داستان اتاق اورژانس
هانس رزلینگ در سال ۱۹۷۵ به عنوان پزشک در بخش اورژانس در سوئد کار می‌کرد. روزی خبر دادند که یک هلیکوپتر سقوط کرده است و مردی با لباس خلبانی، در حالی که تشنج می‌کرد و همه جا را خون پوشانده بود، به اورژانس آورده شد. رزلینگ با دیدن این صحنه وحشت‌زده، به سرعت بدترین سناریوی ممکن را در ذهن خود ساخت: او تصور کرد خلبان یک جنگنده روسی است که در خاک سوئد سرنگون شده و جنگ جهانی سوم آغاز شده است! این ترس چنان ذهن او را پر کرده بود که دیگر فضایی برای واقعیت‌ها باقی نمانده بود.
واقعیت چه بود؟ وقتی سرپرستار باتجربه رسید، متوجه شد که آن مرد یک خلبان سوئدی است که در آب یخ افتاده و به دلیل سرمای شدید تشنج کرده است. همچنین آن مایع قرمز رنگ روی زمین، خون نبود؛ بلکه رنگ کپسول جلیقه نجات بود که برای دیده شدن در آب طراحی شده بود.

فیلتر توجه
مغز ما برای جلوگیری از فلج شدن در برابر حجم عظیم اطلاعات، دارای یک «فیلتر توجه» است. این فیلتر به بیشتر اطلاعات اجازه عبور نمی‌دهد، اما دارای حفره‌هایی برای غرایز ما (مثل غریزه ترس، منفی‌گرایی و خط مستقیم) است. اطلاعات دراماتیک و ترسناک به راحتی از این حفره‌ها عبور می‌کنند، زیرا در گذشته‌های دور برای بقای ما ضروری بوده‌اند.

ریشه‌های تکاملی غریزه ترس
ترس‌های ما ریشه در دوران باستان دارند؛ زمانی که به اجدادمان کمک می‌کردند زنده بمانند. سه محرک اصلی ترس که اخبار روزانه روی آن‌ها دست می‌گذارند عبارتند از:
آسیب فیزیکی: خشونت‌ها، بلایای طبیعی، حملات حیوانات و اشیای تیز.
اسارت: از دست دادن کنترل یا آزادی (مثل گیر افتادن در فضاهای تنگ یا آدم‌ربایی).
آلودگی‌ها: سموم یا عفونت‌های غیرقابل مشاهده که باعث بیماری می‌شوند.

آرزوی یک ماما
این غرایز تکاملی برای افرادی که در سطح ۱ و ۲ زندگی (فقر شدید و امکانات کم) هستند، هنوز کارآمد است.
مثال مارها: هر سال ۶۰ هزار انسان بر اثر مارگزیدگی می‌میرند، بنابراین ترس از مار برای کسی که در نزدیکی بیمارستان نیست، کاملاً منطقی است.
داستان ماما: هانس در سال ۱۹۹۹ با دانشجویانش به روستایی در تانزانیا می‌رود تا با یک مامای سنتی دیدار کند و تصور می‌کرد این ماما در پایین‌ترین سطح زندگی (سطح ۱) قرار دارد. اما در کمال تعجب متوجه می‌شود که دختران آن ماما تحصیل‌کرده‌اند و در شهر شغل‌های خوبی (مثل کار با کامپیوتر) دارند و از سطح ۱ گریخته‌اند. وقتی دانشجویان از ماما می‌پرسند چه وسیله‌ای کارش را راحت‌تر می‌کند، او نه به تجهیزات پیچیده پزشکی، بلکه به یک چراغ‌قوه اشاره می‌کند تا شب‌ها در مسیر روستا بتواند مارها را ببیند و از خطر دور بماند.
اما در سطح ۳ و ۴ زندگی (جوامع مدرن)، طبیعت کنترل شده است و این خاطرات بیولوژیکی (ترس‌های غریزی) بیشتر از اینکه مفید باشند، می‌توانند زندگی روزمره اقلیتی از افراد را با فوبیا (ترس بدون دلیل) مختل کنند.

دنیای امن امروز
رسانه‌ها به خوبی می‌دانند که انسان‌ها در برابر غریزه ترس مقاومت ندارند. رویدادهایی مثل زلزله (که انسان‌ها زیر آوار حبس می‌شوند) همزمان دو غریزه آسیب فیزیکی و اسارت را تحریک می‌کنند و به همین دلیل در رسانه‌ها به شدت جذاب و دراماتیک هستند.

با وجود اینکه جهان هرگز به اندازه امروز ایمن و کم‌خشونت نبوده است، اما تصویری که رسانه‌ها مخابره می‌کنند، خشن‌تر و خطرناک‌تر از همیشه است. دلیل این امر این نیست که روزنامه‌نگاران قصد فریب ما را دارند، بلکه آن‌ها بر مبنای منطق رسانه‌ای و برای جلب توجه مخاطبان از این غرایز استفاده می‌کنند. ما باید آگاه باشیم که چگونه غریزه ترس به‌طور خودکار درک ما از واقعیت جهان را تحریف می‌کند.

