مثل اینکه به‌خاطر این آمار اشتباه از مردم عذرخواهی کرده:
https://t.me/MamelekatDaily/7331

... کریستین ولزل، دانشمند علوم سیاسی، در کتاب خود خیزش آزادی (با تکیه بر همکاری با ران اینگلهارت، پیپا نوریس و دیگران) این نظریه را مطرح کرده است که فرآیند مدرنیزاسیون، ظهور ارزش‌های رهایی‌بخش را برانگیخته است. با گذار جوامع از مرحلهٔ کشاورزی به صنعتی و سپس اطلاعاتی، شهروندان دغدغهٔ کمتری برای مقابله با دشمنان و سایر تهدیدهای وجودی دارند و در عوض، تمایل بیشتری به ابراز آرمان‌ها و پیگیری فرصت‌های زندگی از خود نشان می‌دهند. این تحول، ارزش‌های آنان را به سوی آزادی بیشتر برای خود و دیگران سوق می‌دهد. این گذار، با نظریهٔ سلسله‌مراتب نیازهای آبراهام مازلو، روان‌شناس، همخوانی دارد: گذار از نیازهای اولیه مانند بقا و امنیت، به نیازهای عالی‌تر چون تعلق، عزت نفس و خودشکوفایی. (و البته با گفتهٔ مشهور برشت: «اول شکم، بعد اخلاق»). در این فرآیند، مردم به تدریج آزادی را بر امنیت، تنوع را بر یکنواختی، خودمختاری را بر اقتدار، خلاقیت را بر انضباط، و فردیت را بر همرنگی ترجیح می‌دهند. این ارزش‌های رهایی‌بخش را می‌توان ارزش‌های لیبرال نیز نامید؛ البته در معنای کلاسیک آن که به «آزادی» و «رهایی» بازمی‌گردد، نه در معنای امروزی آن که به چپ‌گرایی سیاسی اطلاق می‌شود.

~ استیون پینکر
–نظری

زاهدی مهمان پادشاهی بود. چون به طعام بنشستند، کمتر از آن خورد که ارادتِ او بود و چون به نماز برخاستند، بیش از آن کرد که عادت او، تا ظنِّ صَلاحیت در حق او زیادت کنند.
ترسم نرسی به کعبه، ای اعرابی
کاین ره که تو می‌روی به ترکستان است

چون به مُقام خویش آمد، سفره خواست تا تَناوُلی کند. پسری صاحبِ فراست داشت. گفت: ای پدر! باری به مجلس سلطان در، طعام نخوردی؟ گفت: در نظر ایشان چیزی نخوردم که به کار آید. گفت: نماز را هم قضا کن که چیزی نکردی که به کار آید.

... دیدگاه‌ها امری کاملاً ذهنی هستند، اما یک نظریهٔ خوش‌ساخت، پیامدهای آشکاری دارد و این شواهد است که می‌تواند اعتبار عینی آن را بسنجد. جهان در هیروشیما دریافت که دیدگاه اینشتین در فیزیک، فقط یک دیدگاه شخصی نبود.

~ توماس سول

... واقعیت‌ها «به خودی خود سخن نمی‌گویند»، بلکه له یا علیه نظریه‌های رقیب شهادت می‌دهند ...

~ توماس سول

... تنها کاری که از راستی‌آزمایی تجربی برمی‌آید این است که نشان دهد از میان نظریه‌های رقیب موجود، کدام‌یک با مجموعهٔ واقعیت‌های شناخته‌شده سازگاری بیشتری دارد. چه‌بسا فردا نظریهٔ دیگری سر برآورد که با واقعیت‌ها سازگارتر باشد، یا آن‌ها را با مفروضاتی کمتر، شفاف‌تر و کارآمدتر تبیین کند؛ یا حتی نظریه‌ای نو که هم این پدیدهٔ تجربی و هم پدیده‌های دیگری را که تا کنون با نظریه‌ای مجزا تبیین می‌شدند، به‌خوبی توضیح دهد.

~ توماس سول

قانون اساسی ایالات متحده، با سازوکارهای دقیق مهار و توازن خود، آشکارا بازتاب‌دهندهٔ این دیدگاه بود که هرگز نمی‌توان قدرت را به‌طور کامل به کسی سپرد. این رویکرد، در تضادی آشکار با انقلاب فرانسه قرار داشت که به مدعیان نمایندگی «مردم» و بیان‌کنندگان «ارادهٔ عمومیِ» روسویی، اختیاراتی بی‌حدوحصر، از جمله اختیار مرگ و زندگی اعطا می‌کرد. پیروان این دیدگاه، حتی زمانی که از رهبرانی خاص به‌تلخی سرخورده شده، آنان را خلع و اعدام می‌کردند، باز هم در نظام سیاسی یا باورهای خود تغییری اساسی نمی‌دادند؛ چرا که شر را نه در نظام، که در افرادی محصور می‌دیدند که به انقلاب خیانت ورزیده بودند.

