فردای بدون نفت ایران؟

در این مقاله اندیشکده بروکینز به نکته جالبی درباره ایران و عربستان اشاره کرده است، حرف اینست که تاکنون به دلیل اهمیت نفت به عنوان یک منبع انرژی جدی برای دنیا، قدرت های بزرگ همواره خواهان پایداری نسبی در خاورمیانه بوده اند، همین امر به ایران و عربستان امکان می داد که در داخل دستشان باز باشد و بحث آزادی های اجتماعی و مانند آن را جدی نگیرند و همچنین در حوزه سیاست خارجی هم تهاجمی عمل کنند. به بیان دیگر رانت نفتی و اجماع جهانی بر ضرورت پایداری خاورمیانه باعث شده است که این دو کشور تا می توانند بتازانند.

گفته می شود تا چند دهه آینده با کاهش نقش سوخت های فسیلی ورق برخواهد گشت و هر دو کشور هم به فکر افتاده اند تا وابستگی شان به نفت کمتر شود، ایرانی ها در این مورد با چشم انداز 1404 البته از حکام صحرای حجاز جلوتر هم بوده اند. روال هر دو کشور کم وبیش این بوده است که دولت پول نفت را می گیرد، بین مردم پخش می کند و از آنها انتظار فرمانبری دارد. اما برای تحول و متنوع کردن اقتصاد هر دو کشور نیاز به تغییرات بنیادین دارند: دولت پای خود را از اقتصاد بیرون بکشد و هزینه هایش را کم کند، آزادی اقتصادی را بیشتر کند و بگذارد بخش خصوصی کارش را بکند (رندان در دیار آریایی- اسلامی ما به چنین اقداماتی می گویند نئولیبرالیسم! و نوعی فحش در فضای هیئتی-روشنفکری ما به حساب می آید) .باری، همین چند قلم که عرض شد در دو کشور فرقی با انقلاب ندارد، قرار باشد کشوری با مالیات مردم اداره شود، بعید است وضعیت عشقی کنونی را بتوان ادامه داد. یا موردی دیگر، در برنامه تحول عربستان آمده است که باید تعداد زنان به عنوان نیروی کار در اقتصاد افزایش یابد، اما کیست که نداند چنین تحولی چقدر با "فرهنگ" صحرای حجاز در تعارض است.

گفته شده است برای چنین تحولی در عرصه اقتصاد باید اوضاع منطقه ای را آرام نگه داشت، از این رو دو کشور باید عایدات نفت را به جای ایدئولوژی خرج داخل کشور کنند. نویسنده اشاره جالبی هم به صحبت رئیس جمهور ایران کرده است که تا به حال اقتصاد خرج سیاست را می داده است، بگذاریم از این به بعد سیاست خرج اقتصاد را بدهد. نویسنده به چنین تحولی بدبین است و با حسرت می گوید چه خوب می شد اگر اینها تکانی می خوردند، ولی امیدوار نیست.

با این همه نابخردی و پتیارگی آینده این کشور روشن نیست، دلیلی برای خوش بینی ندارم، ولی کاش اینگونه نمی بود. در این گربه بزرگ یک منبع مهمتر از نفت هست، منبعی که دیگران در این حوالی ندارند: "ایران". قدرش را ندانسته ایم، ولی تنها چیزی که می تواند ما را از فاجعه پیش رو نجات دهد "ایران" است.

http://goo.gl/wlhoOX

کانال راهبرد
@RahbordChannel

ایران از 1979 تاکنون انقلاب، جنگ و تحریمها را پشت سر گذاشته است که همه جا بر اقتصاد اثرگذارند، اینها نبودند اقتصاد ایران نسبت به رقبا چگونه بود؟

http://goo.gl/PZq6n1

کانال راهبرد
@RahbordChannel

بازیافت پترودلار، کلید فهم تحولات ایران و خاورمیانه؟

زیاد شنیده ایم که در دوران معاصر تحولات تاریخی این حوالی را باید بر اساس نفت فهم کرد، ادعای بزرگی است و صلاحیت اظهار نظر ندارم، ولی اجازه دهید با یک پدیده جالب آشنا شویم: در دوران بالا رفتن قیمت نفت مانند سال های 1974 تا 1981 و همچنین 2005 تا 2014 یک اتفاق ساده می افتد، کشورها صادرکننده نفت (ایران، روسیه، لیبی و اعراب و ...) پول زیادی به دست می آورند که امکان سرمایه گذاری همه آن را در اقتصادشان ندارند، از آن سو واردکننده ها دچار کمبود منابع ارزی می شوند.

کشورهای صادر کننده یا این پول مازاد را باید در کشورهای دیگر سرمایه گذاری کنند یا آن را خرج واردات تسلیحات و دیگر محصولات کنند. اگر چنین نکنند، اقتصاد دنیا به هم خواهد ریخت و خطر بحران و جنگ افزایش می یابد. گفته می شود صندوق های توسعه ملی از همان زمان تاسیس شدند، نوعی سرمایه گذاری که در آن دولت ها نقش اساسی دارند (دولت رانتیر؟). به این گردش دلار نفتی بین کشورهای مختلف "بازیافت پترودلار" می گویند. در شوک نفتی دهه 70، بخش بزرگی از این پول در اوراق خزانه ایالات متحده و بانک های تجاری اروپا و آمریکا سرمایه گذاری شد و صندوق بین المللی پول با همکاری کشورهای صادرکننده، یک برنامه وام دهی برای تقویت اقتصاد دیگر کشورها را به راه انداخت. وام دهی مستقیم بانک های تجاری به دولت هایی نظیر ترکیه و برزیل هم دنبال شد که هرچند آنها را از ورشکستگی نجات داد، ولی تا سالها درگیر پیامدهای منفی آن بودند. کسانی حتی آن را نوعی استعمار جدید نام نهادند.

پس از این دوران رونق، کشورهای نفت خیز معتاد به درآمدهای بالا هم مشکلات زیاد را تجربه کردند، گفته می شود شوروی توانست در دوره بالا بودن درآمدها ضعف های اقتصاد خود را بپوشاند و بلوک شرق را حمایت جدی تری کند، ولی کاهش درآمدها در دهه 1980 همراه با افزایش رقابت نظامی با غرب باعث فروپاشی آن شد! در دوره بعدی از 2005 تا 2014 هم اتفاق مشابهی افتاد، این بار با توجه به تجربه قبلی کمی هوشمندانه تر عمل شد، یادمان باشد استفاده گسترده کشورهای عرب خاورمیانه از نیروی کار دیگر کشورها را هم باید نوعی کمک به دیگر کشورها تلقی کرد.

