نمونهٔ شاخصِ قوانین خدشهناپذیر علم، قانون پایستگی ماده و انرژی است. بر پایهٔ این قانون، از هیچ، چیزی پدید نمیآید. بنابراین، هر کس ادعا کند ماشین حرکت دائمی ساخته است ــ دستگاهی که بتواند انرژی رایگان تولید کند یا بیش از آنچه مصرف میکند انرژی تولید کند ــ بهسادگی در اشتباه است. چنین کسی ممکن است گمراه، از نظر علمی بیسواد، سخت گرفتار اوهام خود یا کسی باشد که ارتباط سستی با واقعیت دارد یا حتی کلاهبرداری باشد که آگاهانه دروغ میگوید. اما برخلاف آنچه میکوشد به ما بقبولاند، به احتمال زیاد آن دانشمند نابغه و گوشهگیری نیست که توانسته در کاری بهظاهر ناممکن —جایی که دیگران همگی ناکام ماندهاند— به موفقیت دست پیدا کند.
انرژی رایگان (مقاله)
– پرفسور نوولا
انرژی رایگان (مقاله)
– پرفسور نوولا
👌4
Abiding by Mill’s principles would appear to be hard for many people today. Harder, indeed, than simply changing dogmas. In recent years the accepted opinion on gay rights in America, Britain and most other Western democracies has shifted unimaginably, and for the better. But it has moved so swiftly that it has also seen the replacement of one dogma with another. A move from a position of moral opprobrium to a position of expressing opprobrium to anyone whose views fall even narrowly outside the remit of the newly adopted position. The problem with this is not just that we are at risk of being unable to hear positions that are wrong, but that we may be preventing ourselves from listening to arguments that may be partially true.
به نظر میرسد پایبندی به اصول جان استوارت میل برای بسیاری از مردم روزگار ما دشوار باشد، در واقع، دشوارتر از آنکه صرفاً جزمی را با جزمی دیگر جایگزین کنند. در سالهای اخیر، دیدگاه پذیرفتهشده دربارهٔ حقوق همجنسگرایان در آمریکا، بریتانیا و بیشتر دموکراسیهای غربی به شکلی تصورناپذیر ــ و البته در جهت مثبت ــ دگرگون شده است. اما این دگرگونی آنقدر شتابان بوده که عملاً فقط یک جزم را با جزم دیگری جایگزین کرده است؛ گذار از موضعی که همجنسگرایی را آماج نکوهش اخلاقی قرار میداد به موضعی که هر کس را -اگر دیدگاهش حتی کمی از چهارچوبِ دیدگاه تازه فاصله بگیرد- آماج نکوهش قرار میدهد. مسئله فقط این نیست که ممکن است دیگر مجال شنیدن دیدگاههای نادرست را از دست بدهیم؛ بلکه این خطر نیز وجود دارد که خود را از شنیدن استدلالهایی محروم کنیم که شاید بخشی از حقیقت را در خود داشته باشند.
جنون جمعی (در دست ترجمه)
–داگلاس ماری
👌4❤1
Science For Life
Abiding by Mill’s principles would appear to be hard for many people today. Harder, indeed, than simply changing dogmas. In recent years the accepted opinion on gay rights in America, Britain and most other Western democracies has shifted unimaginably, and…
جان استوارت میل در کتاب مشهور خود، دربارهٔ آزادی (۱۸۵۹)، چهار دلیل برای ضرورت آزادی بیان در یک جامعهٔ آزاد برمیشمرد: نخست و دوم آنکه، نظر مخالف چه بسا درست باشد، یا دستکم پارهای از حقیقت را در خود داشته باشد و از این رو، شنیدنش برای اصلاح خطاهای ما ضروری است؛ سوم و چهارم آنکه، حتی اگر نظر مخالف، سراپا خطا باشد، باز هم ابراز آن به یادآوری حقیقت کمک کرده و از تبدیل شدن آن به یک جزم جاهلانه – که اگر به چالش کشیده نشود، خودْ در گذر زمان از میان خواهد رفت – جلوگیری میکند.
👌1
Science For Life
Photo
در تعادل با طبیعت
–هانس رزلینگ
۱. تعادل بیرحمانه با طبیعت
این دوره شامل هزاران سال تاریخ بشر تا حدود سال ۱۸۰۰ میلادی میشود. در این دوره طولانی، منحنی جمعیت انسانها تقریباً صاف بود. صاف بودن منحنی به این معناست که جمعیت رشد نمیکرد و هر نسل جدید از نظر تعداد، هماندازه نسل پیشین خود بود. شاید به نظر برسد که انسانها در آرامش و هماهنگی با طبیعت زندگی میکردند. اما زهی خیال باطل، تا سال ۱۸۰۰، هر زن به طور متوسط ۶ نوزاد به دنیا میآورد. با این تعداد زایمان، قاعدتاً جمعیت باید به سرعت رشد میکرد، اما اسکلتهای یافت شده در گورستانهای باستانی نشان میدهد که مرگومیر کودکان بسیار بالا بوده است. از آن ۶ کودک، بهطور متوسط ۴ نفر پیش از رسیدن به سن والد شدن از بین میرفتند و تنها ۲ کودک برای نسل بعدی باقی میماندند. بنابراین، تعادلی وجود داشت، اما این تعادل ناشی از هماهنگی انسان و طبیعت نبود، بلکه طبیعتی بیرحمانه بود که انسانها را از بین میبرد و یک تعادل غمانگیز ایجاد کرده بود.
