ناصرالدینشاه: «چند سال است از ایران رفته بودی؟»
حاج سیّاح: «هجده سال»
ناصرالدینشاه: «حال آن وقت ایران با الآن تفاوت پیدا کرده است؟.»
با تمام توصیههایی که به من شده بود، نتوانستم تقیّه نموده و حقّ را پوشیده بدارم. لذا با خود گفتم بگذار تا در مقابل تمام تملّقگوییهای دیگران، یکنفر هم برای یکبار حقیقتی را به گوش شاه برساند. شاید بیاثر نباشد.
گفتم: «بلی؛ بسیار. یکی از تغییرات مهمّ در این چندین سال که خوب به چشم میخورد، تنزّل ارزش پول است.
پول در مملکت مثل خون است در بدن که زندگی مملکت با حرارت و دَوَران آن است. به این ترتیب که میبینم، در اندک زمان، این مشت نقد ایران، شکسته و سوخته و فنا میشود و این کار، عاقبت خوشی ندارد».
🔸حاج سیّاح
📚خاطرات حاج سیّاح؛ به کوشش حمید سیّاح، ص ۷۳، انتشارات امیرکبیر.
https://t.me/ReligiousSchool
حاج سیّاح: «هجده سال»
ناصرالدینشاه: «حال آن وقت ایران با الآن تفاوت پیدا کرده است؟.»
با تمام توصیههایی که به من شده بود، نتوانستم تقیّه نموده و حقّ را پوشیده بدارم. لذا با خود گفتم بگذار تا در مقابل تمام تملّقگوییهای دیگران، یکنفر هم برای یکبار حقیقتی را به گوش شاه برساند. شاید بیاثر نباشد.
گفتم: «بلی؛ بسیار. یکی از تغییرات مهمّ در این چندین سال که خوب به چشم میخورد، تنزّل ارزش پول است.
پول در مملکت مثل خون است در بدن که زندگی مملکت با حرارت و دَوَران آن است. به این ترتیب که میبینم، در اندک زمان، این مشت نقد ایران، شکسته و سوخته و فنا میشود و این کار، عاقبت خوشی ندارد».
🔸حاج سیّاح
📚خاطرات حاج سیّاح؛ به کوشش حمید سیّاح، ص ۷۳، انتشارات امیرکبیر.
https://t.me/ReligiousSchool
🔹خلاصه از جمله کارهایی که اعلیٰ حضرت شاه به صوابدید وزرای خود در سفر فرنگستان کرد، یکی این بود که انحصار تنباکو و توتون ایران را به قیمتی خیلی نازل، بدون شرایط، به یک کمپانی انگلیسی فروخت. و حال آنکه لازم بود شرایط صحیحی در این عمل بگذارد و قیمتی گزاف هر ساله بگیرد. ولی چون مبالغی گزاف به اطراف شاه داد و هیچ کسی که احتمال میرفت منشاء اثری شود باقی نماند الّا آنکه پولی گرفت، لهذا تماماً تصدیق و تحسین نمودند و کمپانی در ضمن شرایط متقبّل شد که سالی بیست و پنج هزار لیرهٔ انگلیسی به شاه بدهد و در خارج این شرطنامه هم قرار داد به میرزا علیاصغر خان امینالسلطان و بعضی دیگر مبلغی بدهد. ولی تفصیل آن در پرده مانَد.
🔹شاه که از رذالت طبع، از مداخل یک تومان نمیگذرد، همین که اسم سالی بیست و پنج هزار لیره را شنید، هوش از سرش به در رفت و فوراً قرارنامه را امضاء نمود.
انگلیسیها هم به ایران آمدند؛ مانند دولتی که ایران را فتح کرده باشد، به تمام بلاد، مأمورین فرستادند و …
🔹به طور مطلق، کمپانی، مختار و به قول حکما وجود لا بشرط بود. چون میدان را به این شدّت خالی و بیمانع دیدند، با رعایا در کمال سختی معامله کردند … و از اُمَنای دولت که همه از کمپانی رشوه خورده بودند، هر روزه به حُکّام ولایات اوامر صادر میشد که البته در پیشرفت امور مأمورین کمپانی، منتهای سعی را به جا بیاورند و از اهتمام و همراهی دقیقهای، فرو گذار نکنند.
🔹از این جهت، تمام رعایا و ملّاکین منزَجِر شده به صدا درآمدند و از علماء استفتاء نمودند که خریدن تنباکویی که کمپانی در تحت انحصار گرفته و به قیمت نازلی جبراً از رعیّت میگیرد، چگونه است.
