Forwarded from نشر درنگ | DerangPub
فصل اول کتاب ریاضینابلدی.pdf
587.5 KB
جان آلن پائولوس در کتاب ریاضینابلدی نشان میدهد که ناآشنایی با مفاهیم عددی و آماری نه صرفاً نقیصهای جزئی که مانعی بزرگ در مسیر درک بهتر جهان است. کتاب با مثالهایی هوشمندانه آشکار میسازد که چگونه سوءبرداشت ما از اعداد، آمار و احتمالات میتواند در حوزههای مختلف زندگی - از پزشکی و اقتصاد گرفته تا سیاست و رسانه - ما را به نتیجهگیریهای نادرست و حتی فاجعهبار سوق دهد. این اثر هشداری است دربارهٔ جهانی که برخی شهروندانش از نقش سترگ اعداد در زیست روزمرهشان غافل میشوند و بهای چنین غفلتی را همه میپردازند.
•• میتوانید برای آشنایی بیشتر با محتوای این کتاب، فصل نخست آن را از همینجا مطالعه بفرمایید.
@derang_pub
•• میتوانید برای آشنایی بیشتر با محتوای این کتاب، فصل نخست آن را از همینجا مطالعه بفرمایید.
@derang_pub
🙏2
Forwarded from دانش، آگاهی
در همین حین که ما مردم ایران درگیر نتایج سالها حکومت جمهوری اسلامی بر خاک ایران هستیم، جهان به شکل عجیبی و با سرعت باورنکردنی در حال پیشرفت هست. همین امروز مدلهای غولآسای گراک 4.5 و GPT 5.6 و موس اسپارک 1.1 منتشر شدند که به اندازهای تغییرات در اکوسیستم خواهند داد که فکر کردن بهش هم ترسناک هست.
جمهوری اسلامی بلایی بود که مردم سرزمین ایران را با همان سرعت پیشرفت جهان به قهقرا سوق داد. به همین بهانه، یاد شجاعان شکوه دیماه گرامی باد.
@daneshagahi
جمهوری اسلامی بلایی بود که مردم سرزمین ایران را با همان سرعت پیشرفت جهان به قهقرا سوق داد. به همین بهانه، یاد شجاعان شکوه دیماه گرامی باد.
@daneshagahi
💔29❤5🤣2🗿2
نمونهٔ شاخصِ قوانین خدشهناپذیر علم، قانون پایستگی ماده و انرژی است. بر پایهٔ این قانون، از هیچ، چیزی پدید نمیآید. بنابراین، هر کس ادعا کند ماشین حرکت دائمی ساخته است ــ دستگاهی که بتواند انرژی رایگان تولید کند یا بیش از آنچه مصرف میکند انرژی تولید کند ــ بهسادگی در اشتباه است. چنین کسی ممکن است گمراه، از نظر علمی بیسواد، سخت گرفتار اوهام خود یا کسی باشد که ارتباط سستی با واقعیت دارد یا حتی کلاهبرداری باشد که آگاهانه دروغ میگوید. اما برخلاف آنچه میکوشد به ما بقبولاند، به احتمال زیاد آن دانشمند نابغه و گوشهگیری نیست که توانسته در کاری بهظاهر ناممکن —جایی که دیگران همگی ناکام ماندهاند— به موفقیت دست پیدا کند.
انرژی رایگان (مقاله)
– پرفسور نوولا
انرژی رایگان (مقاله)
– پرفسور نوولا
👌4
Abiding by Mill’s principles would appear to be hard for many people today. Harder, indeed, than simply changing dogmas. In recent years the accepted opinion on gay rights in America, Britain and most other Western democracies has shifted unimaginably, and for the better. But it has moved so swiftly that it has also seen the replacement of one dogma with another. A move from a position of moral opprobrium to a position of expressing opprobrium to anyone whose views fall even narrowly outside the remit of the newly adopted position. The problem with this is not just that we are at risk of being unable to hear positions that are wrong, but that we may be preventing ourselves from listening to arguments that may be partially true.
