا را در بیش از ۱۰۰ کشور درگیر می‌کنند و منجر به سیکل معیوب بیماری، مشگلات اقتصادی و فقر می‌شوند.
سازمان بهداشت جهانی ۲۰ بیماری را در حیطه NTD قرار داده است. چند نمونه از آنها در ایران هم وجود دارند.

سالک جلدی و احشایی: از طریق پشه خاکی منتقل می‌شوند.
کیست هیداتید: بیماری مشترک بین سگ و انسان که با خوردن غذای آلوده به مدفوع سگ‌ مبتلا انتقال می‌یابد. باعث کیست در نواحی مختلف بدن می‌شود.
تراخم: بیماری عفونی مبتلا کننده چشم که باعث کوری می‌شود.
جذام: بیماری ناشی از باسیل جذام که باعث تغییر شکل صورت می‌شود.
جرب: یک‌ نوع بیماری ناشی از انگلی که در زیر پوست نقب می‌زند و باعث خارش شدید می‌شود.
بیماریهای ناشی از کرم‌های لوله ای مانند کرم قلابدار، آسکاریس


فیلایاز (منجر به پیل‌پایی)، بیماری خواب (منتقله از مگس تسه‌تسه)، تب دانگ و شاگاس از انواع  NTD هستند.

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2554

مهمترین پیشرفت‌های علمی بشر بر اساس نظر مجله Science در سال ۲۰۲۴
مهمترین پیشرفت علمی: داروی Lenacapivir امیدی برای توقف اپیدمی HIV

RNA-based pesticides enter the field
آفت کشی جدید مبتنی بر تکنولوژی RNA بر ضد سوسک آفت سیب زمینی
Mantle waves sculpt the continents
تحرکات جبه زمین باعث تغییر سطح زمین و ایجاد فلاتهایی در سطح زمین میشوند
Organelle discovery adds an evolutionary twist
اورگانلی به نام نیتروپلاست در سلول‌های بعضی گیاهان که نیتروژن هوا را تثبیت میکنند
Multicellularity came early for ancient eukaryotes
تشکیل جانداران چند سلولی ۱.۲ میلیارد سال قبل شروع شده است
A new type of magnetism emerges
کشف سومین نوع مواد مغناطیسی به نام آلترومگنت
Starship sticks the landing
موفقیت فرود بوستر موشک شرکت استارشیپ
Ancient DNA reveals family ties
ریاست قبیله های ۲۵۰۰ سال قبل از طریق مادری به ارث می‌رسیده است
JWST probes the cosmic dawn
کشفیات تلسکوپ جیمز وب نظریات شروع تولید کهکشانهای اولیه را به چالش کشیدند
Unleashing immune cells on autoimmune disease
موفقیت CAR-T در درمان بیمارهای خودایمن

#آدرس_کانال

به مناسبت ۲ فوریه سالمرگ دیمیتری مندلیف

جدول تناوبی را میتوان یکی از مهمترین کشفیات بشر دانست

فیلم های آموزشی زیر در این زمینه به اشتراک گذاشته شده است

اهمیت جدول تناوبی
http://t.me/pubethicsmums/2129

منشاء کیهانی عناصر: ما همه غبار ستارگان هستیم
http://t.me/pubethicsmums/2130

چگونه مکانیک کوانتوم ساختار جدول تناوبی را توضیح می‌دهد
http://t.me/pubethicsmums/2131

به مناسبت ۱۵ بهمن سالروز بنیان‌نهادن دانشگاه تهران توسط رضا شاه پهلوی

در سال ۱۳۱۳ هجری شمسی، به پیشنهاد دولتمردان پهلوی و با دستور رضا شاه، کلنگ زنی تاسیس دانشگاه تهران شروع شد

دانشگاه تهران از تجمیع چندین مرکز آموزش عالی مانند مدرسه طب، مدرسه فلاحت مظفری‌، مدرسه صنایع مستظرفه و ... ایجاد شد.‌ اکثر این موسسات در زمان شاهان قاجار تاسیس شده بودند.  تالار کالبدشکافی اولین ساختمان این دانشگاه بود.

دانشگاه تهران مظهر آموزش عالی در ایران است و تاسیس آن گامی بزرگ در توسعه ایران مدرن بود.

