اگر انسان‌ها (و در نتیجه، حاکمان) ذاتاً قابل‌اعتماد بودند، نیازی به این همه سازوکار برای مهار قدرتشان نبود. پس، لزوم وجود این تدابیر، گواهی بر نقص و فسادپذیری طبیعت انسان است.
اصلاً چرا ما به «حکومت» نیاز داریم؟
خودِ وجود حکومت «بزرگ‌ترین شاهد بر طبیعت بشر» است.

اگر شر از درون انسان برمی‌خیزد، پس نقش نهادهای اجتماعی (مانند حکومت) چیست؟
آن‌ها صرفاً راه‌هایی برای تلاش جهت مقابله با آن هستند. نهادها نمی‌توانند شر را ریشه‌کن کنند، زیرا نمی‌توانند طبیعت بشر را تغییر دهند؛ آن‌ها تنها می‌توانند شر را مهار، مدیریت و محدود سازند.

حکومت، نه محصول کمال انسان، که چاره‌ای برای نقص اوست. از آنجا که انسان‌ها ذاتاً موجوداتی کاملاً عقلانی و عادل نیستند، وجود یک قدرت مهارکننده (حکومت) برای جلوگیری از فروپاشی جامعه در اثر امیال کنترل‌نشده، یک ضرورت تلخ اما اجتناب‌ناپذیر است.

دیدگاه مقید، «مهار و توازن» را ضرورتی برای جلوگیری از استبداد می‌داند، در حالی که دیدگاه نامقید، آن را مانعی بر سر راه پیشرفت و تحقق ارادهٔ عمومی می‌بیند.

... آدام اسمیت این منطق را نه فقط در اقتصاد، که در اخلاق و سیاست نیز به کار می‌بست: به گفتهٔ او، اصلاحگر مدبر به «عادات و تعصبات ریشه‌دار مردم» احترام می‌گذارد و آنجا که نتواند امر درست را برپا دارد، «از کاستن امر نادرست ابایی نخواهد داشت». هدف او ساختن آرمان‌شهر نیست، بلکه «بنا نهادن بهترین چیزی است که در توان مردمان باشد».

~ توماس سول

کندورسه معتقد بود که اصول عدالت و قانون، اموری عقلانی و جهان‌شمول هستند و نباید آن‌ها را با شرایط محلی مانند آب‌وهوا، سنت‌ها یا حماقت‌های هر قوم تطبیق داد. به همین دلیل، او انقلاب فرانسه را برتر از انقلاب آمریکا می‌دانست، زیرا اصول آن را ناب‌تر، یعنی انتزاعی‌تر و کمتر آلوده به مصالحه‌های عملی و تاریخی می‌دید.
جرمی بنتام نیز با طراحی «اصول کلی» برای جوامع مختلف، نمایندهٔ همین دیدگاه است. این دیدگاه معتقد است که می‌توان یک طرح خوب را در هر جامعه‌ای پیاده کرد.

در نقطهٔ مقابل، نقل‌قول مشهور همیلتون: «آنچه در فیلادلفیا شاید نیک باشد، در پاریس شاید بد و در پترزبورگ مضحک است» جوهر دیدگاه مقید را بیان می‌کند. این دیدگاه معتقد است که نهادهای سیاسی و اجتماعی را نمی‌توان به‌سادگی از یک جامعه به جامعهٔ دیگر منتقل کرد. هر نهادی باید متناسب با تاریخ، فرهنگ و شرایط خاص همان جامعه باشد.

دیدگاه مقید معتقد است که طبیعت بشر اساساً تغییرناپذیر است. اما تجلیات فرهنگی مانند سنت‌ها و نهادها، که محصول قرن‌ها آزمون و خطا برای مهار همان طبیعت ناقص هستند، امری بسیار ارزشمند و در عین حال شکننده تلقی می‌شوند. در نتیجه، این دیدگاه معتقد است که نمی‌توان این ساختارهای فرهنگی را به‌آسانی و به شکلی سودمند از طریق مداخلهٔ قهرآمیز یا مهندسی اجتماعی رادیکال تغییر داد، زیرا چنین کاری ممکن است به فروپاشی نظم اجتماعی منجر شود.