۲. دوران گذار و انفجار جمعیت
این دوره عمدتاً در طول قرن بیستم رخ داده است. در این دوره، بشر در حال انتقال از تعادل قدیمی به یک تعادل جدید بود. این یک دوره منحصربهفرد در تاریخ است که در آن آمار زاد و ولد همچنان بالا بود، اما به لطف پیشرفتهای پزشکی و بهداشتی، مرگومیر کودکان کاهش یافت. والدین در این دوره بهطور متوسط بیش از دو کودک به دنیا میآوردند که زنده میماندند و به سن والد شدن میرسیدند. به همین دلیل، جمعیت جهان تنها در یک قرن (از سال ۱۹۰۰ تا ۲۰۰۰ میلادی) از ۱.۵ میلیارد نفر به ۶ میلیارد نفر جهش پیدا کرد.
۳. تعادل پایدار
این دورهای است که بشر در حال حاضر به آن رسیده و در آینده تثبیت خواهد شد. امروزه بشر بار دیگر به یک تعادل رسیده است، به این معنا که تعداد والدین دیگر رو به افزایش نیست. تعداد تولدهای سالانه در جهان متوقف شده و دیگر افزایش نمییابد. برخلاف تعادل قدیمی، این «تعادل جدید» یک تعادل خوب است. در این دوره، والدین معمولاً فقط دو فرزند دارند و به دلیل رفاه و بهداشت، هیچکدام از این دو فرزند نمیمیرند (تلفات کودکان به شدت کاهش یافته است). برای نخستین بار در تاریخ، انسانها به یک تعادل واقعی و بدون تراژدی دست یافتهاند.
آینده رشد جمعیت (پدیده پر شدن)
با وجود اینکه تعادل جدید (نرخ تولد پایین) رخ داده است، چرا جمعیت همچنان رشد میکند و منحنی به سمت بالا میرود؟
دلیل ادامه رشد جمعیت این است که نسلهای جوانتر، پرجمعیتتر از نسلهای پیرتر هستند (به دلیل همان دوره عدم تعادل در قرن بیستم). این پدیده باعث ایجاد حالتی به نام «پر شدن» میشود. اگر دو شرط زیر برآورده شود، رشد جمعیت با شیب تندی ادامه مییابد تا این فرآیند «پر شدن» به طور کامل و اجتنابناپذیر طی شود و سپس جمعیت روی یک عدد ثابت متوقف گردد:
۱. فقر شدید همچنان کاهش یابد.
۲. آموزشهای جنسی و استفاده از وسایل جلوگیری از بارداری گسترش یابد.
–هانس رزلینگ
❤5👌3
افسانه نقش مذهب و فرهنگ در اندازه خانواده
بسیاری از مردم گمان میکنند که دلیل پرجمعیت بودن برخی خانوادهها، زندگی در مناطقی مانند آفریقا یا آمریکای لاتین و یا باورهای مذهبی است.
رسانهها و روزنامهنگاران نیز با انتخاب مثالهای خاص از خانوادههای سنتی و مذهبی (اعم از مسلمان، مسیحی کاتولیک یا یهودی) که فرزندان زیاد را نشانه ایمان خود میدانند، به این باور غلط دامن میزنند.
واقعیت این است که ارتباط بین مذهب و تعداد نوزادان هر زن اصلاً چشمگیر نیست و عامل اصلی و قوی در داشتن خانوادههای بزرگ، صرفاً فقر شدید است.
–هانس رزلینگ
بسیاری از مردم گمان میکنند که دلیل پرجمعیت بودن برخی خانوادهها، زندگی در مناطقی مانند آفریقا یا آمریکای لاتین و یا باورهای مذهبی است.
رسانهها و روزنامهنگاران نیز با انتخاب مثالهای خاص از خانوادههای سنتی و مذهبی (اعم از مسلمان، مسیحی کاتولیک یا یهودی) که فرزندان زیاد را نشانه ایمان خود میدانند، به این باور غلط دامن میزنند.
واقعیت این است که ارتباط بین مذهب و تعداد نوزادان هر زن اصلاً چشمگیر نیست و عامل اصلی و قوی در داشتن خانوادههای بزرگ، صرفاً فقر شدید است.
سطوح درآمدی و تعداد فرزندان
والدینی که در سطوح درآمدی ۲، ۳ و ۴ زندگی میکنند، فارغ از اینکه در کدام ناحیه از جهان هستند یا چه مذهبی دارند، به طور متوسط ۲ فرزند دارند. کشورهای متنوعی مانند ایران، مکزیک، هند، تونس، بنگلادش، برزیل، ترکیه، اندونزی و سریلانکا همگی در این دسته قرار میگیرند و میانگین فرزندآوری در آنها به ۲ نفر رسیده است.
نمودار توزیع درآمد نشان میدهد که ۹۰ درصد از مردم جهان (در سطوح ۲، ۳ و ۴) خانوادههای کوچک (به طور متوسط دو نفره) دارند. تنها ۱۰ درصد از مردم جهان که در «فقر شدید» (سطح ۱) زندگی میکنند، به طور متوسط ۵ فرزند دارند که متأسفانه یکی از این فرزندان پیش از رسیدن به ۵ سالگی از دنیا میرود.