به نظر میرسد پایبندی به اصول جان استوارت میل برای بسیاری از مردم روزگار ما دشوار باشد، در واقع، دشوارتر از آنکه صرفاً جزمی را با جزمی دیگر جایگزین کنند. در سالهای اخیر، دیدگاه پذیرفتهشده دربارهٔ حقوق همجنسگرایان در آمریکا، بریتانیا و بیشتر دموکراسیهای غربی به شکلی تصورناپذیر ــ و البته در جهت مثبت ــ دگرگون شده است. اما این دگرگونی آنقدر شتابان بوده که عملاً فقط یک جزم را با جزم دیگری جایگزین کرده است؛ گذار از موضعی که همجنسگرایی را آماج نکوهش اخلاقی قرار میداد به موضعی که هر کس را -اگر دیدگاهش حتی کمی از چهارچوبِ دیدگاه تازه فاصله بگیرد- آماج نکوهش قرار میدهد. مسئله فقط این نیست که ممکن است دیگر مجال شنیدن دیدگاههای نادرست را از دست بدهیم؛ بلکه این خطر نیز وجود دارد که خود را از شنیدن استدلالهایی محروم کنیم که شاید بخشی از حقیقت را در خود داشته باشند.
جنون جمعی (در دست ترجمه)
–داگلاس ماری
👌4❤1
Science For Life
Abiding by Mill’s principles would appear to be hard for many people today. Harder, indeed, than simply changing dogmas. In recent years the accepted opinion on gay rights in America, Britain and most other Western democracies has shifted unimaginably, and…
جان استوارت میل در کتاب مشهور خود، دربارهٔ آزادی (۱۸۵۹)، چهار دلیل برای ضرورت آزادی بیان در یک جامعهٔ آزاد برمیشمرد: نخست و دوم آنکه، نظر مخالف چه بسا درست باشد، یا دستکم پارهای از حقیقت را در خود داشته باشد و از این رو، شنیدنش برای اصلاح خطاهای ما ضروری است؛ سوم و چهارم آنکه، حتی اگر نظر مخالف، سراپا خطا باشد، باز هم ابراز آن به یادآوری حقیقت کمک کرده و از تبدیل شدن آن به یک جزم جاهلانه – که اگر به چالش کشیده نشود، خودْ در گذر زمان از میان خواهد رفت – جلوگیری میکند.
👌1
Science For Life
Photo
در تعادل با طبیعت
–هانس رزلینگ
۱. تعادل بیرحمانه با طبیعت
این دوره شامل هزاران سال تاریخ بشر تا حدود سال ۱۸۰۰ میلادی میشود. در این دوره طولانی، منحنی جمعیت انسانها تقریباً صاف بود. صاف بودن منحنی به این معناست که جمعیت رشد نمیکرد و هر نسل جدید از نظر تعداد، هماندازه نسل پیشین خود بود. شاید به نظر برسد که انسانها در آرامش و هماهنگی با طبیعت زندگی میکردند. اما زهی خیال باطل، تا سال ۱۸۰۰، هر زن به طور متوسط ۶ نوزاد به دنیا میآورد. با این تعداد زایمان، قاعدتاً جمعیت باید به سرعت رشد میکرد، اما اسکلتهای یافت شده در گورستانهای باستانی نشان میدهد که مرگومیر کودکان بسیار بالا بوده است. از آن ۶ کودک، بهطور متوسط ۴ نفر پیش از رسیدن به سن والد شدن از بین میرفتند و تنها ۲ کودک برای نسل بعدی باقی میماندند. بنابراین، تعادلی وجود داشت، اما این تعادل ناشی از هماهنگی انسان و طبیعت نبود، بلکه طبیعتی بیرحمانه بود که انسانها را از بین میبرد و یک تعادل غمانگیز ایجاد کرده بود.
۲. دوران گذار و انفجار جمعیت
این دوره عمدتاً در طول قرن بیستم رخ داده است. در این دوره، بشر در حال انتقال از تعادل قدیمی به یک تعادل جدید بود. این یک دوره منحصربهفرد در تاریخ است که در آن آمار زاد و ولد همچنان بالا بود، اما به لطف پیشرفتهای پزشکی و بهداشتی، مرگومیر کودکان کاهش یافت. والدین در این دوره بهطور متوسط بیش از دو کودک به دنیا میآوردند که زنده میماندند و به سن والد شدن میرسیدند. به همین دلیل، جمعیت جهان تنها در یک قرن (از سال ۱۹۰۰ تا ۲۰۰۰ میلادی) از ۱.۵ میلیارد نفر به ۶ میلیارد نفر جهش پیدا کرد.