نیمه‌شب

یخورده دیوانه بازی دربیاریم

۲. صبر استراتژیک
از نظریه تا کاربست

https://t.me/daneshagahicontent/410

۱. زندگی با احتمالات

اشیای پرنده ناشناخته (UFO)

بری مارکوفسکی

من ترجیح میدم آهنگ یوفو رو گوش بدم تا درباره یوفو بخونم. 😁

بلایای طبیعی در برابر تصورات ما

مرگ‌ومیرهای ناشی از بلایای طبیعی در بیش از ۱۰۰ سال گذشته به کمتر از نصف کاهش پیدا کرده است. دلیل کاهش چشمگیر مرگ‌ومیر این نیست که طبیعت تغییر کرده یا مهربان‌تر شده است، بلکه به این خاطر است که اکثریت مردم از «سطح ۱ زندگی» (فقر شدید) خارج شده‌اند. بلایای طبیعی در همه جا اتفاق می‌افتند، اما میزان خسارت به منابع مالی و آمادگی کشورها بستگی دارد. نمودارها نشان می‌دهند که میانگین مرگ‌ومیر سالانه در اثر بلایای طبیعی به ازای هر یک میلیون نفر، در کشورهای سطح ۱ بسیار بالا (۳۱ نفر) و در کشورهای سطح ۴ بسیار پایین (۴ نفر) است. حتی در کشورهای سطح ۱ نیز به لطف آموزش بهتر و راهکارهای مقرون‌به‌صرفه جهانی، میزان تلفات نسبت به دهه‌های گذشته کاهش یافته است.

بنگلادش (سال ۱۹۴۲ در برابر امروز): در سال ۱۹۴۲، بنگلادش کشوری در سطح ۱ با کشاورزان بی‌سواد بود. در آن زمان سیل و خشکسالی جان ۲ میلیون نفر را گرفت و هیچ سازمان بین‌المللی برای کمک وجود نداشت. اما امروزه بنگلادش در سطح ۲ قرار دارد؛ کودکان در مدرسه یاد می‌گیرند که با دیدن پرچم قرمزرنگ به پناهگاه بروند، سیستم‌های دیجیتال روی رودخانه‌ها نصب شده است و در جریان طوفان سال ۲۰۱۵، سازمان‌ها توانستند به سرعت ۳۰ هزار خانواده را تخلیه کرده و بین آن‌ها مواد غذایی توزیع کنند.

نپال (زلزله ۲۰۱۵): وقتی زلزله در نپال (کشوری که تازه از سطح ۱ خارج شده بود) رخ داد و ۹ هزار نفر به دلیل زیرساخت‌های ضعیف جان باختند، بلافاصله تیم‌های نجات و کمک‌های انسانی از کشورهای سطح ۴ به سمت آن‌ها روانه شد تا از افزایش کشته‌ها جلوگیری کند. این هماهنگی جهانی توسط سازمان‌هایی مثل وب‌سایت «ریلیف‌وب» سازمان ملل انجام می‌شود که با مالیات‌های مردمی تأمین می‌گردد و یک افتخار بزرگ برای بشریت است.

رسانه‌ها هرگز خبر کاهش طولانی‌مدت آمار تلفات را پوشش نمی‌دهند، زیرا کار آن‌ها گزارش دادن «حوادث» است. وقتی گزارشگری جلوی دوربین می‌گوید «جهان خطرناک‌تر شده»، در واقع به نجات‌دهندگان و هلی‌کوپترهای امدادی که نشان‌دهنده پیشرفت بی‌نظیر جهان هستند، توجهی نمی‌کند. وقتی تصویر جسد کودکان از زیر آوار بیرون کشیده می‌شود، ظرفیت فکری ما با ترس و اندوه پر می‌شود و در آن لحظه پرداختن به «آمار بهبود جهان» کاملاً غیراخلاقی به نظر می‌رسد. ما باید در آن شرایط بزرگ‌ترین تصویر را فراموش کنیم و هرچه از دستمان برمی‌آید برای کمک انجام دهیم.
با این حال، پس از رفع خطر، باید دوباره ذهنمان را آرام کنیم و برای جلوگیری از رنج‌های آینده به آمارها رجوع کنیم. یک مقایسه دردناک:
در همان ۱۰ روزی که ۹ هزار نفر در زلزله نپال جان باختند و تمام جهان تصاویر آن را تماشا کرد، در سکوت کامل خبری، ۹ هزار کودک دیگر در سراسر جهان به دلیل اسهال ناشی از آب آشامیدنی آلوده جان خود را از دست دادند.
هیچ هلی‌کوپتری برای نجات این کودکان اعزام نشد، در حالی که نجات آن‌ها بسیار ارزان‌تر از یک هلی‌کوپتر است و تنها به لوله‌های پلاستیکی، صابون و یک سیستم فاضلاب اولیه نیاز دارد.
این مثال به خوبی نشان می‌دهد که اگر اجازه دهیم «غریزه ترس» اولویت‌های ما را هدایت کند، ریسک‌های بزرگ‌تر و خاموش را نادیده خواهیم گرفت.


