به مناسبت ۳۱ اکتبر و جشن هالووین

منشاء اصلی جشن هالووین به اقوام سلت شمال اروپا و جشن Samhein یا جشن انتهای تابستان است. به عقیده سلتها در این زمان خاص، فاصله بین دنیای مردگان و زندگان کوچک شده و امکان ارتباط با ارواح برقرار بود. برای همین با افروختن آتش در فضای آزاد سعی در دور کردن ارواح خبیث داشتند و با استفاده از صورتک سعی می‌کردند از ارواح خبیث مخفی شوند.

با ظهور مسیحیت این مراسم به سمت مذهبی شدن رفت و "روز همه قدیسان" در یک نوامبر بزرگ داشته می‌شد (Hallowmas). به شب استقبال از روز همه قدیسان (all hallows' eve) کم کم هالووین گفته شد.

مراسم هالووین از طریق ایرلندی های مهاجر به آمریکا راه یافت و کم کم شکل امروزی به خود گرفت.
فیلم در مورد هالووین و تاریخچه آن بحث میکند

https://youtu.be/R-VRAemIvbI

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2859

۳۱ اکتبر روز جهانی شهرها

انشان پایتخت عیلامیان در استان فارس کنونی در محل امروزی تل ملیان قرار داشته است

-انشان در هزاره چهارم ق م مسکونی شد و به سرعت رشد کرد طوری که جزو پر جمعیت ترین شهرهای دنیای شناخته شده گردید
-۲۳۲۵ ق م سارگون اکدی انشان را فتح میکند
-۲۲۶۰ ق م مانیشتوشو اکدی انشان را فتح میکند
-۲۱۱۵ ق م پوزور اینشوشیناک سلطه اکدیان را خاتمه داده و انشان را فتح میکند
-۲۰۹۰ ق م سلسله سوم اور فتح عیلام و انشان
-۲۰۰۴ فتح اور توسط عیلامی‌ها و اسارت ایبی-سین سومری در انشان
-۱۹۷۰ تا ۱۵۰۰ ق م سلطه سوکال ماخ های عیلامی بر انشان و شوش
-۱۵۰۰ تا ۱۰۰۰ ق م عنوان پادشاه شوش و انشان توسط فرمانروایان عیلامی میانه به کار می‌رود.
-انشان اهمیت خود را کم کم از دست می‌دهد. ۱۰۰۰ تا ۶۰۰ ق م انشان به تعداد ناچیز در اسناد یافت میشود. شوتور ناحونته سوم در ۶۴۶ ق م آخرین فردی است که عنوان شاه شوش و انشان را به کار می‌برد
-۶۲۵ ق م چیشپیش هخامنشی انشان را تصرف میکند فرزند او کوروش اول پس از او پادشاه انشان میشود (تصویر) سلسله هخامنشی از انشان به پا میخیزد و جهان را فتح میکند و دیگر به نام پارسیان شناخته میشوند نه انشانی
آدرس کانال

۲ نوامبر ۲۰۲۵

روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات برای جنایات علیه روزنامه‌نگاران (IDEI) یک روز بین‌المللی مورد تأیید سازمان ملل متحد است که هر سال در تاریخ ۲ نوامبر گرامی داشته می‌شود.

این روز بر سطح بالای و مداوم مصونیت از مجازات برای جنایاتی که علیه روزنامه‌نگاران در سراسر جهان انجام می‌شود تأکید دارد. بر اساس گزارش رصدخانه یونسکو، بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۴، بیش از ۱۷۰۰ روزنامه‌نگار در سراسر جهان کشته شده‌اند و تقریباً ۹۰٪ از این پرونده‌ها در دادگاه‌ها حل‌نشده باقی مانده‌اند. از آنجا که روزنامه‌نگاران نقش حیاتی در گزارش حقیقت برای همه شهروندان دارند، مصونیت از مجازات برای حملات علیه آنان تأثیری به‌ویژه مخرب دارد و آگاهی عمومی و گفت‌وگوی سازنده را محدود می‌کند.

