Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (٢)
برخی از منتقدان قانون اساسی آمریکا بر این پافشاری میکردند که این دستنوشته کارآمد نخواهد بود؛ یک حکومت جمهوریِ دربرگیرندهی «چنین مناطق ناهمگون با شرایط، اقتصاد، اخلاق، سیاست و مردم ناهمگون»، بنا بر گفتهی جورج کلینتون فرماندار نیویورک، غیرممکن است؛ اینگونه حکومت و قانون اساسی، طبق گفتهی پاتریک هنری از ویرجینیا: «برخلاف تمام تجربهها و آزمونها در تاریخ انسان است». به هر روی این آزمون به محک تجربه گذاشته شد.
علاقه به علم و دستاوردهای آن در بین آنهایی که ایالاتمتحده را پایهگذاری کردند، مشترک بود. مرجع عالی که بر هر نظر شخصی، هر کتابی و هر کشف و شهودی برتری داشت -آنگونه که اعلانیهی استقلال بیان میکند -عبارت بود از: «قوانین طبیعت و الههی طبیعت». دکتر بنجامین فرانکلین به پاس خدماتش در اروپا و آمریکا بهعنوان پایهگذار رشتهی تازهای در فیزیک الکتریسیته، شناخته میشود. در جلسهی رسمی تدوین قانون اساسی در سال ۱۷۸۹، جان آدامز پیوسته از همانندی میان تعادل مکانیکی در ماشینها و جامعهی انسانی سخن میگوید؛ همچنین، درجاهایی به کشف سیستم گردش خون بهوسیلهی ویلیام هاروی اشاره میکند. آدامز در سالهای پایانی زندگیاش مینویسد: «همهی انسانها، از گهواره تا گور شیمیدان هستند… دنیای مادی در تمامیت خود یک آزمایش شیمیایی است.» جیمز مدیسون در مقالههای جانبدارانهی خود از دولت فدرال، از استعارههای شیمیایی و زیستی استفاده میکند. رهبران انقلابی آمریکا دستپروردهی دورانِ روشنفکریِ اروپا بودند که این یک زمینهی اساسی برای درک خاستگاه و هدف ایالاتمتحده در آنها فراهم کرد.
کلینتون راسیتا تاریخنگار آمریکایی مینویسد:
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
برخی از منتقدان قانون اساسی آمریکا بر این پافشاری میکردند که این دستنوشته کارآمد نخواهد بود؛ یک حکومت جمهوریِ دربرگیرندهی «چنین مناطق ناهمگون با شرایط، اقتصاد، اخلاق، سیاست و مردم ناهمگون»، بنا بر گفتهی جورج کلینتون فرماندار نیویورک، غیرممکن است؛ اینگونه حکومت و قانون اساسی، طبق گفتهی پاتریک هنری از ویرجینیا: «برخلاف تمام تجربهها و آزمونها در تاریخ انسان است». به هر روی این آزمون به محک تجربه گذاشته شد.
علاقه به علم و دستاوردهای آن در بین آنهایی که ایالاتمتحده را پایهگذاری کردند، مشترک بود. مرجع عالی که بر هر نظر شخصی، هر کتابی و هر کشف و شهودی برتری داشت -آنگونه که اعلانیهی استقلال بیان میکند -عبارت بود از: «قوانین طبیعت و الههی طبیعت». دکتر بنجامین فرانکلین به پاس خدماتش در اروپا و آمریکا بهعنوان پایهگذار رشتهی تازهای در فیزیک الکتریسیته، شناخته میشود. در جلسهی رسمی تدوین قانون اساسی در سال ۱۷۸۹، جان آدامز پیوسته از همانندی میان تعادل مکانیکی در ماشینها و جامعهی انسانی سخن میگوید؛ همچنین، درجاهایی به کشف سیستم گردش خون بهوسیلهی ویلیام هاروی اشاره میکند. آدامز در سالهای پایانی زندگیاش مینویسد: «همهی انسانها، از گهواره تا گور شیمیدان هستند… دنیای مادی در تمامیت خود یک آزمایش شیمیایی است.» جیمز مدیسون در مقالههای جانبدارانهی خود از دولت فدرال، از استعارههای شیمیایی و زیستی استفاده میکند. رهبران انقلابی آمریکا دستپروردهی دورانِ روشنفکریِ اروپا بودند که این یک زمینهی اساسی برای درک خاستگاه و هدف ایالاتمتحده در آنها فراهم کرد.
کلینتون راسیتا تاریخنگار آمریکایی مینویسد:
علم تجربی و استنباط فلسفی از آن، شاید مهمترین نیروی فکری در رقم زدن سرنوشت آمریکای قرن هجدهم بود...فرانکلین تنها یکی از بیشمار مهاجرین ترقیخواه بود که به نزدیکی روش علمی و روند دموکراتیک پی برد. پرسشگری، گردش آزادانهی اطلاعات، نیکاندیشی، خودانتقادگری، نتیجهگرایی، بیطرفی و واقعیتگرایی، همهی این عنصرهای فعال در ملت نوظهور، پیشتر در جامعهی علمی در قرن هجدهم شکوفا شده بود.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
👍2
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (٣)
توماس جفرسون یک دانشمند بود. این همان چیزی است که او درمورد خود میگوید. اگر به دیدن خانهی او در مانتیچلو در ویرجینیا بروید، به محض ورود شواهد بسیاری از علاقهمندی او به علم میبینید -نهتنها در کتابخانهی بزرگ و گونهگون آن، بلکه در ماشینهای چاپ، درهای خودکار، تلسکوپ و دیگر ابزارهایش، برخی از آنها بر لبهی مرز فناوری در آغاز قرن نوزدهم هستند. برخی از آنها را خودش اختراع کرده بود، برخی را نسخهبرداری و برخی دیگر را هم خریداری کرده بود. او گیاهان و جانوران قارهی آمریکا را با اروپا مقایسه کرد، برخی فسیلها را شناسایی کرد، از حساب دیفرانسیل برای طراحی نوعی دستگاه شخمزنی نوین بهره گرفت. او فیزیک نیوتنی را آموخت و بر آن تسلط پیدا کرد. او میگوید طبیعت مقرر کرده بود که دانشمند شوم، اما فرصتی برای دانشمند شدن در ویرجینیای در حال انقلاب نبود. نیازهای جدیتری در اولویت بود. او خود را در رویدادهای تاریخی غرق میکند که پیرامونش در جریان هستند. میگوید همینکه جنبش استقلال به پیروزی رسید نسلهای بعد میتوانند عمر خود را بهپای علم و موقعیتهای تحصیلی بگذارند.
جفرسون یکی از قهرمانهای نخستین من بود، نهفقط برای علاقهمندی او به علم، (اگرچه این موضوع در شکلگیری دیدگاههای فلسفی سیاسی او نقش بسیاری داشت) بلکه چون بیش از هر فرد دیگری در گسترش دموکراسی در سراسر جهان نقش داشت. این ایده - که در زمان خود مهیج، جسورانه و انقلابی بود (هنوز هم در بخشهایی از جهان اینچنین است) میگوید که نه پادشاهان، نه روحانیون مذهبی، نه فرمانروایان شهرهای بزرگ، نه دیکتاتورها، نه کودتاگرهای نظامی و نه نیروی اقتصادی ثروتمندان و سرمایهدارها، بلکه انسانهای معمولی که باهم همکاری میکنند باید بر ملتها فرمانروایی کنند. نهتنها جفرسون یک نظریهپردازِ سردمدار چنین طرز فکری بود بلکه بهگونهی عملی نیز در این راستا فعالیت میکرد، او تلاش کرد تا تجربهی سیاسی آمریکا را که از آن زمان تاکنون ستودهاند و دنبالهروی آن بودهاند، به مرحلهی ظهور برساند.
جفرسون، در تاریخ چهارم جولای ۱۸۲۶، در مانتیچلو از دنیا رفت، پنجاه سال پسازآنکه نوشتههای پرشور او با نام «اعلانیهی استقلال » در میان ایالتهای مستعمره انتشار یافت. اعلانیهای که بهوسیلهی محافظهکاران سراسر جهان محکوم شد. مونارکی (سلطنتطلبی)، آریستوکراسی (حکومت طبقاتی اشرافزادگان) و مذهب ایالتی چیزهایی بودند که در آن روزگار مورد حمایت محافظهکاران بودند. جفرسون، در نامهای که چند روز پیش از مرگش نوشته بود میگوید که «این روشنایی علم تجربی بود که نشان داد تودههای بشر با افساری بر گردن و زینی بر پشت زاده نمیشوند و نه آنکه عدهای برتر برای لگدزدن بر پهلوی آنها و تاختن بر پشت آنها زاده شوند. او در اعلانیهی استقلال نوشته بود: ما همگی باید فرصتهای برابر و حقوق غیرقابل مصادره داشته باشیم و اگرچه تعریف «همه» به گونهی زنندهای در ۱۷۷۶ مبهم بود، اما روح اعلانیهی استقلال چنان سخاوتمند بود که امروزه کلمهی «همه» عده بیشتری را شامل میشود.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
توماس جفرسون یک دانشمند بود. این همان چیزی است که او درمورد خود میگوید. اگر به دیدن خانهی او در مانتیچلو در ویرجینیا بروید، به محض ورود شواهد بسیاری از علاقهمندی او به علم میبینید -نهتنها در کتابخانهی بزرگ و گونهگون آن، بلکه در ماشینهای چاپ، درهای خودکار، تلسکوپ و دیگر ابزارهایش، برخی از آنها بر لبهی مرز فناوری در آغاز قرن نوزدهم هستند. برخی از آنها را خودش اختراع کرده بود، برخی را نسخهبرداری و برخی دیگر را هم خریداری کرده بود. او گیاهان و جانوران قارهی آمریکا را با اروپا مقایسه کرد، برخی فسیلها را شناسایی کرد، از حساب دیفرانسیل برای طراحی نوعی دستگاه شخمزنی نوین بهره گرفت. او فیزیک نیوتنی را آموخت و بر آن تسلط پیدا کرد. او میگوید طبیعت مقرر کرده بود که دانشمند شوم، اما فرصتی برای دانشمند شدن در ویرجینیای در حال انقلاب نبود. نیازهای جدیتری در اولویت بود. او خود را در رویدادهای تاریخی غرق میکند که پیرامونش در جریان هستند. میگوید همینکه جنبش استقلال به پیروزی رسید نسلهای بعد میتوانند عمر خود را بهپای علم و موقعیتهای تحصیلی بگذارند.
جفرسون یکی از قهرمانهای نخستین من بود، نهفقط برای علاقهمندی او به علم، (اگرچه این موضوع در شکلگیری دیدگاههای فلسفی سیاسی او نقش بسیاری داشت) بلکه چون بیش از هر فرد دیگری در گسترش دموکراسی در سراسر جهان نقش داشت. این ایده - که در زمان خود مهیج، جسورانه و انقلابی بود (هنوز هم در بخشهایی از جهان اینچنین است) میگوید که نه پادشاهان، نه روحانیون مذهبی، نه فرمانروایان شهرهای بزرگ، نه دیکتاتورها، نه کودتاگرهای نظامی و نه نیروی اقتصادی ثروتمندان و سرمایهدارها، بلکه انسانهای معمولی که باهم همکاری میکنند باید بر ملتها فرمانروایی کنند. نهتنها جفرسون یک نظریهپردازِ سردمدار چنین طرز فکری بود بلکه بهگونهی عملی نیز در این راستا فعالیت میکرد، او تلاش کرد تا تجربهی سیاسی آمریکا را که از آن زمان تاکنون ستودهاند و دنبالهروی آن بودهاند، به مرحلهی ظهور برساند.
جفرسون، در تاریخ چهارم جولای ۱۸۲۶، در مانتیچلو از دنیا رفت، پنجاه سال پسازآنکه نوشتههای پرشور او با نام «اعلانیهی استقلال » در میان ایالتهای مستعمره انتشار یافت. اعلانیهای که بهوسیلهی محافظهکاران سراسر جهان محکوم شد. مونارکی (سلطنتطلبی)، آریستوکراسی (حکومت طبقاتی اشرافزادگان) و مذهب ایالتی چیزهایی بودند که در آن روزگار مورد حمایت محافظهکاران بودند. جفرسون، در نامهای که چند روز پیش از مرگش نوشته بود میگوید که «این روشنایی علم تجربی بود که نشان داد تودههای بشر با افساری بر گردن و زینی بر پشت زاده نمیشوند و نه آنکه عدهای برتر برای لگدزدن بر پهلوی آنها و تاختن بر پشت آنها زاده شوند. او در اعلانیهی استقلال نوشته بود: ما همگی باید فرصتهای برابر و حقوق غیرقابل مصادره داشته باشیم و اگرچه تعریف «همه» به گونهی زنندهای در ۱۷۷۶ مبهم بود، اما روح اعلانیهی استقلال چنان سخاوتمند بود که امروزه کلمهی «همه» عده بیشتری را شامل میشود.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
❤2
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (۴)
یکی از دلایلی که قانون اساسی را به دستنوشتهای شجاعانه و جسارتآمیز تبدیل میکند این است که توان تغییرات پیوسته را در خود دارد، حتی اگر این تغییر در مورد نوع حکومت باشد، اگر خواست مردم باشد باید انجام شود. ازآنجاکه هیچ کس آنقدر باهوش نیست که پیشبینی کند کدام ایده ممکن است نیازهای ضروری جامعه را پاسخگو باشد -هرچند که عقل جمعی مخالف با این ایدهها باشد و آنها را آسیبرسان قلمداد کند- این دستنوشته تلاش میکند ابراز دیدگاه و نظر را به آزادترین شکل ممکن تضمین کند.
روشن است که باید هزینهای پرداخت شود. شمار بسیاری از ما تنها وقتیکه خطر سرکوب باورهای خودمان وجود دارد به یاد میآوریم که باید از آزادی دفاع کنیم. اگر اینسو و آنسو عقایدی که از آنها بیزار هستیم سانسور شوند، چندان آشفته نمیشویم؛ اما در چارچوب شرایط ظریف و حساسی -برای نمونه اصطلاح «فریاد آتش در میان سالن شلوغ» منسوب به اولیور وندل هولمز- آزادیهای بسیاری در آمریکا امکانپذیر است.
● دارندگان اسلحه میتوانند از عکس چهرهی قاضیالقضات، سخنگوی کاخ سفید و یا رئیس اف بی ای بهعنوان هدف شلیک استفاده کنند؛ شهروندان خشمگین از دولت میتوانند تندیسی از رئیسجمهور ایالاتمتحده را به آتش بکشند.
● حتی میتوان ارزشهای ادیان ابراهیمی یهودی-مسیحی-اسلامی را به تمسخر گرفت و یا حتی همهی چیزهایی که برای بسیاری از ما، گرامی و محترم است، شیطانپرستان (اگر چنین افرادی وجود داشته باشند) حق دارند آیینها و مناسک مذهبی خود را اجرا کنند تا زمانی که متن قانون اساسی را زیر پا نگذارند.
