آرمان‌های روشنگری دستاورد خرد بشری هستند، اما همواره با جنبه‌های دیگری از طبیعت انسان در تضادند: تعصب قبیله‌ای، اقتدارگرایی، تفکر خرافی و نسبت دادن بدبختی‌ها به افراد شرور. دهه دوم قرن بیست‌ویکم با ظهور جنبش‌های سیاسی‌ای رقم خورد که کشور خود را در حال سقوط به ورطه ویران‌شهری جهنمی به دست جناح‌های بدخواه تصویر می‌کنند؛ جنبش‌هایی که مدعی‌اند تنها راه نجات، پیروی از رهبری قدرتمند است که با بازگرداندن کشور به عقب، آن را «دوباره بزرگ و باشکوه» می‌سازد. این جنبش‌ها توسط روایتی تقویت شده‌اند که بسیاری از مخالفان سرسختشان نیز در آن سهیم هستند؛ روایتی که در آن نهادهای مدرن شکست خورده و تمام جنبه‌های زندگی در بحرانی عمیق‌تر فرو رفته است. دو طرف در توافقی شوم بر این باورند که نابودی این نهادها جهان را به مکانی بهتر تبدیل خواهد کرد. اما آنچه کمتر به چشم می‌خورد، چشم‌اندازی مثبت و سازنده است که مشکلات جهان را در بستر پیشرفت‌های حاصل‌شده ارزیابی می‌کند و می‌کوشد با حل گام‌به‌گام همین مشکلات، آن پیشرفت‌ها را بنیانی برای آینده قرار دهد.

~ استیون پینکر

هراز گاهی موجودات فرازمینی هم میان و از این کارها می‌کنند. تا بگن: ای انسان تنها نیستی.

همین خرد بود که بیشتر اندیشمندان عصر روشنگری را به رد باور به خدای انسان‌واره‌ای که به امور انسانی علاقه نشان می‌داد، رهنمون ساخت. به‌کارگیری خرد آشکار کرد که گزارش‌های معجزات مشکوک هستند، نویسندگان کتب مقدس انسان‌هایی معمولی بوده‌اند، رخدادهای طبیعی بی‌اعتنا به سرنوشت و رفاه آدمیان به وقوع می‌پیوندند و اینکه فرهنگ‌های گوناگون به خدایانی متضاد و ناهمساز باور داشتند که احتمال ساخته‌ٔ تخیل بودن در همه‌ٔ آن‌ها یکسان است. (همان‌طور که منتسکیو نوشت: «اگر مثلث‌ها خدایی داشتند، به او سه ضلع می‌دادند.») با این حال، همهٔ اندیشمندان عصر روشنگری بیخدا نبودند. برخی دادارباور (در مقابل خداباور) بودند: آن‌ها معتقد بودند که خداوند جهان را به حرکت درآورده و سپس کنار کشیده و اجازه داده است تا بر اساس قوانین طبیعت پیش برود. عده‌ای دیگر معتقد به همه‌خدایی بودند که از واژه «خدا» به عنوان مترادف قوانین طبیعت استفاده می‌کردند. اما تعداد معدودی به خدای قانون‌گذار، معجزه‌گر و پسرزای کتاب مقدس اعتقاد داشتند.

~ استیون پینکر

از آنجا که نشر ثالث از پرداخت حق ترجمه به مترجم و کپی رایت به نویسنده خودداری کرده، این ترجمه را آزادانه منتشر می‌کنم.
در نسخۀ چاپی ویراستار نشر ثالث تغییرات زیادی در ترجمه داده که در بسیاری از موارد متن اشتباه شده، به این دلیل ساده که ویراستار نشر ثالث نه به زبان انگلیسی تسلط کافی دارد و نه به زبان فارسی.

از اونجایی که انتشاراتی‌های بیسواد (که حتی فارسی هم بلد نیستند) حق و حقوق مترجمان رو پایمال میکنند و بویی از شرافت نبردند. این کتاب تقدیم نگاهتون میشه.