~ توماس سول
–نظری

اگر انسان‌ها (و در نتیجه، حاکمان) ذاتاً قابل‌اعتماد بودند، نیازی به این همه سازوکار برای مهار قدرتشان نبود. پس، لزوم وجود این تدابیر، گواهی بر نقص و فسادپذیری طبیعت انسان است.
اصلاً چرا ما به «حکومت» نیاز داریم؟
خودِ وجود حکومت «بزرگ‌ترین شاهد بر طبیعت بشر» است.

اگر شر از درون انسان برمی‌خیزد، پس نقش نهادهای اجتماعی (مانند حکومت) چیست؟
آن‌ها صرفاً راه‌هایی برای تلاش جهت مقابله با آن هستند. نهادها نمی‌توانند شر را ریشه‌کن کنند، زیرا نمی‌توانند طبیعت بشر را تغییر دهند؛ آن‌ها تنها می‌توانند شر را مهار، مدیریت و محدود سازند.

حکومت، نه محصول کمال انسان، که چاره‌ای برای نقص اوست. از آنجا که انسان‌ها ذاتاً موجوداتی کاملاً عقلانی و عادل نیستند، وجود یک قدرت مهارکننده (حکومت) برای جلوگیری از فروپاشی جامعه در اثر امیال کنترل‌نشده، یک ضرورت تلخ اما اجتناب‌ناپذیر است.

دیدگاه مقید، «مهار و توازن» را ضرورتی برای جلوگیری از استبداد می‌داند، در حالی که دیدگاه نامقید، آن را مانعی بر سر راه پیشرفت و تحقق ارادهٔ عمومی می‌بیند.

... آدام اسمیت این منطق را نه فقط در اقتصاد، که در اخلاق و سیاست نیز به کار می‌بست: به گفتهٔ او، اصلاحگر مدبر به «عادات و تعصبات ریشه‌دار مردم» احترام می‌گذارد و آنجا که نتواند امر درست را برپا دارد، «از کاستن امر نادرست ابایی نخواهد داشت». هدف او ساختن آرمان‌شهر نیست، بلکه «بنا نهادن بهترین چیزی است که در توان مردمان باشد».

~ توماس سول

کندورسه معتقد بود که اصول عدالت و قانون، اموری عقلانی و جهان‌شمول هستند و نباید آن‌ها را با شرایط محلی مانند آب‌وهوا، سنت‌ها یا حماقت‌های هر قوم تطبیق داد. به همین دلیل، او انقلاب فرانسه را برتر از انقلاب آمریکا می‌دانست، زیرا اصول آن را ناب‌تر، یعنی انتزاعی‌تر و کمتر آلوده به مصالحه‌های عملی و تاریخی می‌دید.
جرمی بنتام نیز با طراحی «اصول کلی» برای جوامع مختلف، نمایندهٔ همین دیدگاه است. این دیدگاه معتقد است که می‌توان یک طرح خوب را در هر جامعه‌ای پیاده کرد.

در نقطهٔ مقابل، نقل‌قول مشهور همیلتون: «آنچه در فیلادلفیا شاید نیک باشد، در پاریس شاید بد و در پترزبورگ مضحک است» جوهر دیدگاه مقید را بیان می‌کند. این دیدگاه معتقد است که نهادهای سیاسی و اجتماعی را نمی‌توان به‌سادگی از یک جامعه به جامعهٔ دیگر منتقل کرد. هر نهادی باید متناسب با تاریخ، فرهنگ و شرایط خاص همان جامعه باشد.

دیدگاه مقید معتقد است که طبیعت بشر اساساً تغییرناپذیر است. اما تجلیات فرهنگی مانند سنت‌ها و نهادها، که محصول قرن‌ها آزمون و خطا برای مهار همان طبیعت ناقص هستند، امری بسیار ارزشمند و در عین حال شکننده تلقی می‌شوند. در نتیجه، این دیدگاه معتقد است که نمی‌توان این ساختارهای فرهنگی را به‌آسانی و به شکلی سودمند از طریق مداخلهٔ قهرآمیز یا مهندسی اجتماعی رادیکال تغییر داد، زیرا چنین کاری ممکن است به فروپاشی نظم اجتماعی منجر شود.

