به مناسبت ۲۶ آبان سالروز درگذشت استاد ابراهیم پورداوود

ابراهیم پورداوود بنیان‌گذار ایران‌شناسی نوین در ایران است. پژوهش‌های او بیشتر حول ایران باستان و دین زرتشتی است.

اثر جاودانه او، ترجمه "اوستا" کتاب مقدس زرتشتیان به پارسی است.

او از اعتبار خاصی در میان پارسیان هند برخوردار بود و جزو معدود غیرزرتشتیانی بود که اجازه یافت در مراسم مذهبی آنها شرکت داشته باشد.

فیلم مربوط به مصاحبه با دختر پورداوود است در مورد زندگی پدرش

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2884

به مناسبت ۱۷ نوامبر، روز جهانی دانش‌آموزان
قدیمیترین کوریکولوم (برنامه آموزشی) تاریخ مربوط به بین‌التهرین و قرن ۱۸ قبل از میلاد در شهر نیپور است.
در مدارس بین‌النهرین خط میخی و زبان سومری آموزش داده می‌شده است.
دانش‌آموزان تکالیف مشخصی را بر روی الواح گلی می‌نوشته‌اند. انواع مختلفی از این الواح گلی یافت شده است.
دو نمونه از آنها را در تصویر می‌بینید. تصویر بالایی لوحی را نشان میدهد که کودکی احتمالا از سر شیطنت جای دندان‌هایش را بر روی آن باقی گذاشته است. تصویر پایینی لوحی را نشان میدهد که کودک دیگری احتمالا با سر رفتن حوصله‌اش یک ماهی پشت آن نقاشی کرده است.
ظاهرا روحیات دانش‌آموزان از ۴۰۰۰ سال قبل تاکنون تغییری نکرده است!
کودکان باید شب زود می‌خوابیدند و غذای مقوی دریافت می‌کردند و نباید دیر در کلاس درس حاضر می‌شدند. هرگونه اهمال در تکالیف با تنبیه شدید (با چوب) مواجه می‌شده است.

شاید بتوان آموزش را نقطه متمایز کننده انسان از سایر موجودات دانست. با آموزش میتوان تجربه نسل‌های متمادی را بدون نیاز به تکرار آنها به نسلی دیگر منتقل کرد. در واقع آموزش جزء لاینفک تمدن بشری است.

http://t.me/pubethicsmums/2885

به مناسبت ۱۹ نوامبر، روز جهانی توالت.
مدیریت پسماندهای انسانی قدمتی دیرینه در تاریخ دارد.
- ۵۰۰۰ سال قبل، ساکنین بین‌النهرین دارای توالت مخصوص در خانه بودند که به فاضلاب متصل میشد
- ۴۰۰۰ سال قبل، در بعضی شهرها در تمدن دره سند، هر خانه توالت خصوصی داشت که به سیستم فاضلاب شهری متصل بود.
- با سقوط امپراطوری روم، مدیریت پسماند در اروپا به قهقرا رفت و دفع فضولات انسانی به داخل کوچه ها عادی شد!
- ۱۵۹۶: جان هرینگتون اولین سیفون توالت را اختراع کرد.
-۱۷۷۵: الکساندر کامینگ موفق به اختراع شترگلو و رفع مشکل پس زدن بوی فاضلاب شد.
- ۱۸۸۰:  با اختراع شترگلوی مدرن و شناور توسط توماس کرپر، عصر توالت مدرن آغاز شد. بر خلاف تصور بسیار افراد، واژه crap به معنی مدفوع از نام توماس کرپر گرفته نشده است!

مدیریت پسماند و توالت سیفون دار از عوامل مهم کاهش بیماری‌های عفونی در دنیا است
امروزه ۲ میلیارد نفر دسترسی به توالت ندارند و حدود ۲.۲ میلیارد نفر نیز در مناطق با مدیریت پسماند ناقص زندگی می‌کنند.
فیلم در مورد تاریخچه توالت بحث می‌کند
https://youtu.be/0dYk99S98Jc
کانال اخلاق نشر و منابع علمی
http://t.me/pubethicsmums/2886

