... به باور جان استوارت میل، اگر «انسان‌های آزاده/والا (superior spirits) با یکدیگر هم‌پیمان شوند» و اگر دانشگاه‌ها «سلسله‌ای از اندیشمندان را به جامعه عرضه کنند که نه آفریدهٔ زمانهٔ خویش، که توانای اصلاح و احیای آن باشند»، می‌توان به دستاوردهای بزرگی رسید ...

با این همه، در دیدگاه مقید، سپردن نقشی ویژه به روشنفکران در ادارهٔ جامعه، همواره خطری سهمگین به شمار آمده است. به گفتهٔ برک:
خوشا به حال آن روزی که «فضل»، آلوده به سودای قدرت نشده، به جایگاه «آموزگاری» خود قناعت می‌کرد و در پیِ «اربابی» نبود!

~ توماس سول
–رضا شعبانی

در دست ترجمه

... در میان همهٔ سوداگران عرصهٔ سیاست، شهریارانِ حاکم، بسی خطرناک‌تر از دیگران‌اند.

... در نظر پیروان دیدگاه نامقید، جوانان سخنور و آرمان‌گرا و متبحر در تازه‌ترین و پیشرفته‌ترین علوم –آن‌‌طور که دانش در دیدگاه نامقید درک می‌شود– امید بزرگ آینده‌اند. روشنفکران هم همین‌طور. اما در دیدگاه مقید، به هیچ‌ کدام از آنان چنین نگریسته نمی‌شود. در این دیدگاه که دانش در آن معنای بسیط‌تر و بالتبع توزیع وسیع‌تری دارد، روشنفکران هیچ برتری قاطعی بر عموم مر‌دم ندارند. به قول هایک:
در مقایسه با انبوه دانشی که در تکامل یک تمدن پویا مدام از آن استفاده می‌شود، تفاوت در دانش‌هایی که خردمندترین افراد و نادان‌ترین آنان آگاهانه از آن استفاده می‌کنند نسبتاً ناچیز است.

~ تعارض دیدگاه‌ها اثر توماس سول
–رضا شعبانی

در دست ترجمه

پاریدولیا

~ استیون نوولا

دانشنامهٔ شک‌گرایان

۱. طالع‌بینی
۲. مثلث برمودا
۳. ذهن‌خوانی فی‌البداهه
۴. تجربیات نزدیک به مرگ
۱-۴ تجربیات نزدیک به مرگ
۲-۴ نقد برنامهٔ تلوزیونی زندگی پس از زندگی
۵. تجربیات خروج از بدن
۶. سفرهای سریع‌تر از نور
۷. هیپنوتیزم
۸. دعا و شفا
۹. تناسخ
۱۰. احضار روح
۱۱. سحر و جادو
۱۲. هم‌رخدادی
۱۳. تجربیات روان‌شناختی نامتعارف
۱۴. پاریدولیا

... من با آن حکایت تلمودی از خاخام هیلل در قرن نخست میلادی بزرگ شدم که در جوانی، برای آنکه از نورگیر بام مدرسه‌ای که شهریه‌اش را نداشت به درس‌ها گوش سپارد، تا پای مرگ از سرما یخ زد.
مدارس در اعصار مختلف، وظیفهٔ القای خرد عملی، دینی یا میهن‌پرستانه را بر عهده داشته‌اند، اما عصر روشنگری، با آن ستایش بی‌بدیلش از دانش، مأموریت آن‌ها را وسعت بخشید. به تعبیر جرج کاونتس، نظریه‌پرداز آموزش: «با فرا رسیدن عصر مدرن، آموزش رسمی چنان اهمیتی یافت که در تاریخ جهان بی‌سابقه بود ...
... امروزه، آموزش در اغلب کشورها اجباری است و در «میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی» که در سال ۱۹۶۶ به امضای ۱۷۰ کشور عضو سازمان ملل رسید، به عنوان یکی از حقوق بنیادین بشر به رسمیت شناخته شده است.