پارادوکس نجات جان کودکان
بسیاری از مردم و حتی افراد تحصیلکرده نگرانند که کمکهای بشردوستانه (مانند اقدامات بنیاد بیل و ملیندا گیتس) برای نجات جان کودکان فقیر، باعث افزایش بیرویه جمعیت و نابودی زمین شود.
این دیدگاه که «حفظ جان کودکان فقیر فقط جمعیت را افزایش میدهد» کاملاً اشتباه است. والدین در فقر شدید به دو دلیل عمده فرزندان زیادی به دنیا میآورند: اول به عنوان نیروی کار و دوم به عنوان بیمهای در برابر آمار بالای مرگومیر کودکان.
کشورهایی که بالاترین نرخ مرگومیر کودکان را دارند (مانند سومالی، چاد، مالی و نیجر)، همزمان دارای بالاترین آمار زاد و ولد (بین ۵ تا ۸ نوزاد برای هر زن) هستند.
زمانی که والدین مطمئن شوند فرزندانشان زنده میمانند، نیازی به نیروی کار کودکان نداشته باشند، و زنان به آموزش و وسایل پیشگیری از بارداری دسترسی پیدا کنند، فارغ از فرهنگ و مذهب، تصمیم به داشتن فرزندان کمتری میگیرند. تنها روش ثابتشده برای محدود کردن رشد جمعیت، از بین بردن فقر شدید و ارتقای سطح زندگی است که شامل آموزش و بهداشت میشود. در سراسر جهان، کاهش نرخ فرزندآوری هیچگاه بدون کاهش نرخ مرگومیر کودکان اتفاق نیفتاده است. کمک به رهایی مردم از فقر یک ضرورت اخلاقی است و نباید به بهانه حفظ زمین برای آیندگان، رنج و مرگومیر کودکان در زمان حال را نادیده گرفت.
دو معجزه بهداشت عمومی
۱. معجزه بنگلادش:
در سال ۱۹۷۲ (سال استقلال بنگلادش)، زنان به طور متوسط ۷ کودک داشتند، امید به زندگی تنها ۵۲ سال بود و نرخ بقای کودکان کمتر از ۸۰ درصد بود. در طی چهار دهه، بنگلادش از سطح ۱ (فقر شدید) به سطح ۲ ارتقا یافت که این یک معجزه بهداشتی محسوب میشود. امروزه در بنگلادش، زنان به طور متوسط ۲ فرزند دارند، امید به زندگی به ۷۳ سال رسیده و نرخ بقای کودکان ۹۷ درصد است. چون اکنون والدین میدانند فرزندانشان زنده میمانند، علت عمده داشتن خانوادههای بزرگ از بین رفته است.
۲. معجزه مصر:
در سال ۱۹۶۰ در مصر، حدود ۳۰ درصد از کودکانی که در حاشیه رود نیل زندگی میکردند، پیش از ۵ سالگی بر اثر بیماریها و سوءتغذیه میمردند. سپس با ساخت سد اسوان، برقرسانی به خانهها، بهبود تحصیلات، ایجاد مراقبتهای بهداشتی اولیه، ریشهکن شدن مالاریا و تامین آب آشامیدنی سالم، معجزهای رخ داد. امروزه نرخ مرگومیر کودکان در مصر، حتی از نرخ مرگومیر کودکان در فرانسه و بریتانیا در سال ۱۹۶۰ نیز کمتر است.
–هانس رزلینگ
❤11👌6
برای درک درست تغییرات در جهان، نباید تصور کنیم همه روندها به صورت یک خط مستقیم حرکت میکنند، بلکه بسیاری از جنبههای جهان با منحنیهای متفاوتی شکل میگیرند.
۱. خطوط مستقیم–هانس رزلینگ
با وجود اینکه این خطوط نادرتر از حد تصور ما هستند، اما برخی پدیدهها واقعاً از یک روند خطی و مستقیم پیروی میکنند.
مثالها:
ارتباط بین عمر طولانی (امید به زندگی) و درآمد بالاتر یک خط مستقیم است. همچنین مواردی مانند مدت زمان سپری شده برای مدرسه رفتن، افزایش سن ازدواج دختران و سهمی از درآمد که صرف تفریح و سرگرمی میشود، با بالا رفتن سطح درآمد به صورت خطی افزایش مییابند.
۲. منحنیهای S مانند
این منحنیها در ابتدا (سطح ۱ یا فقر شدید) پایین و کاملاً صاف هستند، سپس در میانه راه (سطح ۲) با سرعت زیادی رو به بالا حرکت میکنند و در نهایت با رسیدن به سطوح بالاتر (سطوح ۳ و ۴) دوباره صاف شده و در همان سطح بالا باقی میمانند.
مثالها:
نیازهای اولیه انسانی مانند تحصیلات مقطع ابتدایی، واکسیناسیون، سواد خواندن و نوشتن و داشتن وسایلی مانند یخچال از این الگو پیروی میکنند. به محض اینکه افراد یا کشورها توانایی مالی پیدا کنند، این نیازها را به سرعت تأمین میکنند (صعود منحنی)، و پس از آن منحنی به حداکثر خود رسیده و متوقف میشود.