به مناسبت ۱۹ نوامبر روز جهانی مرد و ۲۰ نوامبر روز جهانی کودک

انیمیشن پدر و دختر، برنده اسکار فیلم کوتاه انیمیشن سال ۲۰۰۱

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید

http://t.me/pubethicsmums/2887

به مناسبت ۲۰ نوامبر روز جهانی کودک
به نام خداوند رنگین‌کمان

چرا نوزاد انسان بسیار ناتوان به دنیا می آید؟
بر خلاف بسیاری از جانوران که نوزادان با مغز کاملا پیشرفته دارند که توانایی دویدن و حفاظت از خود را در لحظاتی پس از تولد دارا هستند، نوزاد انسان بسیار ناتوان است

۱-مغز انسان بسیار بزرگ است و امکان تولد یک مغز بزرگ از کانال زایمان وجود ندارد به همین دلیل نوزاد با مغز نارس به دنیا می‌آید
۲-متابولیسم پایه زن باردار در پایان بارداری دیگر امکان بیشتر شدن را ندارد و نمی‌تواند نیازهای جنین را برطرف کند. به همین دلیل نوزاد با مغز نارس به دنیا می‌آید.

به علت نارس بودن مغز نوزاد انسان، والدین مجبور به نگهداری از نوزاد تا مدت‌های طولانی هستند. این مرحله از زندگی در طی تکامل طولانی اجداد انسان منجر به افزایش هوش و قدرت ذهنی و هوش اجتماعی گونه انسان گردید.


فیلم در مورد همین مساله است!

*مرحوم مادربزرگ بنده هم توجیه خودش را داشت. وقتی خدا موجودات را خلق کرد از آنها پرسید چه کسی نوزاد تو را نگه میدارد؟ حیوانات گفتند:خدا! انسان گفت خودم! خدا هم گفت پس برو خودت بچه ات را نگه دار!
http://t.me/pubethicsmums/2888

به مناسبت ۳۰ ابان روز بزرگداشت ابونصر فارابی

فارابی از بزرگترین دانشمندان قرن ۳-۴ هجری و دوران طلایی اسلامی است
او تقریبا در تمام علوم سرآمد بود

آثار

-احصاء العلوم: دانشهای زمان خود را طبقه بندی می‌کند
-انبوهی کتاب فلسفی به خصوص  "اغراض مابعدالطبیعه" در شرح متافیزیک ارسطو. او تلاش زیادی کرد که آراء افلاطون و ارسطو را آشتی دهد و ملقب به "معلم ثانی" است
-کتاب موسیقی کبیر: مهمترین کتاب در مورد موسیقی و اصول آن است که در دوران اسلامی نوشته شده است.
-آراء اهل المدینه الفاضله: از مهمترین کتب دوران اسلامی در زمینه علم سیاست. آخرین تلاش مسلمانان برای تببین سیاست بر مبنای یک فلسفه مدون است. او در این کتاب به مدینه فاضله و افرادی که شایسته حکمرانی در آن هستند می‌پردازد. آراء او بیشتر به شیعیان و افلاطون در این زمینه شبیه است. از نظر او هر جامعه که فاضله نباشد "مدینه الجاهلیه" است که از چیزی غیر از حکمت تبعیت می‌کند

افسانه های زیادی در مورد زندگی او وجود دارد از جمله در مورد قدرت نوازندگی که می‌توانست با نواختن ساز یک فرد را بخنداند، بگریاند یا بخواباند
https://youtu.be/6FVQ_bQzB7s
https://youtu.be/TQvx_Wp7C30

به مناسبت اول آذر روز اصفهان سه پست زیر به اشتراک گذاشته شده است

منارجنبان چگونه کار می‌کند
http://t.me/pubethicsmums/2477

نماد اصفهان و برج قوس

http://t.me/pubethicsmums/2478

اصفهان میراث ماندگار شاه عباس صفوی
http://t.me/pubethicsmums/2540

به مناسبت ۲۳ نوامبر، زادروز یوهان وان‌در‌والس

چگونه مارمولکی به نام گکو می‌تواند با استفاده از نانوتکنولوژی! بر جاذبه غلبه کند.

یکی از شگفتی های دنیای حیوانات، نحوه غلبه گکو بر جاذبه است. گکو قادر است از سطوح بسیار صیقلی آویزان شود و این کار را بدون نیاز به ترشح مواد چسبناک انجام می‌دهد.