از اوضاع بر می آید که بعید است کشوری بتواند همه عایدی و منافع منابع زیرزمینی اش را برای خود بردارد و "مستقل" عمل کند، بلکه باید حواسش به نوعی تقسیم کار بین المللی هم باشد، حتی در مورد ایران هم شاید بتوان خرید آن دو میلیارد اوراق قرضه در دولت قبل را در همین راستا دید. اما در این دوره های نفتی اتفاق های سیاسی مهمی افتاده است، در شوک اول انقلاب ایران را داریم و در شوک دوم هم بهار عربی و قضیه لیبی، خطر حمله به ایران هم در همین دوره دوم بسیار جدی بود. دیدگاه جنگ های پترودلار را هم که بسیاری شنیده اند.
قضاوت محتاج رای صاحبنظران است، ولی به نظرم این مفهوم الگوی قابل تاملی برای بررسی رفتار دولت ها در ایران و خاورمیانه است، والله اعلم. 😊

https://goo.gl/2cT0KF

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در باب یک سیاست بدبو

آقای سعید لیلاز در همین نشست اخیر دانشگاه شریف حرف بامزه ای می زد که اگر فرض کنیم همین فردا نفت به 200 دلار برسد، دولت شیخ حسن یک روز هم دوام نمی آورد و رندان زیر آبش را خواهند زد. او به درستی به نقش جدی نفت در سیاست این حوالی اشاره می کرد، اهل فن به این نوع سیاست که نقش نفت در آن پررنگ است، سیاست نفتی یا پتروپلیتیک می گویند.

در تحقیقی با بررسی رفتار کشورهای متعدد نشان داده شده است که آنهایی که از عایدات نفت برخوردارند و زیرساخت نهادی دموکراتیک ندارند، از خود رفتارهای مشترکی نشان می دهند (اینها را کشورهای پترولیست خوانده اند و امثال روسیه، آذربایجان، ازبکستان، سودان و ونزوئلا در آن جای می گیرند):

1- دولت ها کاری به مالیات شهروندان ندارند و مستقل از آنها می شوند و راه خود را می روند، پول نفت را به عنوان نوعی حق السکوت خرج می کنند تا مطالبات جامعه جدی نشود و دنبال پاسخگویی و بازخواست از دولت نروند.

2- از آنجا که قرار نیست مردم را نمایندگی کنند، پول را می بخشند و هوادار می خرند. درآمد نفتی به شکل گسترده ای صرف حامی پروری و پرورش نورچشمی ها می شود. می توان فیش های حقوقی نجومی را مصداقی از این شمرد.


3- از تشکیل گروه های اجتماعی مستقل موثر جلوگیری می کنند و آنها را به حاشیه می برند.

4- از آنجا که تغییر می تواند برای قدرتمندان خطرناک تلقی شود، پول زیادی صرف کنترل و حفظ اوضاع داخلی می شود، پلیس، نظامیان و نیروهای امنیتی بخش عمده ای از این درآمد نفتی را می بلعند. این کشورها پول دارند و می تواند آن را خرج حفظ "سنت" و "میراث تاریخی" خود کنند، والا امکان نداشت در قرن 21 یک ساخت حکومتی ماقبل مدرن در عربستان بتواند خود را حفظ کند.


5- انگیزه افراد جامعه برای تقسیم کار بیشتر، تخصصی شدن فعالیت ها و نوآوری کاهش می یابد و فشار اجتماعی برای توسعه به مفهوم مدرن به وجود نمی آید.

عجیب نیست بگوییم که اگر نفت ارزان بود و پول به حد کافی در خزانه موجود نبود، خیلی بعید بود رئیس دولت مهرورزی می توانست چنین گردوخاکی کند. کسانی همان زمان نوشتند حتی وطن پرستی هم با شکم سیر آسانتر است، والله اعلم 😊

http://goo.gl/MSlW1x

کانال راهبرد
@RahbordChannel

باید قرص قرمز را خورد!

در صحنه ای از فیلم ماتریکس به قهرمان داستان می گویند “قرص‌آبی را می‌خوری و در تختت بیدار می‌شوی و بازی تمام می‌شود، یا قرض قرمز را می‌خوری در سرزمین عجایب می‌مانی و از واقعیت سر در می‌آوری” حرف روشن است دوستان، دوران نفت در حال اتمام است و نفت مملکت دیگر خریداری ندارد، در هیچ زمینه ای (تکرار می کنم در هیچ زمینه ای) قدرت رقابت نداریم. هزار بحران هم پیش رو داریم، باید به فکر باشیم، فاجعه آینده بسیار نزدیکتر از اینهاست که به تصور بیاید.
در این یادداشت گفته ام بیدار شوید رمانتیک های مسخره! تا بیایید به "نسخه بومی" و مانند آن فکر کنید، مصیبت ما را خواهد برد، فرصت زیادی نداریم، تنها راهی که داریم آشتی با دنیاست و رو کردن به اقتصاد بازار آزاد، حرف های شکم سیری را کنار بگذارید، دوران طلایی نفت تمام شد. چاره ای نداریم، باید قرص قرمز را خورد، واقعیت با کسی شوخی ندارد!

یادداشت دنیای اقتصاد:
http://goo.gl/rIsVDT
کانال راهبرد
@RahbordChannel

راهنمای گام به گام کودتا!

از ترکیه که گذشت، ولی اگر روزی خواستید کودتا کنید، بدانید و آگاه باشید که در کتابی مشهور با عنوان "راهنمای کاربردی کودتا" همه جزئیات آورده شده است 😊 اهل فن سه پیش شرط را برای امکان کودتای موفق ذکر کرده اند:

1. شرایط اجتماعی و سیاسی کشور به گونه ای است که مشارکت سیاسی به بخش کوچکی از جمعیت محدود شده باشد.

2. دولت باید تا اندازه زیادی مستقل عمل کند و اثرگذاری قدرت های خارجی در سیاست داخلی آن محدود باشد.

3. دولت باید یک مرکز سیاسی داشته باشد یا در صورت تعدد مراکز، آنها باید قابل شناسایی باشند و ساختارشان هم نباید غیرسیاسی (مثلا بر اساس نژاد و قومیت) باشد.

همچین برای برنامه ریزی کودتا چند قاعده عملیاتی وجود دارد که دو تا از آنها به قرار زیر است:

1. رئیس دولت باید دستگیر یا کشته شود.

2. واحدهای رزمی سیار (مثل جت های جنگنده، هلیکوپترها و تانک ها) که جز نقشه کودتا نیستند باید بی اثر شوند یا در فاصله دور از مرکز کودتا نگاه داشته شوند.

باید جزئیات را دید و صاحبنظران سیاست ترکیه نظر دهند که قضیه از چه قرار بوده است، ولی دستکم در شیوه اجرای این "کودتا" حرف و حدیث کم نیست.

توضیح: کتاب ویرایش قدیم را نگاهی سرسری انداختم و فرصت مطالعه نبود، امیدوارم فرصت شود در آینده بخوانم، از دوستان راهبرد اگر کسی تمایل داشت، خصوصی خبر بدهد تا برایش بفرستم.

http://goo.gl/5DWoI2
http://goo.gl/XychFa
http://goo.gl/eOHJ7n

کانال راهبرد
@RahbordChannel

وطن پرستی کافی نیست!

بعد از قضیه ملی شدن صنعت نفت، آمریکایی ها که می دانستند دیگر مستعمره سازی مثل سابق کارساز نیست و اوضاع را به کام شوروی بر می گرداند، تصمیم داشتند با دادن امتیازاتی به ایران (مانند پیشنهاد چرچیل- ترومن در زمستان 1331 که ملی شدن نفت را به رسمیت می شناخت) کار را فیصله دهند، ولی مصدق "وطن پرست" با وجود بدی اوضاع داخلی به هیچ رو حاضر به امتیاز دادن نبود.