~ استیون پینکر
–نظری

... پژوهش‌هایی که آموزش را در «زمان ۱» و ثروت را در «زمان ۲» می‌سنجند (و سایر عوامل را ثابت نگه می‌دارند)، نشان می‌دهند که سرمایه‌گذاری در آموزش، واقعاً به ثروتمندتر شدن کشورها می‌انجامد؛ البته به شرطی که آن آموزش، سکولار و عقل‌گرایانه باشد. تا قرن بیستم، اسپانیا، علی‌رغم سطح بالای تحصیلات مردمش، یک کشور واماندهٔ اقتصادی در میان ملت‌های غربی بود؛ چرا که آموزش در آن کشور تحت سیطرهٔ کلیسای کاتولیک قرار داشت و «فرزندان توده‌ها صرفاً به آموزش شفاهی اصول و تعالیم دینی و چند مهارت دستی ساده بسنده می‌کردند ... علم، ریاضیات، اقتصاد سیاسی و تاریخ سکولار، موضوعاتی چنان بحث‌برانگیز تلقی می‌شد که پرداختن به آن تنها در صلاحیت متخصصان الهیات بود». دخالت روحانیون به همین ترتیب، عامل عقب‌ماندگی اقتصادی امروزِ بخش‌هایی از جهان عرب نیز دانسته شده است.

~ پینکر
–نظری

... دخترانی که تحصیلات بهتری دارند، در بزرگسالی فرزندان کمتری می‌آورند و در نتیجه، احتمال ایجاد برآمدگی جمعیت جوان (youth bulges) و آن مازاد مردان جوان دردسرساز را کاهش می‌دهند. از سوی دیگر، کشورهای تحصیل‌کرده‌تر، ثروتمندتر نیز هستند و چنان‌که در فصل‌های ۱۱ و ۱۴ دیدیم، کشورهای ثروتمندتر به صلح و دموکراسی تمایل بیشتری دارند.

~ پینکر
–نظری

بر اساس گزارش‌های متعدد یونسکو و بانک جهانی، یکی از قوی‌ترین و پایدارترین همبستگی‌ها در مطالعات توسعه، رابطهٔ معکوس بین سطح تحصیلات زنان و نرخ باروری است. به‌طور متوسط، هر یک سال تحصیل اضافی برای زنان، نرخ باروری را بین ۵ تا ۱۰ درصد کاهش می‌دهد.

۱. زنان تحصیل‌کرده به اطلاعات بهتری در مورد بهداشت باروری و روش‌های تنظیم خانواده دسترسی دارند.

۲. آموزش، فرصت‌های شغلی و اقتصادی برای زنان ایجاد می‌کند و در نتیجه، ازدواج و فرزندآوری به سنین بالاتر موکول می‌شود.

۳. زنان تحصیل‌کرده در خانواده قدرت چانه‌زنی و تصمیم‌گیری بیشتری دارند و می‌توانند اندازه خانواده مطلوب خود را بهتر محقق کنند.

داده‌های تاریخی به وضوح نشان می‌دهند که کشورهای با سطح تحصیلات بالاتر، سرمایهٔ انسانی غنی‌تری دارند که مستقیماً به نوآوری، بهره‌وری و در نتیجه رشد اقتصادی بالاتر منجر می‌شود.

۱. یک نیروی کار تحصیل‌کرده می‌تواند در اقتصاد جهانی مبتنی بر دانش رقابت کند، سرمایه‌گذاری خارجی را جذب نماید و صنایع پیچیده‌تری را توسعه دهد.

۲. سیمور مارتین لیپست، جامعه‌شناس برجسته، برای اولین بار این نظریه را مطرح کرد که توسعه اقتصادی، زمینه‌ساز دموکراسی است. کشورهای ثروتمندتر معمولاً دارای طبقهٔ متوسط بزرگتر، نهادهای مدنی قوی‌تر، و سطح بالاتری از مدارا و اعتماد اجتماعی هستند. شهروندان در این کشورها پس از تأمین نیازهای اولیه، به حقوق سیاسی و آزادی‌های مدنی اهمیت بیشتری می‌دهند و از حکومت خود پاسخگویی بیشتری طلب می‌کنند.