فیلم توضیح می‌دهد که چگونه گکو از نیروی وان‌در‌والس برای چسبیدن به سطوح استفاده می‌کند.
http://www.youtube.com/watch?v=r5cqJTU5D5I

نیروهای وا‌در‌والس که نوعی نیروی بسیار ضعیف بین مولکول‌ها و اتم‌ها در فواصل بسیار نزدیک به هم هستند؛ در ابتدای قرن بیستم توسط یوهان وان‌در‌والس، فیزیک‌دان هلندی، توضیح داده شدند.

وان‌در‌والس در سال ۱۹۱۰ موفق به دریافت جایزه نوبل شد.
#نوابغ_علم

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2891

به مناسبت ۲۴ نوامبر، روز چاپ  "پیرامون آغاز گونه‌ها به وسیله انتخاب طبیعی" توسط داروین و روز فرگشت

نظریه فرگشت (تکامل) با انتخاب طبیعی امروزه زیربنای زیست‌شناسی مدرن است.

به همین مناسبت ۳ شگفتی در مورد فرگشت به اشتراک گذاشته شده است
۱- ماهی های استخوانی از نظر ژنتیکی به انسانها شبیه‌تر هستند تا کوسه ها
http://t.me/pubethicsmums/2146

۲- چرا فرگشت در طراحی از انسانها برتر است؟ چون چیزی در اختیار دارد که انسانها ندارند! در پست زیر بحث شده است
http://t.me/pubethicsmums/2147

۳- قارچها از نظر ژنتیکی به انسانها شبیه تر هستند تا گیاهان
http://t.me/pubethicsmums/2148


پستهای آموزشی زیر نیز به موضوع فرگشت مربوط هستند

-نظریه فرگشت قبل از داروین
http://t.me/pubethicsmums/948

-گونه حلقوی: برشی از گونه زایی طی زمان
http://t.me/pubethicsmums/844

-دوازده نکته در مورد فرگشت: به تعدادی سوء تفاهم در مورد فرگشت اشاره می‌کند
http://t.me/pubethicsmums/1567

-آیا اولین انسان وجود داشته است؟ به مساله چگونگی پیدایش گونه ها و تعریف گونه می‌پردازد
http://t.me/pubethicsmums/1568

-آیا فرگشت قابل مشاهده است؟ فرگشت معمولا
زمان  بسیار طولانی برای مشاهده نیاز دارد ولی در شرایط خاص میتوان آنرا آزمایشگاهی مشاهده کرد

http://t.me/pubethicsmums/1569

-فرگشت و سرطان: چگونه موجودات زنده بزرگ جثه توانستند بر سرطان غلبه کنند
http://t.me/pubethicsmums/1570

-رفتار ایثارگرانه و فرگشت: چرا بعضی موجودات جان خود را فدا میکنند تا همنوعان آنها زندگی کنند؟

http://t.me/pubethicsmums/1571

-هفت میلیون سال تاریخچه خویشاوندان انسان در هفت دقیقه
http://t.me/pubethicsmums/2049

-فرگشت قلب
http://t.me/pubethicsmums/1964

-فرگشت زندگی فرااجتماعی
http://t.me/pubethicsmums/1764

-ریشه فریبکاری و دروغ در فرگشت
http://t.me/pubethicsmums/1671

-آلفرد والاس و نقش او در نظریه انتخاب طبیعی
http://t.me/pubethicsmums/1435

-خط والاس چیست؟
http://t.me/pubethicsmums/2028

-چگونه انگل مالاریا از موجودی بی آزار تبدیل به بزرگترین قاتل بشر شد
http://t.me/pubethicsmums/1185

-تکامل لاک
http://t.me/pubethicsmums/1217

-ارتباط تکاملی انسان با سایر گونه های هومو
http://t.me/pubethicsmums/1372

-اول مرغ بوده است یا تخم مرغ
http://t.me/pubethicsmums/1387

-سکس چگونه به وجود آمد
http://t.me/pubethicsmums/1576

-چاقی و تکامل بشر
http://t.me/pubethicsmums/1619

-تشکیل حیات پرسلولی از تک سلولی
http://t.me/pubethicsmums/1626

-تکامل ناخن
http://t.me/pubethicsmums/1736

-شباهت ژنتیکی ۹۹ درصد بین انسان و شمپانزه یعنی چه؟
http://t.me/pubethicsmums/1846

-تکامل مقعد:گامی مهم در پیچیدگی جانوران
http://t.me/pubethicsmums/1898

-تکامل ستون فقرات در انسان: یک فاجعه مهندسی
http://t.me/pubethicsmums/1998

Nothing in biology makes sense except in the light of evolution

هیچ چیز در زیست‌شناسی بدون فرگشت معنا نمی‌یابد!

