با «وضوح» روبه‌رو بودیم. البته هر کسی می‌توانست خود را مجبور کند که آن را نبیند، چشمانش را ببندد و از آن رو بگرداند، اما «وضوح» نیروی عظیمی دارد که بالاخره همه‌چیز را با خود می‌برد: مثلاً اگر روزی آنان که دوستشان دارید احتیاج به تدفین داشته باشند، آیا شما می‌توانید رد کنید؟
آلبر کامو، طاعون
نیروی موجود در چیزها با تو تعارف نداره. واقعی‌تر از اونیه که بخوای برابرش شاخ‌بازی دربیاری. آدمِ شاخ بالاخره یه جا زورش ته می‌کشه و درمقابل «وضوح نیرو» مجبور به اعتراف می‌شه، از کوریِ خودخواسته ابراز پشیمونی می‌کنه و دست تسلیم بالا می‌بره.
نیرو اهمیتی نمی‌ده که درون تو چقدر معنا و ارزش انباشته شده، چقدر زیبایی و عشق و امید، و چقدر زندگی. اهمیتی نمی‌ده چه گذشته‌ای داشتی، و چه خیالاتی برای آینده داری. نیرو جریانِ وحشیِ رود کوهستانیه، که بی‌محابا می‌آد و هرچی سر راهش باشه رو می‌شوره و می‌بره؛ شعلهٔ آتیشه که تفکیکِ خشک و تر توی منطقش تعریف نشده.
نیرو اهمیتی به چیزی نمی‌ده، چون بی‌خبره، درست مثل خودت وقتی که داری قدم می‌زنی و متوجه نیستی چندتا حشره زیر کفش‌هات از حیات ساقط شدند. آره نیرو چشم نداره، پس فقط باید از سر راهش کنار بری تا زیر گرفته نشی.
نیروی جهان گاهی در لباس مرض ظاهر می‌شه، گاهی می‌ره توی جلد تورم و بی‌پولی، گاهی در گرسنگی، و گاهی در قامت مرگ دوستان خودش رو بهت تحمیل می‌کنه.
در هر حال، دست‌به‌یقه شدن با نیرویی که ازت بزگ‌تره ممکنه لذتی مثل خودارضایی در تو پدید بیاره، اما جلوی سیلابِ رود رو نمی‌گیره. رودی که به‌سمت درهٔ کوهستان جاری شده همهٔ شاخه‌ها رو می‌شکنه، و اون شاخه‌هایی که بیشتر خودنمایی می‌کنند با سروصدای بیشتری می‌شکنند.
❤5🕊2
رادیو دستیِ پدربزرگم رو می‌خواستند رد کنند بره، پشت تلفن گفتم نه نگهش دارید بعداً می‌آم می‌برمش. شبحِ محوی از شکل‌وشمایلش توی ذهنم مونده، بدنۀ پلاستیکیِ سفیدش که به زردی می‌زد، کش جورابی که دورش انداخته بود تا آنتنش رها نشه، و صدای خفه‌ای که، از پشت اون پردۀ سوراخ‌سوراخ، انگار از ته چاه می‌اومد. حتی برای ما که نسل هزاره بودیم، رادیو فناوریِ دِمُده و منسوخی به حساب می‌اومد که تنها فایده‌ش اینه که توی تاکسی حوصله‌ت سر نره، یا اگه نمی‌تونی برای دربی یا فینال جام جهانی خودت رو به خونه برسونی، حداقل از گزارش صوتی بی‌بهره نمونی، هرچند که با کلی پارازیت و فش‌فش همراه بود. بااین‌حال، خوب توی ذهنم مونده که من