۳. تعادل پایدار
این دورهای است که بشر در حال حاضر به آن رسیده و در آینده تثبیت خواهد شد. امروزه بشر بار دیگر به یک تعادل رسیده است، به این معنا که تعداد والدین دیگر رو به افزایش نیست. تعداد تولدهای سالانه در جهان متوقف شده و دیگر افزایش نمییابد. برخلاف تعادل قدیمی، این «تعادل جدید» یک تعادل خوب است. در این دوره، والدین معمولاً فقط دو فرزند دارند و به دلیل رفاه و بهداشت، هیچکدام از این دو فرزند نمیمیرند (تلفات کودکان به شدت کاهش یافته است). برای نخستین بار در تاریخ، انسانها به یک تعادل واقعی و بدون تراژدی دست یافتهاند.
آینده رشد جمعیت (پدیده پر شدن)
با وجود اینکه تعادل جدید (نرخ تولد پایین) رخ داده است، چرا جمعیت همچنان رشد میکند و منحنی به سمت بالا میرود؟
دلیل ادامه رشد جمعیت این است که نسلهای جوانتر، پرجمعیتتر از نسلهای پیرتر هستند (به دلیل همان دوره عدم تعادل در قرن بیستم). این پدیده باعث ایجاد حالتی به نام «پر شدن» میشود. اگر دو شرط زیر برآورده شود، رشد جمعیت با شیب تندی ادامه مییابد تا این فرآیند «پر شدن» به طور کامل و اجتنابناپذیر طی شود و سپس جمعیت روی یک عدد ثابت متوقف گردد:
۱. فقر شدید همچنان کاهش یابد.
۲. آموزشهای جنسی و استفاده از وسایل جلوگیری از بارداری گسترش یابد.
–هانس رزلینگ
❤5👌3
افسانه نقش مذهب و فرهنگ در اندازه خانواده
بسیاری از مردم گمان میکنند که دلیل پرجمعیت بودن برخی خانوادهها، زندگی در مناطقی مانند آفریقا یا آمریکای لاتین و یا باورهای مذهبی است.
رسانهها و روزنامهنگاران نیز با انتخاب مثالهای خاص از خانوادههای سنتی و مذهبی (اعم از مسلمان، مسیحی کاتولیک یا یهودی) که فرزندان زیاد را نشانه ایمان خود میدانند، به این باور غلط دامن میزنند.
واقعیت این است که ارتباط بین مذهب و تعداد نوزادان هر زن اصلاً چشمگیر نیست و عامل اصلی و قوی در داشتن خانوادههای بزرگ، صرفاً فقر شدید است.
–هانس رزلینگ
بسیاری از مردم گمان میکنند که دلیل پرجمعیت بودن برخی خانوادهها، زندگی در مناطقی مانند آفریقا یا آمریکای لاتین و یا باورهای مذهبی است.
رسانهها و روزنامهنگاران نیز با انتخاب مثالهای خاص از خانوادههای سنتی و مذهبی (اعم از مسلمان، مسیحی کاتولیک یا یهودی) که فرزندان زیاد را نشانه ایمان خود میدانند، به این باور غلط دامن میزنند.
واقعیت این است که ارتباط بین مذهب و تعداد نوزادان هر زن اصلاً چشمگیر نیست و عامل اصلی و قوی در داشتن خانوادههای بزرگ، صرفاً فقر شدید است.
سطوح درآمدی و تعداد فرزندان
والدینی که در سطوح درآمدی ۲، ۳ و ۴ زندگی میکنند، فارغ از اینکه در کدام ناحیه از جهان هستند یا چه مذهبی دارند، به طور متوسط ۲ فرزند دارند. کشورهای متنوعی مانند ایران، مکزیک، هند، تونس، بنگلادش، برزیل، ترکیه، اندونزی و سریلانکا همگی در این دسته قرار میگیرند و میانگین فرزندآوری در آنها به ۲ نفر رسیده است.
نمودار توزیع درآمد نشان میدهد که ۹۰ درصد از مردم جهان (در سطوح ۲، ۳ و ۴) خانوادههای کوچک (به طور متوسط دو نفره) دارند. تنها ۱۰ درصد از مردم جهان که در «فقر شدید» (سطح ۱) زندگی میکنند، به طور متوسط ۵ فرزند دارند که متأسفانه یکی از این فرزندان پیش از رسیدن به ۵ سالگی از دنیا میرود.