در تصویر تعدادی از خبرنگاران کشته شده به خاطر شغل خود را مشاهده میکنید کسانی که به اصطلاح
media martyr
هستند
https://edition.cnn.com/interactive/2017/11/opinion/free-press-media-martyrs/index.html

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2864

به مناسبت ۳ نوامبر روز عروس دریایی

عروسهای دریایی موجوداتی بسیار ابتدایی با توانایی های شگفت آور هستند. فیلم در مورد آنهاست

عروسهای دریایی قدمت بیش از ۵۰۰ میلیون سال در زمین دارند (احتمالا ۷۰۰ میلیون سال)
-بدن آنها از مایعی به نام مزوگلیا تشکیل شده که ۹۵٪ آب است

-مغز و نخاع ندارند و سیستم عصبی بسیار ابتدایی برای تشخیص تماس و نور دارند

-سیستم گوارش ندارند. مدفوع آنها از همان حفره دهانی در زیر بدن خارج می‌شود

-سلولهای گزنده این موجودات با تماس فعال شده و اجسام نیزه مانند ریزی را با فشار سرسام آور پرتاب می‌کنند

-سم بعضی از آنها می‌تواند یک‌انسان را طی ۵ دقیقه از پای درآورد

-پروتیئن خاص فلورسانت بعضی از آنها انقلابی را در پزشکی ایجاد کرد و تا به حال منجر به دو جایزه نوبل شده است

-بیش از هزار گونه از آنها وجود دارد که میلیونها سال از تمامی انقراضهای دسته‌جمعی کره زمین جان به در برده‌اند

-نوعی از آنها عملا عمر نامتناهی دارد چرا که در شرایط مرگبار تبدیل به حالت ابتدایی جنینی خود می‌شود و در آینده دوباره می‌تواند به موجود بالغ تبدیل شود

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2865

به مناسبت ۱۳ آبان
تاریخچه سفارت نوردی در ایران
۱۲۰۷:قتل گریبایدوف روسي اولین حمله ثبت شده به دیپلمات‌ها در تاریخ مدرن
۱۳۰۳:قتل ایمبری کنسول آمریکا در ایران به خیال بهایی بودن
بهمن ۵۷:اشغال سفارت آمریکا توسط چریکهای فدایی خلق
اسفند ۵۷:اشغال سفارت مصر در اعتراض به معاهده کمپ دیوید
۱۳ آبان ۵۸:اشغال سفارت آمریکا توسط مرتجعین سرخ و سیاه و شروع امریکا ستیزی کور و بحرانی که تا امروز نتایج فاجعه‌بارش بر ایران مشهود است
دی ۵۹:حمله به سفارت شوروی توسط افغانستانیها
مرداد ۶۶:حمله به سفارت عربستان و کویت به دنبال کشته شدن زوار ایرانی
اسفند ۶۶:حمله به سفارت و کنسولگری شوروی به دنبال خبر فروش موشک روسي به صدام
بهمن ۸۴: حمله به سفارت دانمارک و اتریش به دنبال انتشار کاریکاتور پیامبر اسلام در نشریه دانمارکی
بهمن ۸۷: حمله به سفارت پاکستان در اعتراض به خشونت علیه شیعیان
آذر ۹۰:حمله و اشغال سفارت انگلستان به دنبال تشدید تحریم‌های انگلیس علیه ایران
دی ۹۴:حمله و اشغال سفارت و کنسولگری عربستان به دنبال اعدام شیخ نمر
بهمن ۱۴۰۱:حمله شخصی مسلح به سفارت جمهوری آذربایجان. تهران مساله را شخصی دانست



http://t.me/pubethicsmums/2866

به مناسبت پنجم نوامبر، روز جهانی آگاهی از سونامی.

سونامی واژه ای ژاپنی به معنای "موج بندرگاه" است و سابقه دیرینه در تاریخ بشر دارد.

