راست و چپ سیاسی

نخستین جوانه‌های این تقسیم‌بندی در انگلستان و با ظهور دو حزب سیاسی اصلی شکل گرفت: توری‌ها (Tories - محافظه‌کاران) که نمایندهٔ منافع زمین‌داران بزرگ، کلیسا و طبقهٔ اشراف سنتی بودند، و ویگ‌ها (Whigs - لیبرال‌ها) که نمایندهٔ طبقهٔ نوظهور تجار، صاحبان صنایع و شهرنشینان بودند. این تقسیم‌بندی اولیه از این جهت حیاتی است که محور اصلی منازعه را آشکار می‌سازد: تقابل میان قدرت مستقر و مبتنی بر زمین در برابر قدرت نوظهور و مبتنی بر سرمایه.
نکتهٔ کلیدی و اغلب دور از انتظار برای مخاطب امروزی این است که در آن دوران (قرون هفدهم و هجدهم)، حمایت از صاحبان صنایع و سرمایه‌داری، یک موضع مترقی و چپ محسوب می‌شد. دلیل این امر آن بود که نظام حاکم، یک نظام فئودالی و اشرافی بود که ثروت و منزلت را در انحصار اربابان زمین‌دار موروثی قرار داده بود. در چنین ساختاری، رشد صنعت، تجارت آزاد و دفاع از حق مالکیت تولیدکنندگان، قدرت تثبیت‌شدهٔ اشرافیت را به چالش می‌کشید و به همین دلیل، حرکتی آزادی‌خواهانه و لیبرال تلقی می‌شد.
این تقسیم‌بندی با انقلاب فرانسه (۱۷۸۹) رسمیت یافت و اصطلاحات «راست» و «چپ» وارد واژگان سیاسی جهان شد. در مجلس ملی فرانسه، طرفداران حفظ وضع موجود (سلطنت و کلیسا) در سمت راست رئیس مجلس و حامیان تغییر و انقلاب در سمت چپ می‌نشستند. به این ترتیب، جناح چپ با دفاع از جمهوری، دموکراسی و لیبرالیسم شناخته شد، در حالی که جناح راست به دفاع از سلطنت، سلسله‌مراتب و امتیازهای اشرافی می‌پرداخت. این آرایش سیاسی کلاسیک، با وقوع انقلاب صنعتی دستخوش یک دگرگونی بنیادین شد.

انقلاب صنعتی به مثابه یک نیروی گسست عمل کرد و با خلق یک تعارض اجتماعی نوین— تقابل میان کار و سرمایه— منظر ایدئولوژیک را برای همیشه بازتعریف نمود. این دوره شاهد بزرگ‌ترین واژگونی در معنای راست و چپ بود؛ جایی که متحدان دیروز (بورژوازی و طبقات پایین) به دشمنان امروز تبدیل شدند.
با رشد کارخانه‌ها و شکل‌گیری طبقهٔ کارگر صنعتی (پرولتاریا)، مسائل جدیدی مانند شرایط سخت کاری، دستمزدهای ناچیز، کودکان کار و فقدان خدمات اجتماعی پدیدار شد. این معضلات، بستر ظهور گرایش‌های سوسیالیستی و مارکسیسم را فراهم کرد که نظام سرمایه‌داری را (که اکنون نظام حاکم بود) به نقد می‌کشیدند.
در این بازآرایی جدید، جناح چپ معنای تازه‌ای یافت و به نمایندهٔ طبقهٔ کارگر و منتقد نظام سرمایه‌داری تبدیل شد. در مقابل، صاحبان صنایع و تجار (بورژوازی) که زمانی نیروی مترقی و چپ بودند، اکنون در جایگاه مدافعان وضع موجود و حافظان سرمایه، یعنی جناح راست، قرار گرفتند.
در میانهٔ این دو قطب جدید، یک گرایش میانهٔ اصلاح‌طلب ظهور کرد که راه سومی را، متفاوت از رویکردهای انقلابی مارکسیستی و محافظه‌کاری سنتی پیشنهاد می‌کرد. این گرایش خود به دو شاخه تقسیم می‌شد:
اصلاح‌طلبان چپ‌میانه: چهره‌هایی مانند ادوارد برنشتاین (پدر سوسیال دموکراسی) معتقد بودند که نظام سرمایه‌داری نیازی به براندازی خشونت‌آمیز ندارد، بلکه باید از طریق اصلاحات تدریجی، پارلمانی و دموکراتیک به نفع کارگران بهبود یابد.
اصلاح‌طلبان راست‌میانه: این رویکرد اصلاحی، که با متفکرانی چون جان استوارت میل آغاز و بعدها با اقتصاددانانی مانند جان مینارد کینز به اوج رسید، در نهایت به شکل‌گیری «لیبرالیسم جدید» (New Liberalism) منجر شد. این نگرش در تقابل با لیبرالیسم کلاسیک (که دولت حداقل را می‌خواست)، استدلال می‌کرد که برای مهار جنبه‌های مخرب سرمایه‌داری و حفظ آزادی واقعی، دولت باید از طریق وضع مقررات و ارائهٔ خدمات عمومی مانند بیمه، بهداشت و آموزش، یک شبکهٔ ایمنی اجتماعی ایجاد کند.
این چشم‌انداز پیچیده و چندوجهی، با آغاز درگیری‌های جهانی در قرن بیستم، به نفع یک ساده‌سازی بزرگ کنار رفت.