دیدگاه نامقید دقیقاً برعکس می‌اندیشد. طبیعت بشر را ذاتاً بهبودپذیر می‌داند. آداب و رسوم اجتماعی موجود را نه به‌عنوان خرد انباشته‌شده، بلکه به‌عنوان بقایایی تاریخ‌مصرف‌گذشته و موانعی بر سر راه کمال انسان می‌بیند. این دیدگاه از تغییرات رادیکال در نهادها و سنت‌های اجتماعی برای آزاد کردن ظرفیت‌های بالقوهٔ بشر استقبال می‌کند.

وقتی روسو می‌گفت انسان «آزاد زاده می‌شود، اما همه‌جا در زنجیر است»، جوهر دیدگاه نامقید را بیان می‌کرد: اینکه مشکل بنیادین نه طبیعت یا انسان، که نهادها هستند. به عقیدهٔ روسو، «آدمیان ذاتاً دشمن یکدیگر نیستند». دیدگاهی در نقطهٔ مقابل، در کتاب لویاتان هابز عرضه شد؛ آنجا که قدرت مسلحِ نهادهای سیاسی، تنها مانع «جنگ همه علیه همه» بود، جنگی که در غیاب این نهادها، در وضع طبیعی بشر حکم‌فرما می‌شد و زندگی در آن «منزوی، فقیرانه، زشت، وحشیانه و کوتاه» بود. دیدگاه نامقید کندورسه او را به سوی جامعه‌ای سوق می‌داد که در آن «میل طبیعی» بشر با خیر اجتماعی همسو شود، حال آنکه دیدگاه مقید هایک به این نتیجه می‌رسید که «قواعد ضروری جامعهٔ آزاد، تکالیف ناخوشایند بسیاری بر دوش ما می‌نهد»؛ یعنی طبیعت بشر ذاتاً با خیر اجتماعی همسو نیست، بلکه باید با همهٔ ناخوشایندی‌اش، آگاهانه در برابر آن سر فرود آورد.

~ توماس سول
–نظری

از آنجا که دیدگاه نامقید به «قابلیت‌های وسیع» انسان باور دارد، «نیت» در آن اهمیت محوری پیدا می‌کند. اگر انسان قادر به انجام کارهای بزرگ است، پس مهم‌ترین چیز، اطمینان از پاکی و درستی نیت اوست. به همین دلیل، واژگان کلیدی این دیدگاه، مفاهیمی نیت‌محور مانند «صداقت»، «تعهد» و «ازخودگذشتگی» هستند. سیاست‌های برآمده از این دیدگاه نیز با اهداف و آرمان‌هایشان تعریف می‌شوند (مانند «آزادی، برابری، برادری»).

در دیدگاه مقید، چون توانایی انسان برای «تحقق مستقیم نیاتش» محدود است، «نیت‌ها اهمیتی به‌مراتب کمتر دارند». برک این ایده را به‌خوبی نشان می‌دهد. او معتقد بود که «خطاهای بشری» می‌تواند «آثار سودمند» داشته باشد و «مسلم‌ترین فضایل» (یعنی بهترین نیت‌ها) می‌تواند «پیامدهای شوم» به بار آورد. این نشان‌دهندهٔ عدم تطابق میان نیت و نتیجه است. کل نظریهٔ اقتصادی آدام اسمیت (لسه‌فر) بر همین «عدم تطابق میان نیت و نتیجه» استوار است. منافع نظام‌مند سرمایه‌داری (یک نتیجهٔ خوب) محصول نیت خیر سرمایه‌داران نیست (که نیتشان خودخواهانه است).

~ نظری

برای مثال در دیدگاه مقید به‌جای صحبت مستقیم از «رفاه»، از فرآیندهایی مانند «حقوق مالکیت» و «کسب‌وکار آزاد» صحبت می‌شود که معتقد است به رفاه منجر می‌شوند. به‌جای صحبت از «عدالت»، از «تفسیر مضیق قانون اساسی» سخن می‌گوید. کانون توجه این دیدگاه، فرآیندها است، نه نتایج.

در مقابل دیدگاه نامقید «مستقیماً از نتایج مطلوب سخن می‌گوید». زبان آن، زبان اهداف و آرمان‌هاست (مانند «عدالت اجتماعی»، «برابری»). کانون توجه این دیدگاه، نتایج است، نه فرآیندها.