–هانس رزلینگ

۴۰ میلیون پرواز نامرئی

در سال ۲۰۱۶، در مجموع ۴۰ میلیون پرواز مسافرتی-تجاری به سلامت در مقصدهایشان به زمین نشستند. در مقابل این رقم عظیم، فقط ده پرواز دچار حوادث مرگ‌بار شدند. روزنامه‌نگاران طبیعتاً وقایع مربوط به همین حوادث را پوشش دادند، در حالی که این پروازهای مرگ‌بار تنها ۰٫۰۰۰۰۲۵ درصد از کل پروازها را تشکیل می‌دادند. دلیل این امر روشن است: پروازهای ایمن ارزش خبر شدن ندارند. تصور کنید تیتر اخبار این باشد که «پرواز BA0016 از سیدنی بدون هیچ مشکلی در فرودگاه چانگی سنگاپور فرود آمد»؛ این خبر برای هیچ‌کس جذاب نیست. حتی این واقعیت که سال ۲۰۱۶، دومین سال امن در تاریخچه حمل‌ونقل هوایی بوده است نیز نتوانست به تیتر اخبار تبدیل شود. با نگاهی به نمودار ارائه شده متوجه می‌شویم که پروازهای مسافرتی در بیش از ۷۰ سال گذشته، ۲۱۰۰ مرتبه ایمن‌تر شده‌اند.

کنوانسیون شیکاگو
در دهه ۱۹۳۰ میلادی، پرواز بسیار خطرناک بود و مسافران به خاطر حوادث زیاد هوایی، از پرواز می‌ترسیدند. مقامات پرواز در سراسر جهان متوجه ظرفیت بالای ترافیک هوایی شده بودند، اما می‌دانستند پیش از آنکه مردم جرئت کنند بیشتر پرواز کنند، این صنعت باید ایمن‌تر شود. به همین دلیل، در سال ۱۹۴۴ یکدیگر را در شیکاگو ملاقات کردند تا بر سر قوانین مشترک به توافق برسند و در نهایت ۱۳ کشور این قرارداد را امضا کردند. مهم‌ترین بخش این توافقنامه، «پیوست شماره ۱۳» بود: یک فرم معمول برای گزارشات حادثه که با اشتراک‌گذاری آن می‌توانستند از اشتباهات یکدیگر درس بگیرند. از آن زمان، بعد از هر تصادف یا حادثه‌ای در پروازهای تجاری، گزارش‌ها ثبت و بررسی می‌شوند، عوامل خطر به طور خودکار شناسایی شده و روش‌های ایمنی جهانی بهبود می‌یابند. این کنوانسیون «یکی از همکاری‌های مؤثر بشریت تا اکنون» است.

روی مثبت ترس: شگفت‌انگیز است که چگونه وقتی مردم ترس‌های مشابهی دارند، می‌توانند به خوبی در کنار هم کار کنند. غریزه ترس به قدری قوی است که توانست مردم سراسر جهان را به همکاری وادارد و بزرگ‌ترین پیشرفت‌ها (مانند ایمنی شگفت‌انگیز هواپیماها) را رقم بزند.
روی منفی ترس: در عین حال، همین غریزه آن‌قدر قدرتمند است که می‌تواند ۴۰ میلیون موفقیت بزرگ (پروازهای ایمن) را کاملاً از دایره دید ما خارج کند و توجه ما را فقط به چند خطای کوچک معطوف سازد.
این نادیده گرفتن پیشرفت‌ها به خاطر تمرکز بر حوادث دراماتیک، درست شبیه به همان اتفاقی است که باعث می‌شود مرگ خاموش اما گسترده ۳۳۰ هزار کودک بر اثر اسهال، از صفحه تلویزیون‌های ما محو شود و توجهی به آن نکنیم.


–هانس رزلینگ

در سال ۱۹۴۲ (اوج جنگ جهانی دوم)، آمار کشته‌های جنگی ۲۰۱۳ نفر به ازای هر یک میلیون نفر بود. در سال ۲۰۱۶، این آمار به عدد شگفت‌انگیز ۱۲ نفر به ازای هر یک میلیون نفر رسیده است. این کاهش کلی خشونت صرفاً پیشرفت نیست، بلکه «زیباترین روند موجود» است. گسترش صلح در دهه‌های گذشته، همان عاملی است که باعث شکل‌گیری سایر پیشرفت‌های بشری شده است. این صلح یک «هدیه شکننده» است و ما برای رسیدن به اهداف والایی مثل ساخت آینده‌ای پایدار و همکاری‌های جهانی، باید از آن مراقبت کنیم. بدون وجود صلح جهانی، مجبور خواهیم بود تمامی پیشرفت‌های جهانی را فراموش کنیم.