تقابل ایدئولوژیک میان اتحاد جماهیر شوروی و غرب در دوران جنگ سرد، تأثیری عمیق و تقلیل‌گرا بر ترمینولوژی سیاسی گذاشت. این رویارویی جهانی، طیف سیاسی متنوع را به یک دوقطبی خشک و تقابلی فروکاست و تعاریف جدیدی را حاکم کرد. جهان به دو بلوک اصلی تقسیم شد: بلوک شرق (کمونیستی) و بلوک غرب (سرمایه‌داری/لیبرال).
در این دوره، برچسب‌های سیاسی به شکلی افراطی ساده‌سازی شدند:
چپ: این عنوان به یک اصطلاح فراگیر برای کمونیست‌ها و تمام هواداران آن‌ها (حتی سوسیالیست‌های غیرکمونیست) تبدیل شد.
راست: این عنوان نیز به شکل کلی برای همه طرفداران نظام سرمایه‌داری و بازار آزاد، از لیبرال‌ها گرفته تا محافظه‌کاران سنتی، به کار می‌رفت.
تعارض اصلی این دوران، یک تقابل مطلق بود: در یک سو، نظامی قرار داشت که اساساً با هر شکلی از مالکیت خصوصی دشمنی می‌ورزید (کمونیسم) و در سوی دیگر، نظامی که مالکیت خصوصی را سنگ بنای دموکراسی لیبرال و آزادی فردی می‌دانست.

از منظر غرب، از میان رفتن حق مالکیت خصوصی، لاجرم به استبداد و نابودی دموکراسی منجر می‌شد.
این ساده‌سازی دوقطبی تا زمان فروپاشی دیوار برلین ادامه یافت، اما با پایان جنگ سرد، صحنه برای بازتعریف دوبارهٔ مفاهیم راست و چپ آماده شد.

فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی یک خلأ ایدئولوژیک ایجاد کرد و راه را برای یک جنبش فکری قدرتمند به نام نئولیبرالیسم گشود تا تعریف جدیدی از جناح راست ارائه دهد. نئولیبرالیسم در واقع بازگشتی به ایده‌های لیبرالیسم کلاسیک (قرن نوزدهم) بود که «نگرش میانه» (دولت رفاه و کینزینیسم) را به شدت نقد می‌کرد.
استدلال اصلی نئولیبرال‌ها (مانند هایک و فریدمن) این بود که دخالت دولت در اقتصاد از طریق اخذ مالیات از ثروتمندان و ارائهٔ خدمات عمومی، به حقوق مالکیت تجاوز کرده و کارکرد طبیعی و کارآمد بازار را مختل می‌کند. با این حال، منتقدان استدلال می‌کنند که دفاع بی‌قید و شرط از ثروتمندان و ابرشرکت‌ها در جهان امروز، برخلاف دوران کلاسیک (که علیه اشراف بود)، به «تجمع و انحصار قدرت و ثروت در دست عده‌ای اندک» می‌انجامد و در عمل، یک «نظام اشرافیت جدید» (الیگارشی مالی) برپا می‌کند.
به این ترتیب، نئولیبرالیسم با دفاع از امتیازهای ویژه برای یک طبقهٔ حاکم جدید، دقیقاً همان کارکرد سنتیِ جناح راست (حفظ سلسله‌مراتب و امتیازات) را ایفا می‌کند و به همین دلیل، علی‌رغم مخالفتش با برچسب «محافظه‌کار»، در عمل به‌عنوان یک جناح راست مدرن عمل می‌کند.
بر اساس این تحولات، طیف سیاسی مدرن را می‌توان به صورت زیر ترسیم کرد:
جناح راست:
محافظه‌کاران سنتی و نئولیبرال‌ها: این گروه از بازار آزاد مقررات‌زدایی‌شده، مالیات کم و امتیازهای ویژه‌ای برای قدرتمندان و ثروتمندان دفاع می‌کنند.
جناح میانه:
لیبرال‌های مدرن و سوسیال دموکرات‌ها: دغدغهٔ اصلی این گروه، دفاع از دموکراسی، آزادی‌های مدنی و عدالت اجتماعی در چارچوب اقتصاد بازار است. آن‌ها نگران افراط‌گرایی از هر دو سو هستند؛ هم از جانب راست که ممکن است برای حفظ امتیازات، حقوق دموکراتیک را قربانی کند و هم از جانب چپ که ممکن است برای تحقق برابری رادیکال، آزادی را از بین ببرد.
جناح چپ:
چپ رادیکال: این بخش شامل ایدئولوژی‌های تاریخی مانند مارکسیسم، آنارشیسم و سوسیالیسم انقلابی است که خواهان عبور از سرمایه‌داری هستند.
با این حال، یک تمایز نهایی و بسیار مهم در مورد «جناح میانه» وجود دارد که نباید از آن غافل شد.