دیدگاه نامقید دقیقاً برعکس می‌اندیشد. طبیعت بشر را ذاتاً بهبودپذیر می‌داند. آداب و رسوم اجتماعی موجود را نه به‌عنوان خرد انباشته‌شده، بلکه به‌عنوان بقایایی تاریخ‌مصرف‌گذشته و موانعی بر سر راه کمال انسان می‌بیند. این دیدگاه از تغییرات رادیکال در نهادها و سنت‌های اجتماعی برای آزاد کردن ظرفیت‌های بالقوهٔ بشر استقبال می‌کند.

وقتی روسو می‌گفت انسان «آزاد زاده می‌شود، اما همه‌جا در زنجیر است»، جوهر دیدگاه نامقید را بیان می‌کرد: اینکه مشکل بنیادین نه طبیعت یا انسان، که نهادها هستند. به عقیدهٔ روسو، «آدمیان ذاتاً دشمن یکدیگر نیستند». دیدگاهی در نقطهٔ مقابل، در کتاب لویاتان هابز عرضه شد؛ آنجا که قدرت مسلحِ نهادهای سیاسی، تنها مانع «جنگ همه علیه همه» بود، جنگی که در غیاب این نهادها، در وضع طبیعی بشر حکم‌فرما می‌شد و زندگی در آن «منزوی، فقیرانه، زشت، وحشیانه و کوتاه» بود. دیدگاه نامقید کندورسه او را به سوی جامعه‌ای سوق می‌داد که در آن «میل طبیعی» بشر با خیر اجتماعی همسو شود، حال آنکه دیدگاه مقید هایک به این نتیجه می‌رسید که «قواعد ضروری جامعهٔ آزاد، تکالیف ناخوشایند بسیاری بر دوش ما می‌نهد»؛ یعنی طبیعت بشر ذاتاً با خیر اجتماعی همسو نیست، بلکه باید با همهٔ ناخوشایندی‌اش، آگاهانه در برابر آن سر فرود آورد.

~ توماس سول
–نظری

از آنجا که دیدگاه نامقید به «قابلیت‌های وسیع» انسان باور دارد، «نیت» در آن اهمیت محوری پیدا می‌کند. اگر انسان قادر به انجام کارهای بزرگ است، پس مهم‌ترین چیز، اطمینان از پاکی و درستی نیت اوست. به همین دلیل، واژگان کلیدی این دیدگاه، مفاهیمی نیت‌محور مانند «صداقت»، «تعهد» و «ازخودگذشتگی» هستند. سیاست‌های برآمده از این دیدگاه نیز با اهداف و آرمان‌هایشان تعریف می‌شوند (مانند «آزادی، برابری، برادری»).

در دیدگاه مقید، چون توانایی انسان برای «تحقق مستقیم نیاتش» محدود است، «نیت‌ها اهمیتی به‌مراتب کمتر دارند». برک این ایده را به‌خوبی نشان می‌دهد. او معتقد بود که «خطاهای بشری» می‌تواند «آثار سودمند» داشته باشد و «مسلم‌ترین فضایل» (یعنی بهترین نیت‌ها) می‌تواند «پیامدهای شوم» به بار آورد. این نشان‌دهندهٔ عدم تطابق میان نیت و نتیجه است. کل نظریهٔ اقتصادی آدام اسمیت (لسه‌فر) بر همین «عدم تطابق میان نیت و نتیجه» استوار است. منافع نظام‌مند سرمایه‌داری (یک نتیجهٔ خوب) محصول نیت خیر سرمایه‌داران نیست (که نیتشان خودخواهانه است).

~ نظری

برای مثال در دیدگاه مقید به‌جای صحبت مستقیم از «رفاه»، از فرآیندهایی مانند «حقوق مالکیت» و «کسب‌وکار آزاد» صحبت می‌شود که معتقد است به رفاه منجر می‌شوند. به‌جای صحبت از «عدالت»، از «تفسیر مضیق قانون اساسی» سخن می‌گوید. کانون توجه این دیدگاه، فرآیندها است، نه نتایج.

در مقابل دیدگاه نامقید «مستقیماً از نتایج مطلوب سخن می‌گوید». زبان آن، زبان اهداف و آرمان‌هاست (مانند «عدالت اجتماعی»، «برابری»). کانون توجه این دیدگاه، نتایج است، نه فرآیندها.