او از مجلس همسو با خود اختیارات زیادی می گیرد، در کتاب دامگه حادثه آمده است: "محمد مصدق ... با اختیارات قانونگذاری که بدست آورده بود لایحه قانونی تشکیل کمیسیون حفظ امنیت اجتماعی را به تصویب رساند که به موجب آن کمیسیونی ... می‌توانست هر فردی را به هر دلیلی مخل امنیت تشخیص داده و برای مدت طولانی نفی بلد کرده و از محل سکونت خود به نقاط بد آب و هوا تبعیدکنند". لایحه عفو خلیل طهماسبی ضارب رزم آرا هم پیش از آن در همین مجلس به تصویب رسیده بود. شرایط آن دوران البته عادی نبود، ولی این همه تندروی و دور زدن قانون از مردی حقوقدان بعید بود.

بعد سراغ همه پرسی می رود که حتی یاران وی هم آن را "تمیز" نمی دانستند و همان مجلس مرعوب هم در عمل منحل می شود. غلامحسین صدیقی به او هشدار می دهد که در غیاب مجلس شاه می تواند با یک فرمان او را برکنار کند، او پاسخ می دهد: شاه چنین جراتی ندارد! وقتی هم شاه سرانجام دستور برکناری می دهد، توجهی نمی کند. قضیه 28 مرداد هم که روشن است (برخی حقوقدانان استدلال کرده اند که لفظ "کودتا" برای توصیف آن واقعه نارواست، وقتی پادشاه قانونی مملکت نخست وزیر را برکنار کرده است، دیگر نمی توان برکناری خشونت آمیز او را حتی با فرض دخالت خارجی و حضور اوباش "کودتا" خواند)

می توان حدس زد که مرد سالخورده محترم به راستی ایران را دوست داشت، متمول بود و چشم و دل سیر، تحصیل کرده در فرانسه و بزرگ منش، ولی فقط به محبوب ماندن فکر می کرد. به واقع شوخی بود فکر کنی مالکیت سرمایه عظیم یک کشور اجنبی را به زور بگیری و کاری به کارت نداشته باشند. مجبور بودی دیر یا زود برای استفاده از عایدات نفت دوباره دست کمک به سوی آنها دراز کنی (مگر حتی اکنون و بعد از گذشت چند دهه می توان گفت که در صنعت نفت کاملا مستقل هستیم؟). جان کلام به قول محمد قائد این بود که او تمام قراردادها "استعماری" را ملغی کرد، ولی تحمل داغ ننگ امضای قرارداد جدید را نداشت!

فضیلت اهل سیاست حفظ محبوبیت نیست، بلکه باید بتوانند حسب لزوم برای منافع کشورشان بدنامی را هم تحمل کنند و برخلاف سیل احساسات مردمی جا را برای عقلانیت باز کنند. در فجایع پیش روی ایران، ما به جای چهره های وجیه المله نیازمند سیاستمدارانی با چنین عقلانیت و شهامتی هستیم.

https://goo.gl/x8RhWc
http://goo.gl/wFMubE

کانال راهبرد
@RahbordChannel

فروپاشی یانکی های امپریالیست نزدیک است!

یکی از مواردی که برخی معرکه گیرها در این حوالی زیاد تکرار می کنند این است که میزان بدهی های ایالات متحده بسیار "بالا" است (اهل فن آن را تا پایان امسال بیش از 19 تریلیون دلار تخمین زده اند)، شکست نزدیک است و آماده جشن باشید!

گفته اند شاید این قبیل نتیجه گیری ها از این روست که بدهی دولت ها مشابه بدهی افراد تلقی می شود، یعنی همانطور که بدهی فرد از ثروت فعلی اش بیشتر شود ورشکسته است، برای دولت ها هم چنین است. اما تفاوت های عمده وجود دارد: برخلاف یک فرد عادی، دولت امریکا تا این لحظه بالغ بر 200 و اندی سال عمر دارد و تا اطلاع ثانوی هم قصد بازنشستگی ندارد! حالا حالاها می تواند ایجاد درآمد کند. و البته بر مبنای واحد پولی خودش و اسکناس هایی که چاپ می کند همچنان به استقراض ادامه دهد.

در صورت تاخیر در پرداخت هم "شرخر" به سراغش نمی رود، چیزی که این دولت باید به سرمایه گذاران ثابت کند، اینست که همچنان برقرار است و توانایی پرداخت دارد. به بیانی ساده، شاید بیش از مقدار کلی بدهی، میزان بهره پرداختی آن بدهی است که اهمیت دارد. سابقه امریکا در این مورد خوب بوده است و اقتصاد کم وبیش قدرتمندی دارد و گفته اند اگر پرداخت بهره را در حد متعارف (3 درصد یا کمتر از حجم کل اقتصادش) نگاه دارد خطری متوجه او نیست و دلیلی ندارد نتواند این روال را برای مدت طولانی ادامه دهد. همچنین تقاضای مردم در سراسر جهان برای اوراق خزانه ایالات متحده همچنان روبه افزایش است و همه آن را سرمایه گذاری مطمئنی می دانند.

اما یک دولت می تواند تا چه درصد از کل اقتصادش می تواند قرض بالا بیاورد؟ کسانی عدد 90 درصد را گفته اند، ولی ادعا شده است که حتی بیش از 100 درصد هم هرچند خوب نیست، دولت را لزوما روبه قبله نمی کند. در حال حاضر این نسبت برای امریکا این حدود 80 درصد (بدهی فدرال) بوده است و در بدترین حالت هم تا سال 2039 به صد درصد نخواهد رسید. اما شاخص های جامع تر مانند مودی، وضعیت بدهی را مناسب ارزیابی می کنند و حتی آن را در حد احتیاط هم نمی دانند.

خلاصه عرضم اینست به جای جدی گرفتن این قبیل پیشگویی های پیامبرانه، بهتر است ماست خودمان را بخوریم و کشک خودمان را بسابیم، ایران عزیز آنقدر بحران جدی پیش رو دارد که نیازی نیست رندان ارقام استکبار جهانی را تحلیل کنند و معرکه بگیرند. لازم نیست غم مظلومان جهان را بخوریم، باور کنید وطن پرستی تمام وقتمان را می گیرد.

http://goo.gl/4wZZSu http://goo.gl/ez9gG3 http://goo.gl/BQqjm5

کانال راهبرد
@RahbordChannel

از پیشوا تا سلطان

زمان مرحوم پیشوا در سال 1933، رایشتاگ (پارلمان آلمان) آتش زده شد، گفته اند هیتلر که آن زمان صدراعظم آلمان بود، بعد از شنیدن خبر دستهایش را به هم زد و گفت: کاش کار کمونیست ها باشد! بعد هم تاکید کرده بود: حتما کار کمونیست هاست! البته برای اینکه حرفش روی زمین نماند، یک کمونیست هم به عنوان عامل آتش سوزی معرفی شد.

او البته دل خوشی از پارلمان و این قبیل تجملات سرمایه داری نداشت، زمانی گفته بود: "رایشتاگ ساختمان فوق‌العاده زشتی است، یک تالار اجتماعات، دکان گفتگو و چانه زنی نمایندگان و بورژوازی منحط و طبقه کارگر گمراه. هم ساختمان و هم نهادی که در آن جا گرفته ننگ مردم آلمان هستند و روزی باید بروند. به نظر من، هرچه زودتر این دکان گفتگو بسوزد و با خاک یکسان شود، مردم آلمان زودتر از نفوذ خارجی آزاد خواهند شد". کسانی گفته اند این نمایش آتش سوزی، برنامه خود نازی ها برای پیشبرد اهدافشان بود و گوبلز هم هدایت قضیه را بر عهده داشت.