درک تفاوت میان «گرایش میانه» به‌عنوان یک موضع فکری اصیل و استفادهٔ فرصت‌طلبانه از این برچسب برای اهداف سیاسی، اهمیتی حیاتی دارد. نخست، گرایش میانهٔ اصیل (مانند سوسیال دموکراسی یا لیبرالیسم اجتماعی) یک مصالحهٔ منفعلانه یا میانگین‌گیری نیست، بلکه یک موضع ایدئولوژیک فعال و رادیکال است. رادیکالیسم آن در دفاع سازش‌ناپذیرش از دموکراسی در برابر تهدیدهای هر دو قطب طیف سیاسی نهفته است: از یک سو، در برابر افراطی‌گری راست‌گرایانه که دموکراسی را فدای امتیازات طبقاتی و بازار افسارگسیخته می‌کند، و از سوی دیگر، در برابر افراطی‌گری چپ‌گرایانه که آزادی‌های فردی را قربانی برابری مطلق و دولت‌گرایی می‌سازد.
دوم، باید این گرایش اصیل را از کاربرد فرصت‌طلبانهٔ آن توسط جریان‌هایی که صرفاً نام «میانه» یا «اعتدال» را یدک می‌کشند، متمایز کرد. برچسب‌هایی مانند «اعتدال» یا «اصلاح‌طلبان حکومتی» (در برخی بافت‌های سیاسی خاص)، اغلب «به خاطر دفاع از وضع موجود» و تأمین منافع قدرتمندان به کار می‌روند. این گروه‌ها با مصادرهٔ عنوان میانه، در عمل به «محافظه‌کاران» فرصت‌طلبی تبدیل می‌شوند که با ظاهر میانه‌روی، اهداف حفظ قدرت را دنبال می‌کنند. این رویکرد در ادبیات سیاسی به «وسط‌بازی» تشبیه شده است؛ یعنی تمایل به بهره‌برداری از هر دو طرف دعوا بدون پایبندی به اصول:

«هم از توبره خوردن و هم از آخور»

این نوع میانه‌روی کاذب، هیچ ارتباطی با آن گرایش میانهٔ اصیلی که از دل تاریخ فلسفهٔ سیاسی برای دفاع رادیکال از دموکراسی و عدالت برخاسته است، ندارد.

این اصطلاحات، مقولاتی ثابت و جهانی نیستند، بلکه مفاهیمی نسبی‌اند که معنای خود را از تعارض اصلی اقتصادی-اجتماعی در هر دورهٔ تاریخی می‌گیرند؛ از تقابل اشراف زمین‌دار و صنعتگران نوپا، به رویارویی سرمایه و کار، و از آنجا به نبرد جهانی میان کمونیسم و سرمایه‌داری، و سرانجام به منازعهٔ مدرن بر سر نقش دولت، جهانی‌سازی و مرزهای دموکراسی.

گرفتاری در تلهٔ بیزی

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

کاظم علمداری

[این عکس مربوط به گفت‌وگویی در گروه بود که فرستادم شما هم بخونید.]

یه دفعه با دکتر معدنی صحبت میکردیم، موضوع دقیقا یادم نیست، بعد نتیجه این بود که این افرادی که چهار تا کتاب تو یه زمینه میخونن میان راجع‌به چیزهای مختلف تز میدن، و با هم می‌گفتیم و مسخره میکردیم و می‌خندیم.
باور کنید بعضا افرادی رو میبینم که اصلا در زمینه مورد بحث مطالعه ای نکردن و فقط یه چیزی مینویسن که نوشته باشند. اوضاع بس ناجوانمردانه خراب است. حالا نه اینکه شما با تفکر خودت چیزی بگی و بد باشه نه، ولی تو بحث جامعه‌شناختی و گزارش دادن از وضعیت و اتفاقات کشورهای دیگه، نمیتونی از ته معده ارجاع بدی.