● یک مقالهی علمی پذیرفتهشده یا یک کتاب شناختهشده دربرگیرندهی مطالبی که یک قوم را بر قوم دیگری برتر نشان دهد توسط دولت سانسور نمیشود هر چند هم که آسیبرسان باشد؛ درمان یک استدلال مغلطهآمیز ارائهی استدلال بهتر است نه سرکوب و خفقان در مقابله با آن ایده.
● افرادی که دلشان میخواهد میتوانند سیاستمدارانی همچون آدولف هیتلر، جوزف استالین و یا مائو زدونگ را ستایش کنند که بهروشنی دستشان به خون بسیاری آلوده است. حتی باورهای بسیار نفرتانگیز هم حق دارند شنیده شوند.
● برخی افراد و گروهها ممکن است استدلال کنند که دسیسهای در کار است تا یهودیان یا فراماسونها بر جهان چیره شوند و یا اینکه دولت فدرال در راستای اهداف شیطان گام برمیدارد.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
یکی از دلایلی که قانون اساسی را به دستنوشتهای شجاعانه و جسارتآمیز تبدیل میکند این است که توان تغییرات پیوسته را در خود دارد، حتی اگر این تغییر در مورد نوع حکومت باشد، اگر خواست مردم باشد باید انجام شود. ازآنجاکه هیچ کس آنقدر باهوش نیست که پیشبینی کند کدام ایده ممکن است نیازهای ضروری جامعه را پاسخگو باشد -هرچند که عقل جمعی مخالف با این ایدهها باشد و آنها را آسیبرسان قلمداد کند- این دستنوشته تلاش میکند ابراز دیدگاه و نظر را به آزادترین شکل ممکن تضمین کند.
روشن است که باید هزینهای پرداخت شود. شمار بسیاری از ما تنها وقتیکه خطر سرکوب باورهای خودمان وجود دارد به یاد میآوریم که باید از آزادی دفاع کنیم. اگر اینسو و آنسو عقایدی که از آنها بیزار هستیم سانسور شوند، چندان آشفته نمیشویم؛ اما در چارچوب شرایط ظریف و حساسی -برای نمونه اصطلاح «فریاد آتش در میان سالن شلوغ» منسوب به اولیور وندل هولمز- آزادیهای بسیاری در آمریکا امکانپذیر است.
● دارندگان اسلحه میتوانند از عکس چهرهی قاضیالقضات، سخنگوی کاخ سفید و یا رئیس اف بی ای بهعنوان هدف شلیک استفاده کنند؛ شهروندان خشمگین از دولت میتوانند تندیسی از رئیسجمهور ایالاتمتحده را به آتش بکشند.
● حتی میتوان ارزشهای ادیان ابراهیمی یهودی-مسیحی-اسلامی را به تمسخر گرفت و یا حتی همهی چیزهایی که برای بسیاری از ما، گرامی و محترم است، شیطانپرستان (اگر چنین افرادی وجود داشته باشند) حق دارند آیینها و مناسک مذهبی خود را اجرا کنند تا زمانی که متن قانون اساسی را زیر پا نگذارند.
● یک مقالهی علمی پذیرفتهشده یا یک کتاب شناختهشده دربرگیرندهی مطالبی که یک قوم را بر قوم دیگری برتر نشان دهد توسط دولت سانسور نمیشود هر چند هم که آسیبرسان باشد؛ درمان یک استدلال مغلطهآمیز ارائهی استدلال بهتر است نه سرکوب و خفقان در مقابله با آن ایده.
● افرادی که دلشان میخواهد میتوانند سیاستمدارانی همچون آدولف هیتلر، جوزف استالین و یا مائو زدونگ را ستایش کنند که بهروشنی دستشان به خون بسیاری آلوده است. حتی باورهای بسیار نفرتانگیز هم حق دارند شنیده شوند.
● برخی افراد و گروهها ممکن است استدلال کنند که دسیسهای در کار است تا یهودیان یا فراماسونها بر جهان چیره شوند و یا اینکه دولت فدرال در راستای اهداف شیطان گام برمیدارد.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
👍4
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (۵)
آن نظام سیاسی که جفرسون و مدیسون و همفکرانشان پایهگذاری کردند امکان ابراز عقیده را به آنانی میدهد که درکی از سرچشمههای آن ندارند و میخواهند آن را با چیز دیگری کاملاً متفاوت با آن جایگزین کنند. بهعنوان نمونه، تام کلارک دادستان کل و درواقع عالیترین مقام قضایی ایالاتمتحده، در ۱۹۴۸ چنین پیشنهادی ارائه داد: «به آنهایی که جهانبینی ایالاتمتحده را باور ندارند نباید اجازه دهیم که در ایالاتمتحده اقامت کنند»؛ اما اگر تنها یک برجستگی کلیدی در جهانبینی آمریکایی باشد، این است که هیچ عقیدهی الزامآور و یا هیچ جهانبینی ممنوعهای وجود ندارد. موارد تازهتری وجود دارد برای نمونه در دههی ۱۹۹۰ جان برکوهوفت، فردی که به علت بمبگذاری در یک کلینیک سقطجنین در سینسیناتی زندانی است، در خبرنامهی «پرو-لایف» مینویسد:
آنها چه ابزاری دارند که خودشان را در مقابل خطاهای انسانی محافظت کنند، این آموزههای جایگزین و سازمانهای وابسته چه سازوکاری برای جلوگیری از اشتباهات پیشنهاد میکنند؟ یک رهبر مبرا از خطا؟ نژاد؟ ملیگرایی؟ کنار نهادن مدنیت و شهرنشینی، بهجز مواد انفجاری و تسلیحات اتوماتیک؟ چگونه میتوانند از درستی تصمیمات اطمینان حاصل کنند -بهویژه در گمراهی و تاریکی قرن بیستم؟ آیا انان خود را از روشنایی برای یافتن مسیر مناسب بینیاز میدانند؟
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
آن نظام سیاسی که جفرسون و مدیسون و همفکرانشان پایهگذاری کردند امکان ابراز عقیده را به آنانی میدهد که درکی از سرچشمههای آن ندارند و میخواهند آن را با چیز دیگری کاملاً متفاوت با آن جایگزین کنند. بهعنوان نمونه، تام کلارک دادستان کل و درواقع عالیترین مقام قضایی ایالاتمتحده، در ۱۹۴۸ چنین پیشنهادی ارائه داد: «به آنهایی که جهانبینی ایالاتمتحده را باور ندارند نباید اجازه دهیم که در ایالاتمتحده اقامت کنند»؛ اما اگر تنها یک برجستگی کلیدی در جهانبینی آمریکایی باشد، این است که هیچ عقیدهی الزامآور و یا هیچ جهانبینی ممنوعهای وجود ندارد. موارد تازهتری وجود دارد برای نمونه در دههی ۱۹۹۰ جان برکوهوفت، فردی که به علت بمبگذاری در یک کلینیک سقطجنین در سینسیناتی زندانی است، در خبرنامهی «پرو-لایف» مینویسد:
من یک متعصب، بیگذشت، واکنشگر، بنیادگرا و وفادار به انجیل هستم … متعصب و سختگیر … اینکه ایالاتمتحده روزگاری کشوری باشکوه بود به این دلیل بود که علاوه بر حمایت خداوند، حقیقت و عدالت و تعصب بر آن حکمفرما بود.
راندال تری، پایهگذار بنیاد «عملیات نجات»، سازمانی که از فعالیت کلینیکهای سقطجنین جلوگیری میکند در آگوست ۱۹۹۳ در یک گردهمایی میگوید:
بگذارید تا موج نابردباری و کورباوری ذهنتان را بشوید… بله درست است نفرت چیز خوبی است...هدف نهایی ما ملتی مسیحی است … خداوند ما را فرامیخواند که بر این کشور چیره شویم … ما تعددگرایی نمیخواهیم.
بیان چنین دیدگاهها یا باورهایی بهوسیله حقوق شهروندی و آزادی مدنی بهخوبی و بهطور کامل حمایت میشود، هر چند که آنهایی که این حمایت را دریافت میکنند، اگر کوچکترین فرصتی بیابند حقوق شهروندی و آزادی مدنی را از میان بر میدارند. آن دسته دیگر از ما که از چنین حمایتی برخورداریم (و اهمیت آن را درک میکنیم) وظیفه داریم تا ضرورت وجود این حقوق را با استفاده از همین آزادی بیان به تمام افراد جامعه بشناسانیم.
آنها چه ابزاری دارند که خودشان را در مقابل خطاهای انسانی محافظت کنند، این آموزههای جایگزین و سازمانهای وابسته چه سازوکاری برای جلوگیری از اشتباهات پیشنهاد میکنند؟ یک رهبر مبرا از خطا؟ نژاد؟ ملیگرایی؟ کنار نهادن مدنیت و شهرنشینی، بهجز مواد انفجاری و تسلیحات اتوماتیک؟ چگونه میتوانند از درستی تصمیمات اطمینان حاصل کنند -بهویژه در گمراهی و تاریکی قرن بیستم؟ آیا انان خود را از روشنایی برای یافتن مسیر مناسب بینیاز میدانند؟
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
👍1
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (۶)
فیلسوف انگلیسی، جان استوارت میل در کتاب ستودنیاش، «در باب آزادی» استدلال میکند که سکوت در مقابل یک ایده، نوعی «پلیدی» است. اگر آن ایده درست باشد، فرصت جایگزینی اشتباه و خطا را با حقیقت از دست میدهیم؛ و اگر بر خطا باشد، از درک عمیقتر حقیقت، در مقایسهی آن با خطا محروم میمانیم. اگر ما تنها به استدلال جانبدارانهی خودمان توجه کنیم، میتوان گفت همان را هم بهدرستی درک نکردهایم؛ ایدهی پوسیده و ناآزمودهای خواهد شد که از روی عادت پذیرفته شده است، مرده و بیرنگ میشود و به گوشه و کناری میرود.
میل همچنین مینویسد، «اگر جامعه دست روی دست بگذارد بخش بسیاری از افراد آن بدون رشد فکری بالغ شوند، بهگونهای که توانایی انجام وظیفه در جهت تصمیمات عاقلانه و دوراندیشانه را نداشته باشند، آن جامعه دچار کوتاهی شده است». جفرسون همین نکته را برجستهتر بیان میکند: «اگر یک ملت با وجود مدنیت گسترده بخواهد هم آزاد باشد و هم بیتفاوت، انتظار چیزی را دارد که هیچ گاه روی نداده است و هرگز هم روی نخواهد داد». در نامهای که به مدیسون مینویسد این رشته افکار را دنبال میکند: «جامعهای که اندکی آزادی را با اندکی امنیت و نظم مبادله میکند، هردو را از دست میدهد و شایستگی هیچکدام را هم ندارد.»
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
فیلسوف انگلیسی، جان استوارت میل در کتاب ستودنیاش، «در باب آزادی» استدلال میکند که سکوت در مقابل یک ایده، نوعی «پلیدی» است. اگر آن ایده درست باشد، فرصت جایگزینی اشتباه و خطا را با حقیقت از دست میدهیم؛ و اگر بر خطا باشد، از درک عمیقتر حقیقت، در مقایسهی آن با خطا محروم میمانیم. اگر ما تنها به استدلال جانبدارانهی خودمان توجه کنیم، میتوان گفت همان را هم بهدرستی درک نکردهایم؛ ایدهی پوسیده و ناآزمودهای خواهد شد که از روی عادت پذیرفته شده است، مرده و بیرنگ میشود و به گوشه و کناری میرود.
میل همچنین مینویسد، «اگر جامعه دست روی دست بگذارد بخش بسیاری از افراد آن بدون رشد فکری بالغ شوند، بهگونهای که توانایی انجام وظیفه در جهت تصمیمات عاقلانه و دوراندیشانه را نداشته باشند، آن جامعه دچار کوتاهی شده است». جفرسون همین نکته را برجستهتر بیان میکند: «اگر یک ملت با وجود مدنیت گسترده بخواهد هم آزاد باشد و هم بیتفاوت، انتظار چیزی را دارد که هیچ گاه روی نداده است و هرگز هم روی نخواهد داد». در نامهای که به مدیسون مینویسد این رشته افکار را دنبال میکند: «جامعهای که اندکی آزادی را با اندکی امنیت و نظم مبادله میکند، هردو را از دست میدهد و شایستگی هیچکدام را هم ندارد.»
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
👍2
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (٧)
وقتی مردم به دیدگاههای گوناگون و متفاوت با دیدگاه پذیرفتهشده گوش فرا میدهند و در بحث و گفتگوی آزاد شرکت میکنند، ذهنیتشان تغییر میکند. این اتفاق رخ میدهد. بهعنوان نمونه هوگو بلک در ابتدای جوانی اش عضوی از کو کلاکس کلن (سازمان سری ضد سیاهپوستان) بود؛ او بعدها عضوی از دیوان عالی عدالت شد و یکی از رهبران تصمیمگیری تاریخی دیوان عالی عدالت مبنی بر تعمیم حقوق شهروندی به همهی آمریکاییها، بر اساس چهاردهمین اصل ترمیمی قانون اساسی بود: گفته میشود وقتی جوان بود لباسی سراسر سفید میپوشید و سیاهپوستها را میترساند؛ وقتی بالغتر شد لباسی سراسر سیاه میپوشید (لباس قضاوت) و سفیدپوستها را میترساند.
در مورد دادرسی کیفری، حقوق شهروندی پیشبینی کرده است که ممکن است پلیس، نیروهای امنیتی و مقامهای قضایی وسوسه شوند که شهود را بترسانند و امکان مجازات را فراهم کنند. نظام دادرسی کیفری ممکن است به خطا رود؛ انسانهای بیگناه ممکن است برای جرائمی که مرتکب نشدهاند مجازات شوند؛ آنها که قدرت را در دست دارند امکانات بیمانندی در اختیار دارند تا برای آن دسته افرادی که نمیپسندند به دلایلی که ارتباطی به جرم مورد ادعا ندارد پاپوش درست کنند؛ بنابراین حقوق شهروندی باید از متهمان پشتیبانی کند. نوعی واکاوی هزینه-بهره انجام میشود. هر وقت که لازم باشد مجرم میتواند آزاد شود تا در صورت بیگناه بودن به دام مجازات گرفتار نشود. موضوع فقط یک فضیلت اخلاقی نیست؛ بلکه سوءاستفادهی نظام دادرسی کیفری در سرکوب ارای نامحبوب و اقلیت منفور را هم در برمیگیرد. این هم بخشی از سازوکار تصحیح خطا است.