۳. منحنیهای سرسرهای
این منحنیها روندی نزولی دارند؛ یعنی از یک سطح بالا و مسطح شروع شده، سپس با شیب تندی به سمت پایین حرکت میکنند و در نهایت در یک سطح پایین و ثابت باقی میمانند.
مثالها:
تعداد نوزادان به ازای هر زن دقیقاً شبیه یک سرسره است. در سطوح پایین درآمدی تعداد فرزندان زیاد است، اما با افزایش درآمد، این تعداد کاهش مییابد تا اینکه روی عدد دو نوزاد ثابت میماند. همچنین، مذاکره خریداران عمدهای مانند یونیسف با شرکتهای دارویی برای خرید واکسن، باعث شکستن قیمتها و ایجاد یک منحنی سرسرهای برای هزینههای درمانی میشود.
۴. منحنیهای برآمدگیدار (زنگولهای)
در این الگو، یک پدیده در ابتدا (سطح ۱) و انتها (سطح ۴) در وضعیت پایین قرار دارد، اما در میانههای راه (سطوح ۲ و ۳) به اوج خود میرسد و یک برآمدگی ایجاد میکند.
مثالها:
آبیاری گیاهان: آبیاری کم یا خیلی زیاد برای گیاهی مثل توت فرنگی مضر است، اما مقدار معتدل آن بهترین نتیجه را میدهد.
پوسیدگی دندان: در سطح ۱ (به دلیل فقر و نبود شیرینیجات) پوسیدگی کم است، در سطح ۲ و ۳ (به دلیل مصرف شیرینی اما نبود امکانات دندانپزشکی عمومی) به شدت افزایش مییابد، و در سطح ۴ (با آموزش و درمان بهتر) دوباره کاهش مییابد.
حوادث و مرگومیر: حوادث نقلیه موتوری و مرگ کودکان در اثر غرق شدن در سطوح ۲ و ۳ به دلیل شروع استفاده از وسایل نقلیه یا امکانات بدون داشتن زیرساختها، جادههای ایمن و آموزش به اوج میرسد و سپس در سطح ۴ کاهش مییابد.
۵. خطوط دوبرابرشونده (رشد تصاعدی)
این منحنیها نشاندهنده پدیدههایی هستند که با گذشت زمان یا افزایش متغیرهای دیگر، با سرعت بسیار بالایی و به صورت مضربی (مانند ۱، ۲، ۴، ۸، ۱۶ و...) رشد میکنند.
مثالها:
تکثیر ویروسها (مانند ابولا) یا باکتریها که در بازههای زمانی کوتاه، تعدادشان منفجر شده و دو برابر میشود.
مسافت طی شده مسافرتها، مخارج حملونقل و میزان انتشار گاز کربن دیاکسید با افزایش سطح درآمد، سهمی تصاعدی و دوبرابرشونده پیدا میکنند.
خودِ نمودار سطوح درآمدی بر اساس مقیاس دوبرابرشونده تنظیم شده است؛ به این معنا که گذار از یک سطح به سطح دیگر نیازمند دو برابر شدن درآمد (مثلاً از ۱ دلار به ۲، سپس ۴، ۸، ۱۶، تا ۶۴ دلار در روز) است. مقیاسهای زلزلهسنجی، سطح صدا و pH نیز از همین قانون پیروی میکنند.
اگر ما تنها به بخش کوچکی از یک منحنی نگاه کنیم، ممکن است آن را به اشتباه یک خط مستقیم فرض کنیم. برای درک پدیدههایی مانند رشد جمعیت جهان یا اپیدمیها (مثل ابولا)، حیاتی است که شکل واقعی منحنی آنها را بشناسیم، در غیر این صورت به نتیجهگیریها و راهحلهای کاملاً اشتباهی خواهیم رسید.
❤6
داستان اتاق اورژانس
هانس رزلینگ در سال ۱۹۷۵ به عنوان پزشک در بخش اورژانس در سوئد کار میکرد. روزی خبر دادند که یک هلیکوپتر سقوط کرده است و مردی با لباس خلبانی، در حالی که تشنج میکرد و همه جا را خون پوشانده بود، به اورژانس آورده شد. رزلینگ با دیدن این صحنه وحشتزده، به سرعت بدترین سناریوی ممکن را در ذهن خود ساخت: او تصور کرد خلبان یک جنگنده روسی است که در خاک سوئد سرنگون شده و جنگ جهانی سوم آغاز شده است! این ترس چنان ذهن او را پر کرده بود که دیگر فضایی برای واقعیتها باقی نمانده بود.
واقعیت چه بود؟ وقتی سرپرستار باتجربه رسید، متوجه شد که آن مرد یک خلبان سوئدی است که در آب یخ افتاده و به دلیل سرمای شدید تشنج کرده است. همچنین آن مایع قرمز رنگ روی زمین، خون نبود؛ بلکه رنگ کپسول جلیقه نجات بود که برای دیده شدن در آب طراحی شده بود.