سردر دانشگاه تهران که همه با آن آشنا هستیم با طرح کوروش فرزامی در سالهای ۱۳۴۵و ۱۳۴۶ هجری شمسی ساخته شد.

فیلم در مورد ماجرای تاسیس دانشگاه تهران است
http://www.youtube.com/watch?v=cODaP8t0sxU

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2557

به مناسبت ۴ فوریه روز جهانی سرطان

انواع درمان سرطان
http://t.me/pubethicsmums/2134

آخرین ترانه بانو هایده درباره رنج سرطان
http://t.me/pubethicsmums/2135

تاریخچه سرطان
http://t.me/pubethicsmums/1118

به مناسبت سالروز چاپ مقاله سرنوشت‌ساز پیش‌بینی کننده ارتباط سرطان گردن رحم با ویروس زگیل تناسلی انسانی.
در فوریه ۱۹۷۶، هرالد هاوزن در مقاله‌ای پیش‌بینی کرد که سرطان گردن رحم با ویروس زگیل تناسلی انسانی (HPV) ارتباط دارد.
طی سال‌های بعد، هاوزن و همکارانش موفق شدند HPV16 و HPV18 را از سرطلنهای گردن رحم جدا کنند. این کشف بزرگ منجر به تولید واکسن HPV شد که امروزه از موثرترین واکسنهای پیشگیری کننده سرطان است.

ویروس های خانواده HPV از طریق ارتباط جنسی منتقل می‌شوند و می‌توانند زگیلهای تناسلی و نیز سرطان گردن رحم، مقعد، دهان و حلق را ایجاد کنند.

استفاده از کاندوم، بررسی دوره‌ای گردن رحم  (پاپ اسمیر) و درنهایت واکسن HPV، روش‌های موثر کاهش سرطان‌های ناشی از این ویروسها هستند.
فیلم در مورد همین ویروس بحث می‌کند.
https://youtu.be/KOz-bNhEHhQ

هاوزن در سال ۲۰۰۸ موفق به دریافت جایزه نوبل شد.
#نوابغ_علم

zur Hausen, Harald. "Condylomata acuminata and human genital cancer." Cancer res 36.2 pt 2 (1976): 794.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2559

به مناسبت ۶ فوریه، روز سخنرانی معروف لوئی پاستور در آکادمی علوم فرانسه در مورد رد نظریه ایجاد خودبه‌خودی موجودات.
در سال ۱۸۶۲، لویی پاستور در آزمایشی بسیار معروف (Swan neck experiment) موفق شد ثابت کند نظریه ایجاد خود به خودی موجودات زنده اشتباه است و موجودات زنده از اجسام بیجان ایجاد نمی شوند!

فیلم در مورد همین آزمایش است و پیش زمینه های قبلی آن.

https://youtu.be/AndOnmx9cuM

#نوابغ_علم

آزمایش پاستور را از مهمترین آزمایشات تاریخ میدانند.
جالب است که در قرن نوزده میلادی هنوز دانشمندان تصور می کردند که کرم از گل و موش از کاه به وجود می‌آید!

Pasteur, Louis. Mémoire Sur les corpuscules organisés qui existent dans l'atmosphère: Examen de la doctrine des générations spontanées

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2560

به مناسبت ۷ فوریه روز جهانی جدول تناوبی

شعر جدول تناوبی

در این فیلم زیبا، هر عنصر با بیتی شعر خاص (هاییکو) توصیف میشود


https://scim.ag/6K6

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2561

به مناسبت یکشنبه دوم فوریه روز ازدواج

-تاریخچه ازدواج: تکامل مراسم ازدواج و مراسم ویژه ازدواج در فرهنگهای مختلف را توضیح می‌دهد
http://t.me/pubethicsmums/1573

-چرا سکس: چرا تولید مثل جنسی با وجودی که مقرون به صرفه به نظر نمی‌رسد در تمام جانوران وجود دارد
http://t.me/pubethicsmums/1574

-تکامل اندام‌های جنسی در جانوران: اندام‌های جنسی بسیار متنوع و پیچیده هستند! چرا؟

http://t.me/pubethicsmums/1575

-تولید مثل جنسی چگونه آغاز شد؟ به تکامل تولید مثل جنسی و شواهد آن می‌پردازد

http://t.me/pubethicsmums/1576