–هانس رزلینگ

واقعیت
–هانس رزلینگ

ترس از آلودگی‌های نامرئی

تعداد کلاهک‌های هسته‌ای از ۶۴ هزار مورد در سال ۱۹۸۶ به ۱۵ هزار مورد در جهان امروز کاهش یافته است. با این حال، غریزه ترس ما هنوز ارزیابی ریسک را در ذهنمان تحریف می‌کند. بهترین مثال برای این موضوع، فاجعه سال ۲۰۱۱ ژاپن است: یک زلزله عظیم و به دنبال آن یک سونامی وحشتناک رخ داد که جان حدود ۱۸ هزار نفر را به دلیل خفگی در آب گرفت. با وجود این تلفات فیزیکی عظیم، اخبار جهان تمام تمرکز خود را روی نشت مواد رادیواکتیو از نیروگاه اتمی «فوکوشیما» گذاشت. وحشت از رادیواکتیو باعث شد تا مردم سراسیمه فرار کنند. در این میان، ۱۶۰۰ نفر (عمدتاً افراد مسن) به دلیل استرس، اضطراب‌های ذهنی و فیزیکی ناشی از تخلیه شتاب‌زده جان خود را از دست دادند. نکته تکان‌دهنده این است که حتی یک نفر هم بر اثر خودِ تشعشعات رادیواکتیو کشته نشد! ترس از رادیواکتیو، کُشنده‌تر از خود آن بود.

در دهه ۱۹۴۰، کشف ماده «دی‌دی‌تی» یک معجزه برای از بین بردن حشرات و مبارزه با مالاریا بود و حتی جایزه نوبل گرفت. اما در دهه ۱۹۵۰، جنبش‌های محیط‌زیستی (از جمله کتاب معروف «بهار خاموش») نشان دادند که این ماده برای پرندگان و طبیعت مضر است و به درستی باعث ممنوعیت آن در بسیاری از کشورها شدند. این ممنوعیت، اگرچه برای محیط زیست مفید بود، اما یک اثر جانبی مخرب در ذهن انسان‌ها به جا گذاشت: «فوبیای مواد شیمیایی». امروزه کلمه «شیمیایی» به طور خودکار ترس غیرمنطقی و شدیدی را در انسان‌ها بیدار می‌کند. این ترس پارانوئید باعث شده تا تصمیم‌گیری‌های کلان بر اساس «ترس» انجام شود نه بر اساس «داده‌های واقعی» و «نرخ مرگ‌ومیر». در سال ۲۰۰۶، سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد که دی‌دی‌تی تنها «نسبتاً مضر» است و در بسیاری از موارد (مثل کمپ‌های پناهندگان)، منافع بهداشتی آن در نجات جان انسان‌ها از دست پشه‌های مالاریا، بسیار بیشتر از خطرات آن است. با این حال، سازمان‌های امدادی که به کمک‌های مردمی وابسته‌اند، جرئت ندارند از این ماده ارزان و نجات‌بخش استفاده کنند، زیرا می‌دانند مردم غرب (که اهداکنندگان اصلی پول هستند) به دلیل فوبیای مواد شیمیایی، به شدت با آن مخالفت خواهند کرد. در نتیجه، راهکار مبتنی بر شواهد، قربانیِ احساسات و ترس می‌شود.

قوانینی که وضع می‌شوند و اخباری که پخش می‌شوند، بر اساس «میزان مرگ‌ومیر» نیستند، بلکه بر اساس «میزان ترسناک بودن» طراحی می‌شوند. ما از یک ماده شیمیایی صفر-تلفات که نامش ترسناک است وحشت می‌کنیم، اما اخبار مربوط به تخریب‌های واقعی اما کُند (مانند از بین رفتن بستر اقیانوس‌ها یا صید بی‌رویه ماهی‌ها) که حیات را به شدت تهدید می‌کنند، کمترین توجه را به خود جلب می‌کنند، چون به اندازه کلمه «رادیواکتیو» یا «نشت شیمیایی» غریزه ترس ما را تحریک نمی‌کنند.

–هانس رزلینگ

فقر مطلق و کمبود شدید امکانات

هانس رزلینگ زمانی که جوان بود، در دهه ۱۹۸۰ در کشور موزامبیک کار میکرد؛ زمانی که این کشور فقیرترین کشور جهان محسوب می‌شد. او در منطقه‌ای به نام «ناکالا»، تنها پزشک برای جمعیت ۳۰۰ هزار نفری بود، در حالی که در همان زمان در کشوری مثل سوئد، برای چنین جمعیتی ۱۰۰ پزشک وجود داشت. در سال دوم، یک پزشک دیگر به او ملحق شد. آن‌ها سالانه حدود ۱۰۰۰ کودک بسیار بدحال را در بیمارستان کوچک خود پذیرش می‌کردند که بیماری‌های جدی مانند اسهال، ذات‌الریه و مالاریا (همراه با کم‌خونی و سوءتغذیه) داشتند. با وجود تلاش‌هایشان، هر هفته جان یک کودک از هر ۲۰ کودک را از دست می‌دادند، در حالی که اگر منابع بیشتری داشتند می‌توانستند تقریباً همه را درمان کنند. مراقبت‌های آن‌ها بسیار ابتدایی و شامل آب، محلول نمک و تزریق عضلانی بود. تزریق وریدی (سرم) به ندرت انجام می‌شد، زیرا پرستاران مهارت کافی نداشتند و این کار وقت زیادی از پزشکان می‌گرفت.