هانس رزلینگ در سال ۱۹۷۵ به عنوان پزشک در بخش اورژانس در سوئد کار میکرد. روزی خبر دادند که یک هلیکوپتر سقوط کرده است و مردی با لباس خلبانی، در حالی که تشنج میکرد و همه جا را خون پوشانده بود، به اورژانس آورده شد. رزلینگ با دیدن این صحنه وحشتزده، به سرعت بدترین سناریوی ممکن را در ذهن خود ساخت: او تصور کرد خلبان یک جنگنده روسی است که در خاک سوئد سرنگون شده و جنگ جهانی سوم آغاز شده است! این ترس چنان ذهن او را پر کرده بود که دیگر فضایی برای واقعیتها باقی نمانده بود.
واقعیت چه بود؟ وقتی سرپرستار باتجربه رسید، متوجه شد که آن مرد یک خلبان سوئدی است که در آب یخ افتاده و به دلیل سرمای شدید تشنج کرده است. همچنین آن مایع قرمز رنگ روی زمین، خون نبود؛ بلکه رنگ کپسول جلیقه نجات بود که برای دیده شدن در آب طراحی شده بود.
فیلتر توجه
مغز ما برای جلوگیری از فلج شدن در برابر حجم عظیم اطلاعات، دارای یک «فیلتر توجه» است. این فیلتر به بیشتر اطلاعات اجازه عبور نمیدهد، اما دارای حفرههایی برای غرایز ما (مثل غریزه ترس، منفیگرایی و خط مستقیم) است. اطلاعات دراماتیک و ترسناک به راحتی از این حفرهها عبور میکنند، زیرا در گذشتههای دور برای بقای ما ضروری بودهاند.
ریشههای تکاملی غریزه ترس
ترسهای ما ریشه در دوران باستان دارند؛ زمانی که به اجدادمان کمک میکردند زنده بمانند. سه محرک اصلی ترس که اخبار روزانه روی آنها دست میگذارند عبارتند از:
آسیب فیزیکی: خشونتها، بلایای طبیعی، حملات حیوانات و اشیای تیز.
اسارت: از دست دادن کنترل یا آزادی (مثل گیر افتادن در فضاهای تنگ یا آدمربایی).
آلودگیها: سموم یا عفونتهای غیرقابل مشاهده که باعث بیماری میشوند.
آرزوی یک ماما
این غرایز تکاملی برای افرادی که در سطح ۱ و ۲ زندگی (فقر شدید و امکانات کم) هستند، هنوز کارآمد است.
مثال مارها: هر سال ۶۰ هزار انسان بر اثر مارگزیدگی میمیرند، بنابراین ترس از مار برای کسی که در نزدیکی بیمارستان نیست، کاملاً منطقی است.
داستان ماما: هانس در سال ۱۹۹۹ با دانشجویانش به روستایی در تانزانیا میرود تا با یک مامای سنتی دیدار کند و تصور میکرد این ماما در پایینترین سطح زندگی (سطح ۱) قرار دارد. اما در کمال تعجب متوجه میشود که دختران آن ماما تحصیلکردهاند و در شهر شغلهای خوبی (مثل کار با کامپیوتر) دارند و از سطح ۱ گریختهاند. وقتی دانشجویان از ماما میپرسند چه وسیلهای کارش را راحتتر میکند، او نه به تجهیزات پیچیده پزشکی، بلکه به یک چراغقوه اشاره میکند تا شبها در مسیر روستا بتواند مارها را ببیند و از خطر دور بماند.
اما در سطح ۳ و ۴ زندگی (جوامع مدرن)، طبیعت کنترل شده است و این خاطرات بیولوژیکی (ترسهای غریزی) بیشتر از اینکه مفید باشند، میتوانند زندگی روزمره اقلیتی از افراد را با فوبیا (ترس بدون دلیل) مختل کنند.
دنیای امن امروز
رسانهها به خوبی میدانند که انسانها در برابر غریزه ترس مقاومت ندارند. رویدادهایی مثل زلزله (که انسانها زیر آوار حبس میشوند) همزمان دو غریزه آسیب فیزیکی و اسارت را تحریک میکنند و به همین دلیل در رسانهها به شدت جذاب و دراماتیک هستند.
با وجود اینکه جهان هرگز به اندازه امروز ایمن و کمخشونت نبوده است، اما تصویری که رسانهها مخابره میکنند، خشنتر و خطرناکتر از همیشه است. دلیل این امر این نیست که روزنامهنگاران قصد فریب ما را دارند، بلکه آنها بر مبنای منطق رسانهای و برای جلب توجه مخاطبان از این غرایز استفاده میکنند. ما باید آگاه باشیم که چگونه غریزه ترس بهطور خودکار درک ما از واقعیت جهان را تحریف میکند.
❤16🙏2
بلایای طبیعی در برابر تصورات ما
مرگومیرهای ناشی از بلایای طبیعی در بیش از ۱۰۰ سال گذشته به کمتر از نصف کاهش پیدا کرده است. دلیل کاهش چشمگیر مرگومیر این نیست که طبیعت تغییر کرده یا مهربانتر شده است، بلکه به این خاطر است که اکثریت مردم از «سطح ۱ زندگی» (فقر شدید) خارج شدهاند. بلایای طبیعی در همه جا اتفاق میافتند، اما میزان خسارت به منابع مالی و آمادگی کشورها بستگی دارد. نمودارها نشان میدهند که میانگین مرگومیر سالانه در اثر بلایای طبیعی به ازای هر یک میلیون نفر، در کشورهای سطح ۱ بسیار بالا (۳۱ نفر) و در کشورهای سطح ۴ بسیار پایین (۴ نفر) است. حتی در کشورهای سطح ۱ نیز به لطف آموزش بهتر و راهکارهای مقرونبهصرفه جهانی، میزان تلفات نسبت به دهههای گذشته کاهش یافته است.