بهطورکلی ایدههای نو، خلاقیت و ابتکار همواره ما را بهنوعی آزادی رهنمون میسازند، جستوخیزی برای عبور از موانع و کنار گذاشتن محدودیتها هستند. آزادی یک پیشنیاز برای ادامهی رویکرد ظریف تجربهگرایی در علم است، به همین دلیل اتحاد جماهیر شوروی نتوانست یک جامعهی تمامیتخواه باقی بماند و همگام با آن در فناوری هم هماورد جهان نوین باشد. از سوی دیگر علم تجربی -یا بهتر است بگوییم آمیزهای ظریف از شکگرایی و انعطافپذیری و تهییج گوناگونی افکار و گفتمان- نوعی پیشنیاز برای تمرین پیوستهی آزادیخواهی در یک اجتماع صنعتی و دارای فناوریهای پیشرفته است.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
وقتی مردم به دیدگاههای گوناگون و متفاوت با دیدگاه پذیرفتهشده گوش فرا میدهند و در بحث و گفتگوی آزاد شرکت میکنند، ذهنیتشان تغییر میکند. این اتفاق رخ میدهد. بهعنوان نمونه هوگو بلک در ابتدای جوانی اش عضوی از کو کلاکس کلن (سازمان سری ضد سیاهپوستان) بود؛ او بعدها عضوی از دیوان عالی عدالت شد و یکی از رهبران تصمیمگیری تاریخی دیوان عالی عدالت مبنی بر تعمیم حقوق شهروندی به همهی آمریکاییها، بر اساس چهاردهمین اصل ترمیمی قانون اساسی بود: گفته میشود وقتی جوان بود لباسی سراسر سفید میپوشید و سیاهپوستها را میترساند؛ وقتی بالغتر شد لباسی سراسر سیاه میپوشید (لباس قضاوت) و سفیدپوستها را میترساند.
در مورد دادرسی کیفری، حقوق شهروندی پیشبینی کرده است که ممکن است پلیس، نیروهای امنیتی و مقامهای قضایی وسوسه شوند که شهود را بترسانند و امکان مجازات را فراهم کنند. نظام دادرسی کیفری ممکن است به خطا رود؛ انسانهای بیگناه ممکن است برای جرائمی که مرتکب نشدهاند مجازات شوند؛ آنها که قدرت را در دست دارند امکانات بیمانندی در اختیار دارند تا برای آن دسته افرادی که نمیپسندند به دلایلی که ارتباطی به جرم مورد ادعا ندارد پاپوش درست کنند؛ بنابراین حقوق شهروندی باید از متهمان پشتیبانی کند. نوعی واکاوی هزینه-بهره انجام میشود. هر وقت که لازم باشد مجرم میتواند آزاد شود تا در صورت بیگناه بودن به دام مجازات گرفتار نشود. موضوع فقط یک فضیلت اخلاقی نیست؛ بلکه سوءاستفادهی نظام دادرسی کیفری در سرکوب ارای نامحبوب و اقلیت منفور را هم در برمیگیرد. این هم بخشی از سازوکار تصحیح خطا است.
بهطورکلی ایدههای نو، خلاقیت و ابتکار همواره ما را بهنوعی آزادی رهنمون میسازند، جستوخیزی برای عبور از موانع و کنار گذاشتن محدودیتها هستند. آزادی یک پیشنیاز برای ادامهی رویکرد ظریف تجربهگرایی در علم است، به همین دلیل اتحاد جماهیر شوروی نتوانست یک جامعهی تمامیتخواه باقی بماند و همگام با آن در فناوری هم هماورد جهان نوین باشد. از سوی دیگر علم تجربی -یا بهتر است بگوییم آمیزهای ظریف از شکگرایی و انعطافپذیری و تهییج گوناگونی افکار و گفتمان- نوعی پیشنیاز برای تمرین پیوستهی آزادیخواهی در یک اجتماع صنعتی و دارای فناوریهای پیشرفته است.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
👍3
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (٨)
همینکه شما پافشاری مذهب را بر این دیدگاه رایج که زمین مرکز عالم است، به پرسش گرفتید، دلیلی نمیماند که ادعای مکرر و قاطع رهبران مذهبی را مبنی بر اینکه خداوند پادشاهان را برای فرمانروایی برای ما فرستاده است، بپذیرید. در قرن هفدهم بهآسانی میتوانستید انگلیسیها و هیئتمنصفه را در ایالات مستعمره به یک پیکار جنونآمیز بر سر این عمل پرهیزکارانه یا آن عمل کفرآمیز تحریک کنید. آنها حاضر میشدند مردم را تا سر حد مرگ به خاطر باورهایشان شکنجه کنند؛ اما در سالهای پایانی قرن هفدهم دیگر بهدرستی این کار اطمینان نداشتند.
گفتهی دیگری از راسیتا (برگرفته از کتابش، به بار نشستن نظام جمهوری ، سال ۱۹۵۳):
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
همینکه شما پافشاری مذهب را بر این دیدگاه رایج که زمین مرکز عالم است، به پرسش گرفتید، دلیلی نمیماند که ادعای مکرر و قاطع رهبران مذهبی را مبنی بر اینکه خداوند پادشاهان را برای فرمانروایی برای ما فرستاده است، بپذیرید. در قرن هفدهم بهآسانی میتوانستید انگلیسیها و هیئتمنصفه را در ایالات مستعمره به یک پیکار جنونآمیز بر سر این عمل پرهیزکارانه یا آن عمل کفرآمیز تحریک کنید. آنها حاضر میشدند مردم را تا سر حد مرگ به خاطر باورهایشان شکنجه کنند؛ اما در سالهای پایانی قرن هفدهم دیگر بهدرستی این کار اطمینان نداشتند.
گفتهی دیگری از راسیتا (برگرفته از کتابش، به بار نشستن نظام جمهوری ، سال ۱۹۵۳):
تحت تأثیر جامعهی آمریکایی، مسیحیت تااندازهای میانهرو و انسانیتر شده است -بردباری بیشتری در مجادلهی بین مذاهب از خود نشان میدهد، با گسترش نیکاندیشی و خردگرایی، سخاوتمندانهتر پیش میرود، با گسترش علم گرایش بیشتری به تجربه دارد، در شکلگیری مردمسالاری فردگراتر عمل میکند. مهمتر آنکه، به شکل روز افزون شمار بیشتری از مهاجرین، طبق اظهارات همراه با ناراحتیِ یکی از واعظین مذهبی، سکولارتر و شکگراتر میشوند.
حقوق شهروندی مذهب را از حکومت جدا میداند، بیشتر به این دلیل که بسیاری از مذهبها غرق در جمود فکری هستند، پیروان هر یک متقاعد شدهاند که حقایق بهطور انحصاری نزد خودشان است و بنابراین حق خودشان میدانند که این حقایق را بر دیگران تحمیل کند. در بسیاری موارد هواخواهان و پیشوایان چنین ادیان تمامیتخواهی نمیتوانند بههیچروی، با دیگران به به توافق برسند و یا اینکه بپذیرند که حقیقت ممکن است نزد مکتب فکری رقیب باشد.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
👍4
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (٩)
هوگو بلک در جایگاه بالاترین مقام قضایی و صدور رأی در مورد واقعه انگل-ویتاله ، ۱۹۶۲ اصلاحیهی متمم اول قانون اساسی را چنین توصیف میکند:
راسیتا چنین نتیجهگیری میکند:
حال باید گفت این حقوق چه سودی دارند اگر بیاستفاده بمانند -آزادی بیان هنگامیکه کسی حکومت را به چالش نکشد، آزادی رسانهها هنگامیکه هیچ کس علاقهای به پرسیدن سوالات چالشبرانگیز ندارد، آزادی گردهمایی وقتی معترضی وجود نداشته باشد، حق رأی همگانی وقتی فقط نیمی از افرادی که صلاحیت رأی دادن دارند در رأیگیری شرکت میکنند، جدایی کلیسا و دولت وقتیکه مرز این جدایی پیوسته بازبینی نگردد. بیتوجهی و بکار نبستن به مرور، آنها را به چیزی بیشتر از ابزار رأیگیری تبدیل نمیکند، میهنپرستی ریاکارانه. حقوق شهروندی و آزادی: از آنها بهره گیرید یا آنها را از دست خواهید داد.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
هوگو بلک در جایگاه بالاترین مقام قضایی و صدور رأی در مورد واقعه انگل-ویتاله ، ۱۹۶۲ اصلاحیهی متمم اول قانون اساسی را چنین توصیف میکند:
نخستین و آشکارترین مقصود آن بر این باور استوار است که پیوند میان حاکمیت و مذهب، کارایی حکومت را از بین میبرد و مذهب را هم دچار فرومایگی میکند. افزون بر آن، در اینجا هم تجزیه قوا صورت میگیرد. هر آیین و مسلکی، طبق آنچه والتر سویج لاندور اشاره میکند، نوعی بررسی اخلاقی بر دیگر آیینها اعمال میکند: «سلامت رقابت مذهبی بهاندازهی رقابت تجاری است» اما تاوان آن سنگینتر است: این رقابت یک مانع دست و پاگیر برای گروههای مذهبی قلمداد میشود که همگی میخواهند منافع جمعی را (طبق صلاحدید خودشان) مشخص کنند.
راسیتا چنین نتیجهگیری میکند:
آموزههای دووجهی جدایی کلیسا از دولت و آزادی فردی جوهرهی اصلی دموکراسی ما هستند، اگر حتی آنها را بزرگترین هدیهی آمریکا در آزاد ساختن انسان غربی ندانیم.
حال باید گفت این حقوق چه سودی دارند اگر بیاستفاده بمانند -آزادی بیان هنگامیکه کسی حکومت را به چالش نکشد، آزادی رسانهها هنگامیکه هیچ کس علاقهای به پرسیدن سوالات چالشبرانگیز ندارد، آزادی گردهمایی وقتی معترضی وجود نداشته باشد، حق رأی همگانی وقتی فقط نیمی از افرادی که صلاحیت رأی دادن دارند در رأیگیری شرکت میکنند، جدایی کلیسا و دولت وقتیکه مرز این جدایی پیوسته بازبینی نگردد. بیتوجهی و بکار نبستن به مرور، آنها را به چیزی بیشتر از ابزار رأیگیری تبدیل نمیکند، میهنپرستی ریاکارانه. حقوق شهروندی و آزادی: از آنها بهره گیرید یا آنها را از دست خواهید داد.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
@Chekide_ha
👍2
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
میهنپرستان واقعی پرسشگرند (١٠)
به لطف دوراندیشی پایهگذاران حقوق شهروندی -و همچنین به لطف تلاش همهی آنهایی که با پذیرفتن خطراتش، به تثبیت و به کار بستن آن حقوق پرداختند- اکنون دیگر برانداختن آزادی بیان کار دشواری است. اعضای ادارهکنندهی کتابخانهها، ادارهی مهاجرت، پلیس، اف. بی. آی؛ و سیاستمداران جاهطلب که میخواهند به قیمت ناچیزی رأی مردم را بخرند، ممکن است گاه و بیگاه تلاششان را [برای تخریب آزادی] بکنند، اما دیر یا زود سرکوب به مرز انفجار میرسد. هرچه باشد، قانون اساسی است که بر این سرزمین حکومت میکند، مقامهای اجرایی به پاسداری از آن سوگند یاد کردهاند و کنشگران سیاسی و مجریان قانون پیوسته در خط مقدم ایستادگی میکنند و تا پای مرگ از آنها پشتیبانی میکنند.
با وجود این، افت استانداردهای تحصیلی، کاهش شایستگی عقلانی، کاهش شور و شوق به گفتمان اساسی، هدایت جامعه در تقابل با شکگرایی، آزادی ما را اندکاندک فرسوده و حقوق شهروندیمان پایمال را میکنند. بنیانگذاران آمریکا، این را بهخوبی دریافته بودند: «تا آن دم که حقوق اساسی بر مبنای قانون پاس داشته شود، فرمانروایان ما امانتدارند و ما مردم هم یکپارچهایم»، سخنی دیگر از توماس جفرسون.
با پایان یافتن این جنگ [انقلابی] رو به سراشیبی خواهیم گذاشت. دیگر نیازی نخواهد بود که هر دم به مردم پناه ببریم. آنها فراموش خواهند شد و بنابراین حقوقشان نادیده گرفته خواهد شد. حتی آنها هم خودشان را فراموش میکنند و غرق در یگانه استعداد مالاندوزی میشوند و هرگز به فکر همبستگی در راستای تحقق حقوقشان بر نخواهند آمد؛ و باقیماندههای غل و زنجیرهایی که با پایان این جنگ از پایمان گسسته نخواهند شد، بلندمدتی برجا میمانند؛ این زنجیرهای اسارت سنگین و سنگینتر خواهند شد، «تا آنکه یا حقوقمان احیا شوند و یا در آشوبی سهمگین بر باد روند».
آموزش و ترویج ارزشهای آزادی بیان و آزادیهای دیگری که حقوق شهروندیمان آنها را پشتیبانی میکند، اینکه چه رخ میدهد اگر این حقوق را نداشته باشیم و اینکه چگونه آنها را بکار گیریم و از آنها پاسداری کنیم، باید پیشنیازی اساسی برای یک شهروند آمریکایی باشد -و یا شهروند هر ملتی باشد، همچنین این آزادی باید تا آن اندازه گسترش یابد که چنین حقوقی دستنخورده باقی بمانند. اگر ما نتوانیم اندیشه مستقل خود را شکل دهیم، اگر ما تمایلی به پرسش گرفتن مراجع قدرت نداشته باشیم، آنگاه ما همچون خمیر در دست آنهایی قرار داریم که در کانون قدرتاند؛ اما اگر شهروندان تحصیلکرده و باسواد باشند و اندیشههای مستقل خود را شکل دهند، آنگاه آنهایی که در کانون قدرتاند در خدمت ما خواهند بود. در هر جامعه و کشوری باید به کودکان روش علمی و دلایل داشتن حقوق شهروندی را بیاموزیم. همراه با این آموزهها نوعی نجابت و بزرگواری، فروتنی و روحیه جمعگرایی در فرد شکل میگیرد. در این دنیایی که به دلیل ویژگیهای ما انسانها توسط اهریمن تسخیر شده است، شاید این آموزهها تمام آن چیزی باشند که میان ما و تاریکی سایهگستر قرارگرفتهاند.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
🔚
@Chekide_ha
به لطف دوراندیشی پایهگذاران حقوق شهروندی -و همچنین به لطف تلاش همهی آنهایی که با پذیرفتن خطراتش، به تثبیت و به کار بستن آن حقوق پرداختند- اکنون دیگر برانداختن آزادی بیان کار دشواری است. اعضای ادارهکنندهی کتابخانهها، ادارهی مهاجرت، پلیس، اف. بی. آی؛ و سیاستمداران جاهطلب که میخواهند به قیمت ناچیزی رأی مردم را بخرند، ممکن است گاه و بیگاه تلاششان را [برای تخریب آزادی] بکنند، اما دیر یا زود سرکوب به مرز انفجار میرسد. هرچه باشد، قانون اساسی است که بر این سرزمین حکومت میکند، مقامهای اجرایی به پاسداری از آن سوگند یاد کردهاند و کنشگران سیاسی و مجریان قانون پیوسته در خط مقدم ایستادگی میکنند و تا پای مرگ از آنها پشتیبانی میکنند.