پارادوکس نجات جان کودکان
بسیاری از مردم و حتی افراد تحصیلکرده نگرانند که کمکهای بشردوستانه (مانند اقدامات بنیاد بیل و ملیندا گیتس) برای نجات جان کودکان فقیر، باعث افزایش بیرویه جمعیت و نابودی زمین شود.
این دیدگاه که «حفظ جان کودکان فقیر فقط جمعیت را افزایش میدهد» کاملاً اشتباه است. والدین در فقر شدید به دو دلیل عمده فرزندان زیادی به دنیا میآورند: اول به عنوان نیروی کار و دوم به عنوان بیمهای در برابر آمار بالای مرگومیر کودکان.
کشورهایی که بالاترین نرخ مرگومیر کودکان را دارند (مانند سومالی، چاد، مالی و نیجر)، همزمان دارای بالاترین آمار زاد و ولد (بین ۵ تا ۸ نوزاد برای هر زن) هستند.
زمانی که والدین مطمئن شوند فرزندانشان زنده میمانند، نیازی به نیروی کار کودکان نداشته باشند، و زنان به آموزش و وسایل پیشگیری از بارداری دسترسی پیدا کنند، فارغ از فرهنگ و مذهب، تصمیم به داشتن فرزندان کمتری میگیرند. تنها روش ثابتشده برای محدود کردن رشد جمعیت، از بین بردن فقر شدید و ارتقای سطح زندگی است که شامل آموزش و بهداشت میشود. در سراسر جهان، کاهش نرخ فرزندآوری هیچگاه بدون کاهش نرخ مرگومیر کودکان اتفاق نیفتاده است. کمک به رهایی مردم از فقر یک ضرورت اخلاقی است و نباید به بهانه حفظ زمین برای آیندگان، رنج و مرگومیر کودکان در زمان حال را نادیده گرفت.
دو معجزه بهداشت عمومی
۱. معجزه بنگلادش:
در سال ۱۹۷۲ (سال استقلال بنگلادش)، زنان به طور متوسط ۷ کودک داشتند، امید به زندگی تنها ۵۲ سال بود و نرخ بقای کودکان کمتر از ۸۰ درصد بود. در طی چهار دهه، بنگلادش از سطح ۱ (فقر شدید) به سطح ۲ ارتقا یافت که این یک معجزه بهداشتی محسوب میشود. امروزه در بنگلادش، زنان به طور متوسط ۲ فرزند دارند، امید به زندگی به ۷۳ سال رسیده و نرخ بقای کودکان ۹۷ درصد است. چون اکنون والدین میدانند فرزندانشان زنده میمانند، علت عمده داشتن خانوادههای بزرگ از بین رفته است.
۲. معجزه مصر:
در سال ۱۹۶۰ در مصر، حدود ۳۰ درصد از کودکانی که در حاشیه رود نیل زندگی میکردند، پیش از ۵ سالگی بر اثر بیماریها و سوءتغذیه میمردند. سپس با ساخت سد اسوان، برقرسانی به خانهها، بهبود تحصیلات، ایجاد مراقبتهای بهداشتی اولیه، ریشهکن شدن مالاریا و تامین آب آشامیدنی سالم، معجزهای رخ داد. امروزه نرخ مرگومیر کودکان در مصر، حتی از نرخ مرگومیر کودکان در فرانسه و بریتانیا در سال ۱۹۶۰ نیز کمتر است.
–هانس رزلینگ
❤11👌6
برای درک درست تغییرات در جهان، نباید تصور کنیم همه روندها به صورت یک خط مستقیم حرکت میکنند، بلکه بسیاری از جنبههای جهان با منحنیهای متفاوتی شکل میگیرند.
۱. خطوط مستقیم–هانس رزلینگ
با وجود اینکه این خطوط نادرتر از حد تصور ما هستند، اما برخی پدیدهها واقعاً از یک روند خطی و مستقیم پیروی میکنند.
مثالها:
ارتباط بین عمر طولانی (امید به زندگی) و درآمد بالاتر یک خط مستقیم است. همچنین مواردی مانند مدت زمان سپری شده برای مدرسه رفتن، افزایش سن ازدواج دختران و سهمی از درآمد که صرف تفریح و سرگرمی میشود، با بالا رفتن سطح درآمد به صورت خطی افزایش مییابند.
۲. منحنیهای S مانند
این منحنیها در ابتدا (سطح ۱ یا فقر شدید) پایین و کاملاً صاف هستند، سپس در میانه راه (سطح ۲) با سرعت زیادی رو به بالا حرکت میکنند و در نهایت با رسیدن به سطوح بالاتر (سطوح ۳ و ۴) دوباره صاف شده و در همان سطح بالا باقی میمانند.