پروژه آلفا، شوخی فریب‌دهندهٔ جیمز رندی که در کنار چالش یک میلیون دلاریش، تکلیف بسیاری از مسائل رو روشن کرد.

با زندگی خود چکار می کنید؟ واپسین زمان‌ها

سردرآوردن از چیستی زندگی کار سختی‌ست، چون تا گردن در آن غرق هستید. مانند اینست که بخواهید اقیانوس را بفهمید، و همزمان شنا کردن هم یاد بگیرید. در اغلب روزها صرفا مشغول نگه داشتن سرتان بالای آب هستید. بنابراین تشخیص اینکه با زندگی خود چکار کنید و چطور از وقتتان استفاده کنید، کار آسانی نیست.

پیوسته میلیون ها عامل حواس پرتی وجود دارد؛ خانواده، دوستان و شریک زندگی، کارهای ملال آور، و پروژه های هیجان انگیز، بازی های ویدیویی، و همچنین کتاب هایی برای خواندن. و سپس کاناپه شماست که کسی باید روی آن دراز بکشد! گم کردن مسیر اصلی خیلی راحت است. پس اجازه دهید یک قدم به عقب برگردیم، و از بیرون به زندگی شما نگاه کنیم.

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

زندگی خود را تغییر دهید – یک قدم کوچک در هر نوبت

اگر شما هم مثل اکثر مردم باشید، بین شخصی که هستید و شخصی که میخواهید باشید، فاصله هست. کارهای کوچکی هست که فکر می کنید باید انجام دهید و نتایج بزرگی که باید به آنها برسید. مانند ورزش منظم، تغذیه سالم، یادگیری زبانی جدید، کار کردن روی رمان‌تان، مطالعه بیشتر یا صرفا اختصاص زمان بیشتر روی تفریح های واقعی تان، بجای گشت و گذار در reddit (یک شبکه اجتماعی).

اما گاهی اوقات به نظر می رسد که برای رسیدن به اهداف تان باید به فرد متفاوتی تبدیل شوید. کسی که ثابت قدم است، تلاش بیشتری به کار می بندد، و نظم و اراده قوی دارد. شاید شما تمام تلاش خود را کرده اید که اینگونه باشید. و نتیجه هم داد! اما فقط برای مدتی. تا اینکه متوجه می شوید دوباره در حال لغزش به سبک زندگی قبلی خود هستید. در نهایت به نظر می رسد هیچوقت موفق نمی شوید. و با هر تلاش ناموفق، بیشتر و بیشتر از خودتان ناامید و آزرده می شوید. اما تغییر واقعا کاری دشوار است. و مانند بسیاری از چیزها در زندگی، درک چرایی اش، آن را آسان تر می کند.

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

ایده‌ها نیز اهمیت خود را دارند. برای آنکه دموکراسی بتواند ریشه بدواند، صاحبان نفوذ -به‌ویژه آنانی که اسلحه در دست دارند- باید به این جمع‌بندی برسند که دموکراسی از گزینه‌های رقیب برتر است؛ گزینه‌هایی مانند حکومت دینی، حق الهی پادشاهان، قیمومت استعماری، دیکتاتوری پرولتاریا (و در عمل «پیشاهنگ انقلابی» آن) یا حاکمیت اقتدارگرایانهٔ رهبر کاریزماتیکی که خود را تجسم مستقیم ارادهٔ مردم می‌پندارد. این نکته به فهم سایر الگوها در تاریخ دموکراسی‌سازی هم کمک می‌کند؛ از جمله اینکه چرا دموکراسی در کشورهایی با سطح تحصیلات پایین‌تر، کشورهایی دور از نفوذ جهان غرب (مانند آسیای میانه) و کشورهایی که رژیم‌هایشان از دل انقلاب‌های خشونت‌بار و ایدئولوژیک‌محور برآمده‌اند (چون چین، کوبا، ایران، کرهٔ شمالی و ویتنام) کمتر مجال پا گرفتن دارد. در مقابل، هرچه مردم بیشتر درک کنند که دموکراسی‌ها جای بهتری برای زیستن‌اند، خودِ ایدهٔ دموکراسی می‌تواند سرایت‌پذیر شود و شمار دولت‌های دموکراتیک به‌تدریج افزایش پیدا کند.