اولین سونامی ثبت شده در تاریخ در سال ۴۷۹ قبل از میلاد طی محاصره شهر پوتیدایا توسط نیروهای ارتش ایران هخامنشی رخ داده است. ایرانی ها به دنبال کاهش عجیب سطح آب در اطراف شهر، ناگهان به سمت شهر هجوم بردند که با ظهور ناگهانی موجهای عظیم همه کشته شدند. هرودوتوس این واقعه را به خشم خدایان نسبت می‌دهد.

اولین توجیه علمی سونامی توسط توسیدید، مورخ یونانی بوده است. او درباره سونامی سال ۴۲۶ قبل میلاد، به دنبال مشاهده زلزله، نزول سطح دریا و ظهور امواج عظیم به دنبال هم، پیشنهاد می‌دهد که علت سونامی، زلزله است.
توسیدید را پدر تاریخ نگاری علمی می‌دانند چرا که بدون توجیه پدیده ها با توسل به دخالت الهه ها و خدایان، تاریخ نگاری کرده است.

فیلم در مورد ساز و کار سونامی است. سونامی در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۱۱ موجب خرابی و مرگ و میر فراوان در جنوب آسیا و ژاپن شد.

https://youtu.be/Wx9vPv-T51I

#نوابغ_علم

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2867

به مناسبت ۱۴ آبان روز مازندران

۱۴ آبان ۲۴۳ شمسی مطابق با عید فطر ۲۵۰ هجری قمری، حسن ابن زید علوی ملقب به داعی کبیر از مردم طبرستان (شامل مازندران کنونی) بیعت گرفت و اولین حکومت شیعی تاریخ ایران را بنیان نهاد.
به همین مناسبت ۱۴ آبان روز مازندران نامیده شده است.

فردوسی طوسی در وصف مازندران سروده است

که مازندران شهر ما یاد باد
همیشه بر و بومش آباد باد
که در بوستانش همیشه گلست
به کوه اندرون لاله و سنبلست
هوا خوشگوار و زمین پرنگار
نه گرم و نه سرد و همیشه بهار
نوازنده بلبل به باغ اندرون
گرازنده آهو به راغ اندرون
همیشه بیاساید از خفت و خوی
همه ساله هرجای رنگست و بوی
گلابست گویی به جویش روان
همی شاد گردد ز بویش روان
دی و بهمن و آذر و فرودین
همیشه پر از لاله بینی زمین
همه ساله خندان لب جویبار
به هر جای باز شکاری به کار
سراسر همه کشور آراسته
ز دیبا و دینار وز خواسته
بتان پرستنده با تاج زر
همه نامداران به زرین کمر

با آرزوی سلامتی برای تمام مردم مهمان‌نواز مازندران

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2868

به مناسبت ۷ نوامبر سالمرگ آلفرد راسل والاس


خط والاس خطی نامرئی که دو دنیا را از هم جدا می‌کند!

والاس پیشگام بزرگ نظریه تکامل است و به عنوان کاشف همزمان نظریه تکامل با انتخاب طبیعی شناخته میشود، گرچه تقریبا تمام افتخار این کشف به داروین رسیده است

والاس پیشگام و پدر علم بیوجغرافیا است. یکی از بزرگترین اکتشافات والاس، خط والاس در مجمع‌الجزایر مالایی در جنوب شرق آسیا است. والاس در ۱۸۶۳ کشف کرد که جانوران شرق و غرب یک خط فرضی در این مجمع‌الجزایر کاملا با هم متفاوتند با وجودی که فاصله بعضی جزایر در دو سوی خط فرضی در حد چند کیلومتر است.

امروزه میدانیم که علت اصلی وجود خط والاس برخورد دو صفحه زمین‌ساختی در این ناحیه است که در حدود ۱۰ میلیون سال قبل با هم برخورد داشته اند. هر کدام از این صفحات جانوران مخصوص خود را دارند که کاملا با جانوران طرف دیگر خط والاس متفاوتند!