~ علی نظری

بر شانۀ غول‌ها: خلاصه‌ای از تاریخ نجوم از بطلمیوس تا نیوتن

گفت‌وگوی سیاوش صفاریان‌پور با امیرمحمد گمینی

انقلاب علمی آنچنان تحول عظیمی ایجاد کرد که امروزه درک ابعاد این دگرگونی برای ما دشوار است، چرا که دستاوردهای آن دیگر به بخشی عادی و بدیهی از دانش ما تبدیل شده‌اند. مورخی به نام دیوید ووتن برای درک بهتر این موضوع ما را با سطح فهم و دانش یک فرد انگلیسی تحصیل‌کرده در سال ۱۶۰۰، درست در آستانه‌ٔ شروع این انقلاب آشنا می‌کند:

او بر این باور است که جادوگرها می‌توانند طوفان به پا کنند و کشتی‌ها را در دریا غرق کنند… . به وجود گرگینه‌ها اعتقاد دارد؛ هرچند می‌گوید در انگلستان گرگینه‌ای نیست، ولی مطمئن است که در بلژیک پیدا می‌شوند... . باور دارد که شخصیت اسطوره‌ای سیرسه واقعاً یاران اودیسئوس را به خوک تبدیل کرده است. فکر می‌کند که موش‌ها خودبه‌خود از میان توده‌های کاه به وجود می‌آیند (پیدایش خودبه‌خودی). به وجود جادوگران در زمانه‌ٔ خودش باور دارد... . خودش شاخ اسب تک‌شاخ را دیده، اما خود حیوان را نه.

او باور دارد که بدن مقتول در حضور قاتلش خونریزی خواهد کرد. معتقد است مرهمی هست که اگر آن را به خنجری بمالند که زخمی ایجاد کرده، خود زخم درمان می‌شود. باور دارد که شکل، رنگ و بافت گیاهان می‌تواند نشانه‌ای از کاربرد دارویی‌شان باشد، چون خداوند طبیعت را طوری آفریده که بشر بتواند آن را تفسیر کند. معتقد است می‌توان فلزات کم‌ارزش را به طلا تبدیل کرد، هرچند شک دارد کسی واقعاً بداند چطور این کار را انجام دهد. باور دارد که «طبیعت از خلاء بیزار است». فکر می‌کند رنگین‌کمان پیامی از سوی خداست و ستاره‌های دنباله‌دار، خبر از بلایا و شر می‌دهند. معتقد است رویاها آینده را نشان می‌دهند، البته به شرطی که بتوانیم درست تعبیرشان کنیم. و البته معتقد است که زمین ساکن است و خورشید و ستارگان هر بیست‌و‌چهار ساعت یک‌بار به دور زمین می‌چرخند.

حدود ۱۳۰ سال بعد، اگر نگاهی به یکی از نوادگان تحصیل‌کرده‌ٔ همین مرد انگلیسی می‌انداختیم، می‌دیدیم که دیگر هیچ‌کدام از این باورها را قبول ندارد. این تغییر بزرگ، فقط به معنی رهایی از جهل و نادانی نبود، بلکه به معنی رهایی از ترس و وحشت هم بود. رابرت اسکات جامعه‌شناس، اشاره می‌کند که در قرون وسطی «این باور که یک نیروی بیرونی، سرنوشت و زندگی روزمره‌ٔ آدم‌ها را کنترل می‌کند، باعث ایجاد نوعی بدگمانی و ترس همگانی (پارانویای جمعی) شده بود»:

باران‌های شدید، رعد و برق، طوفان، ماه و خورشید گرفتگی، سرمای ناگهانی، گرمای شدید، خشکسالی، زمین‌لرزه – همه‌ٔ این‌ها را نشانه‌ٔ خشم و غضب خدا می‌دانستند. نتیجه این بود که «لولوخورخوره» به همه‌ٔ ابعاد زندگی چنگ انداخته بود...