تماماً فتویٰ به حرمتِ آن دادند …
🔸عبّاس میرزا مُلکآرا
📚شرح حال عبّاس میرزا مُلکآرا، به کوشش عبدالحسین نوایی، ص ۱۸۳-۱۸۲، انتشارات بابک، ۱۳۶۱.
https://t.me/ReligiousSchool
🔹شاه که از رذالت طبع، از مداخل یک تومان نمیگذرد، همین که اسم سالی بیست و پنج هزار لیره را شنید، هوش از سرش به در رفت و فوراً قرارنامه را امضاء نمود.
انگلیسیها هم به ایران آمدند؛ مانند دولتی که ایران را فتح کرده باشد، به تمام بلاد، مأمورین فرستادند و …
🔹به طور مطلق، کمپانی، مختار و به قول حکما وجود لا بشرط بود. چون میدان را به این شدّت خالی و بیمانع دیدند، با رعایا در کمال سختی معامله کردند … و از اُمَنای دولت که همه از کمپانی رشوه خورده بودند، هر روزه به حُکّام ولایات اوامر صادر میشد که البته در پیشرفت امور مأمورین کمپانی، منتهای سعی را به جا بیاورند و از اهتمام و همراهی دقیقهای، فرو گذار نکنند.
🔹از این جهت، تمام رعایا و ملّاکین منزَجِر شده به صدا درآمدند و از علماء استفتاء نمودند که خریدن تنباکویی که کمپانی در تحت انحصار گرفته و به قیمت نازلی جبراً از رعیّت میگیرد، چگونه است.
تماماً فتویٰ به حرمتِ آن دادند …
🔸عبّاس میرزا مُلکآرا
📚شرح حال عبّاس میرزا مُلکآرا، به کوشش عبدالحسین نوایی، ص ۱۸۳-۱۸۲، انتشارات بابک، ۱۳۶۱.
https://t.me/ReligiousSchool
🔹این وضع کم و بیش در دورههای بعد [از فتحعلیشاه] ادامه داشت و متصدّیان ضرب مسکوکات طلا و نقره در شهرهای مختلف ایران، به جهت پیوستگی منافع با دستگاه حکومتی، به خود حقّ میدادند برای به دست آوردن سود بیشتر، از عیار و حتّی از وزن سکّهها بکاهند، از آنجا که شاه و درباریان، از کاهش عیار و وزن سکّهها، پولی به جیب میزدند، متصدّیان ضرّابخانه، بدون هراس از تعقیب و بازپرسی، هر روزه سکّههای تقلّبی بیشتری به بازار کشور تزریق میکردند …
🔹امین الضرب؛ مشهور به کمپانی بود. تقریباً در تمام منابع تاریخی اواخر دورهٔ قاجار، این میلیونر ایرانی (امروز باید میلیاردر نوشت) متّهم به تقلّب فراوان در کار ضرّابخانه و ضرب سکّههاست.
🔸مجید پورشافعی
📚اقتصاد کوچه؛ کاهش پول ملّی ایران، ص ۱۳۸ - ۱۳۶، انتشارات گام نو، ۱۳۸۵.
https://t.me/ReligiousSchool
🔹امین الضرب؛ مشهور به کمپانی بود. تقریباً در تمام منابع تاریخی اواخر دورهٔ قاجار، این میلیونر ایرانی (امروز باید میلیاردر نوشت) متّهم به تقلّب فراوان در کار ضرّابخانه و ضرب سکّههاست.
🔸مجید پورشافعی
📚اقتصاد کوچه؛ کاهش پول ملّی ایران، ص ۱۳۸ - ۱۳۶، انتشارات گام نو، ۱۳۸۵.
https://t.me/ReligiousSchool
🔹مطلب تازه، حبس حاجی محمدحسن است. سه روز است او را به تدبیر گرفته در خزانه حبس کردهاند. از قرار معلوم مبلغ زیادی از بابت تفاوت عمل ضرّابخانه مطالبه میکنند. گفتند سیزده کرور میخواهند.
🔹اگر بگیرند و این پدرسوخته را تکّهتکّه کنند، حقّ دارند. دیگر ایرانی باقی نمانده است. تمام تقصیر به گردن این حاجی ملعون است.
🔹این پول سیاه نزدیک است ایران را بر هم بزند و تمام بشورند. برای سالی صد هزار تومان، یک مملکتی را گرفتار فقر و بیچیزی نمودند. مردم به نان شب محتاج هستند.