نازی های "مردمی" که با انتخابات به قدرت رسیده بودند با توجه به "شرایط حساس کنونی" تا توانستند تازاندند، مجوز بازداشت بلندمدت مظنونان داده شد، حزب کمونیست غیرقانونی اعلام شد و تا 4000 نفر از اعضایش بازداشت شدند، نازی ها به پاکسازی گسترده و سرکوب دست زدند و در انتخابات بعدی هم با همین حربه توانستند به پارلمان راه یابند و مسیر را برای دیکتاتوری پیشوا هموارتر کنند.

در مثل مناقشه نیست، ولی دیروز شنیدم در ترکیه بعد از کودتا تا 50 هزار از کارکنان دولتی و امنیتی تعلیق و اخراج شدند و شش هزار نفری هم دستگیر شده اند و با توجه "به شرایط حساس کنونی" قرار است پدر دشمنان ملت را در آورند. تخصصی در سیاست ترکیه ندارم و قضاوتی در مورد اوضاع آن نمی توانم داشته باشم، ولی می توانم بگویم که بعید است دولتی چنین فرصت های معرکه ای را برای تسویه حساب با مخالفان از دست بدهد، این فرصت آنقدر جذاب است که حتی ارزش دارد برای کش دادن آن ریسک کرد. شاید این "شرایط حساس کنونی" در ملک عثمان ها هم زیاد طول بکشد، والله اعلم.

http://goo.gl/98id84 https://goo.gl/c6Gfrm


کانال راهبرد
@RahbordChannel

ایران امن ترین کشور منطقه است؟

احتمالا زمانی که شاه از زبان کارتر می شنید که ایران جزیره ثبات است، تصور نمی کرد کمتر از یکی دو سال بعد باید تاج و تخت را بگذارد و مجبور به ترک مملکت شود. ساواک با سرکوب مخالفت ها همه چیز را تحت کنترل داشت و پول نفت هم که در دسترس بود، با توجه به حضور آن امپراتوری شیطانی در شمال کشور و اهمیت ایران برای غرب، "کینگ آو کینگز" تصور نمی کرد توپ تکانش بدهد. اما تاریخ به مرد بیمار خودکامه آموخت که حاکم یک کشور نفتی در خاورمیانه باید حواسش بیش از اینها جمع باشد.

باری، امروز هم بسیاری می گویند که ایران امن ترین کشور این حوالی است. هرچند این گفته بهره ای از حقیقت دارد، به نظر می رسد باید با احتیاط آن را تفسیر کرد. یحتمل منظور گوینده اینست که ایرانی وقتی از خواب بیدار می شود، خیالش جمع است که تا شب در شهرش بمبی نمی ترکد و تیری در نمی شود. انصافا هم کسانی برای این کار عرق می ریزند، تامین امنیت مملکتی وسیع در محاصره بادیه نشینان خاورمیانه ساده نیست. اما حتی با همین معیار، باز می شود گفت در این حوالی عمان، بحرین، اردن، امارات، اسرائیل و جز این اواخر عربستان و ترکیه هم ناامن به حساب نمی آیند و اوضاعشان با عراق و سوریه متفاوت است.

اجازه دهید امنیت را وسیع تر ببینیم، به یک چارچوب معتبر جهانی مراجعه می کنیم، یکی از زیرشاخص ها در شاخص پیشرفت لگاتوم همان امنیت و ایمنی است که متغیرهای جالب و جامعتری را برای سنجش امنیت معرفی می کند: امنیت شب بیرون رفتن، پناهندگان و بی خانمان های داخلی، تلفات جنگ داخلی، ناپایداری جمعیتی، بیان بدون ترس دیدگاه های سیاسی ، دزدی، تعرض، شکایت/اعتراض عمومی، خشونت سیاسی با حمایت دولت. با این ابعاد کشور ما 120 امین کشور امن جهان (از 142 کشور) به شمار می آید. (از دیگر تقسیم بندی های امنیت نظیر امنیت غذایی و امنیت سرمایه گذاری و ... می گذریم که بحث متفاوتی است).

برخی سیاسیون وقتی می گویند ایران جای امنی است، البته پرت نمی گویند، ولی چنین تعبیری جز محدودترین معنای این واژه نیست، انتظار بیش از اینهاست و باید آن را فراتر دید، با این همه بحران پیش رو تضمینی نیست که وضع همینطور بماند. یادمان نرود آنچه در بلداجی اتفاق افتاد، فقط نوک کوه یخ است، سر بزرگ قضیه زیر لحاف است، بحران بی آبی در آینده می تواند ایران را از سوریه بدتر کند.

http://goo.gl/Z8Mja6

کانال راهبرد
@RahbordChannel

در مزایای زیر بار زور رفتن!

گفته اند شاه سابق ایران در خاطراتش آورده است که روزی پیشنهادی در حوزه ارتش و نظام به چرچیل داد و برق شعف را در چشمان ژنرال کارکشته بریتانیایی دید که چگونه از هوشمندی وی به وجد آمده است! البته اهل فن می دانند که هیچگاه خودستایی حکام نفتی خاورمیانه را نباید جدی گرفت. مردی فرهیخته به درستی جایی خاطرنشان کرده است که اشتباه محمد رضا شاه این بود که فکر می کرد برای دنیا بیش از چاه های نفتش می ارزد.

رندان منتقد چندی است می گویند چرا شیخ حسن و دوروبری هایش زیر بار ننگ برجام رفتند، انگار که صد پیشنهاد روی میز بود و اینها جنس اعلا را برنداشته اند! البته نگاهی به گذشته به ما می گوید برای ارزیابی واقعیت در کشورهای پترولیست به جای گوش دادن به حرف های اهل سیاست، باید به اوضاع نفت نگاه کنیم. اهالی ینگه دنیا می دانند که قیمت نفت برای تعامل با اهالی خاورمیانه از هر برهانی قاطع تر است.

داستان ایرانی ها چه بود؟ کشوری سرمست قیمت بالای نفت مشغول بزرگتر کردن دایره نفوذ خود بود، در داخل هم هرچند گاهی مردم نق می زدند، خوشبختانه پول بود و می شد ناکارآمدی را با پترودلار جبران کرد. اهل نظر ناگهان دیدند که فقط با یک آمریکای جهان خوار روبه رو نیستند، بلکه اکثریتی از اجانب خواهان برخورد با آنها هستند و پشت تحریم ها می ایستند. سپس عایدات نفتی یکباره کاهش می یابد و کشور در فهرست فلاکت رکورد می زند. رتق و فتق امورات این امپراتوری وسیع نیازمند پول بود و بزرگان به چاره جویی افتادند. قضیه به تدریج بدتر هم می شد، وفور نفتی (اُیل گلات) خودش را نشان می داد و نفت شیل هم مسئله کوچکی نبود، اهل فن به زودی دریافتند که اگر الان هوا پس است، اوضاع آینده احتمالا کمتر از افتضاح نیست.