–هانس رزلینگ
مرگومیرهای ناشی از بلایای طبیعی در بیش از ۱۰۰ سال گذشته به کمتر از نصف کاهش پیدا کرده است. دلیل کاهش چشمگیر مرگومیر این نیست که طبیعت تغییر کرده یا مهربانتر شده است، بلکه به این خاطر است که اکثریت مردم از «سطح ۱ زندگی» (فقر شدید) خارج شدهاند. بلایای طبیعی در همه جا اتفاق میافتند، اما میزان خسارت به منابع مالی و آمادگی کشورها بستگی دارد. نمودارها نشان میدهند که میانگین مرگومیر سالانه در اثر بلایای طبیعی به ازای هر یک میلیون نفر، در کشورهای سطح ۱ بسیار بالا (۳۱ نفر) و در کشورهای سطح ۴ بسیار پایین (۴ نفر) است. حتی در کشورهای سطح ۱ نیز به لطف آموزش بهتر و راهکارهای مقرونبهصرفه جهانی، میزان تلفات نسبت به دهههای گذشته کاهش یافته است.
بنگلادش (سال ۱۹۴۲ در برابر امروز): در سال ۱۹۴۲، بنگلادش کشوری در سطح ۱ با کشاورزان بیسواد بود. در آن زمان سیل و خشکسالی جان ۲ میلیون نفر را گرفت و هیچ سازمان بینالمللی برای کمک وجود نداشت. اما امروزه بنگلادش در سطح ۲ قرار دارد؛ کودکان در مدرسه یاد میگیرند که با دیدن پرچم قرمزرنگ به پناهگاه بروند، سیستمهای دیجیتال روی رودخانهها نصب شده است و در جریان طوفان سال ۲۰۱۵، سازمانها توانستند به سرعت ۳۰ هزار خانواده را تخلیه کرده و بین آنها مواد غذایی توزیع کنند.
نپال (زلزله ۲۰۱۵): وقتی زلزله در نپال (کشوری که تازه از سطح ۱ خارج شده بود) رخ داد و ۹ هزار نفر به دلیل زیرساختهای ضعیف جان باختند، بلافاصله تیمهای نجات و کمکهای انسانی از کشورهای سطح ۴ به سمت آنها روانه شد تا از افزایش کشتهها جلوگیری کند. این هماهنگی جهانی توسط سازمانهایی مثل وبسایت «ریلیفوب» سازمان ملل انجام میشود که با مالیاتهای مردمی تأمین میگردد و یک افتخار بزرگ برای بشریت است.
رسانهها هرگز خبر کاهش طولانیمدت آمار تلفات را پوشش نمیدهند، زیرا کار آنها گزارش دادن «حوادث» است. وقتی گزارشگری جلوی دوربین میگوید «جهان خطرناکتر شده»، در واقع به نجاتدهندگان و هلیکوپترهای امدادی که نشاندهنده پیشرفت بینظیر جهان هستند، توجهی نمیکند. وقتی تصویر جسد کودکان از زیر آوار بیرون کشیده میشود، ظرفیت فکری ما با ترس و اندوه پر میشود و در آن لحظه پرداختن به «آمار بهبود جهان» کاملاً غیراخلاقی به نظر میرسد. ما باید در آن شرایط بزرگترین تصویر را فراموش کنیم و هرچه از دستمان برمیآید برای کمک انجام دهیم.
با این حال، پس از رفع خطر، باید دوباره ذهنمان را آرام کنیم و برای جلوگیری از رنجهای آینده به آمارها رجوع کنیم. یک مقایسه دردناک:
در همان ۱۰ روزی که ۹ هزار نفر در زلزله نپال جان باختند و تمام جهان تصاویر آن را تماشا کرد، در سکوت کامل خبری، ۹ هزار کودک دیگر در سراسر جهان به دلیل اسهال ناشی از آب آشامیدنی آلوده جان خود را از دست دادند.
هیچ هلیکوپتری برای نجات این کودکان اعزام نشد، در حالی که نجات آنها بسیار ارزانتر از یک هلیکوپتر است و تنها به لولههای پلاستیکی، صابون و یک سیستم فاضلاب اولیه نیاز دارد.
این مثال به خوبی نشان میدهد که اگر اجازه دهیم «غریزه ترس» اولویتهای ما را هدایت کند، ریسکهای بزرگتر و خاموش را نادیده خواهیم گرفت.