~ نظری

تبارشناسی فکری

دیدگاه نامقید:

شرارت‌های جهان، محصول انتخاب‌های ابلهانه یا غیراخلاقی است. این یعنی مشکلات اجتماعی (مانند فقر و جنگ) نتیجهٔ محدودیت‌های ذاتی طبیعت بشر نیستند، بلکه نتیجهٔ تصمیمات و نهادهای نادرست هستند. در نتیجه، راه‌حل آن‌ها نیز طراحی سیاست‌های اجتماعی خردمندانه‌تر است.

قرن هجدهم (پایه‌گذاران): گادوین به‌عنوان کسی که ایده‌های متفکرانی چون روسو، ولتر و کندورسه را نظام‌مند کرد، معرفی می‌شود.
قرن نوزدهم (سوسیالیست‌ها): این دیدگاه توسط سوسیالیست‌های آرمان‌شهری مانند سن سیمون و رابرت اوون و همچنین سوسیالیست‌های فابیان (Fabians) مانند جرج برنارد شاو ادامه پیدا می‌کند.
قرن بیستم (لیبرال‌های مدرن):
نظریهٔ سیاسی: هارولد لسکی (از چهره‌های برجستهٔ سوسیالیسم دموکراتیک بریتانیا).
اقتصاد: وبلن و گالبرایت (از منتقدان برجستهٔ نظام سرمایه‌داری آزاد).
حقوق: مکتب کنش‌گری قضایی. این مکتب معتقد است که قضات باید به‌جای تفسیر مضیق قانون، برای تحقق عدالت اجتماعی و اصلاح جامعه فعالانه عمل کنند. سول از رونالد دورکین به‌عنوان نظریه‌پرداز و ارل وارن به‌عنوان مجری برجستهٔ این دیدگاه نام می‌برد.

دیدگاه مقید:

شرارت‌های جهان نه محصول انتخاب‌های بد، بلکه محصول انتخاب‌های محدود و ناخوشایندی است که محدودیت‌های ذاتی بشر پیش روی او قرار می‌دهد. یعنی مشکل، خودِ گزینه‌های موجود است که به دلیل طبیعت ناقص ما محدود هستند. راه‌حل از نظر این دیدگاه، نه تلاش برای تغییر نیت انسان‌ها، بلکه تکیه بر ویژگی‌های نظام‌مند فرآیندهای اجتماعی است. این فرآیندها –مانند سنت‌های اخلاقی، بازار و خانواده– ابزارهایی برای بهبود وضع بشر هستند.

قرن هفدهم: توماس هابز.
قرن هجدهم: ادموند برک و نویسندگان مقالات فدرالیست.
قرن بیستم: الیور وندل هولمز (حقوق‌دان)، میلتون فریدمن (اقتصاددان)، و فریدریش هایک (فیلسوف و اقتصاددان).

~ نظری

همهٔ متفکران اجتماعی در این دوگانهٔ طرح‌واره‌ای [مدل ساده‌شده برای فهم بهتر واقعیت، نه بازنمایی کامل آن] نمی‌گنجند. برای نمونه، جان استوارت میل و کارل مارکس، هر یک به دلایلی کاملاً متفاوت، در این چارچوب جای نمی‌گیرند ... بعدا به تحلیل دیدگاه‌های آن‌ها هم خواهیم پرداخت.

تقریباً هیچ‌کس به‌طور مطلق در یکی از این دو قطب قرار نمی‌گیرد. با این حال، این مدل تمایز مهمی را آشکار می‌سازد. معیار اصلی برای قرار دادن یک متفکر در یکی از این دو گروه، صرفاً این نیست که او چند بار از «محدودیت» یا «ظرفیت بالقوه» صحبت می‌کند. معیار واقعی و عمیق‌تر این است: آیا محدودیت‌ها در خودِ ساختار و سازوکار نظریه تعبیه شده‌اند یا نه؟
دیدگاه مقید؛ نظریه‌هایی هستند که محدودیت‌های ذاتی بشر را به‌عنوان یک ویژگی محوری در تحلیل خود می‌گنجانند. این محدودیت‌ها، بخشی جدایی‌ناپذیر از منطق درونی نظریه هستند.
دیدگاه نامقید؛ نظریه‌هایی هستند که این محدودیت‌ها را بخشی جدایی‌ناپذیر یا محوری از تحلیل خود قرار نمی‌دهند. آن‌ها ممکن است به محدودیت‌ها اذعان کنند، اما این محدودیت‌ها، شالودهٔ اصلی نظریه‌شان را تشکیل نمی‌دهد.