۳. کشورهای ثروتمند و دموکراتیک تمایل بسیار کمتری به جنگ با یکدیگر دارند (نظریه صلح دموکراتیک). آن‌ها به دلیل داشتن اقتصادهای درهم‌تنیده، هزینه‌های جنگ را بسیار بالا می‌بینند و ترجیح می‌دهند اختلافات خود را از طریق دیپلماسی و نهادهای بین‌المللی حل کنند.

A:
مردان جوان دردسرساز؟

نه صرفاً جوان، بلکه اضافی!

Youth Bulge: A Demographic Dividend or a Demographic Bomb in Developing Countries?

https://blogs.worldbank.org/en/developmenttalk/youth-bulge-a-demographic-dividend-or-a-demographic-bomb-in-developing-countries

در علوم سیاسی و جامعه‌شناختی یه نظریه‌ای داریم به اسم برآمدگی جمعیت. یا خیلی ساده جمعیت شکم درمیاره.
Youth Bulge Theory
در جمله از اصطلاح Surfeit استفاده شده بود. ولی این کلمه به معنای عددی یا بیولوژیکی نیست. یعنی منظور این نیست که تعداد پسرها از دخترها بیشتر میشه.

مردان جوان مازاد

به نسلی از مردان گفته میشه که جامعه ظرفیت جذب اونا رو در ساختارهای پایدار اجتماعی نداره. یعنی تعدادشون بیشتر از جایگاه های اجتماعی ارزشمنده. چیزهایی مثل شغل خوب، اینکه بتونن تشکیل خانواده بدن و یا منزلت اجتماعی خاصی هم کسب کنند. پس از نظر اجتماعی این مردها اضافی یا مازاد تلقی میشن، چون مسیری پیش روی خودشون برای تبدیل شدن به یه عضو محترم و سازنده در جامعه نمی‌بینند.
این گروه که ماشاالله خودمم عضوی از اون هستم اضافی تلقی میشه! چون مستعد اینه که دست به خشونت بزنه. برای تغییر شرایط حاضرند هر کاری بکنند. پیوستن به گروه‌های تروریستی، تبهکار، جنبش‌های رادیکال و ...

چیزی برای از دست دادن وجود نداره.

و از طرفی از منظر روانشناسی فرگشتی هم مردان جوان به صورت بیولوژیکی تمایل بیشتری به رقابت و ریسک‌پذیری و کسب جایگاه اجتماعی دارند. وقتی رقابت رو مسدود کنی! این انرژی رقابتی به جاهای دیگه منحرف میشه.

بهار عربی (۲۰۱۱): کشورهایی مثل مصر، تونس و لیبی با Youth Bulge بزرگی روبرو بودند. میلیون‌ها جوان تحصیل‌ کرده اما بیکار، بدون هیچ امیدی به آینده، چند تا دیکتاتور رو پایین کشیدند!

انقلاب ایران (۱۳۵۷): در سال ۱۳۵۰، ایران هم با Youth Bulge مواجه بود. رشد سریع جمعیت در دهه‌های قبل، نسلی از جوانانی رو ایجاد کرده بود که سیستم شاه توانایی جذب کامل اونا رو نداشت و این جوانان به یکی از نیروهای اصلی انقلاب تبدیل شدند.

گروه‌هایی مثل داعش و بوکوحرام، عمده نیروهای خودشون رو از بین همین مردان جوان سرخورده و بیکار در مناطق بی‌ثبات خاورمیانه و آفریقا جذب میکنند. این گروه‌ها به اونا هدف، منزلت و درآمد میدن.

چیزهایی که جامعه ازشون دریغ کرده.

... دختران تحصیل‌کرده سالم‌ترند، فرزندان کمتر و سالم‌تر به دنیا می‌آورند و بهره‌ورترند و در نتیجه کشورهایشان نیز چنین است. قرن‌ها طول کشید تا غرب دریابد که آموزش دادن به کل جمعیت، و نه فقط به آن نیمی که بیضه دارند، فکر خوبی است ...