–هانس رزلینگ
👌5
Science For Life
Photo
۴۰ میلیون پرواز نامرئی
در سال ۲۰۱۶، در مجموع ۴۰ میلیون پرواز مسافرتی-تجاری به سلامت در مقصدهایشان به زمین نشستند. در مقابل این رقم عظیم، فقط ده پرواز دچار حوادث مرگبار شدند. روزنامهنگاران طبیعتاً وقایع مربوط به همین حوادث را پوشش دادند، در حالی که این پروازهای مرگبار تنها ۰٫۰۰۰۰۲۵ درصد از کل پروازها را تشکیل میدادند. دلیل این امر روشن است: پروازهای ایمن ارزش خبر شدن ندارند. تصور کنید تیتر اخبار این باشد که «پرواز BA0016 از سیدنی بدون هیچ مشکلی در فرودگاه چانگی سنگاپور فرود آمد»؛ این خبر برای هیچکس جذاب نیست. حتی این واقعیت که سال ۲۰۱۶، دومین سال امن در تاریخچه حملونقل هوایی بوده است نیز نتوانست به تیتر اخبار تبدیل شود. با نگاهی به نمودار ارائه شده متوجه میشویم که پروازهای مسافرتی در بیش از ۷۰ سال گذشته، ۲۱۰۰ مرتبه ایمنتر شدهاند.
–هانس رزلینگ
در سال ۲۰۱۶، در مجموع ۴۰ میلیون پرواز مسافرتی-تجاری به سلامت در مقصدهایشان به زمین نشستند. در مقابل این رقم عظیم، فقط ده پرواز دچار حوادث مرگبار شدند. روزنامهنگاران طبیعتاً وقایع مربوط به همین حوادث را پوشش دادند، در حالی که این پروازهای مرگبار تنها ۰٫۰۰۰۰۲۵ درصد از کل پروازها را تشکیل میدادند. دلیل این امر روشن است: پروازهای ایمن ارزش خبر شدن ندارند. تصور کنید تیتر اخبار این باشد که «پرواز BA0016 از سیدنی بدون هیچ مشکلی در فرودگاه چانگی سنگاپور فرود آمد»؛ این خبر برای هیچکس جذاب نیست. حتی این واقعیت که سال ۲۰۱۶، دومین سال امن در تاریخچه حملونقل هوایی بوده است نیز نتوانست به تیتر اخبار تبدیل شود. با نگاهی به نمودار ارائه شده متوجه میشویم که پروازهای مسافرتی در بیش از ۷۰ سال گذشته، ۲۱۰۰ مرتبه ایمنتر شدهاند.
کنوانسیون شیکاگو
در دهه ۱۹۳۰ میلادی، پرواز بسیار خطرناک بود و مسافران به خاطر حوادث زیاد هوایی، از پرواز میترسیدند. مقامات پرواز در سراسر جهان متوجه ظرفیت بالای ترافیک هوایی شده بودند، اما میدانستند پیش از آنکه مردم جرئت کنند بیشتر پرواز کنند، این صنعت باید ایمنتر شود. به همین دلیل، در سال ۱۹۴۴ یکدیگر را در شیکاگو ملاقات کردند تا بر سر قوانین مشترک به توافق برسند و در نهایت ۱۳ کشور این قرارداد را امضا کردند. مهمترین بخش این توافقنامه، «پیوست شماره ۱۳» بود: یک فرم معمول برای گزارشات حادثه که با اشتراکگذاری آن میتوانستند از اشتباهات یکدیگر درس بگیرند. از آن زمان، بعد از هر تصادف یا حادثهای در پروازهای تجاری، گزارشها ثبت و بررسی میشوند، عوامل خطر به طور خودکار شناسایی شده و روشهای ایمنی جهانی بهبود مییابند. این کنوانسیون «یکی از همکاریهای مؤثر بشریت تا اکنون» است.
روی مثبت ترس: شگفتانگیز است که چگونه وقتی مردم ترسهای مشابهی دارند، میتوانند به خوبی در کنار هم کار کنند. غریزه ترس به قدری قوی است که توانست مردم سراسر جهان را به همکاری وادارد و بزرگترین پیشرفتها (مانند ایمنی شگفتانگیز هواپیماها) را رقم بزند.
روی منفی ترس: در عین حال، همین غریزه آنقدر قدرتمند است که میتواند ۴۰ میلیون موفقیت بزرگ (پروازهای ایمن) را کاملاً از دایره دید ما خارج کند و توجه ما را فقط به چند خطای کوچک معطوف سازد.
این نادیده گرفتن پیشرفتها به خاطر تمرکز بر حوادث دراماتیک، درست شبیه به همان اتفاقی است که باعث میشود مرگ خاموش اما گسترده ۳۳۰ هزار کودک بر اثر اسهال، از صفحه تلویزیونهای ما محو شود و توجهی به آن نکنیم.
–هانس رزلینگ
👌7❤1
در سال ۱۹۴۲ (اوج جنگ جهانی دوم)، آمار کشتههای جنگی ۲۰۱۳ نفر به ازای هر یک میلیون نفر بود. در سال ۲۰۱۶، این آمار به عدد شگفتانگیز ۱۲ نفر به ازای هر یک میلیون نفر رسیده است. این کاهش کلی خشونت صرفاً پیشرفت نیست، بلکه «زیباترین روند موجود» است. گسترش صلح در دهههای گذشته، همان عاملی است که باعث شکلگیری سایر پیشرفتهای بشری شده است. این صلح یک «هدیه شکننده» است و ما برای رسیدن به اهداف والایی مثل ساخت آیندهای پایدار و همکاریهای جهانی، باید از آن مراقبت کنیم. بدون وجود صلح جهانی، مجبور خواهیم بود تمامی پیشرفتهای جهانی را فراموش کنیم.