هر دیدگاهی بنا به تعریف چیزی را از قلم می‌اندازد.

... همان‌طور ‌که یوهان نوربرگ مورخ اقتصادی اشاره می‌کند، ما فکر می‌کنیم «با هر سال عمر، یک سال به مرگ نزدیک می‌شویم، اما در قرن بیستم، یک فرد معمولی به ازای هرسال عمر، تنها هفت ماه به مرگ نزدیک‌تر می‌شد.» هیجان‌انگیزتر آنکه، موهبت عمر دراز در حال گسترش به سراسر بشریت، از جمله فقیرترین کشورهای جهان است، آن هم با سرعتی به‌مراتب بیشتر از آنچه در کشورهای ثروتمند رخ داد ...

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

... تا اواخر قرن نوزدهم، در سوئد -یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان- بین یک‌چهارم تا یک‌سوم کل کودکان قبل از جشن تولد پنج‌سالگی‌شان می‌مردند و در برخی سال‌ها، آمار مرگ نزدیک به نصف بود. به نظر می‌رسد این وضعیت در تاریخ بشر امری مرسوم بوده است: یک‌پنجم کودکانِ شکارچی-گردآورنده در سال نخست زندگی و نزدیک به نیمی از آنان قبل از رسیدن به بزرگسالی می‌مردند. نوسانات شدید در نمودار پیش از قرن بیستم فقط نشان‌دهندهٔ خطا یا پراکندگی داده‌ها نیست، بلکه بازتابی از شکنندگی و ناایمن‌بودن زندگی در آن دوران است. همه‌گیری یا جنگ یا قحطی می‌توانست هر آنْ مرگ را به خانهٔ فرد بیاورد. حتی ثروتمندان هم از این تراژدی در امان نبودند. چارلز داروین دو فرزندش را در دوران شیرخوارگی و دختر محبوبش، آنی را در ده‌سالگی از دست داد.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

مهم‌ نیست چندسالتان باشد. هر سنی که داشته باشید در مقایسه با هم‌سن‌وسالانتان در دهه‌ها و سده‌های گذشته، سال‌های بیشتری در پیش رو دارید.

~ پینکر

تعدادی از آینده‌نگران درهٔ سیلیکون در تلاش‌اند تا آن جهان را به واقعیت نزدیک‌تر کنند. آن‌ها مؤسسات پژوهشی‌ای را بنیان نهاده‌اند که هدفشان مبارزهٔ گام‌به‌گام با بیماری‌ها نیست، بلکه مهندسی معکوسِ خود فرآیند پیری است و ارتقای سخت‌افزار سلولی ما به نسخه‌ای که این اِشکال را نداشته باشد. آنان امیدوارند که حاصل این تلاش افزایش طول عمر بشر به میزان پنجاه سال یا صد سال یا حتی هزار سال باشد. رِی کِرزْوایل، مخترع سرشناس، در کتاب پرفروشش با عنوان «تکینگی نزدیک است» (۲۰۰۶)، پیش‌بینی می‌کند آن دسته از ما که تا سال ۲۰۴۵ زنده بمانند، به لطف پیشرفت ژنتیک و فن‌آوری نانو‌ (مانند نانوبات‌هایی که در رگ‌هایمان به گردش در می‌آیند و بدنمان را از درون ترمیم می‌کنند) و هوش مصنوعی حیات جاودان خواهند یافت. همان هوش مصنوعی‌ که نه تنها یاد خواهد گرفت چگونه همهٔ این کارها را انجام‌ دهد بلکه به‌طور بازگشتی هوش خودش را هم بدون هیچ محدودیتی بهبود خواهد داد.

~ استیون پینکر
–دکتر معدنی

در دست ترجمه

تجربیات روان‌شناختی نامتعارف

~ کریس دووا

دیدن روح و جن در شب می‌تواند توجیه علمی داشته باشد

- فلج خواب یا بختک
- سندرم انفجار سر
- توهم دیدن روح