پزشک مهمان: متخصص اطفال
هانس تعریف می‌کند که دوست سوئدی او برای تعطیلات به دیدنش آمده بود؛ در یک روز اورژانسی، نوزادی با اسهال شدید به بیمارستان آورده شد که حتی توان شیر خوردن نداشت. هانس یک لوله تغذیه وارد معده کودک کرد تا محلول آب تصفیه‌شده به او داده شود. دوست متخصص او از این «درمان ناکارآمد» بسیار عصبانی شد و خواستار تزریق وریدی برای نوزاد شد. هانس توضیح داد که این کار زمان‌بر است، احتمال خطای پرستار بالاست و با توجه به حجم بیماران، امکان ارائه این سطح از درمان برای همه وجود ندارد. استدلال دوست متخصص این بود که هر کاری که از دستت برمی‌آید باید برای بیماری که در بیمارستان است انجام دهی. اما استدلال هانس کاملاً متفاوت بود: او این کار را «غیراخلاقی» می‌دانست، زیرا صرف تمام وقت و منابع برای یک بیمار خاص در بیمارستان، باعث می‌شود کودکان بیشتری بیرون از بیمارستان بمیرند. هانس خود را مسئول مرگ تمام کودکان منطقه می‌دانست؛ مرگ‌هایی که نمی‌دید به همان اندازهٔ مرگ‌هایی که جلوی چشمانش بود برایش اهمیت داشت. دوست او این دیدگاه را یک تئوری و حدس بی‌رحمانه خواند.

مرگ‌های نامرئی
در یک سال، ۹۴۶ کودک زیر ۵ سال در بیمارستان پذیرش شدند که ۵۲ نفر (۵ درصد) از آن‌ها فوت کردند. از سوی دیگر، نرخ مرگ‌ومیر کودکان در موزامبیک در آن زمان ۲۶ درصد بود. با تخمین حدود ۱۵۰۰۰ تولد در کل منطقه (شهر و حومه)، آن‌ها محاسبه کردند که ۲۶ درصد این کودکان یعنی حدود ۳۹۰۰ کودک در سال می‌میرند. از این ۳۹۰۰ مرگ که هانس مسئول پیشگیری از آن‌ها بود، تنها ۵۲ مورد در بیمارستان رخ داده بود. این یعنی پزشکِ بیمارستان، تنها ۱.۳ درصد از نتایج کار و مرگ‌ومیرها را با چشمان خود می‌دید.

هانس متوجه شد که سازمان‌دهی و پشتیبانی از مراقبت‌های بهداشتی اولیه در جامعه (مثل درمان اسهال و مالاریا قبل از وخیم شدن) جان انسان‌های بسیار بیشتری را نسبت به تزریق سرم در بیمارستان نجات می‌دهد. او به این باور رسید که صرف منابع اصلی برای اقلیت بستری در بیمارستان، در حالی که ۹۸.۷ درصد از کودکان در حال مرگ هیچ‌وقت به بیمارستان نمی‌رسند، حقیقتاً یک کار غیراخلاقی است. به همین دلیل، آن‌ها کارکنان بهداشت روستایی را تربیت کردند تا بیماری‌ها زودتر در مراکز کوچک بهداشتی درمان شوند. او به نقل از «روت» (پرستار و مبلغ مذهبی) می‌نویسد: در فقر شدید هیچ‌کاری را نباید کامل انجام دهی، زیرا منابع بهتر هدر می‌رود. توجه بیش از حد به قربانیانی که در مقابل دیدگان هستند، در مقایسه با افراد بی‌شماری که نمی‌توان دید، موجب نجات جان انسان‌های کمتری می‌شود. صحبت درباره مقرون‌به‌صرفه بودن در مواجهه با مرگ کودکان ممکن است بی‌رحمانه به نظر برسد، اما استفاده از مقرون‌به‌صرفه‌ترین شیوه برای نجات بیشترین جان‌ها، در واقع شجاعانه‌ترین کار ممکن است. هم به داستان‌های مجزا و هم به آمارهای پس‌پرده نگاه کنید، زیرا جهان بدون اعداد درک نمی‌شود و البته فقط با اعداد هم قابل درک نیست.