بماند که این وسط اکثریتی از مردم هم خیلی حال مقاومت نداشتند و بیشتر دوست داشتند زیربار زور بروند، به ویژه که این زور خیلی پرزور بود. وانگهی حتی جز این هم بود در اصل قضیه توفیری نمی کرد، سیاست مدار عاقل می داند که در خاورمیانه حقیقتی اصیل تر از نفت وجود ندارد و در سیاست بر اساس واقعیت ها تصمیم می گیرند، نه ایده آل ها، با این همه بحران پیش روی مملکت آدم عاقل خودش را درگیر تخیل نمی کند.

ارقام می گوید که بعد از برداشتن تحریم ها صادرات نفتی ایران سه برابر شده است. فقط همین شاخص، تاکید می کنم فقط همین شاخص، به تنهایی نشان می دهد که زیر بار زور رفتن! ایرانی ها حرکت عاقلانه ای بوده است. خلاصه که کار درستی بود، از پسابرجام خود لذت ببرید. 😊

http://goo.gl/M0aCFd

کانال راهبرد
@RahbordChannel

خلقیات ما ایرانیان: توسعه و خرهای قبرسی!

داریوش همایون فقید جایی نوشته است: "برای ایرانی بسیار دشوار است که کشاورزی را در کانزاس ببیند و آنگاه به اصلاح گاو آهن را در کشتزارهای کشور خودش و دست کم به عنوان نخستین مرحله ،خرسند باشد. اگر به او گفته شود به مراتب بهتر است اول آموزش ابتدائی خوب و کارساز را به همه کشور ببرد تا هاروارد را به تهران بیاورد، یا اول معلم هنر برای همه آموزشگاه‌ها فراهم کند و بعد تالار کنسرت ۵٠٠ میلیونی بسازد، خود را تحقیرشده خواهد شمرد" و ادامه می دهد: "هنگامی که در دهه‌های نخستین پس از جنگ کارشناسان بیگانه، اصلاح نژاد خر را در روستاهای ایران توصیه کردند و خر‌های قبرسی را به ایران آوردند در همه جا به ریشخند گرفته شدند. اما روشن بود که درآن مرحله، و هنوز هم، روستا‌های ایران به یک چهار‌پای نیرومند‌تر و باربر‌تر بیشتر نیاز داشتند. یک نسل بعد که تراکتور‌ها به روستاها سرازیر شدند در بیشتر جا‌ها نبودن مکانیک و لوازم یدکی و گاه سوخت به دشواری‌های پر‌هزینه و یاس‌آور انجامید. روستا‌ها نه از تراکتور سود چندان گرفتند، نه حتی به نژاد بهتر ستوران دسترسی یافتند".

مرد هوشمند به درستی فرهنگ غالب ایران را می شناخت و می گفت با جای دادن بومی های استرالیایی در یک دهکده سوئیس نمی توان آنها را متمدن کرد. از دوران شاه سابق مثال می آورد که با ارتشی با ۵٠ هزار رایزن و مربی بیگانه نمی توان پنجمین قدرت نظامی جهان بود و کارخانه‌های “کلید به در” ( که سراپا به دست موسسات بیگانه بر‌پا می‌شوند با کارگران کره‌ای یا فیلیپینی در خط تولید) به معنی قدرت صنعتی نیستند. تعداد بالای دانشجویانی که پس از پایان آموزش به کشورشان برنمی‌گردند یا مهاجرت می‌کنند معنایی جز شکست سیاست‌های آموزشی ندارد. اگر فراورده‌های صنعتی گران‌تر از کالاهای وارداتی همانندش تمام می‌شوند لاف صنعتی شدن نمی‌توان زد.

نکته جالب در صحبت های امثال همایون و عالیخانی تاکید فراوانشان بر توسعه روستاها بود، به نظر چنین تاکیدی علاوه بر بحث امنیت غذایی و کشاورزی شاید از این جهت بود که مهاجرت روستاییان به شهرها و رشد حاشیه نشینی تهدیدکننده نظام سیاسی نیز هست، چنانکه برای پهلوی ها هم چنین شد (امروزه یکی از اثرات اجتماعی بحران آب همین رشد حاشیه نشینی است). به نظرشان توسعه تحولی درونی بود، ولی زیاد بی روغن سرخ نکردند و دنبال ابداع مفهومی یکسره تازه به نام "توسعه بومی" نبودند، حواسشان بود که مقصد کجاست، ولی راه ایران را متفاوت از مثلا کره جنوبی می دانستند. توصیه مرد کارکشته این بود که زیادی تند نروید، یکشبه راه صد ساله را نمی توان رفت، ولی صد سال هم نیاز نیست، بفهمید دارید برای کجا نسخه می پیچید، متفاوت بودن همیشه خوب نیست، تازه ترین و مدرن ترین هم به معنای بهترین نیست. البته بد نیست ادم هوای آسمان را داشته باشد، ولی مشروط بر اینکه اول بتواند روی زمین درست راه برود.

اما توصیه طلایی اش که اکنون هم برای ما رواست و باید چندبار تکرارش کرد: "بالاتر از همه از مداخله دولت در هر کار، به نام مصالح عمومی، باید جلو گرفت. دولتی که درگیر کسب و کار است دیگر نماینده مصالح عمومی نیست و از سوی دیوانسالاری خود عمل می‌کند".

http://goo.gl/xbuhS7

کانال راهبرد
@RahbordChannel

رندان بر سر سفره

اعتراف می کنم تا پیش از نطق آن بانوی وکیل مجلس در دفاع از دریافتی ابوی محترمشان به عمق واژه "سفره" پی نبرده بودم. معلوم نشد از زبان او در آمده بود یا رندان همیشه در صحنه به او بسته بودند، ولی اینکه عده ای نشسته بر سر "سفره" به خوردن مشغولند، توصیفی جالب از اوضاع دولت ها شاید در همه جای دنیاست. این توصیف به ویژه اگر حال و هوای ایرانی آن را در نظر بگیریم بامزه تر هم می شود: جاهایی از سفره رنگین تر است، بالای سفره با پایین آن تفاوت دارد، کسانی به دیگران تعارف می زنند و هوای دور و بری هایشان را دارند و ...

در این یادداشت دنیای اقتصاد نوشته ام که محدود کردن دریافتی مدیران دولتی چیزی جز یک بازی سیاسی نیست. از آنجا که در مملکت ما مداخل با مواجب فرق می کند، این محدودیت فقط باعث می شود که مدیران اهل بخیه پولشان را به طریق دیگری از جیب مردم دربیاورند. اگر دنبال ادم های فداکار و بدون چشمداشت مالی هستید که از قضا کار هم بلد باشند، نسلشان منقرض نشده است، ولی بعید است تعدادشان زیاد باشد. وانگهی به فرض آنکه در بدو ورود چنین باشند، به مرور و با دیدن عشقی بودن اوضاع نظرشان عوض می شود. در ضمن با اشاره به اوضاع مملکت یانکی ها استدلال کرده ام این که می گویند حقوق بخش خصوصی همیشه بالاتر از دولتی است، حرف دقیقی نیست و حتی در ممالک پیشرفته هم اما و اگر در این مورد کم نیست.