🔸عین السلطنه
📚روزنامهٔ خاطرات عین السلطنه؛ جلد دوم، ص ۱۱۰۴، به کوشش ایرج افشار.
https://t.me/ReligiousSchool
🔹اگر بگیرند و این پدرسوخته را تکّهتکّه کنند، حقّ دارند. دیگر ایرانی باقی نمانده است. تمام تقصیر به گردن این حاجی ملعون است.
🔹این پول سیاه نزدیک است ایران را بر هم بزند و تمام بشورند. برای سالی صد هزار تومان، یک مملکتی را گرفتار فقر و بیچیزی نمودند. مردم به نان شب محتاج هستند.
🔸عین السلطنه
📚روزنامهٔ خاطرات عین السلطنه؛ جلد دوم، ص ۱۱۰۴، به کوشش ایرج افشار.
https://t.me/ReligiousSchool
🔹تزریق سکّههای سیاه به بازار ایران و ضرب سکّهها با عیار بد و پایین توسّط “حاجی محمدحسن امینالضرب” ناله و نفرین و شکایت خاصّ و عامّ را در پی داشت. ولی گویا تا پایان سلطنت ناصرالدینشاه، مزاحمت جدّیای برای او ایجاد نشد و توانست با لطایفالحیل از مجازات برهد.
🔸مجید پورشافعی
📚اقتصاد کوچه؛ کاهش پول ملّی ایران، ص ۱۳۸، انتشارات گام نو، ۱۳۸۵.
https://t.me/ReligiousSchool
🔸مجید پورشافعی
📚اقتصاد کوچه؛ کاهش پول ملّی ایران، ص ۱۳۸، انتشارات گام نو، ۱۳۸۵.
https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۱۲)؛
🔹معلّم من! خوب به اخلاق ایرانی عادت داری، و میدانی در یک موقعی که عرصه بر آنها تنگ میشود، چه اندازه مهربان، درستکار، درستقول و متملّق میشوند؛ و در موقع رفاه، چه اندازه موذی، بدجنس و کثیف.
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
https://t.me/ReligiousSchool
🔹معلّم من! خوب به اخلاق ایرانی عادت داری، و میدانی در یک موقعی که عرصه بر آنها تنگ میشود، چه اندازه مهربان، درستکار، درستقول و متملّق میشوند؛ و در موقع رفاه، چه اندازه موذی، بدجنس و کثیف.
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۱۳)؛
🔹یک نکتهٔ بزرگی در اخلاق ایرانی هست و آن ایناست؛
خیلی زود یک مطلبی را پی کرده، به منتها درجه تا یک چندی دنبال میکنند در هر بابت. ولی به همین قِسمی که خیلی زود مشتعل میشوند، به همین قِسم هم زود خاموش میشوند و فراموش میکنند.
همه چیزشان سطحی، و بدون نقشه و یک اساس حقیقی است.
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
https://t.me/ReligiousSchool
🔹یک نکتهٔ بزرگی در اخلاق ایرانی هست و آن ایناست؛
خیلی زود یک مطلبی را پی کرده، به منتها درجه تا یک چندی دنبال میکنند در هر بابت. ولی به همین قِسمی که خیلی زود مشتعل میشوند، به همین قِسم هم زود خاموش میشوند و فراموش میکنند.
همه چیزشان سطحی، و بدون نقشه و یک اساس حقیقی است.
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۱۴)؛
🔹اگر به پدرم (ناصرالدین شاه) فرصت داده بودند، در جشن قرن به رعیّت آزادی داده و اساس مشروطیّت محکمی برای ایران فراهم میکرد.
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
https://t.me/ReligiousSchool
🔹اگر به پدرم (ناصرالدین شاه) فرصت داده بودند، در جشن قرن به رعیّت آزادی داده و اساس مشروطیّت محکمی برای ایران فراهم میکرد.
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۱۵)؛
🔹خرابی مملکت و بداخلاقی و بیعصمتی و عدم پیشرفت تمام کارها، حجاب زن است.
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
————————————————
!!!!!
https://t.me/ReligiousSchool
🔹خرابی مملکت و بداخلاقی و بیعصمتی و عدم پیشرفت تمام کارها، حجاب زن است.
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
————————————————
!!!!!
https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۱۶)؛
🔹 باعهآنوف: معنی مشروطه چیست و استبداد بهتر است یا مشروطه؟
تاج السلطنه: «معنی مشروطه، عمل کردن به شرایط آزادی و ترقّی یک ملّتی، بدون غرض و خیانت [است].