همیشه رادیو رو به تلویزیون ترجیح می‌دادم. ضبط صوت بزرگمون رو می‌زدم روی حالت رادیو، و با وسواس عجیبی تک‌تک امواج FM و AM رو می‌جوریدم تا یه صدای آشنا پیدا کنم. تا اینکه سال ۸۵ یه نفر از مکه برام یه رادیو دستیِ قرمز آورد که از کف دست هم کوچیک‌تر بود و اسپیکر نداشت، یه چیزی شبیه ام‌پی‌تیری پلیر که محدود به امواج رادیو می‌شد. شب‌ها همۀ تلاشم رو می‌کردم زود برم توی رختخواب، و اونجا زندگیِ پنهانی و ممنوعۀ من شروع می‌شد. برای من که از کتاب‌خوندن توی اون ساعت‌ها محروم بودم و اگه می‌فهمیدن چراغ روشنه تنبیه می‌شدم، رادیو دریچۀ ورود به جهانِ آزاد بود. می‌رفتم زیر پتو، هندزفری رو می‌ذاشتم توی گوشم، و کسی نمی‌فهمید بیدارم. مهم نبود که صبح قراره با فلاکت برای مدرسه بیدار بشم؛ مهم فقط اون نمایش‌های رادیوییِ دنباله‌داری بود که شب‌هام رو رنگ‌آمیزی می‌کرد. اون زمان هنوز رسانۀ ملی تا حدی «ملی» بود و می‌شد نمایشنامه‌هایی از چخوف و شکسپیر و حتی سوفکلس و هومر رو توی رادیو نمایش و رادیو فرهنگ شنید، اون وسط‌ها هم یه آقای دوست‌داشتنی، با صدایی که می‌تونست آرامش درونی‌ت رو تا ساعت‌ها تضمین کنه، می‌اومد و صمیمانه شعر می‌خوند، جوری که انگار داره توی گوش خودم می‌خونه. من انگار داشتم توی دهۀ بیست سِیر می‌کردم و همون اشتیاقی رو داشتم که اولین شنونده‌های رادیو توی ایران تجربه کرده بودند. رادیو بی‌بی‌سی فارسی سال ۱۳۱۹ راه‌اندازی شد و احتمالاً پدربزرگم هم یکی از همین آدم‌های متحیر بوده که تونسته برای اولین بار اخبار شورش‌های کارگری رو مستقیم از لندن دنبال کنه. شاید پدربزرگ خبر کودتا رو هم از همون رادیو دستیِ سفید با صدای مهدی میراشرافی شنیده بود: «الو ... الو ... اینجا تهران است. توجه ... خبرِ بشارت‌آمیز! چند دقیقۀ دیگر، سرلشگر زاهدی، نخست‌وزیر، پیام شاهنشاه را برای شما قرائت می‌کند». می‌شه به قطع یقین گفت که از اون اسپیکر صدای تاج و بنان و مرضیه هم پخش شده، و همین ارزش تاریخیِ اون رادیو رو در نظرم بیشتر می‌کرد، حتی با اینکه اون اواخر دیگه صدایی ازش درنمی‌اومد و تبدیل شده بود به دکوری روی عسلی کنار صندلی پدربزرگ. اون رادیو جعبه‌سیاه تاریخ معاصر به حساب می‌آد. ولی خب رادیو از همون ابتدا دشمن‌های خودش رو هم داشت. اولین انتشار صدا از طریق امواج به سال ۱۹۱۰ برمی‌گرده، زمانی که همۀ مردم آمریکای شمالی تونستند اُپرای متروپولیتن نیویورک رو زنده گوش کنند. سال‌های دهۀ ۱۹۳۰ میلادی که رادیو دیگه تقریباً توی خونۀ همۀ مردم شمال جهانی پیدا می‌شد، یه پیمایشی انجام می‌شه و نتیجه می‌گیره که رادیو داره فردیت افراد رو نابود می‌کنه (اینجا)، چون آدم‌هایی که تا حالا عادت داشتند توی اتاق‌های خودشون باشند رو توی چنگال نامرئی خودش می‌گیره و مرزهای ذهنی‌شون رو فرومی‌پاشونه، طوری که ذهنشون هم‌زمان در همۀ نقاط دنیا حضور داره و به همه‌جا متصله. جای تعجب نیست که انسانِ لوکالِ ابتدای قرن بیستم، با این تجربۀ گلوبال، دچار پنیک‌اتک بشه؛ اگه می‌شه همین‌جا توی پاریس بشینم و وقایع صربستان رو مستقیماً از رادیو بلگراد دنبال کنم، دیگه «اینجابودنِ» من چه شأنیتی داره؟ درواقع نخستین فناوری‌های ارتباط جمعی داشتند «شأنیتِ مکانیِ» انسان رو به چالش می‌کشیدند. البته که قبلاً هم روزنامه تهدید بود، ولی این بار رنگ‌وبوی خیلی زنده‌تری داشت؛ تو در لحظه می‌تونستی صدای یه رویداد که هزاران کیلومتر اون‌طرف‌تر داره اجرا می‌شه رو بشنوی، مثل من که باید توی خاورمیانه خواب می‌بودم، ولی ساعت سۀ صبح داشتم از زیر پتو با کاراکترهای «ارباب پونتیلا»ی برتولت برشت توی برلین دیالوگ می‌کردم. و این همون‌قدر که جذاب بود، وحشتناک هم بود، درست مثل وقتی که اولین بار سوار هواپیما می‌شی و محدودیتِ جاذبه رو زیر پا می‌ذاری. شکستن مرزها همیشه با اضطراب همراهه. نمی‌دونم نسل پدربزرگم چطور با شکست مرزهای فیزیکی روبه‌رو شدند و اضطرابشون رو چطور مدیریت کردند، ولی می‌دونم که شکستن مرزهای فیزیک خیلی ساده‌تر از شکستن مرزهای اجتماع و فرهنگه، وظیفۀ دشواری که برای نسل ما و نسل‌های بعدتر باقی گذاشتند.
❤3💯3🕊2🤯1
ببین چقدر اوضاع خرابه که بیست دیقه فوتبال خوب می‌تونه حال آدمو خوب کنه. پادشاه تیم‌های جهان باشی، یه کامبک مرزی مقابل تیم درجه‌دو سری آ بگیری، و این‌چنین غوغا به پا کنی. حقیقتاً دستمریزاد زندگی!
🤣4
The Revenant Phaëton
ثبات از پیروزی مهم‌تره، حتی ثبات توی باخت. اینو نه هوادارهای فوتبال می‌فهمن نه هوادارهای حکومت.
باور کن خودمم نمی‌دونم اون ساعت شب داشتم چی می‌گفتم، ولی جست‌وجوگری تو اگه در من بود الان نوبل داشتم.
🤣5
The Revenant Phaëton
باور کن خودمم نمی‌دونم اون ساعت شب داشتم چی می‌گفتم، ولی جست‌وجوگری تو اگه در من بود الان نوبل داشتم.
تعارف نکن، اصلاً بیا جای من بشین خودت پست بذار.
🤣6
The Revenant Phaëton
فضای کانال خیلی سم شد. فردا پاک می‌کنم اینا رو. شایدم نکنم.