با وجود این، افت استانداردهای تحصیلی، کاهش شایستگی عقلانی، کاهش شور و شوق به گفتمان اساسی، هدایت جامعه در تقابل با شکگرایی، آزادی ما را اندکاندک فرسوده و حقوق شهروندیمان پایمال را میکنند. بنیانگذاران آمریکا، این را بهخوبی دریافته بودند: «تا آن دم که حقوق اساسی بر مبنای قانون پاس داشته شود، فرمانروایان ما امانتدارند و ما مردم هم یکپارچهایم»، سخنی دیگر از توماس جفرسون.
با پایان یافتن این جنگ [انقلابی] رو به سراشیبی خواهیم گذاشت. دیگر نیازی نخواهد بود که هر دم به مردم پناه ببریم. آنها فراموش خواهند شد و بنابراین حقوقشان نادیده گرفته خواهد شد. حتی آنها هم خودشان را فراموش میکنند و غرق در یگانه استعداد مالاندوزی میشوند و هرگز به فکر همبستگی در راستای تحقق حقوقشان بر نخواهند آمد؛ و باقیماندههای غل و زنجیرهایی که با پایان این جنگ از پایمان گسسته نخواهند شد، بلندمدتی برجا میمانند؛ این زنجیرهای اسارت سنگین و سنگینتر خواهند شد، «تا آنکه یا حقوقمان احیا شوند و یا در آشوبی سهمگین بر باد روند».
آموزش و ترویج ارزشهای آزادی بیان و آزادیهای دیگری که حقوق شهروندیمان آنها را پشتیبانی میکند، اینکه چه رخ میدهد اگر این حقوق را نداشته باشیم و اینکه چگونه آنها را بکار گیریم و از آنها پاسداری کنیم، باید پیشنیازی اساسی برای یک شهروند آمریکایی باشد -و یا شهروند هر ملتی باشد، همچنین این آزادی باید تا آن اندازه گسترش یابد که چنین حقوقی دستنخورده باقی بمانند. اگر ما نتوانیم اندیشه مستقل خود را شکل دهیم، اگر ما تمایلی به پرسش گرفتن مراجع قدرت نداشته باشیم، آنگاه ما همچون خمیر در دست آنهایی قرار داریم که در کانون قدرتاند؛ اما اگر شهروندان تحصیلکرده و باسواد باشند و اندیشههای مستقل خود را شکل دهند، آنگاه آنهایی که در کانون قدرتاند در خدمت ما خواهند بود. در هر جامعه و کشوری باید به کودکان روش علمی و دلایل داشتن حقوق شهروندی را بیاموزیم. همراه با این آموزهها نوعی نجابت و بزرگواری، فروتنی و روحیه جمعگرایی در فرد شکل میگیرد. در این دنیایی که به دلیل ویژگیهای ما انسانها توسط اهریمن تسخیر شده است، شاید این آموزهها تمام آن چیزی باشند که میان ما و تاریکی سایهگستر قرارگرفتهاند.
📓 جهان در تسخیر اهریمن: علم نوری در ظلمت
✍🏿 کارل سیگن
🔛 رضا شعبانی
🔚
@Chekide_ha
👍4
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
مغز در هنگام تولد ناقص است
انسانها در بدو تولد بسیار ناتوان هستند. تا یک سال نمیتوانند راه بروند. یکی دو سال میگذرد تا بتوانند افکار خود را بهشکل کامل بیان کنند و تا سالهای طولانی قادر به دفاع از خود نیستند و برای بقا به دیگران وابستهاند. اگر انسان را با بسیاری از پستانداران دیگر مقایسه کنیم، میبینیم مثلاً دلفینها از همان بدو تولد میتوانند شنا کنند، زرافهها میتوانند ظرف چند ساعت پس از تولد سرپا بایستند و یک بچه گورخر ۴۵ دقیقه بعد از تولد میتواند بدود. در قلمروی جانوری، خویشاوندانمان از ما بسی مستقلترند.
این توانایی امتیاز بزرگی برای سایر گونه هاست -اما بیانگر وجود نوعی محدودیت نیز هست. تولههای سایر جانوران به این دلیل سریع رشد میکنند که مغز آنها برای انجام برنامههای عمدتاً معمول و پیشپاافتاده ساخته شده اما اینگونه سیر رشد با دستیابی به انعطاف مغایر است. فرض کنید کرگدن بختبرگشتهای را در منطقهی قطبی یا قلهی هیمالیا یا وسط منطقهی شهری توکیو رها کنند. در اینگونه موارد، او هیچ توانی برای سازگاری نخواهد داشت و بههمین دلیل است که در این گونه نواحی هیچ کرگدنی وجود ندارد. راهبرد تولد با مغزی از پیش برنامهریزیشده، تنها در قلمرو خاصی از اکوسیستم میتواند جوابگو باشد -اما اگر چنین حیوانی را از آشیان زیستیاش خارج کنیم، برای بقا بخت ناچیزی دارد.
برعکس انسانها قادرند در محیطهای مختلف از توندراهای یخبسته تا قلههای بلند کوهها و مناطق شلوغ شهری زندگی کنند، چراکه مغز انسان در بدو تولد تا حدود زیادی ناقص است. در مغز انسان بهجای آنکه همهچیز از قبل برنامهریزی شده باشد، این امکان وجود دارد که براساس تجربههای زندگی شکل گیرد. اما این ویژگی سبب میشود مغز نارس کودک در همان حالکه دارد با محیطهای مختلف سازگاری مییابد، به دورههای طولانی درماندگی نیز گرفتار شود. این حالت رشد مغز «مداربندی تدریجی و زنده» livewiring نام دارد.
یک زندگی کامل با همهی گسترهی بیپایان دردها و خوشیهای آن در این ۱۳۵۹ گرم جای میگیرد.
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
▶️
🆔 @Chekide_ha
انسانها در بدو تولد بسیار ناتوان هستند. تا یک سال نمیتوانند راه بروند. یکی دو سال میگذرد تا بتوانند افکار خود را بهشکل کامل بیان کنند و تا سالهای طولانی قادر به دفاع از خود نیستند و برای بقا به دیگران وابستهاند. اگر انسان را با بسیاری از پستانداران دیگر مقایسه کنیم، میبینیم مثلاً دلفینها از همان بدو تولد میتوانند شنا کنند، زرافهها میتوانند ظرف چند ساعت پس از تولد سرپا بایستند و یک بچه گورخر ۴۵ دقیقه بعد از تولد میتواند بدود. در قلمروی جانوری، خویشاوندانمان از ما بسی مستقلترند.
این توانایی امتیاز بزرگی برای سایر گونه هاست -اما بیانگر وجود نوعی محدودیت نیز هست. تولههای سایر جانوران به این دلیل سریع رشد میکنند که مغز آنها برای انجام برنامههای عمدتاً معمول و پیشپاافتاده ساخته شده اما اینگونه سیر رشد با دستیابی به انعطاف مغایر است. فرض کنید کرگدن بختبرگشتهای را در منطقهی قطبی یا قلهی هیمالیا یا وسط منطقهی شهری توکیو رها کنند. در اینگونه موارد، او هیچ توانی برای سازگاری نخواهد داشت و بههمین دلیل است که در این گونه نواحی هیچ کرگدنی وجود ندارد. راهبرد تولد با مغزی از پیش برنامهریزیشده، تنها در قلمرو خاصی از اکوسیستم میتواند جوابگو باشد -اما اگر چنین حیوانی را از آشیان زیستیاش خارج کنیم، برای بقا بخت ناچیزی دارد.
برعکس انسانها قادرند در محیطهای مختلف از توندراهای یخبسته تا قلههای بلند کوهها و مناطق شلوغ شهری زندگی کنند، چراکه مغز انسان در بدو تولد تا حدود زیادی ناقص است. در مغز انسان بهجای آنکه همهچیز از قبل برنامهریزی شده باشد، این امکان وجود دارد که براساس تجربههای زندگی شکل گیرد. اما این ویژگی سبب میشود مغز نارس کودک در همان حالکه دارد با محیطهای مختلف سازگاری مییابد، به دورههای طولانی درماندگی نیز گرفتار شود. این حالت رشد مغز «مداربندی تدریجی و زنده» livewiring نام دارد.
یک زندگی کامل با همهی گسترهی بیپایان دردها و خوشیهای آن در این ۱۳۵۹ گرم جای میگیرد.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3🔥1
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
تراش و پرداخت مغز در دوره کودکی:
بیرونکشیدن مجسمهی نهان در دل سنگ مرمر
راز انعطاف مغز افراد کمسنوسال چیست؟ این نکته مربوط به افزایش تعداد سلولها نیست. درواقع، تعداد سلولهای مغز کودک و افراد بالغ یکسان است. راز این نکته چگونگی ارتباط سلولهای مغز با یکدیگر است.
در هنگام تولد، نورونهای مغز کودک، پراکنده و بدون ارتباط هستند و در دو سال نخست زندگی با دریافت دادههای حسی با سرعت زیاد با هم مربوط میشوند. تقریباً در هر ثانیه دو میلیون ارتباط جدید یا سیناپس بین سلولهای مغز کودک بهوجود میآید. در سن دوسالگی، مغز کودک دارای بیش از یکصد تریلیون سیناپس است که این میزان دو برابر سیناپسهای موجود بین سلولهای مغزی یک فرد بالغ میباشد.
وقتی مداربندی به اوج رسید و سلولهای مغز دارای ارتباطهایی بسیار بیش از نیازهای خود شدند، علاوهبر تداوم ایجاد ارتباطهای جدید، راهبرد «هرس» (pruning) یا شاخهزنی برای حذف ارتباطهای غیرضروری فعال میشود. بهاینترتیب، تا زمان رسیدن به سن بلوغ، حدود ۵۰٪ از سیناپسهای ما از بین میروند.
کدام سیناپس میماند و کدامیک از بین میرود؟ وقتی سیناپسی در مداری نقش فعال ایفا کند، تقویت میشود. برعکس سیناپسی که مفید نباشد ضعیف شده و سرانجام حذف میشود. درست مانند مسیرهایی که بهدلیل حرکت عابران در جنگل ایجاد میشوند. وقتی از یک مسیر تا مدتها استفاده نشود آن مسیر محو میشود.
به یک معنی، تبدیلشدن ما به شخصی که اینک هستیم با تجلی امکانهایی که در گذشته داشتیم انجام میگیرد. ما نه بهدلیل رشد برخی از جنبههای مغز خود، بلکه بهدلیل حذف برخی از جنبههای آن، به هویت خود دست مییابیم. طی دوران کودکی، شرایط محیطی سبب پرداخت مغز ما میشوند و با تکیه بر انبوه امکانهای موجود مغز ما را متناسب با شرایط سازماندهی میکنند. با گذشت زمان، سلولهای مغز دارای ارتباطهایی از نظر عددی کمتر لیکن از نظر کیفی نیرومندتر میشوند.
در مغز نوزاد، نورونها با هم ارتباط نسبتاً کمی دارند. در دو سه سال اول زندگی، نورونها دارای شاخههای فراوانی میشوند و از طریق آنها با هم ارتباط پیدا میکنند. سپس ارتباطهای اضافی حذف میشوند و ارتباطهای معدودتر اما قویتر تا بزرگسالی باقی میمانند.
بهعنوان مثال، زبانی که در کودکی با آن سروکار داریم (مثلاً انگلیسی در قیاس با ژاپنی) سبب رشد تواناییهای ما برای شنیدن صداهای خاصی در زبان مادری میشود و در برابر توانایی ما برای درک و شنیدن صداهایی که مربوط به زبانهای دیگرند کم میشود. یعنی در ابتدا، هم کودکی که در ژاپن بهدنیا آمده و هم کودکی که در آمریکا متولد شده، میتوانند به صداهای موجود در هر دو زبان پاسخ دهند. اما با گذشت زمان، مثلاً کودک ژاپنی توانایی تشخیص صدای اِر را از اِل (دو صدایی که در ژاپنی از هم جدا نیستند) را از دست میدهد. یعنی آدمها در قالب دنیایی که در آن زاده میشوند شکل میگیرند.
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
بیرونکشیدن مجسمهی نهان در دل سنگ مرمر
راز انعطاف مغز افراد کمسنوسال چیست؟ این نکته مربوط به افزایش تعداد سلولها نیست. درواقع، تعداد سلولهای مغز کودک و افراد بالغ یکسان است. راز این نکته چگونگی ارتباط سلولهای مغز با یکدیگر است.
در هنگام تولد، نورونهای مغز کودک، پراکنده و بدون ارتباط هستند و در دو سال نخست زندگی با دریافت دادههای حسی با سرعت زیاد با هم مربوط میشوند. تقریباً در هر ثانیه دو میلیون ارتباط جدید یا سیناپس بین سلولهای مغز کودک بهوجود میآید. در سن دوسالگی، مغز کودک دارای بیش از یکصد تریلیون سیناپس است که این میزان دو برابر سیناپسهای موجود بین سلولهای مغزی یک فرد بالغ میباشد.
وقتی مداربندی به اوج رسید و سلولهای مغز دارای ارتباطهایی بسیار بیش از نیازهای خود شدند، علاوهبر تداوم ایجاد ارتباطهای جدید، راهبرد «هرس» (pruning) یا شاخهزنی برای حذف ارتباطهای غیرضروری فعال میشود. بهاینترتیب، تا زمان رسیدن به سن بلوغ، حدود ۵۰٪ از سیناپسهای ما از بین میروند.
کدام سیناپس میماند و کدامیک از بین میرود؟ وقتی سیناپسی در مداری نقش فعال ایفا کند، تقویت میشود. برعکس سیناپسی که مفید نباشد ضعیف شده و سرانجام حذف میشود. درست مانند مسیرهایی که بهدلیل حرکت عابران در جنگل ایجاد میشوند. وقتی از یک مسیر تا مدتها استفاده نشود آن مسیر محو میشود.
به یک معنی، تبدیلشدن ما به شخصی که اینک هستیم با تجلی امکانهایی که در گذشته داشتیم انجام میگیرد. ما نه بهدلیل رشد برخی از جنبههای مغز خود، بلکه بهدلیل حذف برخی از جنبههای آن، به هویت خود دست مییابیم. طی دوران کودکی، شرایط محیطی سبب پرداخت مغز ما میشوند و با تکیه بر انبوه امکانهای موجود مغز ما را متناسب با شرایط سازماندهی میکنند. با گذشت زمان، سلولهای مغز دارای ارتباطهایی از نظر عددی کمتر لیکن از نظر کیفی نیرومندتر میشوند.
در مغز نوزاد، نورونها با هم ارتباط نسبتاً کمی دارند. در دو سه سال اول زندگی، نورونها دارای شاخههای فراوانی میشوند و از طریق آنها با هم ارتباط پیدا میکنند. سپس ارتباطهای اضافی حذف میشوند و ارتباطهای معدودتر اما قویتر تا بزرگسالی باقی میمانند.
بهعنوان مثال، زبانی که در کودکی با آن سروکار داریم (مثلاً انگلیسی در قیاس با ژاپنی) سبب رشد تواناییهای ما برای شنیدن صداهای خاصی در زبان مادری میشود و در برابر توانایی ما برای درک و شنیدن صداهایی که مربوط به زبانهای دیگرند کم میشود. یعنی در ابتدا، هم کودکی که در ژاپن بهدنیا آمده و هم کودکی که در آمریکا متولد شده، میتوانند به صداهای موجود در هر دو زبان پاسخ دهند. اما با گذشت زمان، مثلاً کودک ژاپنی توانایی تشخیص صدای اِر را از اِل (دو صدایی که در ژاپنی از هم جدا نیستند) را از دست میدهد. یعنی آدمها در قالب دنیایی که در آن زاده میشوند شکل میگیرند.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
مداربندی زنده
بسیاری از جانوران از نظر ژنتیک در مورد برخی از رفتارها و غریزهها دارای مداربندی یا برنامهریزی قبلی و از پیش موجود هستند. ژنها، ساختار بدن و مغز، آنها را بهگونهای هدایت میکنند که منجر به هویت و چگونگی رفتار آنها را در آینده میشود. رفلکس فرار مگس به هنگام عبور یک سایه، غریزهی از پیش برنامهریزیشدهی یک سینهسرخ برای پرواز بهسمت جنوب در زمستان، تمایل خرسها به زمستانخوابی و تمایل سگها به حمایت از صاحبان خود، همگی مثالهایی از غریزهها و رفتارهای از پیش مداربندیشدهاند. اینگونه مداربندی به این جانوران امکان میدهد که از بدو تولد بتوانند مانند پدر و مادر خود حرکت کنند و حتی در مواردی بتوانند بهتنهایی غذا بخورند و بهطور مستقل زندگی کنند.
در انسانها وضع تا حدودی متفاوت است. مغز انسان از بد تولد دارای مداربندی ژنتیکی است (برای مثال، در مورد گریهکردن، نفسکشیدن، مکیدن، توجهکردن به چهرهی افراد و استعداد یادگیری زبان بومی). اما در مقایسه با سایر جانوران، مغز انسان در بدو تولد بسیار ناقص است. چگونگی مداربندی دقیق مغز آدمی از پیش تعیین نشده، بلکه ژنها راهنماییهای کلی برای ساخت الگوهای شبکههای عصبی ارائه میدهند و تجربههای زندگی فرد باقی کار مداربندی را ترتیب و تنظیم میبخشند و سبب میشوند که شبکههای عصبی بتوانند با جزئیات موجود سازگار شوند. استعداد مغز انسان برای شکلگیری متناسب با جهان، گونهی ما را قادر ساخته تا با اکوسیستمهای گوناگون موجود کنار بیاید و بتواند حتی به فضای منظومهی شمسی سفر کند.
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
بسیاری از جانوران از نظر ژنتیک در مورد برخی از رفتارها و غریزهها دارای مداربندی یا برنامهریزی قبلی و از پیش موجود هستند. ژنها، ساختار بدن و مغز، آنها را بهگونهای هدایت میکنند که منجر به هویت و چگونگی رفتار آنها را در آینده میشود. رفلکس فرار مگس به هنگام عبور یک سایه، غریزهی از پیش برنامهریزیشدهی یک سینهسرخ برای پرواز بهسمت جنوب در زمستان، تمایل خرسها به زمستانخوابی و تمایل سگها به حمایت از صاحبان خود، همگی مثالهایی از غریزهها و رفتارهای از پیش مداربندیشدهاند. اینگونه مداربندی به این جانوران امکان میدهد که از بدو تولد بتوانند مانند پدر و مادر خود حرکت کنند و حتی در مواردی بتوانند بهتنهایی غذا بخورند و بهطور مستقل زندگی کنند.
در انسانها وضع تا حدودی متفاوت است. مغز انسان از بد تولد دارای مداربندی ژنتیکی است (برای مثال، در مورد گریهکردن، نفسکشیدن، مکیدن، توجهکردن به چهرهی افراد و استعداد یادگیری زبان بومی). اما در مقایسه با سایر جانوران، مغز انسان در بدو تولد بسیار ناقص است. چگونگی مداربندی دقیق مغز آدمی از پیش تعیین نشده، بلکه ژنها راهنماییهای کلی برای ساخت الگوهای شبکههای عصبی ارائه میدهند و تجربههای زندگی فرد باقی کار مداربندی را ترتیب و تنظیم میبخشند و سبب میشوند که شبکههای عصبی بتوانند با جزئیات موجود سازگار شوند. استعداد مغز انسان برای شکلگیری متناسب با جهان، گونهی ما را قادر ساخته تا با اکوسیستمهای گوناگون موجود کنار بیاید و بتواند حتی به فضای منظومهی شمسی سفر کند.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
قمار طبیعت
در کودکی ارتباط بین سلولهای عصبی مغز متناسب با نیازهای محیط رشد، سازمان مییابد. این نوعی راهبرد هوشمندانه برای سازگاری مغز با محیط است که خطرهایی نیز بههمراه دارد.
اگر مغز در حال رشد در محیط مناسبی قرار نگیرد -محیطی که کودک در آن از تغذیه و محبت کافی برخوردار باشد- مغز بهمنظور دستیابی به رشد طبیعی به تکاپو میافتد. خانوادهی ینسن اهل ویسکانسین دچار چنین حالتی شدند. کارول و بیل ینسن، سه فرزند چهارساله به نامهای تام، جان و ویکتوریا را به فرزندی پذیرفتند. این سه بچهی یتیم تا زمان پذیرفتهشدن به فرزندخواندگی در یکی از یتیمخانههای دولتی رومانی شرایط بدی را از سر گذرانده بودند و این مسئله برای رشد مغزی آنها پیامدهای بدی در بر داشت.
وقتی ینسنها این کودکان را به فرزندی قبول کردند و داشتند با تاکسی از رومانی خارج میشدند، کارول از راننده تاکسی خواست تا حرفهای بچهها را برایش ترجمه کند. راننده گفت آنها دارند چرتوپرت میگویند. زبانی که بچهها به آن تکلم میکردند زبان شناختهشدهای نبود. بچهها که از روابط اجتماعی محروم بودند، برای خودشان زبان مادری عجیبوغریبی را ساخته بودند. این بچهها حتی حالا که بزرگ شدهاند در زمینهی یادگیری مشکلات زیادی دارند که برخاسته از محرومیتهای دوران کودکی آنهاست... بیشتر بخوانید
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
در کودکی ارتباط بین سلولهای عصبی مغز متناسب با نیازهای محیط رشد، سازمان مییابد. این نوعی راهبرد هوشمندانه برای سازگاری مغز با محیط است که خطرهایی نیز بههمراه دارد.
اگر مغز در حال رشد در محیط مناسبی قرار نگیرد -محیطی که کودک در آن از تغذیه و محبت کافی برخوردار باشد- مغز بهمنظور دستیابی به رشد طبیعی به تکاپو میافتد. خانوادهی ینسن اهل ویسکانسین دچار چنین حالتی شدند. کارول و بیل ینسن، سه فرزند چهارساله به نامهای تام، جان و ویکتوریا را به فرزندی پذیرفتند. این سه بچهی یتیم تا زمان پذیرفتهشدن به فرزندخواندگی در یکی از یتیمخانههای دولتی رومانی شرایط بدی را از سر گذرانده بودند و این مسئله برای رشد مغزی آنها پیامدهای بدی در بر داشت.
وقتی ینسنها این کودکان را به فرزندی قبول کردند و داشتند با تاکسی از رومانی خارج میشدند، کارول از راننده تاکسی خواست تا حرفهای بچهها را برایش ترجمه کند. راننده گفت آنها دارند چرتوپرت میگویند. زبانی که بچهها به آن تکلم میکردند زبان شناختهشدهای نبود. بچهها که از روابط اجتماعی محروم بودند، برای خودشان زبان مادری عجیبوغریبی را ساخته بودند. این بچهها حتی حالا که بزرگ شدهاند در زمینهی یادگیری مشکلات زیادی دارند که برخاسته از محرومیتهای دوران کودکی آنهاست... بیشتر بخوانید
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegraph
قمار طبیعت
در کودکی ارتباط بین سلولهای عصبی مغز متناسب با نیازهای محیط رشد، سازمان مییابد. این نوعی راهبرد هوشمندانه برای سازگاری مغز با محیط است که خطرهایی نیز بههمراه دارد. اگر مغز در حال رشد در محیط مناسبی قرار نگیرد -محیطی که کودک در آن از تغذیه و محبت کافی برخوردار…
👍3
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
سالهای نوجوانی
یک دههی قبل فکر میکردند رشد مغز با رسیدن به پایان دوره کودکی کامل میشود اما اینک میدانیم که روند رشد مغز انسان تا ۲۵سالگی ادامه دارد. سالهای نوجوانی، از نظر سازماندهی سلولهای عصبی و تغییرهای عمدهی آن بر هویت فرد، اهمیت دارند. هورمونهایی که در بدن انسان در گردشند، تغییرهای آشکاری در بدن فرد بهوجود میآورند و سبب میشوند که فرد ظاهر جسمی یک آدم بزرگسال را پیدا کند. لیکن در همین دوره دگرگونیهای شگرفی در مغز ما نیز پدید میآیند که بر رفتار و نحوهی واکنش ما نسبت بهدنیای اطراف تأثیر چشمگیر دارند.
یکی از این دگرگونیها مربوط به هویت در حال شکلگیری و در کنار آن خودآگاهی ماست.
برای آنکه مغز در حال فعالیت افراد نوجوان را درک کنم، به آزمونی ساده دست زدم. من با کمک یکی از دانشجویان جوانم، بنام ریکی ساوجانی، از گروهی داوطلب خواستیم روی چهارپایهای داخل ویترین مغازهای بنشینند. سپس پرده را از جلوی ویترین کنار زدیم تا داوطلبان بتوانند عابرانی را که به آنها خیره شده بودند ببینند.
قبل از آنکه داوطلبان را در چنین موقعیت دشواری قرار دهیم، برای اندازهگیری واکنشهای هیجانی، آنها را به نوعی تجهیز کردیم. دستگاهی برای سنجش واکنش گالوانیک پوست که شاخص مفیدی برای پیبردن به اضطراب است به آنها وصل کردیم. هر اندازه فعالیت غدد عرق فرد بیشتر شود، قدرت هدایت پوست نیز افزایش مییابد. از همین نکته در فناوری ساخت پلیگراف یا دستگاه دروغسنج استفاده میکنند.
هم بزرگسالان و هم نوجوانان در آزمون من شرکت کردند. در مورد بزرگسالان نیز همانطور که حدس میزدیم، وقتی غریبهها به آنان خیره میشدند پاسخ استرسی بروز میکرد اما در مورد نوجوانان، خیرهشدن غریبهها با تشدید بروز هیجان اجتماعی همراه بود (نوجوانها خیلی بیشتر مضطرب شدند) تا جاییکه وقتی کسی به آنها خیره میشد بدنشان به لرزه میافتاد... بیشتر بخوانید
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
یک دههی قبل فکر میکردند رشد مغز با رسیدن به پایان دوره کودکی کامل میشود اما اینک میدانیم که روند رشد مغز انسان تا ۲۵سالگی ادامه دارد. سالهای نوجوانی، از نظر سازماندهی سلولهای عصبی و تغییرهای عمدهی آن بر هویت فرد، اهمیت دارند. هورمونهایی که در بدن انسان در گردشند، تغییرهای آشکاری در بدن فرد بهوجود میآورند و سبب میشوند که فرد ظاهر جسمی یک آدم بزرگسال را پیدا کند. لیکن در همین دوره دگرگونیهای شگرفی در مغز ما نیز پدید میآیند که بر رفتار و نحوهی واکنش ما نسبت بهدنیای اطراف تأثیر چشمگیر دارند.
یکی از این دگرگونیها مربوط به هویت در حال شکلگیری و در کنار آن خودآگاهی ماست.
برای آنکه مغز در حال فعالیت افراد نوجوان را درک کنم، به آزمونی ساده دست زدم. من با کمک یکی از دانشجویان جوانم، بنام ریکی ساوجانی، از گروهی داوطلب خواستیم روی چهارپایهای داخل ویترین مغازهای بنشینند. سپس پرده را از جلوی ویترین کنار زدیم تا داوطلبان بتوانند عابرانی را که به آنها خیره شده بودند ببینند.
قبل از آنکه داوطلبان را در چنین موقعیت دشواری قرار دهیم، برای اندازهگیری واکنشهای هیجانی، آنها را به نوعی تجهیز کردیم. دستگاهی برای سنجش واکنش گالوانیک پوست که شاخص مفیدی برای پیبردن به اضطراب است به آنها وصل کردیم. هر اندازه فعالیت غدد عرق فرد بیشتر شود، قدرت هدایت پوست نیز افزایش مییابد. از همین نکته در فناوری ساخت پلیگراف یا دستگاه دروغسنج استفاده میکنند.
هم بزرگسالان و هم نوجوانان در آزمون من شرکت کردند. در مورد بزرگسالان نیز همانطور که حدس میزدیم، وقتی غریبهها به آنان خیره میشدند پاسخ استرسی بروز میکرد اما در مورد نوجوانان، خیرهشدن غریبهها با تشدید بروز هیجان اجتماعی همراه بود (نوجوانها خیلی بیشتر مضطرب شدند) تا جاییکه وقتی کسی به آنها خیره میشد بدنشان به لرزه میافتاد... بیشتر بخوانید
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegraph
سالهای نوجوانی
یک دههی قبل فکر میکردند رشد مغز با رسیدن به پایان دوره کودکی کامل میشود اما اینک میدانیم که روند رشد مغز انسان تا ۲۵سالگی ادامه دارد. سالهای نوجوانی، از نظر سازماندهی سلولهای عصبی و تغییرهای عمدهی آن بر هویت فرد، اهمیت دارند. هورمونهایی که در بدن…
👍3
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
شکلگیری مغز نوجوان
پس از پایان کودکی و درست پیش از آغاز بلوغ دوره دومی همراه با افزایش توان تکثیر سلولهای مغزی وجود دارد. در این دوره، در قشر جلوی پیشانی سلولهای جدیدی رشد میکنند و سیناپسهای جدیدی بین سلولهای مغز بهوجود میآیند و راههای ارتباطی تازهای شکل میگیرند. در پی این مرحلهی افزایش رشد سلولهای مغزی، بهمدت یک دهه دورهی «هرس» یا ترتیب و تنظمبخشیدن به سلولهای مغز از راه میرسد: یعنی در سالهای نوجوانی ارتباطهای ضعیفتر از بین میروند اما ارتباطهای قویتر استحکام مییابند و در نتیجهی این تحولات، در سالهای نوجوانی از حجم قشر جلوی پیشانی به ازای گذشت هر سال، تقریباً ۱٪ کم میشود. شکلگیری مدارهای نورونی در سالهای نوجوانی، زمینهی آموختن مطالبی برای راهیافتن به دورهی بزرگسالی است.