–هانس رزلینگ

غریزه اندازه

انسان‌ها تمایل دارند مسائل را خارج از نسبت‌های واقعی‌شان ببینند و قضاوت نادرستی از اندازه مسائل داشته باشند. نگاه کردن به یک عدد به تنهایی (بدون مقایسه با کل) باعث تفسیر اشتباه آن می‌شود. دقیقاً مانند اتفاقی که در بیمارستان ناکالا افتاد، این غریزه باعث می‌شود اهمیت یک قربانی که شناسایی شده یا در مقابل چشمان ماست، بیش از حد بزرگ جلوه داده شود.

رسانه‌ها به این غریزه دامن می‌زنند، زیرا وظیفه خبرنگاران این است که یک رویداد یا عدد را مهم‌تر از چیزی که هست جلوه دهند. بی‌توجهی به یک انسان دردمند حسی غیرانسانی دارد، بنابراین رسانه‌ها توجه ما را به سمت قربانیان فردی جلب می‌کنند. همچنین خیریه‌ها با نشان دادن مداوم تصاویر رنج و فقر، ذهنیت مردم را تحریف کرده و باعث می‌شوند افراد پیشرفت‌های جهانی را کمتر از حد واقعی تخمین بزنند.

وقتی درباره تأمین نیازهای اولیه در جهان از مردم سؤال می‌شود، آن‌ها معمولاً پاسخ می‌دهند که فقط ۲۰ درصد از مردم به این نیازها دسترسی دارند. اما واقعیت این است که در بسیاری از موارد این آمار بین ۸۰ تا ۹۰ درصد است. برای مثال؛ ۸۸ درصد کودکان واکسینه شده‌اند، ۸۵ درصد مردم برق دارند و ۹۰ درصد دختران مقطع ابتدایی را تمام می‌کنند. از سوی دیگر، مردم گاهی نسبت‌ها را بیش از حد تخمین می‌زنند؛ مثلاً در اروپا و ایالات متحده، تخمین مردم از نسبت مهاجران یا افراد مخالف با هم‌جنس‌گرایی بسیار بیشتر از واقعیت است.

برخلاف تصور عموم و سیاست‌مدارانی که عاشق افتتاح ساختمان بیمارستان هستند، این تخت‌های بیمارستانی و دکترها نیستند که جان کودکان را در این کشورها نجات می‌دهند. تقریباً تمام افزایش بقای جان کودکان به دلیل اقدامات پیشگیرانه در خارج از بیمارستان‌ها صورت می‌گیرد. این اقدامات توسط پرستاران محلی، ماماها و والدین با تحصیلات عالی انجام می‌شود.

داده‌ها نشان می‌دهند که نیمی از افزایش نجات جان کودکان در جهان صرفاً به این دلیل است که مادران سواد خواندن و نوشتن دارند. کودکانی که مادران تحصیل‌کرده دارند کمتر بیمار می‌شوند، زیرا این مادران می‌دانند چگونه دستورالعمل‌های روی شیشه‌های دارو را بخوانند، دست‌هایشان را بشویند و غذای کافی، گرم و پاکیزه برای فرزندانشان فراهم کنند. ماماها با آموزش‌های خود به مادران در دوران بارداری و زایمان ایمن کمک می‌کنند. پرستاران با واکسینه کردن ایمن نوزادان نقش حیاتی دارند.

برای بهبود سلامت در کشورهای سطح ۱ و ۲، سرمایه‌گذاری نباید روی ساخت بیمارستان‌های پر زرق‌وبرق متمرکز شود. بلکه سرمایه‌گذاری اصلی باید در بخش مدارس ابتدایی، آموزش پرستاران و واکسیناسیون انجام شود و بیمارستان‌های به‌ظاهر مؤثر می‌توانند در مراحل بعدی احداث شوند.


–هانس رزلینگ

۴٫۲ میلیون نوزاد مرده

سال گذشته ۴٫۲ میلیون نوزاد زیر یک سال جان خود را از دست داده‌اند. معمولاً این اعداد در اخبار و توسط گروه‌های فعال اجتماعی با احساسات بسیار زیاد بازتاب داده می‌شوند و بازخورد بالایی ایجاد می‌کنند. تصور مرگ این تعداد نوزاد، به‌ویژه وقتی می‌دانیم تقریباً تمام این مرگ‌ها به خاطر بیماری‌های به‌راحتی قابل‌پیشگیری بوده‌اند، بسیار وحشتناک است. فکر کردن به والدین داغداری که منتظر خندیدن و راه رفتن فرزندشان بوده‌اند اما مجبور به دفن او شده‌اند، غم‌انگیز است و می‌تواند ما را برای مدت طولانی به گریه بیندازد.