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2480

به مناسبت ۲۵ نوامبر روز قتل خواهران میرابال و روز جهانی رفع خشونت علیه زنان

خواهران میرابال و دیکتاتوری تروخیلو
http://t.me/pubethicsmums/1438

قتل هیپیشا و خشونت علیه زنان

http://t.me/pubethicsmums/1439

به مناسبت ۲۵ نوامبر روز تکمیل نهایی نسبیت عام

چگونه اصل پنجم اقلیدس به نسبیت عام منجر شد!
اقلیدس در کتاب "اصول" هندسه را بر مبنای پنج اصل موضوعه بنا نهاد.
او اصل پنجم را بر خلاف سایر اصول تا اواسط کتاب به کار نبرد.

"اگر دو خط راست را خط سومی قطع کند، در همان طرفی که زوایای داخلی، مجموع کوچک تر از دوقائمه تشکیل می‌دهند یکدیگر را قطع می‌کنند."
دو هزار سال دانشمندان تلاش کردند اصل پنجم را اثبات کنند ولی موفق نشدند. اصل پنجم در واقع معادل است با "از هر نقطه خارج یک خط فقط یک خط موازی میتوان رسم کرد"
در قرن ۱۹ بولیایی و لباچفسکی به طور مجزا نشان دادند که اصل "از هر نقطه خارج یک خط میتوان بیش از یک خط موازی کشید" یک هندسه بدون تناقض به نام هندسه هذلولوی ایجاد کند!
در نهایت ریمان نشان داد که میتوان هندسه هایی داشت که خمیدگی سطوح در آنها از یک نقطه تا نقطه دیگر متفاوت است که قابل تعمیم به بیش از ۳ بعد است.
آینشتاین با استفاده از همین هندسه نسبیت عام را بنا نهاد.
باید دانست طبق محاسبات بر اساس تابش پس زمینه کیهانی، هندسه کیهان اقلیدسی و بدون خمیدگی است!
https://youtu.be/lFlu60qs7_4
http://t.me/pubethicsmums/2894

پدرخوانده هوش مصنوعی اولین فردی که بیش از یک میلیون استناد در گوگل اسکالر دارد

Yoshua Bengio
متخصص علوم کامپیوتر و استاد دانشگاه مونترئال موفق شد یک میلیون استناد در گوگل اسکالر کسب کند که رکوردی بی‌نظیر است.
فعالیت این دانشمند زیربنای
machine learning
و چت بات هایی مانند ChatGPT هستند.

مجله وزین NATURE در این مورد مقاله زیر را به چاپ رسانده است.
https://www.nature.com/articles/d41586-025-03681-6

در یک آنالیز دیگر مجله NATURE نشان داد که ۸ مقاله از ده مقاله پراستناد قرن ۲۱ مربوط به
machine learning
هستند
https://www.nature.com/articles/d41586-025-01125-9

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2895

به مناسبت ۷ آذر روز نیروی دریایی

آریابیگنه اولین دریادار کشته شده در نبردهای دریایی تاریخ ایران

نیروی دریایی هخامنشی یکی از مهمترین علل موفقیت این امپراطوری در فتوحات گسترده آن بود.

آریابیگنه پسر بزرگ داریوش هخامنشی بود که به نفع برادرش خشایارشا از سلطنت کناره‌گیری کرد.
او در سال ۴۸۰ قبل از میلاد یکی از چهار دریاسالار نیروی دریایی هخامنشی در نبرد سالامیس علیه یونانیان بود.

او طی نبرد کشته شد و جسدش را به آب انداختند. دریاسالار دیگر نیروی دریایی هخامنشی جسد او را شناخت و از آب گرفت.

نبرد دریایی سالامیس از مهمترین نبردهای دریایی تاریخ است و با شکست نیروی دریایی هخامنشی به پایان رسید.

نقاشی به اشتراک گذاشته شده توسط ویلیام رینی کشیده شده و صحنه کشته شدن آریابیگنه در نبرد سالامیس است.