جان کلامم اینست که این امامزاده (دولت) حاجت نمی دهد، تا وقتی دولتی بزرگ هست که می خواهد در همه جا سرک بکشد، وضع همین است، بهترین راه اینست که هرچه بیشتر و بیشتر کوچکش کنیم تا فقط به کار اصلی اش یعنی برقراری نظم و تضمین حقوق مالکیت بپردازد، در دولت های بزرگ و مداخله گر طبیعی است که همیشه با بحران نورچشمی ها روبه رو باشیم.

لینک یادداشت دنیای اقتصاد:
http://goo.gl/2bycuU

کانال راهبرد
@RahbordChannel

حالا که رقیبت می خواهد به خودش شلیک کند، چرا تفنگ را به او ندهی؟

گفته اند ایرانی ها 150 هواپیمای بزرگ دارند که ایران ایر دولتی حدود 50 فروند آن را در اختیار دارد، قرار است 260 هواپیمای دیگر هم بر اساس قراردادهای اخیر معامله خرید هواپیماها به آنها اضافه شود و با توجه به از دور خارج شدن برخی از هواپیماهای موجود در آینده ناوگان هواپیماهای [بزرگ] ایران ایر حدود 280 پرنده خواهد داشت.

به چهار دلیل گفته اند این معامله بعید است به نتیجه برسد: نخست تامین مالی: سود ایران ایر بنا به گزارش خود شرکت 150 میلیون دلار در سال است، بعید است بتواند هزینه بهره خرید میلیارددلاری و استهلاک را پوشش بدهد. این را هم در نظر داشته باشیم که قیمت سوخت برای این شرکت دولتی کمتر از نیمی از بهای واقعی محاسبه می شود و همین مبلغ را هم به طور کامل پرداخت نمی کند. بسیاری از شرکت های جهانی از خرید یکباره استفاده نمی کنند، بلکه روش لیزینگ یا اجاره به شرط تملیک را به کار می گیرند که البته برای ایران ایر موضوعیت ندارد، تنها کشورهای عضو پیمان کیپ تاون می توانند از این امکان استفاده کنند و ایران جز این کشورها نیست.

دوم رقابت با رقبای داخلی و بین المللی است، کل تقاضای داخلی ایران حدود 21 میلیون مسافر است و سهم ماهان از ایران ایر بیشتر هم هست، در خارجی که گفته می شود تورکیش ایرلاین می تازد، بعید است اینها بیکار بنشینند که ایران ایر سودها را راحت در جیبش بگذارد. سوم نبود تقاضای کافی است، همین الان ایر فرانس کمتر از تعداد سفارشی ایران ایر هواپیما دارد و معلوم نیست شرکت چطور می خواهد این همه صندلی خالی را پر کند. این دو برابر کل ظرفیت کنونی ناوگان هوایی است و قرار هم نیست رشد اقتصادی عجیبی را پیش رو داشته باشیم که فکر کنیم تقاضا قرار است اوج بگیرد. بعید است در ایران هاب هوایی مثل دوبی و استانبول پا بگیرد، با مواردی مانند حجاب اجباری و منع نوشیدن الکل جات و بازداشت گاه و بیگاه افراد تبعه دیگر کشورها، ایران سابقه خوبی در ذهن دیگران ندارد. چهارم آنکه ایران زیرساخت انسانی و فنی و ایمنی متناسب با چنین افزایش ظرفیتی را در اختیار ندارد و دشوار است بتواند آنها را فراهم کند! این تصمیم از قرار غیراقتصادی است و حتی چندی پیش آیت الله خامنه ای به درستی اشاره کرده است که بهتر است پول هواپیماها جای بهتری خرج شود، پس باید دنبال توجیه سیاسی برای چنین تصمیمی گشت.

دو دلیل را حدس می زنم شاید یک مانور سیاسی از سوی دولتی هاست که می دانند چنین معامله ای پا نمی گیرد و می خواهند مخالفان خارجی و داخلی را سنگ روی یخ کنند، شاید هم در راستای درگیر کردن هرچه بیشتر یانکی هاست تا زیر برجام نزنند، هرچه باشد دو کشور با معامله های میلیاردی مجبورند هوای هم را داشته باشند، کاری که حکام حجاز سالهاست انجام می دهند و با صرف پول نفت در خارجه برای خودشان حمایت می خرند. توصیه نویسنده به ایالات متحده جالب است، می گوید مخالفت با قرارداد خرید هواپیماها نادرست است، حالا که رقیبت می خواهد به خودش شلیک کند، چرا تفنگ را به او ندهی!

http://goo.gl/qRMIJu

کانال راهبرد
@RahbordChannel

معمای تمدن!

بعد از جنگ جهانی دوم جز یک مورد ایران-عراق به خاطر نمی آورم جنگ میان دو کشور (دولت) زیاد طول کشیده باشد، نظم دولت- ملت مبتنی بر مرزهای سرزمینی عمر زیادی ندارد، ولی هرگونه تعرض به آن بسیار حساسیت برانگیز است و گاه واکنش های تند را بر می انگیزد مانند آنچه در قضیه عراق و کویت رخ داد. به همین دلیل بود که اختلاف اوکراین و روسیه بسیار خبرساز شد، هرچند جنگی به مفهوم متعارف در نگرفت. اما چرا این حساسیت وجود دارد؟

اهل فن با بررسی تاریخی اظهار کرده اند که برای پا گرفتن یک تمدن دو شرط لازم است: تولید ثروت (پیشرفت) و حفاظت از آن ثروت (امنیت). در طول تاریخ بسیاری موارد را داشته ایم که پیشرفت چشمگیر بدون امنیت مناسب به فروپاشی انجامیده است؛ دلیل البته روشن است یک سرزمین ثروتمند طعمه خوبی برای حمله رقبا (داخلی و خارجی) است. کشوری که از ثروت برخوردار است، ولی توان دفاع از آن را ندارد محکوم به شکست است. کسانی چنین دولت هایی را "ورشکسته" نامیده اند، پیامدش هم جنگ داخلی و قحطی و بسیار مصائب دیگر است. "دولت ورشکسته" را صرفا تاریخی و مربوط به گذشته نبینید، همین حکم امروزه برای لیبی و سودان و برخی کشورهای دیگر هم برقرار است.

به نظرم دلیل حساسیت جامعه جهانی به مرزهای ملی اینست که جلوی جنگ های احتمالی ناشی از تفاوت ثروت را بین کشورها بگیرد، هرچند مسئله اختلاف گروه های درون کشورها همچنان باقی می ماند. گفته اند کمک های مادی به تنهایی برای دولت های ورشکسته کافی نیست و کار را خراب تر می کند (ایالات متحده برای افغانستان بیش از طرح مارشال که کل اروپا را تکان داد، کمک مالی کرده است و افاقه نکرد)، نهادسازی و قانون های خوب هم به کار آنها نمی آید، چون که قدرت لازم برای اجرا و استقرار آنها را ندارند (یانکی ها بعد از آزادسازی عراق به دنبال اجرای مقررات مالکیت فکری بودند!). این دولت ها در گام نخست نیازمند قدرت اند نه چیز دیگر.