~ استیون پینکر

متفکران دوران خردگرایی و روشنگری حس می‌کردند که نیاز شدیدی به یک پایه و اساس غیرمذهبی (سکولار) برای اخلاق وجود دارد. دلیلش این بود که کابوس خاطرات تاریخی قرن‌ها خونریزی و کشتار مذهبی (جنگ‌های صلیبی، تفتیش عقاید، شکار جادوگران، جنگ‌های مذهبی در اروپا) رهایشان نمی‌کرد. راه‌حلی که پیدا کردند، پایه‌گذاری چیزی بود که ما امروز به آن انسانگرایی می‌گوییم. انسانگرایی یعنی اولویت دادن به رفاه و خوشبختی تک‌تک آدم‌ها (مرد، زن و بچه) به جای سربلندی و افتخار قبیله، نژاد، ملت یا دین. چون این آدم‌ها هستند (نه گروه‌ها) که احساس دارند – لذت می‌برند، درد می‌کشند، احساس رضایت می‌کنند یا رنج می‌برند. به گفتهٔ این متفکران، چه هدفمان را «فراهم کردن بیشترین خوشبختی برای بیشترین تعداد آدم‌ها» بگذاریم، چه به عنوان یک «اصل اخلاقی قطعی» بگوییم که «باید با آدم‌ها مثل هدف رفتار کرد نه وسیله»، در هر صورت، این ظرفیت و توانایی مشترک و جهانی هر فرد برای رنج کشیدن و شکوفا شدن است که باید محور توجه و نگرانی اخلاقی ما باشد.

~ استیون پینکر

در عصر روشنگری، به جای تمرکز بر تغییر سرشت انسان، امید به پیشرفت معطوف به اصلاح نهادهای انسانی بود. نظام‌های ساخته‌ٔ دست بشر؛ مانند دولت‌ها، قوانین، مدارس، بازارها و نهادهای بین‌المللی، هدف‌هایی طبیعی برای به‌کارگیری خرد در مسیر بهبود زندگی انسان تلقی می‌شدند.

بر اساس این دیدگاه، حکومت نه فرمانی الهی برای حکمرانی است، نه با «جامعه» یکی پنداشته می‌شود و نه نمودی از جوهر ملی، دینی یا نژادی به شمار می‌رود. بلکه حکومت ابداعی انسانی است که بر مبنای یک قرارداد اجتماعی نانوشته مورد توافق قرار گرفته و هدف از طراحی آن افزایش رفاه شهروندان از طریق هماهنگ کردن کنش‌هایشان و بازداشتن ایشان از اعمال خودخواهانه است؛ اعمالی که گرچه ممکن است برای تک‌تک افراد وسوسه‌انگیز باشند، اما در نهایت به زیان همگان تمام می‌شوند. همان‌طور که در نامدارترین ثمره‌ٔ عصر روشنگری، یعنی اعلامیهٔ استقلال [آمریکا] بیان شده است: برای تأمین حق حیات، آزادی و پیگیری سعادت، دولت‌ها در میان مردمان بنیاد نهاده می‌شوند و قدرت مشروع خویش را از رضایت مردمی که بر آن‌ها حکومت می‌کنند، به دست می‌آورند.

~ استیون پینکر

عامل اعتیاد چیست؟ سوال آسونیه، نه؟ مواد مخدر! ولی، شاید مسئله به این سادگی ها هم نیست. این ویدئو برگرفته از کتاب پرفروش یوهان هری به نام «تعقیب جیغ: اولین و واپسین روزهای مبارزه علیه مواد مخدر» می باشد.

ترجمه‌ٔ حمیدرضا بیدار

خلاصه کتاب:
| اقتصاد مواد مخدر |
Narconomics :
How to Run a Drug Cartel
نویسنده: Tom Wainwright

~ علی بندری

تحول‌باوری پیش از داروین

~ امیرمحمد گمینی

دانشمندان می‌دانند که قانون دوم خیلی مهم‌تر از این حرف‌هاست که فقط دلیل دردسرهای کوچک روزمره را توضیح بدهد. این قانون یکی از پایه‌های اصلی درک ما از کل جهان و جایگاهی است که ما در آن داریم. در سال ۱۹۲۸، فیزیکدان معروف آرتور ادینگتون نوشت:

قانونی که می‌گوید آنتروپی همواره در حال افزایش است... به نظر من بالاترین جایگاه را بین همه‌ٔ قوانین طبیعت دارد. اگر کسی به شما بگوید که نظریه‌ٔ محبوبتان درباره‌ٔ جهان با معادلات ماکسول جور در نمی‌آید، خب مشکل از معادلات ماکسول است! اگر معلوم شود با آزمایش و مشاهده در تضاد است، خب، این آزمایش‌کننده‌ها هم گاهی گند می‌زنند! اما اگر معلوم شود که نظریه‌ٔ شما با قانون دوم ترمودینامیک در تضاد است، دیگر هیچ امیدی برایتان ندارم؛ هیچ کاری نمی‌شود کرد جز اینکه [نظریه‌تان] با خفت و خواری تمام نابود شود. 😁

~ استیون پینکر

~ ابوطالب صفدری

در حال حاضر مردان فقط دو روش مورد تایید FDA برای جلوگیری از بارداری در اختیار دارند: کاندوم و عمل وازکتومی. اما اخیراً یک قرص ضدبارداری جدید مردانه به نام YCT-529 که حاوی هورمون نیست، وارد فاز آزمایش‌های انسانی (بالینی) شده است. این دارو در آزمایش‌هایی که روی حیوانات انجام شده، تا ۹۹ درصد مؤثر بوده، اثرش برگشت‌پذیر است و هیچ عارضه‌ٔ جانبی هم از خودش نشان نداده. همین نتایج بسیار امیدوارکننده باعث شده تا آزمایش آن روی انسان‌ها کلید بخورد.

https://scitechdaily.com/99-effective-first-hormone-free-male-birth-control-pill-enters-human-trials/

اسپرم کش چیست؟ مزایا، معایب و نحوه استفاده از آن

via doctoreto.com

مواجهه با نظریۀ تکامل داروین در عصر قاجار

~ امیرمحمد گمینی

خلاصه کتاب:
| اقتصاد ناهنجاری‌های پنهان اجتماعی |
Freakonomics :
A Rogue Economist Explores the Hidden Side of Everything
نویسندگان: Stephen Dubner & Steven Levitt

~ علی بندری

فودور و ناممکن بودن یادگیری

~ مجید امینی

از نیمه قرن بیستم به این سو پژوهش‌های تجربی مداومی با هدف دفاع از این نظریه در جریان بوده است که بخش عمده ای از قوای شناختی ما متکی به وجود نظریات فطری دربارهٔ برخی حوزه های معرفتی خاص است (#۷۵، #۹۵). مثلاً به نظر می آید که کودکان مجموعه ای اطلاعات ذاتی دربارۀ اذهان دیگر دارند که در وضعیت هایی شبیه به اوتیسم شاهد اختلال در آن هستیم. از باورهای فطری برای توضیح برخی دیگر از توانایی‌های شناختی انسان نیز استفاده شده است، مانند معرفت ما به ویژگی‌های پایه‌ای اجسام فیزیکی و انواع مواد؛ توانایی کودکان برای به دست آوردن اطلاعاتی محیطی، تصویری که این پژوهش‌های تجربی ترسیم کرده‌اند تصویری است که مطابق آن، بسیاری از قوای شناختی ما حاصل استعدادهای فطری است، نه یادگیری و آموزش.
جری فودور که امروز یکی از هواداران پیشرو فطری باوری شناختی است، معتقد است که انگیزه برای گرایش به فطری باوری وقتی قوی تر میشود که در می یابیم یادگیری، به معنای دقیق کلمه غیرممکن است. استدلال او حول محور ناممکن بودن تغییرات در نظام بازنمایی (representational system) یک موجود زنده می‌گردد. فودور ادعا می‌کند که ممکن نیست نظام بازنمایی قوی تری از یک نظام بازنمایی ضعیف تر، از طریق یادگیری عمومی، حاصل شود. در واقع، این استدلال را میتوان علیه هر نظریه ای در باب یادگیری که بر پایه تقویت مفهومی مبتنی باشد اقامه کرد. به عقیده فودور در دوران رشد شناختی، اکتساب هیچ چیز تازه ای امکان پذیر نیست. فکر اصلی در پس این ادعا این است که آن دسته از نظریاتی که ظاهراً اینگونه موارد یادگیری چیزهای تازه را تبیین می‌کنند فقط در صورتی از عهده این تبیین برمی آیند که وجود خود همین مفاهیم مربوط به آموخته‌های جدید را در ذهن پیش فرض بگیرند. اما به نظر می آید که پاشنه آشیل استدلال فودور فرض اصلی آن باشد که معرفت و یادگیری را مستلزم بازنمایی میداند - آموزه ای که به نام نظریهٔ بازنمایی در باب ذهن مشهور است. فقط وقتی میتوان فرایند یادگیری را مستلزم تغییراتی در نظام بازنمایی دانست که پیشتر پذیرفته باشیم بدون بازنمایی، معرفت و یادگیری حاصل نمی شود. اما اگر کسی معتقد باشد که معرفت و یادگیری بدون بازنمایی هم ممکن است، آنگاه مقدمۀ اول استدلال دیگر غیرقابل دفاع خواهد بود و به این ترتیب کل استدلال فرومیریزد. اما با این همه بازنمایی گرایی دیدگاهی بسیار شایع است که شمار قابل توجهی از پژوهشگران حوزۀ علوم شناختی و همین طور فیلسوفان به آن اعتقاد دارند.