~ نظری

تبارشناسی فکری

دیدگاه نامقید:

شرارت‌های جهان، محصول انتخاب‌های ابلهانه یا غیراخلاقی است. این یعنی مشکلات اجتماعی (مانند فقر و جنگ) نتیجهٔ محدودیت‌های ذاتی طبیعت بشر نیستند، بلکه نتیجهٔ تصمیمات و نهادهای نادرست هستند. در نتیجه، راه‌حل آن‌ها نیز طراحی سیاست‌های اجتماعی خردمندانه‌تر است.

قرن هجدهم (پایه‌گذاران): گادوین به‌عنوان کسی که ایده‌های متفکرانی چون روسو، ولتر و کندورسه را نظام‌مند کرد، معرفی می‌شود.
قرن نوزدهم (سوسیالیست‌ها): این دیدگاه توسط سوسیالیست‌های آرمان‌شهری مانند سن سیمون و رابرت اوون و همچنین سوسیالیست‌های فابیان (Fabians) مانند جرج برنارد شاو ادامه پیدا می‌کند.
قرن بیستم (لیبرال‌های مدرن):
نظریهٔ سیاسی: هارولد لسکی (از چهره‌های برجستهٔ سوسیالیسم دموکراتیک بریتانیا).
اقتصاد: وبلن و گالبرایت (از منتقدان برجستهٔ نظام سرمایه‌داری آزاد).
حقوق: مکتب کنش‌گری قضایی. این مکتب معتقد است که قضات باید به‌جای تفسیر مضیق قانون، برای تحقق عدالت اجتماعی و اصلاح جامعه فعالانه عمل کنند. سول از رونالد دورکین به‌عنوان نظریه‌پرداز و ارل وارن به‌عنوان مجری برجستهٔ این دیدگاه نام می‌برد.

دیدگاه مقید:

شرارت‌های جهان نه محصول انتخاب‌های بد، بلکه محصول انتخاب‌های محدود و ناخوشایندی است که محدودیت‌های ذاتی بشر پیش روی او قرار می‌دهد. یعنی مشکل، خودِ گزینه‌های موجود است که به دلیل طبیعت ناقص ما محدود هستند. راه‌حل از نظر این دیدگاه، نه تلاش برای تغییر نیت انسان‌ها، بلکه تکیه بر ویژگی‌های نظام‌مند فرآیندهای اجتماعی است. این فرآیندها –مانند سنت‌های اخلاقی، بازار و خانواده– ابزارهایی برای بهبود وضع بشر هستند.

قرن هفدهم: توماس هابز.
قرن هجدهم: ادموند برک و نویسندگان مقالات فدرالیست.
قرن بیستم: الیور وندل هولمز (حقوق‌دان)، میلتون فریدمن (اقتصاددان)، و فریدریش هایک (فیلسوف و اقتصاددان).

~ نظری

همهٔ متفکران اجتماعی در این دوگانهٔ طرح‌واره‌ای [مدل ساده‌شده برای فهم بهتر واقعیت، نه بازنمایی کامل آن] نمی‌گنجند. برای نمونه، جان استوارت میل و کارل مارکس، هر یک به دلایلی کاملاً متفاوت، در این چارچوب جای نمی‌گیرند ... بعدا به تحلیل دیدگاه‌های آن‌ها هم خواهیم پرداخت.

تقریباً هیچ‌کس به‌طور مطلق در یکی از این دو قطب قرار نمی‌گیرد. با این حال، این مدل تمایز مهمی را آشکار می‌سازد. معیار اصلی برای قرار دادن یک متفکر در یکی از این دو گروه، صرفاً این نیست که او چند بار از «محدودیت» یا «ظرفیت بالقوه» صحبت می‌کند. معیار واقعی و عمیق‌تر این است: آیا محدودیت‌ها در خودِ ساختار و سازوکار نظریه تعبیه شده‌اند یا نه؟
دیدگاه مقید؛ نظریه‌هایی هستند که محدودیت‌های ذاتی بشر را به‌عنوان یک ویژگی محوری در تحلیل خود می‌گنجانند. این محدودیت‌ها، بخشی جدایی‌ناپذیر از منطق درونی نظریه هستند.
دیدگاه نامقید؛ نظریه‌هایی هستند که این محدودیت‌ها را بخشی جدایی‌ناپذیر یا محوری از تحلیل خود قرار نمی‌دهند. آن‌ها ممکن است به محدودیت‌ها اذعان کنند، اما این محدودیت‌ها، شالودهٔ اصلی نظریه‌شان را تشکیل نمی‌دهد.

هر دیدگاهی بنا به تعریف چیزی را از قلم می‌اندازد.