بهدلیل بروز این تغییرات عمده در آن نواحی از مغز که استدلالهای پیچیده و کنترل انگیزههای ما را برعهده دارند، در دورهی نوجوانی با دگرگونیهای شناختی بسیاری مواجهیم. قسمت خلفی جانبی قشر مغز در کنترل انگیزهها اهمیت بسیار دارد و جزء آخرین نواحی مغز است که به کمال میرسد و این بخش در اوایل ۲۰سالگی است که حالت بالغ پیدا میکند. مدتها پیش از آنکه متخصصان علوم اعصاب به این نکات پی ببرند، شرکتهای بیمهی خودرو پیامدهای بلوغ ناکامل مغز نوجوانان را دریافته بودند و بههمین دلیل برای آنها حق بیمهی بیشتری در نظر میگرفتند. حتی در امور جنایی، نظام قضایی نیز با نوجوانان نسبت به بزرگسالان به طریق متفاوتی برخورد میکند.
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
پس از پایان کودکی و درست پیش از آغاز بلوغ دوره دومی همراه با افزایش توان تکثیر سلولهای مغزی وجود دارد. در این دوره، در قشر جلوی پیشانی سلولهای جدیدی رشد میکنند و سیناپسهای جدیدی بین سلولهای مغز بهوجود میآیند و راههای ارتباطی تازهای شکل میگیرند. در پی این مرحلهی افزایش رشد سلولهای مغزی، بهمدت یک دهه دورهی «هرس» یا ترتیب و تنظمبخشیدن به سلولهای مغز از راه میرسد: یعنی در سالهای نوجوانی ارتباطهای ضعیفتر از بین میروند اما ارتباطهای قویتر استحکام مییابند و در نتیجهی این تحولات، در سالهای نوجوانی از حجم قشر جلوی پیشانی به ازای گذشت هر سال، تقریباً ۱٪ کم میشود. شکلگیری مدارهای نورونی در سالهای نوجوانی، زمینهی آموختن مطالبی برای راهیافتن به دورهی بزرگسالی است.
بهدلیل بروز این تغییرات عمده در آن نواحی از مغز که استدلالهای پیچیده و کنترل انگیزههای ما را برعهده دارند، در دورهی نوجوانی با دگرگونیهای شناختی بسیاری مواجهیم. قسمت خلفی جانبی قشر مغز در کنترل انگیزهها اهمیت بسیار دارد و جزء آخرین نواحی مغز است که به کمال میرسد و این بخش در اوایل ۲۰سالگی است که حالت بالغ پیدا میکند. مدتها پیش از آنکه متخصصان علوم اعصاب به این نکات پی ببرند، شرکتهای بیمهی خودرو پیامدهای بلوغ ناکامل مغز نوجوانان را دریافته بودند و بههمین دلیل برای آنها حق بیمهی بیشتری در نظر میگرفتند. حتی در امور جنایی، نظام قضایی نیز با نوجوانان نسبت به بزرگسالان به طریق متفاوتی برخورد میکند.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
انعطافپذیری در بزرگسالی
در سن ۲۵سالگی، دگرگونیهای مربوط به دوران کودکی و نوجوانی به پایان رسیده و تغییرات اساسی در عرصههای هویت و شخصیت انجام شده و اینگونه بهنظر میرسد که مغز به رشد کامل دست یافته است. بنابراین، ممکن است تصور کنیم که شخصیت بالغ ما کاملاً شکل گرفته و دیگر تغییر نمیکند. اما اینطور نیست: در بزرگسالی نیز مغز ما همچنان تغییر میکند. وقتی جسمی بتواند تغییر شکل یابد -و بتواند شکل بهدستآمده را حفظ کند- یعنی انعطافپذیر بوده و مانند پلاستیک است. مغز ما حتی در دورهی بزرگسالی نیز انعطاف دارد و با از سر گذراندن تجربههایی دچار تغییر میشود. تغییرهایی که پابرجا میمانند.
برای آنکه به میزان تأثیر اینگونه تغییرها پی ببریم، به بررسی مغز گروه خاصی از مردان و زنانی که در لندن زندگی میکنند پرداختیم. یک راننده تاکسی در لندن، بهمدت ۴ سال، دورهی آموزشی دشواری را سپری میکند تا «شناخت جامعی از لندن» کسب کند: آموزشی که نیاز به تربیت حافظه در سطح بسیار بالایی دارد. رانندگان برای رسیدن به چنین شناختی باید مسیرهای متعدد شهر لندن را با همهی ترکیبها و تقاطعهایی که دارند بهخاطر بسپارند که کاری است بس دشوار: ۳۲۰ مسیر مختلف داخل شهر، ۲۵,۰۰۰ خیابان و ۲۰٬۰۰۰ مکان مهم و درخور توجه مانند هتلها، تئاترها، رستورانها، سفارتها، ایستگاههای پلیس، اماکن ورزشی و خلاصه هر جاییکه یک مسافر ممکن است مایل باشد به آنجا برود. آنها برای رسیدن به چنین شناختی، ناگزیرند روزی ۳ الی ۴ ساعت مطالعه کرده و مسیرهای فرضی را حفظ کنند.
گروهی از دانشمندان علوم اعصاب کالج دانشگاهی لندن، بر آن شدند که تأثیر چنین چالشی را بر مغز رانندگان با انجام اسکن مغز بررسی کنند. این دانشمندان، بهویژه، به بررسی ناحیهی کوچکی از مغز، بهنام هیپوکامپ که در بهخاطرسپاری حافظهی مکانی نقش اساسی دارد، علاقهمند بودند... بیشتر بخوانید
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
در سن ۲۵سالگی، دگرگونیهای مربوط به دوران کودکی و نوجوانی به پایان رسیده و تغییرات اساسی در عرصههای هویت و شخصیت انجام شده و اینگونه بهنظر میرسد که مغز به رشد کامل دست یافته است. بنابراین، ممکن است تصور کنیم که شخصیت بالغ ما کاملاً شکل گرفته و دیگر تغییر نمیکند. اما اینطور نیست: در بزرگسالی نیز مغز ما همچنان تغییر میکند. وقتی جسمی بتواند تغییر شکل یابد -و بتواند شکل بهدستآمده را حفظ کند- یعنی انعطافپذیر بوده و مانند پلاستیک است. مغز ما حتی در دورهی بزرگسالی نیز انعطاف دارد و با از سر گذراندن تجربههایی دچار تغییر میشود. تغییرهایی که پابرجا میمانند.
برای آنکه به میزان تأثیر اینگونه تغییرها پی ببریم، به بررسی مغز گروه خاصی از مردان و زنانی که در لندن زندگی میکنند پرداختیم. یک راننده تاکسی در لندن، بهمدت ۴ سال، دورهی آموزشی دشواری را سپری میکند تا «شناخت جامعی از لندن» کسب کند: آموزشی که نیاز به تربیت حافظه در سطح بسیار بالایی دارد. رانندگان برای رسیدن به چنین شناختی باید مسیرهای متعدد شهر لندن را با همهی ترکیبها و تقاطعهایی که دارند بهخاطر بسپارند که کاری است بس دشوار: ۳۲۰ مسیر مختلف داخل شهر، ۲۵,۰۰۰ خیابان و ۲۰٬۰۰۰ مکان مهم و درخور توجه مانند هتلها، تئاترها، رستورانها، سفارتها، ایستگاههای پلیس، اماکن ورزشی و خلاصه هر جاییکه یک مسافر ممکن است مایل باشد به آنجا برود. آنها برای رسیدن به چنین شناختی، ناگزیرند روزی ۳ الی ۴ ساعت مطالعه کرده و مسیرهای فرضی را حفظ کنند.
گروهی از دانشمندان علوم اعصاب کالج دانشگاهی لندن، بر آن شدند که تأثیر چنین چالشی را بر مغز رانندگان با انجام اسکن مغز بررسی کنند. این دانشمندان، بهویژه، به بررسی ناحیهی کوچکی از مغز، بهنام هیپوکامپ که در بهخاطرسپاری حافظهی مکانی نقش اساسی دارد، علاقهمند بودند... بیشتر بخوانید
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegraph
انعطافپذیری در بزرگسالی
در سن ۲۵سالگی، دگرگونیهای مربوط به دوران کودکی و نوجوانی به پایان رسیده و تغییرات اساسی در عرصههای هویت و شخصیت انجام شده و اینگونه بهنظر میرسد که مغز به رشد کامل دست یافته است. بنابراین، ممکن است تصور کنیم که شخصیت بالغ ما کاملاً شکل گرفته و دیگر تغییر…
👍2
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
دگرگونیهای آسیبشناختی
تغییرهایی که در مغز ما بهوجود آمده، معرف آنند که چه کارهایی کردهایم و کیستیم. اما اگر مغز گرفتار بیماری یا جراحت شود چه پیش میآید؟ آیا اینگونه موارد نیز میتوانند بر هویت یا اعمال ما اثر بگذارند؟
در یکم آگوست ۱۹۶۶، چارلز ویتمن، سوار آسانسور شد تا به عرشهی رصدخانهی برج دانشگاه تکزاس (شعبهی آستین) برود. این مرد ۲۵ساله، از آنجا بهطور بیهدف رو به مردمی که پایین برج در حال عبور بودند تیراندازی کرد. سیزده نفر کشته و سیوسه نفر زخمی شدند تا سرانجام پلیس ویتمن را هدف قرار داد و کشت. وقتی ماموران پلیس به خانهی او رفتند، دیدند او در شب قبل از این تیراندازی، همسر و مادرش را هم کشته است.
یک نکتهی تعجبآور در این حادثهی خشونتبار، غیرقابل پیشبینی بودنش، بود. در زندگی چارلز ویتمن، هیچ موردی وجود نداشت که بشود با تکیه بر آن، بروز چنین رفتاری را حدس زد. او یک پیشاهنگ نمونه و صندوقدار بانک بود و در رشتهی مهندسی تحصیل میکرد.
او کمی پس از کشتن مادر و همسرش نشست و نامهی زیر را که بهنوعی میتوان گفت یاداشت پیش از خودکشی اوست تایپ کرد.:
درخواست ویتمن را پذیرفتند و پاتولوژیستها پس از کالبدشکافی وجود تومور مغزی کوچکی را تایید کردند. تومور بهاندازهی یک سکهی ۵سنتی بود و به قسمتی از مغز او به نام آمیگدال (بادامک) که با ترس و پرخاشگری مربوط است، فشار میآورد. این فشار مختصر به آمیگدال، منجر به بروز رشتهای پیامدها در مغز ویتمن شد و سرانجام او را به انجام کارهایی واداشت که بههیچوجه در خور شخصیت او نبود. مغز او از نظر فیزیکی دستخوش تغییر شده و او را به آدم دیگری تبدیل کرده بود.
عکس پلیس از جنازهی چارلز ویتمن، پس از تیراندازی او بهطرف مردم در شعبه آستین دانشگاه تکزاس در سال ۱۹۶۶. وی در یاداشتی پیش از خودکشیاش درخواست کرده بود پس از مرگ با کالبدشکافی مغزش را بررسی کنند. مشکوک بود که در مغزش مسئلهای ایجاد شده است.
این داستان، مثالی بارز از تغییرهایی است که میتوانند در مغز بهوجود آیند و موجب دگرگونی ساختار شخصیت فرد شوند. مصرف الکل یا دارو، نمونههای دیگری هستند که میتوان ذکر کرد. ابتلا به بعضی از انواع صرع نیز میتواند فرد را به مذهب علاقهمند کند. بیماری پارکینسون میتواند سبب بروز بیایمانی در فرد مبتلا شود. اما مصرف داروهایی که برای درمان پارکینسون بهکار میرود، میتواند بیمار را به قماربازی وسواسگونه وادار کند. فقط بیماریها یا مواد شیمیایی نیستند که میتوانند موجب تغییر فرد شوند: از فیلمهایی که میبینیم گرفته تا شغلهایی که بر عهده میگیریم - هر عاملی میتواند منجر به شکلگیری مداوم شبکهی عصبی که سازندهی نهایی هویت ماست شود.
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
تغییرهایی که در مغز ما بهوجود آمده، معرف آنند که چه کارهایی کردهایم و کیستیم. اما اگر مغز گرفتار بیماری یا جراحت شود چه پیش میآید؟ آیا اینگونه موارد نیز میتوانند بر هویت یا اعمال ما اثر بگذارند؟
در یکم آگوست ۱۹۶۶، چارلز ویتمن، سوار آسانسور شد تا به عرشهی رصدخانهی برج دانشگاه تکزاس (شعبهی آستین) برود. این مرد ۲۵ساله، از آنجا بهطور بیهدف رو به مردمی که پایین برج در حال عبور بودند تیراندازی کرد. سیزده نفر کشته و سیوسه نفر زخمی شدند تا سرانجام پلیس ویتمن را هدف قرار داد و کشت. وقتی ماموران پلیس به خانهی او رفتند، دیدند او در شب قبل از این تیراندازی، همسر و مادرش را هم کشته است.
یک نکتهی تعجبآور در این حادثهی خشونتبار، غیرقابل پیشبینی بودنش، بود. در زندگی چارلز ویتمن، هیچ موردی وجود نداشت که بشود با تکیه بر آن، بروز چنین رفتاری را حدس زد. او یک پیشاهنگ نمونه و صندوقدار بانک بود و در رشتهی مهندسی تحصیل میکرد.
او کمی پس از کشتن مادر و همسرش نشست و نامهی زیر را که بهنوعی میتوان گفت یاداشت پیش از خودکشی اوست تایپ کرد.:
«این روزها حال طبیعی ندارم. قبلاً آدم معقول و جوانی باهوش بودم. اما این اواخر (دقیقاً یادم نیست ماجرا از کی شروع شد) گرفتار بسیاری از افکار نامعمول و غیرمنطقی شدم... دلم میخواهد پس از مرگم جنازهام را کالبدشکافی کنند تا معلوم شود آیا بیماری فیزیکی قابل رویتی داشتهام یا نه.»
درخواست ویتمن را پذیرفتند و پاتولوژیستها پس از کالبدشکافی وجود تومور مغزی کوچکی را تایید کردند. تومور بهاندازهی یک سکهی ۵سنتی بود و به قسمتی از مغز او به نام آمیگدال (بادامک) که با ترس و پرخاشگری مربوط است، فشار میآورد. این فشار مختصر به آمیگدال، منجر به بروز رشتهای پیامدها در مغز ویتمن شد و سرانجام او را به انجام کارهایی واداشت که بههیچوجه در خور شخصیت او نبود. مغز او از نظر فیزیکی دستخوش تغییر شده و او را به آدم دیگری تبدیل کرده بود.