حرف اینست که تمدن های بشری از سومر و مصر به این سو زمانی شکل گرفتند که توانستند پیشرفت (تولید مازاد و ثروت اضافه) را همگام با امنیت (حفاظت از آن ثروت) پیش ببرند، در این راه نخست نیازمند سخاوت طبیعت و محیط بودند تا ثروتی اولیه انباشته شود و در پی آن باید منابعشان را به هردوی این ابعاد اختصاص می دادند. امروزه هم به ویژه در این حوالی که ما زندگی می کنیم می توان همچنان ادعا کرد تولید ثروت بدون ابزار لازم برای حفاظت از آن (توانمندی نظامی/دیپلماسی/نهادها و قانون ها) می تواند فاجعه بار باشد.

http://goo.gl/oTPqI3

کانال راهبرد
@RahbordChannel

چرا از حکومت های جدید باید بیشتر ترسید؟

مهدی خانبابا تهرانی از چپ های سابق که پیشینه حضور در چین دوران مائو را هم داشت، از کیش شخصیت پیشوا در آن زمان می گفت و مصیبت هایی که انقلاب فرهنگی برای چین به بار آورد. آن دوره نمایش های توده ای و خیابان پیمایی های میلیون نفری بسیار تبلیغ می شد تا امپریالیسم بفهمد قدرت خلق چقدر است و تجلی اراده جمعی! را به چشم ببیند.

از آنجا که راه پیشرفت حتی بر ابلهان هم بسته نیست، زمامداران چینی هم به تدریج با دیدن آن فجایع افسار را شل کردند، آنها با پذیرش سازوکار بازار نوعی خاصی از حکومت را برگزیدند که امکان فعالیت اقتصادی آزاد را فراهم می ساخت، اسم این سیستم شترگاو پلنگ را هم "سوسیالیسم با ارزش های چینی" گذاشتند. هرچند کار خیلی آرام هم پیش نرفت و قضیه میدان "تیان آن من" هم به عنوان رویدادی نمادین از سرکوب در ذهن بسیاری مانده است. البته دردسرها تمام نشده است و در همین شماره اخیر اکونومیست اشاره کرده است که با رشد طبقه متوسط در چین باید منتظر بسیاری رویدادها بود.

اما از قرار برای اهل قدرت در بر همان پاشنه می چرخد، دولت چینی به تازگی یک نرم افزار طراحی کرده است که به میزان اطاعت مردم از حزب و دولت نمره می دهد! این نرم افزار با استفاده از اطلاعات شبکه های اجتماعی و سابقه خرید آنلاین فرد اطاعت پذیری فرد را ارزیابی می کند. اگر عکسی از قضیه "تیان آن من" یا لینکی از اوضاع خراب بازار سهام اشتراک بگذارید، از نمره شما کم می شود، ولی اگر خبر یک خبرگزاری دولتی از پیشرفت اقتصادی را تبلیغ کنید، نمره تان بالا می رود. در مورد خرید آنلاین هم اگر آنچه دولت می پسندد را بخرید نمره بالا می رود، ولی اگر مثلا از ژاپن چیزی وارد کنید نمره تان کم می شود.

قضیه فقط نمره مجازی نیست و پیامدهای حقیقی دارد. اگر نمره بالا داشته باشید کاغذبازی های دولتی تان کوتاه تر می شود و با شرایط بهتری وام می گیرید، گفته می شود قرار است برای نمره پایین ها جریمه هایی مانند محدودیت در شغل و اینترنت سرعت پایین را در نظر بگیرند! این نرم افزار اکنون الزامی نیست، ولی بناست تا 2020 اجباری شود و از همین اکنون رقابت میان مردم برای نمره بالا شروع شده است. (تحقق 1984 جرج اورول را می بینید؟)

از این روست که باید به حکومت های مدرن بیشتر بدبین بود، پتانسیل تمامیت خواهی آنها با پشتیبانی فناوری از قبلی ها بسیار بیشتر است، بارها نوشته ام که مشکل مداخله دولتی اینست که هرچقدر بیشتر مداخله کنند، آن را کافی نمی دانند و دنبال گسترش قلمرو نفوذ خود هستند. به ویژه در این حوالی که ما زندگی می کنیم، این بصیرت بنیادین لیبرتارین ها و هواداران اقتصاد بازار آزاد را جدی بگیرید؛ دولت خوب دولت حداقلی است.

http://goo.gl/XbNVNP

کانال راهبرد
@Rahbordchannel

در باب سیاست حداقل دستمزد و اعلیحضرت!

دیروز در جمعی از نخبگان کسب و کار بحث از سیاست حداقل دستمزد بود، مردی شیرین سخن از شهر گل و بلبل هم حضور داشت، در میان بسیاری حرف های خوب می گفت دوران محمدرضا شاه فقید در کشور "سرمایه داری دولتی!" حاکم بود و همچنین اشاره داشت که در همه جای دنیا سیاست حداقل دستمزد را پذیرفته اند، البته از شاه سابق با عنوان اعلیحضرت یاد می کرد که به نوعی باعث انبساط خاطر جمع هم شده بود.

شاید بتوان دوران پهلوی دوم را دولتی توسعه گرا دانست، ولی او همانقدر با سرمایه داری و بازار آزاد نسبت داشت که محمود احمدی نژاد با نئولیبرالیسم! این عنوان دشنام گونه "سرمایه داری دولتی" واژه دقیقی نیست. دولتی با عایدات نفت و بوروکراسی عریض و طویل که در همه جای اقتصاد حضور دارد و روی ایجاد زیرساخت ها متمرکز است، ربطی به بازار آزاد و سرمایه داری ندارد. وقتی به صورت تاریخی بخش خصوصی مستقل وجود ندارد و به قول امیر عباس هویدا همه یک طرف و شخص اول مملکت یک طرف، صحبت از سرمایه داری شوخی است. شاه زمانی با توجه به رواج سوسیالیسم، کارگران را در سود کارخانه ها هم شریک کرده بود، کاری مطلقا بی اساس که منطق اقتصادی نداشت، می گفتند بعد از انفجار نفتی 52 هم مجبور شده بود برای کنترل تورم آدم بفرستند که بازاری های سودجو را ادب کنند که نارضایتی ها در پی داشت. حتی اگر بخواهیم با دیدگاهی خطاپوش به آن دوران بنگریم شاید وصف "دولت مدرن توسعه گرا" مناسب تر باشد.

اما اصل مطلب، آیا واقعا همه جای دنیای سیاست حداقل دستمزد را پذیرفته اند؟ پاسخ یک خیر بزرگ است. به فهرست برخی از آنها بنگرید: سوئد، دانمارک، آلمان و فنلاند! در پژوهشی که دو سال پیش انجام شده است نشان داده می شود که نرخ بیکاری در 9 کشور بدون سیاست حداقل دستمزد اجباری از دیگران کمتر است و این به ویژه در مورد بیکاری جوانان نمود دارد. علت البته بر هر اقتصاد خوانده ای روشن است، سقف و کف (پایین تر و بالاتر از قیمت تعادلی) در حکم دستکاری سازوکار بازار است و از کارایی اقتصاد می کاهد. همانطور که فریدمن هم اشاره کرده است قانون حداقل دستمزد معنایی جز حکم اخراج نیروهای کمتر ماهر ندارد.