تصور کنید موجود زنده ای فرضی داریم که در مرحله اول، منطقی که برای او تحقق یافته است منطق گزارهای است. فرض کنید در مرحله دوم شکل منطق تحقق یافته برای او منطق مرتبه اول سوردار است... کاملا روشن است که در مرحله ۱ نظامی ضعیف تر وجود دارد که در مرحلهٔ ۲ نظامی قوی تر جایگزین آن میشود و البته بدیهی است که هر قضیه منطق گزاره ای قضیه ای از منطق مرتبه اول سوردار است. اما عکس آن برقرار نیست. حال میخواهیم از طریق نوعی فرایند یادگیری از مرحلهٔ ۱ به مرحله ۲ برویم، یعنی از طریق نوعی فرایند فرضیه پردازی و تأیید. روشن است که چنین کاری ممکن نیست. چرا؟ زیرا برای یادگیری منطق سوردار باید شرایط صدق عباراتی نظیر «x)FX)» را بیاموزیم. و برای آموختن این شرایط صدق باید بتوانیم با ابراز مفهومی موجودمان در مرحلهٔ ۱ چیزی شبیه به این فرضیه را صورت بندی کنیم که «(Fx(x» صادق است اگر و تنها اگر (...). اما بدیهی است که چنین فرضیه ای با ابزار مفهومی ای که در مرحلهٔ در اختیار داریم قابل صورت بندی نیست؛ دقیقاً از همین لحاظ است که منطق گزاره ای از منطق سوردار ضعیف تر است. پس چون هیچ راهی برای به دست دادن شرایط صدق فرمول‌هایی نظیر «x)FX)» در منطق گزاره ای وجود ندارد، تنها کاری که میتوانیم بکنیم این است که بگوییم: این فرمولها Fa و Fb و Fc و الی آخر را در برمیگیرند. (فودور، ۱۴۸)

(فرض ۱) اگر یادگیری ممکن باشد، آنگاه مستلزم تغییر در نظام بازنمایی یک موجود زنده است.
(فرض ۲) اگر تغییراتی در نظام بازنمایی یک موجود زنده رخ دهد، آنگاه آن نظام بازنمایی ابزار مفهومی لازم برای تغییر را از پیش در خود دارد.
(فرض ۳) نظام بازنمایی ابزار لازم برای تغییر را از پیش در خود ندارد.
(حکم ۱) هیچ تغییری در نظام بازنمایی یک موجود زنده رخ نمی دهد. (رفع تالی، (ف ۳)، (ف ۲)).
(حکم ۲) یادگیری غیرممکن است. (رفع تالی، (ح ۱)، (ف ۱)).

۱. استدلال ابطال‌پذیری سرکارل پوپر
۲. استدلال‌های ناهمسنجی کوون
۳. استدلال «معجزه که نیست» پاتنم
۴. استدلال گالیله دربارهٔ سقوط اجسام
۵. ماده‌باوری حذف‌گرا
۶‌. استدلال ویتگنشتاین درباره‌ی زبان خصوصی
۷. استدلال فودور در دفاع از فطری‌باوری زبانی
۸. فودور و ناممکن بودن یادگیری