~ پینکر
–نظری

آیا اثر فلین در دنیای واقعی اهمیتی هم دارد؟ بی‌تردید. بهرهٔ هوشی بالا صرفاً عددی برای فخرفروشی یا مجوزی برای ورود به انجمن مِنسا (Mensa) نیست؛ بلکه باد موافقی در مسیر زندگی است. افراد با نمرات هوش بالا، مشاغل بهتری کسب می‌کنند، عملکرد شغلی بهتری دارند، از سلامت و طول عمر بیشتری بهره‌مندند، کمتر با قانون به مشکل برمی‌خورند و دستاوردهای چشمگیرتری همچون تأسیس شرکت، ثبت اختراع و خلق آثار هنری برجسته دارند – تمام این‌ها با در نظر گرفتن و ثابت نگه داشتن متغیر جایگاه اقتصادی-اجتماعی. (این افسانه که هنوز در میان روشنفکران چپ رایج است، مبنی بر اینکه بهرهٔ هوشی وجود خارجی ندارد یا قابل‌سنجش نیست، دهه‌ها پیش باطل شده است). نمی‌دانیم که آیا این مزایا صرفاً حاصل عامل جی (general intelligence factor) است یا مولفهٔ فلینِ هوش نیز در آن دخیل است، اما پاسخ احتمالاً هر دو است. فلین این فرضیه را مطرح کرده و من نیز با آن موافقم، که استدلال انتزاعی حتی می‌تواند حس اخلاقی را نیز بپروراند. این کنش شناختی فراتر رفتن از جزئیات زندگی شخصی و تأمل در این‌گونه پرسش‌ها که «اگر بخت با من یار نبود، چه بسا جای او بودم» یا «اگر همگان چنین کنند، جهان چگونه خواهد شد؟»، می‌تواند دروازه‌ای به سوی شفقت و اخلاقیات باشد.

~ پینکر
–نظری

گناه ناسپاسی احتمالاً در فهرست هفت گناه کبیره قرار ندارد، اما به گفتهٔ دانته، گناهکاران را به حلقهٔ نهم دوزخ می‌سپارد و این همان جایی است که فرهنگ روشنفکری پس از دههٔ ۶۰ میلادی، به خاطر فراموشی فاتحان نبرد علیه بیماری‌ها، ممکن است خود را در آن بیابد. روزگار همیشه این طور نبوده است. وقتی پسری خردسال بودم، یکی از ژانرهای ادبی محبوب برای کودکانْ زندگی‌نامهٔ قهرمانانهٔ پیشگامان پزشکی مانند ادوارد جنر، لویی پاستور، جوزف لیستر، فردریک بنتینگ، چارلز بست، ویلیام آسلر و الکساندر فلمینگ بود. در ۱۲ آوریل ۱۹۵۵، گروهی از دانشمندان اثبات کردند که واکسن ابداعی جوناس سالْک علیه فلج اطفال ایمن است؛ مرضی‌ که سالانه هزاران نفر را می‌کُشت، فرانکلین روزولت را فلج کرده بود و کودکان بسیاری را به درون ریه‌های آهنین کشانده بود. به روایت ریچارد کارتر، در آن روز «مردم دقایقی را به سکوت ایستادند، ناقوس‌ها و سوت‌ کارخانه‌ها را به صدا درآوردند، تیر هوایی شلیک کردند؛ بقیهٔ روز را به تعطیلی گذراندند، مدارس را بستند یا در آنها گردهمایی‌های پرشور برپا کردند، جام‌ها را به سلامتی بلند کردند، کودکان را در آغوش کشیدند، راهی کلیسا شدند، به غریبه‌ها لبخند زدند و حتی از دشمنانشان گذشتند». مسئولان نیویورک پیشنهاد کردند برای قدردانی از سالک، شهر کاغذباران شود، اما او این پیشنهاد را محترمانه رد کرد.

~ اینک روشنگری اثر استیون پینکر
ترجمهٔ دکتر معدنی‌ و نظری

در دست ترجمه

آنگاه که خداوند آدم و حوا را از بهشت راند، چنین گفت:
In the sweat of thy face shalt thou eat bread.

~ پینکر

نقل‌قول مشهور از کتاب پیدایش در عهد عتیق، به نفرینی اشاره دارد که پس از رانده شدن از بهشت عدن، بر انسان نازل شد و او را به کار سخت و طاقت‌فرسا برای تأمین معاش محکوم کرد.