چنانکه اهل فن می دانند در کشورهای توسعه یافته البته خدمات اجتماعی مناسب به ویژه برای بیکاران در نظر گرفته می شود، ولی دخالت دولت در دستمزدها در عمل به زیان همان کسانی است که از قضا بیشترین نیاز به حمایت را دارند! اینکه چرا در این حوالی، اوضاع اقتصاد آن طور نیست که باید باشد، البته پیچیده تر از این حرف هاست. به قول دوستی، راه حل اقتصاد ایران، اقتصادی نیست، سیاسی است. والله اعلم. 😊

http://goo.gl/ErVSsg

کانال راهبرد
@RahbordChannel

تحریم ها چه اثری بر اقتصاد ایران داشت؟

1- کوچک شدن کیک اقتصاد: طی دو سال تولید ناخالص داخلی ایران بر اثر تحریم ها 9 درصد کاهش پیدا کرد، برای اینکه هزینه فرصت را دریابیم اگر این اعداد را با حالتی مقایسه کنیم که تحریم ها وضع نمی شدند، می توان گفت تولید ناخالص داخلی ایران 15 تا 20 درصد کمتر شد.

2- کاهش صادرات نفتی ایران: نسبت به سال 2011، بر اثر تحریم ها صادرات نفتی ایران حدود 60 درصد کاهش پیدا کرد که هزینه ای معادل 160 میلیارد دلار برای ایران داشت، کاهش قیمت نفت از سال 2014، سهم از دست رفته ایران در بازارهای جهانی و رقابت با کشورهای منطقه وضعیت را بدتر کرد.

3- محدودیت دسترسی به درآمدهای ارزی: جز 700 میلیون دلار تعیین شده در هر ماه، ایران امکان دسترسی به درآمدهای خود را نداشت، این ذخایر در بانک های خارجی در حدود 115 میلیارد دلار برآورد شده بود.

4- کاهش ارزش پول ملی: ارزش پول ملی ریال در برابر دلار در طی دو سال از 2012 تا 2014 در حدود 56 درصد کاهش پیدا کرد.

5- افزایش تورم: کاهش ارزش ریال به افزایش تورم انجامید و ایران در سال های 2011 تا 2013 تورمی بین 50 تا 70 درصد را تجربه کرد.

6- کاهش تولیدات صنعتی: بسیاری از صنایع تولیدی به فناوری و قطعات وارداتی وابسته بودند که با توجه به کاهش ارزش ریال و محدودیت های بانکی مشکلات بسیاری را تجربه کردند، برای مثال، تولید خودرو در ایران طی دو سال حدود 60 درصد کاهش پیدا کرد.

یکی از پژوهشگران ایرانی، کریم سجادپور، هزینه کل برنامه هسته ای را حتی بالغ بر 500 میلیارد دلار برآورد کرده است.

https://goo.gl/hHjal5

کانال راهبرد
@RahbordChannel

نقش ایران در بهبود اوضاع جهان؟

شاخص “کشور خوب”، نشان می دهد یک کشور چقدر دنیا را برای همه جای بهتری ساخته است.
رتبه ایران در کل 136 است.
https://goo.gl/FE6YlV

کانال راهبرد
@RahbordChannel

آینده خاورمیانه، فاجعه در دو قدمی است!

آینده خاورمیانه را دو عامل تعیین می کند: نفت و آب. درباره نفت و دولت های پترولیست پیشتر نوشتم، از دهه 1970 و جهش قیمت نفت، اوضاع خاورمیانه هم دگرگون شد و حتی امروز هم از مهمترین عوامل تحولات خاورمیانه همین ماده بدبو است که به تدریج به پایان دوران آن می رسیم. اما نفت رقیب دیگری پیدا کرده است: آب!
نخستین پیامد ملموس آن جلوی چشم ماست: جنگ داخلی سوریه. در پژوهشی نشان داده اند نخستین جرقه های جنگ سوریه به دلیل خشکسالی گسترده و هجوم بیش از یک میلیون کشاورز به حومه شهرهایی مثل حمص و دمشق بود؛ اسکان غیرقانونی، زیرساخت ضعیف و بیکاری گسترده و بی تدبیری دولت در طی چند سال یک تمدن را به ویرانی کشاند. ایران، عراق و اردن هم با خطری مشابه روبه رو هستند.

تنها کشوری که در جهنم بی آب خاورمیانه توانسته تاب بیاورد اسرائیل است. کشوری که در سال 2008 پس از یک خشکسالی ده ساله نزدیک بود تنها منبع آب خود را از دست بدهد، اکنون بیش از نیاز خودش آب شیرین در اختیار دارد! اقدامات بهبود از سال 2007 شروع شد، در سراسر کشور در حمام ها و سرویس بهداشتی شیرآلات کم مصرف کار گذاشتند و با تجهیزات تصفیه پیشرفته تا 86 درصد پساب مصرفی را برای آبیاری بازیافت کردند (کشور موفق بعدی اسپانیا با 19 درصد بازیافت است). شیرین سازی (نمک زدایی) آب هم به کمک آمد و با سه کارخانه آب شیرین کن اصلی کمبود آب از بین رفت و آنها مانده اند با آب مازاد چه کنند. فراموش نکنیم استفاده از آب شیرین کن ها در مقیاس وسیع تا چند سال پیش ممکن نبود و اقتصادی به شمار نمی آمد، ولی اسرائیل توانست به دشواری های فنی غلبه کند و تجربه ای جدید به جهانیان ارائه دهد، شرکت اسرائیلی آی دی ای در جنوب کالیفرنیا و نقاط دیگر جهان مشغول ساختن تجهیزات تازه است.

اجازه دهید برخی پیامدهای سیاسی قضیه را مرور کنیم، چیزی که به آن دیپلماسی آب می گویند: اسرائیل بنا به پیمان اسلو سال 1995 آب نوار باختری را تامین می کند که البته فلسطینی ها بسیار کمتر از نیازشان دریافت می کنند، مسئله آب از مذاکرات صلح جدا نیست و حال که اسرائیل با این پیشرفت های تازه، اهرم آب را در اختیار دارد، برای پایان دادن به جدال قدیمی وضعیت بسیار بهتری خواهد داشت. سال 2018 هم بناست نشستی با عنوان "آب مرزی ندارد" با شرکت دانشمندانی از ترکیه، مصر، اردن، اسرائیل، نوار باختری و غزه برگزار شود که اسرائیل حرف های زیادی خواهد داشت. همچنین اردن و اسرائیل یک پروژه مشترک آب شیرین کن 900 میلیون دلاری را در محدوده دریای سرخ (مرز دو کشور) در دست اجرا دارند که بناست آب این دو کشور و فلسطین را تامین کند، پساب آب شیرین کن هم قرار است با لوله ای 100 مایلی از طریق اردن به دریای مرده برود تا آن را احیا کنند. تا 2020 دشمنان سنتی از یک شیر آب خواهند خورد!

صاحبنظری در علم سیاست از دانشگاه کلمبیا می گفت شوخی است در قرن 21 بخواهید سیاست را بفهمید و به محیط زیست و تغییرات اقلیم بی توجه باشید. سخن او را می توان برای صحاری نفرین شده خاورمیانه با قوت بیشتر تکرار کرد، آب جدی ترین مسئله خاورمیانه در آینده است، آب آنقدر عامل قدرتمندی است که در مقایسه با آن اسلام گرایی سیاسی و دیگر روندهای کنونی بی اهمیت جلوه می کند. باور کنید فرصتی نداریم، فاجعه در دو قدمی است!

http://goo.gl/jMRgGQ
(آقای کوروش دانا ترجمه ای از آن را ارائه داده اند)

کانال راهبرد
@RahbordChannel