در نگاه اول، ۴٫۲ میلیون تلفات عدد بسیار بزرگی به نظر می‌رسد و ممکن است فکر کنید هیچ‌کس حتی تلاش نمی‌کند درباره بزرگی آن بحث کند. اما این عدد بسیار بزرگ نیست، بلکه به‌خوبی کوچک است! دلیل این ادعا، لزوم قرار دادن این عدد در یک بستر تاریخی و مقایسه آن با گذشته است. آمار ۴٫۲ میلیون فوتی، مربوط به سال ۲۰۱۶ است.
یک سال پیش از آن، این عدد ۴٫۴ میلیون و دو سال پیش از آن ۴٫۵ میلیون نفر بوده است. با بازگشت به سال ۱۹۵۰، فاجعه واقعی نمایان می‌شود: در آن سال ۱۴٫۴ میلیون نوزاد جان می‌باختند (یعنی تقریباً ۱۰ میلیون نفر بیشتر از امروز). با این مقایسه، ناگهان عدد ۴٫۲ میلیون کوچک‌تر و کمتر وحشتناک به نظر می‌رسد، زیرا واقعیت این است که این عدد هیچ‌گاه تا این حد کم نبوده است.

اشک ریختن برای این نوزادان به کسی کمک نمی‌کند و در عوض باید به وضوح درباره رنج بشر فکر کرد. هانس صراحتاً بیان می‌کند که خودش نخستین کسی است که آرزو می‌کند این عدد کمتر شود و با سرعت بیشتری کاهش یابد. با این حال، برای دانستن چگونگی عمل، اولویت‌بندی منابع و فهمیدن اینکه چه اقدامی فایده دارد و چه اقدامی فایده ندارد، هیچ‌چیز مهم‌تر از انجام دادن محاسبات نیست. روند آمارها نشان می‌دهد که از مرگ‌های بیشتر و بیشتری جلوگیری می‌شود، اما ما بدون مقایسه اعداد هرگز نمی‌توانیم متوجه این روند رو به بهبود بشویم.

اگرچه مواجهه با رنج انسان‌ها (مثل مرگ نوزادان) ذاتاً دردناک است، اما نباید اجازه دهیم این احساسات مانع از دیدن تصویر بزرگ‌تر و پیشرفت‌های بشری شوند. تنها با تحلیل منطقی و مقایسه آمارهاست که می‌توانیم راهکارهای مؤثر را پیدا کرده و به روند نجات انسان‌ها ادامه دهیم.


–هانس رزلینگ

جنگی بزرگ

هانس اشاره می‌کند که جنگ ویتنام برای نسل او، معادل «جنگ سوریه» برای نسل امروز بوده است؛ یعنی یک بحران جهانی و دغدغه بزرگ بین‌المللی. در کریسمس سال ۱۹۷۲، بمباران بیمارستان «باخ‌مای» در هانوی ویتنام باعث مرگ ۲۷ نفر از بیماران و کارکنان شد. هانس که در آن زمان در سوئد دانشجوی پزشکی بود، به همراه همسرش تجهیزات پزشکی و پتوهای زردرنگ با نشان خاص (گوزن) جمع‌آوری کرده و به ویتنام فرستادند. پانزده سال بعد، نویسنده در ویتنام با پزشکی محلی به نام «نیم» هم‌سفره می‌شود. در کمال تعجب متوجه می‌شود که نیم در زمان بمباران در همان بیمارستان بوده و توزیع همان پتوهای زردرنگ ارسالی از سوئد را بر عهده داشته است. این موضوع ارتباط عمیقی بین آن‌ها ایجاد می‌کند.

هانس از دوستش می‌خواهد که «بنای یادبود جنگ ویتنام» را به او نشان دهد. دکتر نیم در ابتدا این جمله را اصلاح می‌کند و می‌گوید: «منظورت جنگ مقاومت در برابر آمریکاست». این اولین نشانه از تفاوت زاویه دید است؛ چیزی که در غرب به عنوان «جنگ ویتنام» شناخته می‌شود، برای مردم این کشور تنها یکی از جنگ‌هایشان است.

هانس انتظار داشت برای جنگی که ۱٫۵ میلیون ویتنامی و ۵۸ هزار آمریکایی در آن کشته شدند و تمام غرب را تحت تأثیر قرار داد، یک بنای یادبود عظیم ببیند، اما با صحنه‌های عجیبی مواجه می‌شود:
یادبود جنگ با آمریکا: یک ورق برنجی و سنگ کوچک که تنها حدود ۱ متر ارتفاع دارد. هانس در ابتدا فکر می‌کند این یک شوخی است.
یادبود استعمار فرانسه: وقتی دکتر نیم ناامیدی هانس را می‌بیند، او را به دیدن بنای بزرگ‌تری می‌برد؛ یک سنگ مرمر حدود ۳٫۵ متری که یادبود استقلال از حکومت استعماری فرانسه است. اما هانس همچنان دل‌خور و متعجب است.

در نهایت، دکتر نیم او را برای دیدن یک بنای یادبود جنگ مناسب و بزرگ می‌برد: یک بتکده (معبد) طلایی‌رنگ که بر فراز درختان می‌درخشد و حدود ۹۰ متر ارتفاع دارد. این بنای عظیم، یادبود قهرمانان جنگ ویتنام با چین است. هانس متوجه می‌شود که اندازه این بناهای یادبود، دقیقاً نشان‌دهنده ابعاد و طول مدت هر جنگ در تاریخ ویتنام است:
مقاومت در برابر آمریکا؛ ۲۰ سال حدودا ۱ متر، بسیار ناچیز و گذرا.
استعمار فرانسه؛ ۲۰۰ سال، ۳٫۵ متر، متوسط.
جنگ با چین؛ ۲۰۰۰ سال، ۹۰ متر، بسیار مهم و بنیادین.