مثالها:
نیازهای اولیه انسانی مانند تحصیلات مقطع ابتدایی، واکسیناسیون، سواد خواندن و نوشتن و داشتن وسایلی مانند یخچال از این الگو پیروی میکنند. به محض اینکه افراد یا کشورها توانایی مالی پیدا کنند، این نیازها را به سرعت تأمین میکنند (صعود منحنی)، و پس از آن منحنی به حداکثر خود رسیده و متوقف میشود.
۳. منحنیهای سرسرهای
این منحنیها روندی نزولی دارند؛ یعنی از یک سطح بالا و مسطح شروع شده، سپس با شیب تندی به سمت پایین حرکت میکنند و در نهایت در یک سطح پایین و ثابت باقی میمانند.
مثالها:
تعداد نوزادان به ازای هر زن دقیقاً شبیه یک سرسره است. در سطوح پایین درآمدی تعداد فرزندان زیاد است، اما با افزایش درآمد، این تعداد کاهش مییابد تا اینکه روی عدد دو نوزاد ثابت میماند. همچنین، مذاکره خریداران عمدهای مانند یونیسف با شرکتهای دارویی برای خرید واکسن، باعث شکستن قیمتها و ایجاد یک منحنی سرسرهای برای هزینههای درمانی میشود.
۴. منحنیهای برآمدگیدار (زنگولهای)
در این الگو، یک پدیده در ابتدا (سطح ۱) و انتها (سطح ۴) در وضعیت پایین قرار دارد، اما در میانههای راه (سطوح ۲ و ۳) به اوج خود میرسد و یک برآمدگی ایجاد میکند.
مثالها:
آبیاری گیاهان: آبیاری کم یا خیلی زیاد برای گیاهی مثل توت فرنگی مضر است، اما مقدار معتدل آن بهترین نتیجه را میدهد.
پوسیدگی دندان: در سطح ۱ (به دلیل فقر و نبود شیرینیجات) پوسیدگی کم است، در سطح ۲ و ۳ (به دلیل مصرف شیرینی اما نبود امکانات دندانپزشکی عمومی) به شدت افزایش مییابد، و در سطح ۴ (با آموزش و درمان بهتر) دوباره کاهش مییابد.
حوادث و مرگومیر: حوادث نقلیه موتوری و مرگ کودکان در اثر غرق شدن در سطوح ۲ و ۳ به دلیل شروع استفاده از وسایل نقلیه یا امکانات بدون داشتن زیرساختها، جادههای ایمن و آموزش به اوج میرسد و سپس در سطح ۴ کاهش مییابد.
۵. خطوط دوبرابرشونده (رشد تصاعدی)
این منحنیها نشاندهنده پدیدههایی هستند که با گذشت زمان یا افزایش متغیرهای دیگر، با سرعت بسیار بالایی و به صورت مضربی (مانند ۱، ۲، ۴، ۸، ۱۶ و...) رشد میکنند.
مثالها:
تکثیر ویروسها (مانند ابولا) یا باکتریها که در بازههای زمانی کوتاه، تعدادشان منفجر شده و دو برابر میشود.
مسافت طی شده مسافرتها، مخارج حملونقل و میزان انتشار گاز کربن دیاکسید با افزایش سطح درآمد، سهمی تصاعدی و دوبرابرشونده پیدا میکنند.
خودِ نمودار سطوح درآمدی بر اساس مقیاس دوبرابرشونده تنظیم شده است؛ به این معنا که گذار از یک سطح به سطح دیگر نیازمند دو برابر شدن درآمد (مثلاً از ۱ دلار به ۲، سپس ۴، ۸، ۱۶، تا ۶۴ دلار در روز) است. مقیاسهای زلزلهسنجی، سطح صدا و pH نیز از همین قانون پیروی میکنند.
اگر ما تنها به بخش کوچکی از یک منحنی نگاه کنیم، ممکن است آن را به اشتباه یک خط مستقیم فرض کنیم. برای درک پدیدههایی مانند رشد جمعیت جهان یا اپیدمیها (مثل ابولا)، حیاتی است که شکل واقعی منحنی آنها را بشناسیم، در غیر این صورت به نتیجهگیریها و راهحلهای کاملاً اشتباهی خواهیم رسید.
❤6