کاش دیسلایک نمی‌دادید
👎2👍1
دست‌آخر تو می‌مونی و مرزی که دورت کشیده شده، بدون اینکه اتفاقاتی که بیرون مرزهات در حال وقوعه تأثیر چندانی در ماجرا داشته باشه. آره قطعاً تحرکات بیرونی تو رو تکون می‌دن، ولی بدون اینکه تو «تو» باشی، اون تحرکات و تکون‌ها بیشتر شبیه «پنجه به خالی زدن»اند، نه هل‌دادن تو. «تو»بودنِ تو درحقیقت به همین چیزهاییه که ریخته داخل مرز خودت، نه نسبتی که با هم‌مرزها داری. همسایه‌های تو -از خونواده گرفته تا دوست و پارتنر و آشنا و غریبه‌های بیشتر نزدیک- فقط توی برخی منافع و مصیبت‌ها با تو مشترک‌اند، و این اشتراک کم‌کم در تو زبان دیپلماتیک رو بیدار می‌کنه، البته اگه اهل ایجاد ارتباط مسالمت‌آمیز باشی و دلت نخواد از بیرون تهدیدت کنند یا بهت تجاوز کنند. اما همهٔ واقعیتِ سرزمینیِ تو درون مرزی به اسم «پوست» که دور تا دورِ بدنت رو حصار کشیده خلاصه می‌شه. پوست تو البته می‌تونه فیزیکی نباشه، یعنی واقعیت روانی تو رو هم در بر می‌گیره، ولی این به این معنی نیست که روی چیزی بیشتر از «خود»ت تسلط داری (که حتی همین هم ادعای گزافیه). توهّمِ همه‌توانی یا قدرت مطلقه می‌تونه کار تو رو به تحرکات مشکوک در منطقه و تأسیس گروه‌های نیابتی بکشونه، مثل وقتی که فکر می‌کنی می‌تونی نظر مادرت رو نسبت به خودت تغییر بدی یا دوستت رو بپیچونی و فریبش بدی (انگار داری حوثی‌های یمن و کتائب عراق رو شارژ مالی می‌کنی)، و خبر نداری که آلردی خودت هم شارژ شدی، و چون در مسیری که برات معین کرده بودند حرکت نکردی، تحریم می‌شی، و از درون فرومی‌پاشی. مشروعیتِ شخصی هم مثل مشروعیت سیاسیه. و آره استعاره‌های سیاسی می‌تونند واقعیت‌های زیادی دربارهٔ «خود» یا «self» به ما بگن. فوکویاما اخیراً یه متن نوشته دربارهٔ واقع‌گرایی سیاسی و اونجا سعی کرده مسیر خودش رو از مرشایمر جدا کنه. یه تفکیک می‌کنه بین «واقع‌گرایی در اهداف» که مدل مرشایمره، و «واقع‌گرایی در ابزارها» که مدل خودشه. بحث فوکویاما تحلیل رفتار ایالات‌متحده‌س، ولی واقع‌گرایی در ابزار فقط توی سیاست کمک‌کننده نیست؛ می‌تونه راهبرد زیست شخصی ما رو هم سامان بده. اینکه قبل از «چی کار بکنم برام بهتره؟» به «چه امکانی دارم؟» فکر کنی، خیلی خیلی ضروریه، اون‌قدر ضروری که حتی می‌ارزه خود «کردن» رو به‌خاطرش به تعویق بندازی. و این در تضاد با عمل‌گرایی نیست، و اتفاقاً کنش اگه با واقع‌نگری همراه نباشه، می‌تونه به ضدکنش تبدیل بشه. اینا شعاره؟ آره، ولی شعارهای خوبیه. چون می‌آد با فاصلهٔ یک‌سانتی‌متری جلوی صورتت وایمیسه و عربده می‌کشه که «زنجیرها رو ببین رفیق؛ دست و پات بسته‌س. و فقط پونزده سانتی‌متر بُرد حرکتی داره. هوسِ جهش پونزده‌متری نکن تا جِر نخوری». اون‌موقع مرزهات رو بوس می‌کنی که شب و روز بهت یادآوری کردند تو کوچیکی، تو فرعون نیستی. اون‌موقع وقتی یه نفر فاز برمی‌داره که «چرخ بر هم زنم ار غیر مرادم گردد» پوزخندی می‌زنی که از سر تمسخر و شرارت نیست؛ از سر تأثر و غمه. و به بازی‌کردن با زنجیرهای دور پاهات ادامه می‌دی، بلکه پونزده رو به شونزده تبدیل کنی. تازه اون‌موقعه که هم خودت می‌تونی تکونی بخوری، هم همسایه‌ها کمتر می‌تونند تکونت بدند.
❤5