–هانس رزلینگ
–هانس رزلینگ
❤10👌3
ترس از آلودگیهای نامرئی
تعداد کلاهکهای هستهای از ۶۴ هزار مورد در سال ۱۹۸۶ به ۱۵ هزار مورد در جهان امروز کاهش یافته است. با این حال، غریزه ترس ما هنوز ارزیابی ریسک را در ذهنمان تحریف میکند. بهترین مثال برای این موضوع، فاجعه سال ۲۰۱۱ ژاپن است: یک زلزله عظیم و به دنبال آن یک سونامی وحشتناک رخ داد که جان حدود ۱۸ هزار نفر را به دلیل خفگی در آب گرفت. با وجود این تلفات فیزیکی عظیم، اخبار جهان تمام تمرکز خود را روی نشت مواد رادیواکتیو از نیروگاه اتمی «فوکوشیما» گذاشت. وحشت از رادیواکتیو باعث شد تا مردم سراسیمه فرار کنند. در این میان، ۱۶۰۰ نفر (عمدتاً افراد مسن) به دلیل استرس، اضطرابهای ذهنی و فیزیکی ناشی از تخلیه شتابزده جان خود را از دست دادند. نکته تکاندهنده این است که حتی یک نفر هم بر اثر خودِ تشعشعات رادیواکتیو کشته نشد! ترس از رادیواکتیو، کُشندهتر از خود آن بود.
–هانس رزلینگ
تعداد کلاهکهای هستهای از ۶۴ هزار مورد در سال ۱۹۸۶ به ۱۵ هزار مورد در جهان امروز کاهش یافته است. با این حال، غریزه ترس ما هنوز ارزیابی ریسک را در ذهنمان تحریف میکند. بهترین مثال برای این موضوع، فاجعه سال ۲۰۱۱ ژاپن است: یک زلزله عظیم و به دنبال آن یک سونامی وحشتناک رخ داد که جان حدود ۱۸ هزار نفر را به دلیل خفگی در آب گرفت. با وجود این تلفات فیزیکی عظیم، اخبار جهان تمام تمرکز خود را روی نشت مواد رادیواکتیو از نیروگاه اتمی «فوکوشیما» گذاشت. وحشت از رادیواکتیو باعث شد تا مردم سراسیمه فرار کنند. در این میان، ۱۶۰۰ نفر (عمدتاً افراد مسن) به دلیل استرس، اضطرابهای ذهنی و فیزیکی ناشی از تخلیه شتابزده جان خود را از دست دادند. نکته تکاندهنده این است که حتی یک نفر هم بر اثر خودِ تشعشعات رادیواکتیو کشته نشد! ترس از رادیواکتیو، کُشندهتر از خود آن بود.
در دهه ۱۹۴۰، کشف ماده «دیدیتی» یک معجزه برای از بین بردن حشرات و مبارزه با مالاریا بود و حتی جایزه نوبل گرفت. اما در دهه ۱۹۵۰، جنبشهای محیطزیستی (از جمله کتاب معروف «بهار خاموش») نشان دادند که این ماده برای پرندگان و طبیعت مضر است و به درستی باعث ممنوعیت آن در بسیاری از کشورها شدند. این ممنوعیت، اگرچه برای محیط زیست مفید بود، اما یک اثر جانبی مخرب در ذهن انسانها به جا گذاشت: «فوبیای مواد شیمیایی». امروزه کلمه «شیمیایی» به طور خودکار ترس غیرمنطقی و شدیدی را در انسانها بیدار میکند. این ترس پارانوئید باعث شده تا تصمیمگیریهای کلان بر اساس «ترس» انجام شود نه بر اساس «دادههای واقعی» و «نرخ مرگومیر». در سال ۲۰۰۶، سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد که دیدیتی تنها «نسبتاً مضر» است و در بسیاری از موارد (مثل کمپهای پناهندگان)، منافع بهداشتی آن در نجات جان انسانها از دست پشههای مالاریا، بسیار بیشتر از خطرات آن است. با این حال، سازمانهای امدادی که به کمکهای مردمی وابستهاند، جرئت ندارند از این ماده ارزان و نجاتبخش استفاده کنند، زیرا میدانند مردم غرب (که اهداکنندگان اصلی پول هستند) به دلیل فوبیای مواد شیمیایی، به شدت با آن مخالفت خواهند کرد. در نتیجه، راهکار مبتنی بر شواهد، قربانیِ احساسات و ترس میشود.
قوانینی که وضع میشوند و اخباری که پخش میشوند، بر اساس «میزان مرگومیر» نیستند، بلکه بر اساس «میزان ترسناک بودن» طراحی میشوند. ما از یک ماده شیمیایی صفر-تلفات که نامش ترسناک است وحشت میکنیم، اما اخبار مربوط به تخریبهای واقعی اما کُند (مانند از بین رفتن بستر اقیانوسها یا صید بیرویه ماهیها) که حیات را به شدت تهدید میکنند، کمترین توجه را به خود جلب میکنند، چون به اندازه کلمه «رادیواکتیو» یا «نشت شیمیایی» غریزه ترس ما را تحریک نمیکنند.
–هانس رزلینگ
🙏9😱3