این داستان نشان می‌دهد که چگونه اهمیت دادن بیش از حد به یک رویداد (که برای غرب بسیار مهم بوده) باعث شده بود تا هانس آن را به کل تاریخ ویتنام تعمیم دهد. تنها با مقایسه اعداد، تاریخ‌ها و بناها بود که نویسنده توانست متوجه شود «جنگ ویتنام» در برابر تاریخ طولانی مقاومت ویتنامی‌ها در برابر چین، تا چه حد برای مردم محلی بی‌اهمیت و کوچک به شمار می‌رود. بدون مقایسه، درک واقعیت غیرممکن است.


–هانس رزلینگ

«ریاضی نابلدی» را از طاقچه دریافت کنید
https://taaghche.com/book/301451

هیوم این جمله رو تو کتاب کاوشی در خصوص فهم بشری تو بخش درباره معجزات گفته؛
انسان خردمند، باور خودش را براساس شواهد متناسب می‌سازد.

ویدیویی در گروه علمی افق رویداد با این توضیحات:

برای هزاران سال، فرهنگ‌های مختلف اسطوره‌های خود را دربارهٔ آغاز انسان روایت کرده‌اند؛ از آدم و حوا در خاورمیانه، تا خدایان اسکاندیناوی و افسانه‌های بومیان استرالیا. اما علم، تصویری کاملاً متفاوت و حیرت‌انگیز ارائه می‌کند. بر اساس فصل «اولین انسان که بود؟» از کتاب جادوی واقعیت اثر ریچارد داوکینز، در این ویدیو سفری به اعماق تاریخ حیات می‌کنیم: از زنجیرهٔ نسل‌ها، تا فرگشت آهسته و پیوستهٔ موجودات، تا فسیل‌ها، ساعت‌های رادیواکتیو، و سرنخ‌های نهفته در DNA. این ویدیو توضیح می‌دهد چرا «اولین انسان» هرگز یک فرد مشخص نبوده و چگونه گونهٔ ما از دل میلیون‌ها سال تغییر آرام و تدریجی شکل گرفته است.

سوال یک کاربر:

سلام به همه بزرگواران. ی سوال داشتم از عزیزان فرهیخته. آیا انسان در این زمینه از علم به نقطه آخر دانش رسیده و دیگه ممکن نیست چیز جدیدی بیاد؟ ممنون

پاسخ:
آیزاک آسیموف یه مقاله‌ جالب داره به اسم The Relativity of Wrong که میشه نسبی‌بودن اشتباه یا مثلا نسبیت خطا ترجمه‌اش کرد. جناب آسیموف میگه انسان‌ها یه روزی زمین رو تخت میدونستن. بعد کشف کردن که یه کُره‌ کامله و الان هم با ماهواره‌ها میدونیم که زمین تو قطب‌ها کمی پَخ شده و کره‌ کامل نیست.
آیا دانش ما تغییر کرده؟ بله. آیا ممکنه در آینده جزئیات دقیق‌تری از شکل زمین کشف کنیم؟ قطعاً.
اما آیا این تغییر مداوم علم به این معنیه که ممکه فردا علم دوباره به این نتیجه برسه که زمین تخته؟ هرگز!

در مورد فرگشت هم دقیقاً همین‌طوره. ما هر سال فسیل‌های جدیدی پیدا می‌کنیم و شاخه‌های درخت ژنتیکی اجدادمون رو با دقت بیشتری رسم می‌کنیم. که این یعنی علم هی داره آپدیت میشه، اما این کشفیات جدید قرار نیست پایه‌های اصلی فرگشت رو باطل کنن تا دوباره به اسطوره‌ خلقت ناگهانی از گِل برگردیم.

چیزی که جناب داوکینز در اون ویدیو توضیح میده صرفاً یه نظریه بر اساس چند تا فسیل نیست که فردا با پیدا شدن یه فسیل جدید نقض بشه. ما با یه قانون منطقی و ریاضیاتی در ژنتیک جمعیت طرفیم. گونه‌ها به صورت طیفی و تدریجی تغییر میکنن. مثل زمانی که دو تا رنگ‌ رو با هم مخلوط میکنیم، مثل زبان‌ها که طی قرن‌ها و هزاران سال تکامل پیدا میکنن. مادر و فرزند همیشه از یه گونه هستن. پس این گزاره که؛ اولین انسان مشخصی وجود نداشته، یه حقیقت ساختاری تو زیست‌شناسیه که با هیچ پیشرفتی تو آینده باطل نمیشه.

The Relativity of Wrong
–Isaac Asimov