فیلم در مورد اهمیت این کشف والاس است

http://www.youtube.com/watch?v=QTK_bC00ilg

Wallace, A.R. (1863). "On the physical geography of the Malay archipelago". J Royal Geo Soc Lond. 33: 217–234

آدرس کانال
http://t.me/pubethicsmums/2869

به مناسبت دومین چهارشنبه نوامبر روز جهانی پاتولوژی

تاریخچه مختصر پاتولوژی
https://www.youtube.com/watch?v=AezzJm_Oyog

تلاش برای یافتن دلیل بیماریها به قدرت تاریخ بشر است.
-یونان باستان: بقراط عدم اخلاط را دلیل بیماریها دانست
-روم باستان: جالینوس طب مزاجی را به اوج رساند که دو هزار سال بر طب سیطره پیدا کرد
-قرن ۱۸: مورگانی ایتالیایی با نگارش کتاب عظیم
De Sedibus et causis morborum per anatomen indagatis
بنیانگذار آسیب شناسی تشریحی گردید
-قرن ۱۹: ویرشوف بنیان گذار نظریه سلولی بیماریها و آسیب‌شناسی بافتی گردید
-ابتدای قرن ۲۰: رابرت کخ و لویی پاستور بنیانگذار باکتریولوژی و نظریه میکروبی بیماریها شدند
-دهه ۶۰: شروع کاربرد میکروسکوپ الکترونی
-۱۹۸۳: ابداع PCR
-پیشرفت پاتولوژی با ابداع ایمونوپاتولوژی و سکانس ژنومی و روشهای نوین دیگر در قرن ۲۱

این روز را بر تمام پاتولوژیستهای محترم و زحمت کش مبارک باشد

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2870

به مناسبت دومین چهارشنبه نوامبر روز جهانی آسیب شناسی
نظریه غالب ساز و کار بیماری‌ها، نظریه مزاجی و عدم تعادل اخلاط بود که توسط بقراط و در نهایت جالینوس به اوج خود رسید و دو هزار سال پارادیم برتر پزشکی دنیا بود!

طی این مدت گاه پزشکانی بودند که با مشاهده دقیق، این نظریه را حداقل در بعضی موارد زیر سوال بردند، قرنها قبل از ابداع نظریه سلولی و میکروبی بیماریها. یک نمونه از این موارد بیماری جرب است. ابوالحسن طبری در قرن ۴ هجری در کتاب "المعالجات البقراطیه" و ابن زهر در قرن ۶ در "کتاب التیسیر" موفق شدند نشان دهند بیماری جرب به علت یک انگل است که در زیر پوست کانال زده و باعث خارش شدید می‌گردد و ربطی به مزاج و اخلاط ندارد!

طبری می‌گوید
"این جانورک را می‌توان با نوک سوزن بیرون آورد. اگر آن را روی ناخن قرار دهند و در معرض گرمای آفتاب یا آتش بگذارند، حرکت می‌کند. اگر این جانورک را میان دو ناخن بفشارند، صدای ترکیدن آن شنیده می‌شود."

عکس تمبر یادبود سوری ابن زهر است که در غرب به Avenzoar معروف است


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2871

به مناسبت روز جهانی رادیولوژی
در سال ۱۸۹۵، ویلهلم رونتگن فیزیکدان آلمانی موفق به کشف پرتو های ایکس شد. این کشف شروعی بود بر دنیای شگفت انگیز رادیولوژی و روشهای تشخیصی وابسته به آن.
رونتگن در سال ۱۹۰۱ برنده اولین جایزه نوبل فیزیک شد.
یک عنصر جدول تناوبی به افتخار او رونتگنیوم نامیده شده است.
#نوابغ_علم

فیلم در مورد همین کشف و اهمیت پرتوهای ایکس در پزشکی نوین است.

https://youtu.be/gsV7SJDDCY4

Wilhelm Röntgen, "Ueber eine neue Art von Strahlen. Vorläufige Mitteilung", in: Aus den Sitzungsberichten der Würzburger Physik.-medic. Gesellschaft Würzburg, pp. 137–147, 1895