عکس پلیس از جنازهی چارلز ویتمن، پس از تیراندازی او بهطرف مردم در شعبه آستین دانشگاه تکزاس در سال ۱۹۶۶. وی در یاداشتی پیش از خودکشیاش درخواست کرده بود پس از مرگ با کالبدشکافی مغزش را بررسی کنند. مشکوک بود که در مغزش مسئلهای ایجاد شده است.
این داستان، مثالی بارز از تغییرهایی است که میتوانند در مغز بهوجود آیند و موجب دگرگونی ساختار شخصیت فرد شوند. مصرف الکل یا دارو، نمونههای دیگری هستند که میتوان ذکر کرد. ابتلا به بعضی از انواع صرع نیز میتواند فرد را به مذهب علاقهمند کند. بیماری پارکینسون میتواند سبب بروز بیایمانی در فرد مبتلا شود. اما مصرف داروهایی که برای درمان پارکینسون بهکار میرود، میتواند بیمار را به قماربازی وسواسگونه وادار کند. فقط بیماریها یا مواد شیمیایی نیستند که میتوانند موجب تغییر فرد شوند: از فیلمهایی که میبینیم گرفته تا شغلهایی که بر عهده میگیریم - هر عاملی میتواند منجر به شکلگیری مداوم شبکهی عصبی که سازندهی نهایی هویت ماست شود.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍4
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
آیا من مجموعهی خاطراتم هستم؟
مغزها و بدنهای ما با گذشت زمان دستخوش تغییر میشوند. مانند عقربهی ساعتشماری که پیوسته بهپیش میرود. اما تغییرها بهاندازهای کند هستند که دشوار میتوان به وجود آنها پی برد. مثلاً گلبولهای قرمز خون ما هر ۴ ماه یکبار بهطور کامل عوض میشوند. با گذشت تقریباً هر ۷ سال از عمر ما جای همهی اتمهای بدن ما را اتمهای دیگری میگیرند. از نظر جسمی، ما در هر آن آدم نوینی هستیم. خوشبختانه یک عامل ثابت وجود دارد که همهی این اشکال مختلف را بههم میپیوندد: حافظه. شاید حافظه همان رشتهای باشد که به ما هویت میدهد. هستهی مرکزی هویت ما حافظه است. حافظه سبب میشود که از خود حس یگانه و پیوستهای داشته باشیم.
اما در اینجا سوالی پیش میآید: آیا این حس تداوم نوعی پندار است؟ فرض کنید که به بوستانی بروید و در آنجا با شخصیتهایی که هریک نمایندهی دورههای مختلف عمر شما هستند (۶سالگی، نوجوانی، اواخر ۲۰سالگی، اواسط ۵۰سالگی، اوایل ۷۰سالگی و الی آخر تا سالهای پایانی عمر) روبهرو شوید. همهی این اشخاص میتوانند کنار هم بنشینند و داستانهای مشترک زندگی خود را نقل کنند تا رشتهی واحدی که هویت شما را میسازد بهوجود آید.
آیا این حالت ممکن است؟ همهی این اشخاص دارای نام و شرح حال واحدی هستند، اما واقعیت این است که بهگونهای نیز هریک افراد مختلفی با ارزشها و اهداف گوناگون هستند. شاید خاطرات مشترک زندگی آنها کمتر از حدی باشد که انتظار دارید. خاطرهی شما از پانزدهسالگیتان، با هویت واقعی شما در پانزدهسالگی شما فرق دارد. از طرفی شما خاطرات گوناگونی از یک واقعه واحد دارید. چرا؟ چون حافظه آن چیزی که فکر میکنیم درعینحال هست و نیست.
حافظه بهجای آنکه نوعی تصویربرداری دقیق ویدئویی از یک بخش زندگی ما باشد، بیشتر حالت ناپایداری از مغز مربوط به گذشته است که باید برای یادآوری بازسازی شود... بیشتر بخوانید
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
مغزها و بدنهای ما با گذشت زمان دستخوش تغییر میشوند. مانند عقربهی ساعتشماری که پیوسته بهپیش میرود. اما تغییرها بهاندازهای کند هستند که دشوار میتوان به وجود آنها پی برد. مثلاً گلبولهای قرمز خون ما هر ۴ ماه یکبار بهطور کامل عوض میشوند. با گذشت تقریباً هر ۷ سال از عمر ما جای همهی اتمهای بدن ما را اتمهای دیگری میگیرند. از نظر جسمی، ما در هر آن آدم نوینی هستیم. خوشبختانه یک عامل ثابت وجود دارد که همهی این اشکال مختلف را بههم میپیوندد: حافظه. شاید حافظه همان رشتهای باشد که به ما هویت میدهد. هستهی مرکزی هویت ما حافظه است. حافظه سبب میشود که از خود حس یگانه و پیوستهای داشته باشیم.
اما در اینجا سوالی پیش میآید: آیا این حس تداوم نوعی پندار است؟ فرض کنید که به بوستانی بروید و در آنجا با شخصیتهایی که هریک نمایندهی دورههای مختلف عمر شما هستند (۶سالگی، نوجوانی، اواخر ۲۰سالگی، اواسط ۵۰سالگی، اوایل ۷۰سالگی و الی آخر تا سالهای پایانی عمر) روبهرو شوید. همهی این اشخاص میتوانند کنار هم بنشینند و داستانهای مشترک زندگی خود را نقل کنند تا رشتهی واحدی که هویت شما را میسازد بهوجود آید.
آیا این حالت ممکن است؟ همهی این اشخاص دارای نام و شرح حال واحدی هستند، اما واقعیت این است که بهگونهای نیز هریک افراد مختلفی با ارزشها و اهداف گوناگون هستند. شاید خاطرات مشترک زندگی آنها کمتر از حدی باشد که انتظار دارید. خاطرهی شما از پانزدهسالگیتان، با هویت واقعی شما در پانزدهسالگی شما فرق دارد. از طرفی شما خاطرات گوناگونی از یک واقعه واحد دارید. چرا؟ چون حافظه آن چیزی که فکر میکنیم درعینحال هست و نیست.
حافظه بهجای آنکه نوعی تصویربرداری دقیق ویدئویی از یک بخش زندگی ما باشد، بیشتر حالت ناپایداری از مغز مربوط به گذشته است که باید برای یادآوری بازسازی شود... بیشتر بخوانید
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegraph
آیا من مجموعهی خاطراتم هستم؟
مغزها و بدنهای ما با گذشت زمان دستخوش تغییر میشوند. مانند عقربهی ساعتشماری که پیوسته بهپیش میرود. اما تغییرها بهاندازهای کند هستند که دشوار میتوان به وجود آنها پی برد. مثلاً گلبولهای قرمز خون ما هر ۴ ماه یکبار بهطور کامل عوض میشوند. با گذشت…
👍4
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
خطای حافظه
پروفسور الیزابت لوفتوس از شعبهی ارواین دانشگاه کالیفرنیا، در زمینهی نشاندادن توان ایجاد تغییر در حافظهی انسان، تحقیقات بکری را انجام داده است. او ثابت کرد که با پرسیدن سوالهای خاص میتوان در پاسخی که افراد ابراز میکنند تغییرهایی بهوجود آورد. وی در توضیح این نکته میگوید «مثلاً از داوطلبان میپرسیم ماشینهایی که با هم برخورد کردند با چه سرعتی حرکت میکردند؟» و آنها پاسخهایی میدادند. بعد میپرسیدم «ماشینهایی که بههم کوبیدند چه سرعتی داشتند؟». در حالت دوم، تصور بیشتر افراد این بود که سرعت خودروها بیشتر بوده است. وی با این فرض که پرسیدن سوالهای هدفدار میتواند بر حافظهی افراد اثر بگذارد، به تحقیق خود ادامه داد.
آیا امکان جاسازی حافظهی دروغین در ذهن افراد وجود دارد؟ لوفتوس برای پیبردن به این مسئله، به تحقیق دربارهی گروهی داوطلب پرداخت. او از اعضای تیم خود خواست تا با خانوادههای داوطلبان تماس بگیرند و دربارهی رویدادهای گذشتهی زندگی آنان کسب اطلاع کنند. سپس محققان با کمک اطلاعاتی که داشتند، در مورد دوران کودکی هریک از داوطلبان چهار داستان طرح کردند. سه داستان درست اما چهارمی محتوی مطالبی باورکردنی، لیکن جعلی بود. داستان چهارم، مربوط به گمشدن داوطلبان در کودکی، به هنگام رفتن به مرکز خرید بود و اینکه خانم مسنی آنها را پیدا میکرد و تحویل پدر و مادرشان میداد.
در مصاحبههایی که با داوطلبان انجام شد، این چهار داستان را برایشان نقل کردند. حداقل یکچهارم آنها گفتند یادشان میآید که در کودکی در مرکز خرید گم شده بودند (حال آنکه چنین ماجرایی برایشان پیش نیامده بود). موضوع فقط همین نبود. لوفتوس میگوید در ابتدا، داوطلبان، مختصری از این واقعه را به یاد میآوردند اما هفتهی بعد که مراجعه میکردند، چیزهای خیلی بیشتری یادشان میآمد. مثلاً دربارهی خانم مسنی که آنها را نجات داده بود حرف میزدند. با گذشت زمان، جزئیات بیشتری به خاطرهی کاذب آنها افزوده میشد. مثلاً میگفتند «آن خانم مسن کلاه عجیب و مسخرهای روی سرش بود.» یا «من اسباببازی دلخواهم را آن روز با خودم داشتم.» یا «مادرم خیلی عصبی شده بود.»
پس نه فقط ممکن است خاطرههای کاذب جدیدی را وارد ذهن افراد کرد، بلکه آنها به چنین خاطراتی شاخوبرگ هم میدهند، بیآنکه خود متوجه شوند به مدد تخیل به غنیترکردن بافت ماجرا و هویت خود میپردازند.
همهی ما مستعد دستکاری حافظه هستیم - حتی خود خانم الیزابت لوفتوس. وقتی الیزابت بچه بود، مادرش در استخر غرق شده بود. سالها بعد، طی صحبتی که با یکی از بستگانش در جشن تولد داشت، به واقعیتی جدید پی برد: الیزابت نخستین کسی بود که جسد مادرش را در استخر پیدا کرده بود. این نکته برایش حیرتآور بود؛ او قبلاً این نکته را نمیدانست و حتی باورکردنش هم برایش دشوار بود. اما میگوید وقتی از محفل جشن تولد به خانه رفتم با خود فکر کردم شاید هم درست باشد. به سایر چیزهایی که یادم میآمد فکر کردم - مثلاً وقتی کارکنان آتشنشانی آمدند به من اکسیژن دادند. شاید چون جسد مادرم را پیدا کرده بودم، حالم بد شده و احتیاج به اکسیژن داشتهام؟ کمی بعد، توانستم جنازهی مادرم را که روی آب استخر شناور بود پیش خود تجسم کنم اما بعد یکی از بستگانش به او گفت که قطعاً در اشتباه است. درواقع، بهجای الیزابت، این عمهاش بود که جسد را پیدا کرده بود. اینگونه بود که موضوع خاطرهی کاذب برای خود پروفسور لوفتوس نیز پیش آمد.
گذشتهی ما چندان قابل اعتماد نیست. گذشته، درواقع، بیشتر نوعی بازسازی رویدادهاست و گاهی میتواند به حد افسانهپردازی نزدیک شود. وقتی خاطرات گذشتهی زندگی خود را مرور میکنیم، باید بدانیم همهی جزئیاتی که به یاد میآوریم صحت ندارند. بخشی از خاطرات ما، داستانهایی هستند که مردم راجعبه ما میگویند و بخشی از آنها مربوط به تصورات خود ما هستند که به کمکشان، کموکاستی حافظه را تکمیل میکنیم. بنابراین، اگر بخواهیم صرفاً با تکیه بر حافظهی خود به این سوال که کیستیم پاسخ دهیم ممکن است هویت ما حکایتی عجیب و ناپایدار جلوه کند.
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
پروفسور الیزابت لوفتوس از شعبهی ارواین دانشگاه کالیفرنیا، در زمینهی نشاندادن توان ایجاد تغییر در حافظهی انسان، تحقیقات بکری را انجام داده است. او ثابت کرد که با پرسیدن سوالهای خاص میتوان در پاسخی که افراد ابراز میکنند تغییرهایی بهوجود آورد. وی در توضیح این نکته میگوید «مثلاً از داوطلبان میپرسیم ماشینهایی که با هم برخورد کردند با چه سرعتی حرکت میکردند؟» و آنها پاسخهایی میدادند. بعد میپرسیدم «ماشینهایی که بههم کوبیدند چه سرعتی داشتند؟». در حالت دوم، تصور بیشتر افراد این بود که سرعت خودروها بیشتر بوده است. وی با این فرض که پرسیدن سوالهای هدفدار میتواند بر حافظهی افراد اثر بگذارد، به تحقیق خود ادامه داد.
آیا امکان جاسازی حافظهی دروغین در ذهن افراد وجود دارد؟ لوفتوس برای پیبردن به این مسئله، به تحقیق دربارهی گروهی داوطلب پرداخت. او از اعضای تیم خود خواست تا با خانوادههای داوطلبان تماس بگیرند و دربارهی رویدادهای گذشتهی زندگی آنان کسب اطلاع کنند. سپس محققان با کمک اطلاعاتی که داشتند، در مورد دوران کودکی هریک از داوطلبان چهار داستان طرح کردند. سه داستان درست اما چهارمی محتوی مطالبی باورکردنی، لیکن جعلی بود. داستان چهارم، مربوط به گمشدن داوطلبان در کودکی، به هنگام رفتن به مرکز خرید بود و اینکه خانم مسنی آنها را پیدا میکرد و تحویل پدر و مادرشان میداد.
در مصاحبههایی که با داوطلبان انجام شد، این چهار داستان را برایشان نقل کردند. حداقل یکچهارم آنها گفتند یادشان میآید که در کودکی در مرکز خرید گم شده بودند (حال آنکه چنین ماجرایی برایشان پیش نیامده بود). موضوع فقط همین نبود. لوفتوس میگوید در ابتدا، داوطلبان، مختصری از این واقعه را به یاد میآوردند اما هفتهی بعد که مراجعه میکردند، چیزهای خیلی بیشتری یادشان میآمد. مثلاً دربارهی خانم مسنی که آنها را نجات داده بود حرف میزدند. با گذشت زمان، جزئیات بیشتری به خاطرهی کاذب آنها افزوده میشد. مثلاً میگفتند «آن خانم مسن کلاه عجیب و مسخرهای روی سرش بود.» یا «من اسباببازی دلخواهم را آن روز با خودم داشتم.» یا «مادرم خیلی عصبی شده بود.»