تکلیف هر ملّتِ ترقّیخواهی، استرداد حقوق اوست. حقوق خود را به چه قِسم میتوانند مسترد دارند؟ در موقعی که مملکت مشروطه و در تحت یک رِگلِمان صحیحی باشد. ترقّی از چه تولید میشود؟ از قانون. قانون در چه موقعی اجرا میشود؟ در موقعی که این استبداد [سلطنت] برچیده شود. پس، از این روی، مشروطه بهتر از استبداد است.»
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
————————————————-
Règlement: قانون و مقرّرات
https://t.me/ReligiousSchool
🔹 باعهآنوف: معنی مشروطه چیست و استبداد بهتر است یا مشروطه؟
تاج السلطنه: «معنی مشروطه، عمل کردن به شرایط آزادی و ترقّی یک ملّتی، بدون غرض و خیانت [است].
تکلیف هر ملّتِ ترقّیخواهی، استرداد حقوق اوست. حقوق خود را به چه قِسم میتوانند مسترد دارند؟ در موقعی که مملکت مشروطه و در تحت یک رِگلِمان صحیحی باشد. ترقّی از چه تولید میشود؟ از قانون. قانون در چه موقعی اجرا میشود؟ در موقعی که این استبداد [سلطنت] برچیده شود. پس، از این روی، مشروطه بهتر از استبداد است.»
🔸تاج السلطنة (دختر ناصرالدینشاه)
————————————————-
Règlement: قانون و مقرّرات
https://t.me/ReligiousSchool
✍️کشف الأسرار مِن خِلال الأقول (۱۷)؛
🔹اگر خواتین حرم فتحعلیشاه را، جز ظاهر و صورت، مشاعرهٔ با سلطان نیز به کار دلبری میآید؛ تاجالسلطنه را هم تظاهر فلسفی-اجتماعی، در جلب توجّه و کسب تشخیص، مفید میافتد.
🔹آنجا که کسب معارف را انگیزهای باشد از ایندست، پُر مسلَّم که مکتسِب را جز ثمری اندک، سطحی و بیریشه، طَرْف نمیبندد؛ چنانکه تاجالسلطنه را نیز طَرْفی نبسته است و به کاری نیامده است جز سبقت از سایر نسوان.
🔸منصوره اتحادیه
https://t.me/ReligiousSchool
🔹اگر خواتین حرم فتحعلیشاه را، جز ظاهر و صورت، مشاعرهٔ با سلطان نیز به کار دلبری میآید؛ تاجالسلطنه را هم تظاهر فلسفی-اجتماعی، در جلب توجّه و کسب تشخیص، مفید میافتد.
🔹آنجا که کسب معارف را انگیزهای باشد از ایندست، پُر مسلَّم که مکتسِب را جز ثمری اندک، سطحی و بیریشه، طَرْف نمیبندد؛ چنانکه تاجالسلطنه را نیز طَرْفی نبسته است و به کاری نیامده است جز سبقت از سایر نسوان.
🔸منصوره اتحادیه
https://t.me/ReligiousSchool
🔹ناصرالدینشاه از هر دستی ناراضی میپَروَرَد؛ به خصوص واگذاری امتیازات بیحساب و کتاب و بیطرح و ترتیب صحیح به خارجیان. آزمندی و سودپرستی شاه و درباریان، روندی درازدامن پیدا میکند و گروههایی از جامعه را بر ضدّ عملکَرد شاه و درباریان، به خصوص امینالسلطان صدر اعظم، همآوا مینماید که در امتیازنامه تنباکو به اوج خود میرسد و البته این ماجرا هم زائیدهٔ درازدستی و فزونخواهی شاه و درباریان است. در این ماجرا، سربسته و آشکار، دستگاه سلطنت آماج حملات ناراضیان و مخالفان قرار میگیرد و خلأیی ژرف بین ملّت و دولت پدید میآورَد …
🔸یعقوب آژند
📚تجدّد ادبی در دورهٔ مشروطه، پارهٔ اول؛ احوال سیاسی دورهٔ ناصری، ناشر؛ مؤسّسهٔ تحقیقات و توسعهٔ علوم انسانی، ۱۳۸۴.
https://t.me/ReligiousSchool
🔸یعقوب آژند
📚تجدّد ادبی در دورهٔ مشروطه، پارهٔ اول؛ احوال سیاسی دورهٔ ناصری، ناشر؛ مؤسّسهٔ تحقیقات و توسعهٔ علوم انسانی، ۱۳۸۴.
https://t.me/ReligiousSchool