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2872

به مناسبت ۸ نوامبر زادروز ادموند هالی

دنباله‌دار هالی و ماجرای آن: موفقیت عظیم دانش در توجیه پدیده ها

ستاره های دنباله دار از شگفتی های پدیده های نجومی تلقی میشده‌اند. یکی‌از مهمترین آنها، دنباله دار هالی است. شواهد رویت این دنباله‌دار به حدود ۴۶۷ قبل از میلاد می‌رسد! از آن زمان تاکنون این دنباله دار هر ۷۵ تا ۷۹ سال رویت شده است. آخرین بار در سال ۱۹۸۶ رویت شد. سال ۲۰۶۱ این دنباله‌دار دوباره رویت خواهد شد.

در سال ۱۷۰۵، ادموند هالی در کتاب
Synopsis of the astronomy of comets
با استفاده از قانون جاذبه نیوتون توانست ثابت کند دنباله‌داری که در سال‌های ۱۵۳۱، ۱۶۰۷ و ۱۷۸۲ دیده شده است در واقع یک دنباله‌دار است. با محاسبات دقیق و بسیار سخت و طاقت فرسا هالی پیش‌بینی کرد که دوباره در ۱۷۵۸ رویت خواهد شد.
مشاهده مجدد این دنباله‌دار تقریبا در زمان پیش‌بینی شده (هالی اثر جاذبه مشتری را در نظر نگرفته بود) یکی‌ از موفقیت‌های عظیم مکانیک نیوتونی و به طور کلی دانش است.


فیلم در مورد تاریخچه دنباله‌دار هالی است

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2873

به مناسبت ۱۰ نوامبر روز جهانی حسابداران

در ۱۰ نوامبر سال ۱۴۹۴، لوکا پاچیولی کتاب
Summa de arithmetica, geometria. Proportioni et proportionalita
را به چاپ رساند. قسمت مهمی از این کتاب به حسابداری دوطرفه اختصاص دارد. پاچیولی با این کتاب حسابداری را وارد دوران مدرن خود کرد و از او به عنوان "پدر حسابداری" یاد میشود.

بسیاری از قوانین و اصلاحات رایج حسابداری نوین ابداع پاچیولی است مانند
حسابداری دو طرفه دارای بدهکار و بستانکار، ثبت دفتری، دفتر کل، سال مالی، موجودی کالا، بدهی، سرمایه و غیره.

پس از چاپ این کتاب، پاچیولی به میلان دعوت شد و همکاری وسیعی را با لئوناردو داوینچی آغاز کرد.

بدون حسابداری نوین، تصور اقتصاد و جهان مدرن ناممکن است. پاچیولی در شکل‌گیری حسابداری نوین نقش کلیدی داشت و به همین علت لقب "پدر حسابداری" را دریافت کرده است.

فیلم در مورد کتاب مهم او و بعضی قوانین و اصطلاحات این کتاب است که امروزه هم معتبر هستند.

https://youtu.be/frTTjPiIIWE

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2874

۱۱ نوامبر ۱۹۴۵، گلن سیبورگ در یک برنامه رادیویی علمی برای کودکان، در پاسخ به سوال یک شرکت‌کننده، کشف عناصر ۹۵ و ۹۶ جدول تناوبی را اعلام کرد! (امریکیوم و کوریوم).
شاید این اولین بار در تاریخ باشد که کشفی با این اهمیت در یک برنامه علمی کودکان اعلام می‌شود.

در سال ۱۹۴۴ گلن سیبورگ پیشنهاد کرد که یک ردیف جدید به جدول تناوبی عناصر اضافه شود که بعدها به اکتینیدها معروف شد.
سیبورگ کاشف ید ۱۳۱ کبالت ۶۰، تکنسیوم، پلوتونیوم، نپتونیوم و چندین اکتینید است.
او در سال ۱۹۵۱ موفق به دریافت جایزه نوبل شیمی شد. عنصر ۱۰۶ جدول تناوبی به افتخار او سیبورگیوم نامیده شده است.