پس نه فقط ممکن است خاطرههای کاذب جدیدی را وارد ذهن افراد کرد، بلکه آنها به چنین خاطراتی شاخوبرگ هم میدهند، بیآنکه خود متوجه شوند به مدد تخیل به غنیترکردن بافت ماجرا و هویت خود میپردازند.
همهی ما مستعد دستکاری حافظه هستیم - حتی خود خانم الیزابت لوفتوس. وقتی الیزابت بچه بود، مادرش در استخر غرق شده بود. سالها بعد، طی صحبتی که با یکی از بستگانش در جشن تولد داشت، به واقعیتی جدید پی برد: الیزابت نخستین کسی بود که جسد مادرش را در استخر پیدا کرده بود. این نکته برایش حیرتآور بود؛ او قبلاً این نکته را نمیدانست و حتی باورکردنش هم برایش دشوار بود. اما میگوید وقتی از محفل جشن تولد به خانه رفتم با خود فکر کردم شاید هم درست باشد. به سایر چیزهایی که یادم میآمد فکر کردم - مثلاً وقتی کارکنان آتشنشانی آمدند به من اکسیژن دادند. شاید چون جسد مادرم را پیدا کرده بودم، حالم بد شده و احتیاج به اکسیژن داشتهام؟ کمی بعد، توانستم جنازهی مادرم را که روی آب استخر شناور بود پیش خود تجسم کنم اما بعد یکی از بستگانش به او گفت که قطعاً در اشتباه است. درواقع، بهجای الیزابت، این عمهاش بود که جسد را پیدا کرده بود. اینگونه بود که موضوع خاطرهی کاذب برای خود پروفسور لوفتوس نیز پیش آمد.
گذشتهی ما چندان قابل اعتماد نیست. گذشته، درواقع، بیشتر نوعی بازسازی رویدادهاست و گاهی میتواند به حد افسانهپردازی نزدیک شود. وقتی خاطرات گذشتهی زندگی خود را مرور میکنیم، باید بدانیم همهی جزئیاتی که به یاد میآوریم صحت ندارند. بخشی از خاطرات ما، داستانهایی هستند که مردم راجعبه ما میگویند و بخشی از آنها مربوط به تصورات خود ما هستند که به کمکشان، کموکاستی حافظه را تکمیل میکنیم. بنابراین، اگر بخواهیم صرفاً با تکیه بر حافظهی خود به این سوال که کیستیم پاسخ دهیم ممکن است هویت ما حکایتی عجیب و ناپایدار جلوه کند.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍2
Forwarded from چکیدهها و گزیدههای کتابها (Mohammad Darzi)
مغز سالخوردگان
امروزه طول عمر انسانها به بیشترین حد ممکن در تاریخ بشر رسیده است و این امر چالشهایی را برای حفظ و نگهداری سلامت مغز به بار آورده است. بیماریهایی مانند آلزایمر و پارکینسون، بافت مغز و منش ما را تحتتاثیر قرار میدهند.
اما خبرهای خوشی نیز در راهند: همانگونه که در جوانی، محیط و رفتار میتوانند بر مغز اثر بگذارند، در پیری نیز این امکان وجود دارد. در یک تحقیق پزشکی منحصربهفرد برای بررسی تأثیر پیری بر مغز، در سراسر آمریکا بیش از هزار و صد راهبه، کشیش و اخوان مذهبی شرکت کردند. این تحقیق «مطالعهی گروههای مذهبی» (The Religious Orders Study) نام گرفت. هدف این مطالعه، بهویژه کشف عوامل خطر ایجاد بیماری آلزایمر بود و در آن افراد ۶۵ساله و بالاتری شرکت داشتند که فاقد نشانههای این بیماری بودند و به هنگام معاینه هیچگونه علائمی از آن را نداشتند.
داشتن سبک زندگی پرمشغله در سنین بالا برای مغز مفید است.
گروههای مذهبی از این نظر که میشد هرساله و بهطور منظم آنها را معاینه کرد و نیز از این نظر که سبک زندگی (تغذیه و استانداردهای زندگی) مشترکی داشتند دارای ثبات بودند. این نکته باعث میشد عوامل «مغشوشکننده» (Confounding factors) یا تفاوتهای بین افراد از جنبهی عمومی، مانند وضعیت اجتماعی و اقتصادی و سطح تحصیل که میتوانستند در نتایج مطالعه خطاهایی ایجاد کنند، به حداقل برسند.
کار جمعآوری اطلاعات در سال ۱۹۹۴ شروع شد. تا آن زمان، دکتر دیوید بنت و همکارانش، در دانشگاه راش شیکاگو، حدود ۳۵۰ مغز را گردآوری کرده بودند. این مغزها را بهدقت حفظ کرده بودند تا با بررسی میکروسکوپی، شواهد وجود بیماریهای مغزی مرتبط با پیری را در آنها بیابند. این فقط نیمی از مطالعه بود. نیم دیگر عبارت بود از جمعآوری اطلاعات دقیق ایام حیات هریک از داوطلبان. تا وقتی داوطلبان زنده بودند، در مورد یکایک آنان، هرساله آزمونهای متعدد روانشناختی و شناختی، ژنتیک و معاینههای پزشکی و جسمی انجام میشد.
اعضای تیم تحقیقاتی، در آغاز کار انتظار داشتند رابطهی مشخصی بین افت قوای شناختی افراد و سه بیماری اصلی موجب زوال عقلی یا دمانس، یعنی آلزایمر، سکتهی مغزی و پارکینسون پیدا کنند. اما بهجای آن پی بردند گرفتاری نسج مغز با بیماری آلزایمر الزاماً بهمعنی بروز مشکلات شناختی در فرد نیست. برخی از افرادی که در زمان مرگ علائم آسیبشناختی کامل بیماری آلزایمر در مغز خود داشتند، دچار هیچگونه کاستی قوای شناختی نبودند. موضوع چه بود؟
اعضای گروه تحقیق، برای پیبردن به حل معما به یافتههای نخستین خود رجوع کردند. بنت دریافت که عوامل روانشناختی و تجربی بر پیدایش افت قوای شناختی، اثر تعیینکننده دارند. بهویژه، ورزشدادن قوای شناختی، یعنی انجامدادن هر گونه فعالیتی که مغز را به جنبش وامیداشت مانند حل جدول، مطالعه، رانندگی، یادگیری، مهارتهای جدید و برعهدهگرفتن مسئولیتهای مختلف، نقش حمایتی داشتند. فعالیتهای اجتماعی، شرکت در شبکههای اجتماعی، سروکار داشتن با افراد مختلف و انجام حرکات ورزشی نیز مفید بودند.
داوطلبانی که دچار بیماری نسج مغز بودند اما نشانههایی دال بر کاستی قوای شناختی نداشتند. درواقع، توانسته بودند برای خود «پشتوانهی شناختی» (Cognitive reserve) مناسبی فراهم کنند. وقتی بهدنبال بیماری، بخشهایی از مغز دچار تباهی میشدند، سایر بخشها که ورزیدهتر بودند کمبود فعالیت آنها را جبران میکردند و از پس انجام وظائف آنها بر میآمدند. ما هر اندازه بیشتر مغز خود را از نظر شناختی (مثلاً با به چالش کشیدن قوای شناختی از راه تحمیل وظائف دشوار و جدید و روابط اجتماعی) کارآمد و فعال نگه داریم، شبکههای نورونی بیشتری برای ساختن جادههایی که ما را از نقطهای به نقطه دیگر میرسانند بهوجود میآیند.
صدها راهبه اجازه دادند که پس از مرگ، مغزشان را بررسی کنند. نتایج این مطالعه برای دانشمندان مایه شگفتی بود.
مغز مانند یک جعبهی ابزار است. جعبهی ابزار خوب آن است که محتوی ابزارهای گوناگونی برای انجام هر نوع کار باشد. مثلاً اگر بخواهید یک مهره را باز کنید، یک آچار بکس برمیدارید، اگر نبود یک آچار تخت انتخاب میکنید و اگر آن را هم نداشتید به سراغ انبردست میروید. در یک مغز کارآمد نیز داستان همین است: حتی اگر بسیاری از راههای عصبی مغز بهدلیل بیماری دچار دژنراسیون یا تباهی شده باشند، مغز میتواند راهحلهای دیگری پیشنهاد کند.
بررسی مغز راهبهها نشان داد که ما میتوانیم از مغز خود مراقبت و حمایت کرده و کاری کنیم که مغز تا سالهای طولانی برای ما انجام وظیفه کند. میتوانیم با انجام انواع فعالیتهایی که در حد امکان جعبه ابزار قوای شناختی ما باشد روند پیری را تا حد امکان متوقف کرده یا آن را کند کنیم.
📓 مغز: داستان شما
✍ دیوید ایگلمن
®️ محمداسماعیل فلزی
🆔 @Chekide_ha
امروزه طول عمر انسانها به بیشترین حد ممکن در تاریخ بشر رسیده است و این امر چالشهایی را برای حفظ و نگهداری سلامت مغز به بار آورده است. بیماریهایی مانند آلزایمر و پارکینسون، بافت مغز و منش ما را تحتتاثیر قرار میدهند.
اما خبرهای خوشی نیز در راهند: همانگونه که در جوانی، محیط و رفتار میتوانند بر مغز اثر بگذارند، در پیری نیز این امکان وجود دارد. در یک تحقیق پزشکی منحصربهفرد برای بررسی تأثیر پیری بر مغز، در سراسر آمریکا بیش از هزار و صد راهبه، کشیش و اخوان مذهبی شرکت کردند. این تحقیق «مطالعهی گروههای مذهبی» (The Religious Orders Study) نام گرفت. هدف این مطالعه، بهویژه کشف عوامل خطر ایجاد بیماری آلزایمر بود و در آن افراد ۶۵ساله و بالاتری شرکت داشتند که فاقد نشانههای این بیماری بودند و به هنگام معاینه هیچگونه علائمی از آن را نداشتند.
داشتن سبک زندگی پرمشغله در سنین بالا برای مغز مفید است.
گروههای مذهبی از این نظر که میشد هرساله و بهطور منظم آنها را معاینه کرد و نیز از این نظر که سبک زندگی (تغذیه و استانداردهای زندگی) مشترکی داشتند دارای ثبات بودند. این نکته باعث میشد عوامل «مغشوشکننده» (Confounding factors) یا تفاوتهای بین افراد از جنبهی عمومی، مانند وضعیت اجتماعی و اقتصادی و سطح تحصیل که میتوانستند در نتایج مطالعه خطاهایی ایجاد کنند، به حداقل برسند.
کار جمعآوری اطلاعات در سال ۱۹۹۴ شروع شد. تا آن زمان، دکتر دیوید بنت و همکارانش، در دانشگاه راش شیکاگو، حدود ۳۵۰ مغز را گردآوری کرده بودند. این مغزها را بهدقت حفظ کرده بودند تا با بررسی میکروسکوپی، شواهد وجود بیماریهای مغزی مرتبط با پیری را در آنها بیابند. این فقط نیمی از مطالعه بود. نیم دیگر عبارت بود از جمعآوری اطلاعات دقیق ایام حیات هریک از داوطلبان. تا وقتی داوطلبان زنده بودند، در مورد یکایک آنان، هرساله آزمونهای متعدد روانشناختی و شناختی، ژنتیک و معاینههای پزشکی و جسمی انجام میشد.
اعضای تیم تحقیقاتی، در آغاز کار انتظار داشتند رابطهی مشخصی بین افت قوای شناختی افراد و سه بیماری اصلی موجب زوال عقلی یا دمانس، یعنی آلزایمر، سکتهی مغزی و پارکینسون پیدا کنند. اما بهجای آن پی بردند گرفتاری نسج مغز با بیماری آلزایمر الزاماً بهمعنی بروز مشکلات شناختی در فرد نیست. برخی از افرادی که در زمان مرگ علائم آسیبشناختی کامل بیماری آلزایمر در مغز خود داشتند، دچار هیچگونه کاستی قوای شناختی نبودند. موضوع چه بود؟
اعضای گروه تحقیق، برای پیبردن به حل معما به یافتههای نخستین خود رجوع کردند. بنت دریافت که عوامل روانشناختی و تجربی بر پیدایش افت قوای شناختی، اثر تعیینکننده دارند. بهویژه، ورزشدادن قوای شناختی، یعنی انجامدادن هر گونه فعالیتی که مغز را به جنبش وامیداشت مانند حل جدول، مطالعه، رانندگی، یادگیری، مهارتهای جدید و برعهدهگرفتن مسئولیتهای مختلف، نقش حمایتی داشتند. فعالیتهای اجتماعی، شرکت در شبکههای اجتماعی، سروکار داشتن با افراد مختلف و انجام حرکات ورزشی نیز مفید بودند.
داوطلبانی که دچار بیماری نسج مغز بودند اما نشانههایی دال بر کاستی قوای شناختی نداشتند. درواقع، توانسته بودند برای خود «پشتوانهی شناختی» (Cognitive reserve) مناسبی فراهم کنند. وقتی بهدنبال بیماری، بخشهایی از مغز دچار تباهی میشدند، سایر بخشها که ورزیدهتر بودند کمبود فعالیت آنها را جبران میکردند و از پس انجام وظائف آنها بر میآمدند. ما هر اندازه بیشتر مغز خود را از نظر شناختی (مثلاً با به چالش کشیدن قوای شناختی از راه تحمیل وظائف دشوار و جدید و روابط اجتماعی) کارآمد و فعال نگه داریم، شبکههای نورونی بیشتری برای ساختن جادههایی که ما را از نقطهای به نقطه دیگر میرسانند بهوجود میآیند.
صدها راهبه اجازه دادند که پس از مرگ، مغزشان را بررسی کنند. نتایج این مطالعه برای دانشمندان مایه شگفتی بود.
مغز مانند یک جعبهی ابزار است. جعبهی ابزار خوب آن است که محتوی ابزارهای گوناگونی برای انجام هر نوع کار باشد. مثلاً اگر بخواهید یک مهره را باز کنید، یک آچار بکس برمیدارید، اگر نبود یک آچار تخت انتخاب میکنید و اگر آن را هم نداشتید به سراغ انبردست میروید. در یک مغز کارآمد نیز داستان همین است: حتی اگر بسیاری از راههای عصبی مغز بهدلیل بیماری دچار دژنراسیون یا تباهی شده باشند، مغز میتواند راهحلهای دیگری پیشنهاد کند.
بررسی مغز راهبهها نشان داد که ما میتوانیم از مغز خود مراقبت و حمایت کرده و کاری کنیم که مغز تا سالهای طولانی برای ما انجام وظیفه کند. میتوانیم با انجام انواع فعالیتهایی که در حد امکان جعبه ابزار قوای شناختی ما باشد روند پیری را تا حد امکان متوقف کرده یا آن را کند کنیم.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3