پینکر

آزادی اعتراض زمانی معنا دارد که شهروند مطمئن باشد دولت او را به‌ خاطر اعتراض، تنبیه یا خاموش نمی‌کند. از همین رو، خط مقدم دموکراسی‌سازی مهار قدرت دولت است؛ یعنی جلوگیری از آنکه دولت با تکیه بر انحصارِ قوهٔ قهریه، شهروندان جسور و مطالبه‌گر را به‌طور خشونت‌آمیز سرکوب کند.

پینکر

در این جلسه به بررسی کتاب «آشوب» (Upheaval) اثر جرد دایموند پرداخته‌ام و تلاش کرده‌ام تا چارچوبی علمی و استراتژیک برای تحلیل وضعیت بحرانی فعلی ایران و راه عبور از آن ارائه دهم. دایموند در این کتاب ۱۲ عامل را که تعیین‌کننده موفقیت یا شکست ملت‌ها در عبور از بحران‌های بزرگ هستند، معرفی کرده است...

https://youtu.be/2k97kyB2Sl8

دلیل تنهایی شما چیست و چگونه دوست پیدا کنید

دوستان زندگی را دلچسب می‌کنند. آنها داربستی می‌سازند که زندگی را نه صرفاً قابل تحمل بلکه سرگرم‌کننده می‌کند. به ما احساس معنا و هدف می‌دهند و سرچشمۀ حس امنیت، عزت‌نفس و شادکامی ما هستند. تقریباً هیچ چیزی به‌اندازۀ احساسِ ارتباط، نمی‌تواند شاخص شادکامی شما باشد. بعلاوه تعدادی از بیماری‌ها و عمرِ کوتاه‌تر به فقدان ارتباط اجتماعی ربط دارد.

اما ممکن است در تلفن خود بالاپایین کرده‌اید، مردد از اینکه برای رفتن به سینما با کی تماس بگیرید؛ برای جشن گرفتن، یا برای دردِ دل کردن. ممکن است متوجه شوید که دوست کافی ندارید و احساس تنهایی کنید. این فقط برای شما نیست. انزوا و تنهایی بسیار فراگیر شده.
 
خیلی از مردم خواهانِ دوستانِ صمیمیِ بیشتری هستند، اما نمی‌دانند چگونه دوست پیدا کنند.

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

بخشی از کتاب باشد که آب جاری شود، کمک متخصصان اسرائیلی در بخش آب کشورمون و پرورش متخصصان ایرانی

چرا آب اقیانوس‌ها شور است و رودخانه‌ها نه؟

ترجمهٔ حمیدرضا بیدار

... منش آدمیان و جنبش‌ها در لحظهٔ پیروزی، گویاترین چیز دربارهٔ آنان است. آیا حاضری همان استدلالی را که به کارت آمد، در حق دیگران نیز روا داری؟ آیا عمل متقابل و مدارا، اصولی واقعی‌اند یا تنها برگ انجیری برای پوشاندن ضعف؟ آیا آنان که روزی خودْ سانسور می‌شدند، آنگاه که قدرت یابند، دیگران را سانسور نخواهند کرد؟ ...

ماری

پژوهش‌ها دربارهٔ تأثیرات آموزش تأیید می‌کند که افراد تحصیل‌کرده واقعاً روشن‌نگرتر هستند. آنها کمتر به نژادپرستی، تبعیض جنسی، بیگانه‌هراسی، همجنس‌گراهراسی و گرایش‌های خودکامه‌مآبانه تمایل دارند. برای تخیل و استقلال و آزادی بیان ارزش بیشتری قائل‌اند. هم‌چنین احتمال بیشتری دارد که رأی بدهند، در فعالیت‌های داوطلبانه شرکت کنند، دیدگاه‌های سیاسی‌شان را بیان کنند و به انجمن‌های مدنی، مانند اتحادیه‌ها و احزاب سیاسی و سازمان‌های مذهبی و اجتماعی بپیوندند. آنها هم‌چنین به هم‌وطنانشان بیشتر اعتماد می‌کنند و این اعتماد عنصر اصلی آن اکسیر ارزشمندی است که «سرمایهٔ اجتماعی» نام دارد؛ اکسیر اطمینان‌بخشی که به مردم امکان می‌دهد قرارداد ببندند، سرمایه‌گذاری کنند و از قانون پیروی کنند، بی‌آنکه بیم داشته باشند که همچون فردی ساده‌لوح، از سوی دیگران فریب بخورند.


پینکر

خلاصه بخش اول و دوم کتاب باشد که آب جاری شود
راه‌حل اسرائیل برای جهانی تشنهٔ آب

Let there be water
~ سث سیگل