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2896

به مناسبت ۲۹ نوامبر، روز چاپ مقاله "گربه شرودینگر"
با وجود دقت بی‌نظیر مکانیک کوانتوم، این نظریه با مشاهدات روزمره در جهان ماکروسکوپیک در تضاد است.
در مکانیک کوانتوم یک ذره می‌تواند در حالت برهم‌نهی کوانتومی باشد یعنی در آن واحد در حالت‌های مختلف باشد.  وقتی ذرات با جهان ماکروسکوپیک تعامل داشته باشند  (مشاهده شوند) فقط یکی از این حالات مشاهده خواهد شد. طبق نظر بسیاری از فیزیک‌دانها، مشاهده یک ذره باعث کلاپس تابع موج آن می‌شود!
اروین شرودینگر با نارضایتی از این تفسیر، آزمایش ذهنی معروفش را طراحی کرد.
گربه ای با یک بمب در حالت برهم‌نهی کوانتومی "سالم/منفجر شده" است در یک جعبه است. تا قبل از باز کردن در جعبه‌ و مشاهده گربه، گربه در برهم‌نهی "زنده/مرده" است. یعنی در آن واحد هم زنده است و هم مرده! که یک پارادکس است.
پارادوکس گربه شرودینگر نشان دهنده مشکل حل نشده اندازه‌گیری در مکانیک کوانتوم است: هنگام مشاهده یک سیستم کوانتومی چه اتفاقی می‌افتد؟
https://youtu.be/67MG6_N0msg

Schrödinger, E. Die gegenwärtige Situation in der Quantenmechanik. Naturwissenschaften. 23 (48): 807–12

http://t.me/pubethicsmums/2897

به مناسبت ۳۰ نوامبر، سالروز چاپ مقاله تاریخی یاماناکا

در سال ۲۰۰۷، شینیا یاماناکا در مقاله ای موفقیت گروهش را در تولید سلولهای بنیادی از سلولهای انسانی بالغ، اعلام کرد.
"Induction of pluripotent stem cells from adult human fibroblasts by defined factors." cell 131.5 (2007): 861-72.

سلولهای بنیادی، سلول‌هایی هستند که توانایی تبدیل شدن به انواع مختلف سلولهای تخصص یافته بالغ زا دارند. تا قبل از مقاله انقلابی یاماناکا، سلولهای بنیادی از جنین تهیه می‌شدند.
یاماناکا نشان داد که فقط با چهار ژن میتوان سلولهای بالغ را به سلولهای بنیادی تبدیل کرد! این چهار ژن به "فاکتورهای یاماناکا" معروفند.

یاماناکا انقلابی در علم پزشکی ایجاد کرد.
او از مهمترین دانشمندان قرن بیستم است و در سال ۲۰۱۲ برنده جایزه نوبل پزشکی شد.

#نوابغ_علم

فیلم درباره اهمیت کار اوست

https://youtu.be/cMHidJukbgo

در کانال اخلاق نشر و منابع علمی در تلگرام عضو شوید
http://t.me/pubethicsmums/2898

به مناسبت اولین دوشنبه دسامبر روز والت دیزنی

فیلم به اشتراک گذاشته شده، "کشتی بخار ویلی" نام دارد و از اولین کارهای جاودان والت دیزنی است. این فیلم کوتاه از اولین فیلم‌های انیمیشن صدادار است و شخصیت محبوب "میکی ماوس" را برای اولین بار به نمایش در آورده است. میکی ماوس بدون شک معروفترین شخصیت انیمیشن دنیا است.


والت دیزنی در طول حیات پربارش برای کودکان سراسر دنیا شادی و دوستی به همراه آورد. شرکتی که او بنیان نهاد از بزرگترین شرکت‌های تجاری دنیا است. محصولات والت دیزنی حدود ۱۰۰ سال است که دنیای کودکان را با شادی پر کرده اند. همه ما با سفید برفی، سیندرلا، دامبو، میکی ماوس و گوفی خاطره داریم و کودکان ما هم هنوز از دیدن فیلم‌های جاودان حاصل ذهن خلاق والت دیزنی لذت می‌برند.

روحش شاد و به امید زندگی بهتر برای تمام کودکان دنیا
http://t.me/pubethicsmums/2899

دو پست بعدی کانال ۱۰ شخصیت معروف ساخته کمپانی والت دیزنی و ۱۰ شخصیت منفور ساخته کمپانی والت دیزنی را نشان می‌دهند!

http://t.me/pubethicsmums/1454
http://t.me/pubethicsmums/1455