#نوابغ_علم

Seaborg, Glenn T. (1946). "The Transuranium Elements". Science. 104 (2704): 379–386. 


فیلم درباره اهمیت کار اوست.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2875

به مناسبت ۱۲ نوامبر روز جهانی ذات الریه

ذات الریه یا پنومونی نوعی عفونت ریه است که میتواند باعث مرگ و میر به خصوص در کودکان و سالمندان شود.

ذات الریه بیماری قابل پیشگیری و قابل درمان است. اینفوگرافیک به اشتراک گذاشته شده در مورد آن توضیح می‌دهد


در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2876

به مناسبت ۱۳ نوامبر، روز جهانی مهربانی!
رفتار ایثارگرانه و نظریه تکامل (فرگشت)

رفتار ایثارگرانه و فداکاری در انسانها و حیوانات با زندگی اجتماعی بسیار شایع است. در نگاه اول به نظر نمی‌رسد که نظریه تکامل که بر مبنای انتخاب طبیعی بنا شده بتواند این رفتارها را توجیه کند.
توضیح فداکاری در حیوانات توسط WD Hamilton صورت گرفت. طبق "قاعده هامیلتون" فداکاری در یک‌گونه وقتی شکل می‌گیرد که خطر آن برای موجود فداکار کمتر از حاصلضرب فایده آن برای هم‌گونه و میزان شباهت ژنتیکی آن دو باشد.
به عبارت دیگر با رفتار فداکارانه، موجودات اجتماعی احتمال بقاء گونه خود را افزایش می‌دهند و این در واقع ریشه در تمایل به حفظ ذخیره ژنتیکی افراد در نسل بعد خود دارد.

این مساله توجیه گر تمایل بیشتر افراد به فداکاری برای خوبشاوندان، فرزندان و افراد با شباهت بیشتر ژنتیکی است.

زیست‌شناسی به نام JBS Haldane قاعده همیلتون را اینگونه خلاصه می‌کند:

"من حاضرم جانم را برای ۸ عموزاده یا دو برادرم بدهم"

فداکاری ریشه  در فرگشت دارد و احتمال انتقال ژن‌های فرد را به نسل بعد افزایش می‌دهد!

https://youtu.be/8-AqCaavUfQ
http://t.me/pubethicsmums/2877

به مناسبت ۱۴ نوامبر زادروز فردریک بنتینگ و روز جهانی دیابت.

در سال ۱۹۲۱ گروه پژوهشی ناهمگون فردریک بنتینگ، ریکارد مک‌لاود و چارلز بست موفق شدند نشان دهند که عصاره پانکراس سگ اثر درمانی بر روی سگهایی که به طور آزمایشی مبتلا به دیابت شده بودند، دارد.
پس از چالش فراوان، اولین آزمایش انسانی انسولین بر روی یک‌ کودک مبتلا به دیابت تیپ یک با انسولین گاوی انجام شد. به علت ناخالصی انسولین آزمایش موفق نبود.
با ورود شیمی ‌دانی به نام جیمز کالیپ به گروه پژوهشی، تلاش شبانه‌روزی برای جداسازی انسولین خالص آغاز شد بالاخره با جداسازی انسولین خالص اولین آزمایش انسانی انسولین با موفقیت انجام شد.
کودکان مبتلا به دیابت تیپ یک که غیر از محرومیت غذایی درمانی نداشتند و ۱۰۰ درصد محکوم به مرگ بودند، با انسولین به زندگی بازگشتند. تاکنون میلیونها نفر با تلاش دانشمندان فوق‌الذکر از مرگ نجات داده شده اند
مک‌لاود و بنتینگ موفق به دریافت جایزه نوبل پزشکی شدند.

فیلم در مورد ماجرای کشف انسولین است.
https://youtu.be/jn4HvRkBbfk

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2878