تعریف و شبه‌علم

حالا می‌توانیم بفهمیم چرا شبه‌علم از تعریف گریزان است. واژه‌هایی مانند «انرژی»، «ارتعاش»، «سم» در «سم‌زدایی»، «طبیعی» و «تعادل» در زبان درمانگران شبه‌علمی تقریباً هیچ‌گاه تعریف نمی‌شوند. دلیلش ساده است: تعریف روشن، ادعا را آزمون‌پذیر می‌کند. اگر «سم‌زدایی» تعریف شود: «کاهش غلظت مادۀ الف در خون یا ادرار»، آنگاه می‌توان آن را اندازه گرفت و اندازه‌گیری‌ها معمولاً نشان می‌دهند که هیچ تغییری رخ نداده است. واژۀ بی‌تعریف اما مانند ظرفی خالی است که هر کس هر چه بخواهد در آن می‌ریزد و هیچ آزمایشی نمی‌تواند نادرستش نشان دهد.
پس ساده‌ترین و نیرومندترین پرسش نقادانه، شاید همین باشد: «دقیقاً منظورت از این واژه چیست؟» اگر گوینده نتواند پاسخ روشنی بدهد، یا هر بار پاسخ دیگری بدهد، یا پاسخش استعاره‌ای باشد (انرژی یعنی جریان زندگی در کیهان)، احتمالاً ادعایش چیزی نمی‌گوید که بتوان سنجید.
یک نکته را هم دربارۀ واژه‌های علمی باید گفت. علم هم گاهی واژه‌ای کهن را برمی‌دارد و معنایی تازه و دقیق به آن می‌دهد. «کار» در فیزیک یعنی حاصل‌ضرب نیرو در جابه‌جایی؛ نه آنچه در اداره انجام می‌دهیم. به این تعریف‌های تازه تعریف قراردادی می‌گویند و هیچ اشکالی ندارند، به شرط آنکه روشن و پایدار باشند. مشکل شبه‌علم این نیست که به واژه‌ها تعریف تازه می‌دهد؛ این است که هیچ تعریفی به دست نمی‌دهد و اعتبار معنای علمی واژه را بی‌تعهد به آن معنا وام می‌گیرد. این همان مغالطۀ اشتراک لفظ است.

–نظری

سقراط از نوشتن می‌ترسید. در رسالۀ فایدروس افلاطون، از زبان پادشاهی مصری هشدار می‌دهد که این اختراع تازه «فراموشی را در جان آموزندگان می‌کارد»، چون آدم‌ها به نوشته تکیه می‌کنند و دیگر چیزی را به یاد نمی‌سپارند. دو هزار سال بعد، در سدۀ هجدهم، پزشکان و واعظان اروپایی از «جنون رمان‌خوانی» در میان دختران جوان می‌نالیدند. در سدۀ بیستم نوبت به رادیو رسید، بعد کتاب‌های مصور، بعد تلویزیون و بعد بازی‌های رایانه‌ای. هر بار فناوری تازه‌ای آمد، گروهی هشدار دادند که ذهن جوانان را تباه می‌کند. هر بار پژوهش‌ها از صفر شروع شدند، و هر بار، تا شواهد روشن شوند، فناوری بعدی از راه رسیده بود. روان‌شناسی به نام ایمی اوربن این الگو را «چرخۀ سیزیفیِ هراس از فناوری» نامیده است.
پس وقتی امروز می‌شنویم که گوشی هوشمند و شبکه‌های اجتماعی نسلی مضطرب و افسرده ساخته‌اند، حق داریم بپرسیم: آیا این هم یکی دیگر از همان هراس‌های همیشگی است؟ یا این بار گرگ واقعاً آمده است؟

–نظری

نسل مضطرب

... استدلال هایت ساده و گیراست. او می‌گوید میان سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۵ «کودکیِ مبتنی بر بازی» جایش را به «کودکیِ مبتنی بر گوشی» داد. گوشی‌های هوشمندِ دوربین‌دار، اینترنت پرسرعت همراه و شبکه‌های اجتماعی‌ای مانند اینستاگرام در همین سال‌ها به دست نوجوانان رسید. و درست در همین سال‌ها، به گفتۀ هایت، نمودارهای سلامت روان نوجوانان در آمریکا ناگهان رو به بالا چرخید. بنا بر داده‌هایی که او از پیمایش‌های رسمی آمریکا می‌آورد، از ۲۰۱۰ به بعد گزارش افسردگی اساسی در دختران نوجوان حدود ۱۴۵ درصد افزایش یافت، مراجعه به اورژانس به دلیل آسیب به خود در دختران ۱۰ تا ۱۴ ساله نزدیک به سه برابر شد، و مرگ ناشی از خودکشی در همین گروه سنی هم به‌شدت بالا رفت.[1]

–نظری

[1]این‌ها افزایش‌های نسبیاند و از پایه‌ای نسبتاً پایین شروع می‌شوند. وقتی چیزی از ۲ درصد به ۴ درصد می‌رسد، «۱۰۰ درصد افزایش» یافته است، اما هنوز ۹۶ درصد نوجوانان را دربرنمی‌گیرد. این به معنای کم‌اهمیت بودن افزایش نیست، اما برای داوری دربارهٔ آن باید عددهای مطلق را هم دانست.

... گوشی هوشمند نه پیش از دبیرستان (حدود ۱۴ سالگی)؛ شبکۀ اجتماعی نه پیش از ۱۶ سالگی؛ مدرسۀ بدون گوشی، از زنگ اول تا زنگ آخر؛ و آزادی و بازی و مسئولیت بسیار بیشتر در جهان واقعی. نکتۀ کمتر شنیده‌شدۀ کتاب همین چهارمی است: هایت می‌گوید ما فرزندانمان را «در جهان واقعی بیش از اندازه محافظت می‌کنیم و در جهان مجازی کمتر از اندازه».

دو روز پس از انتشار کتاب، مجلۀ Nature، یکی از معتبرترین مجله‌های علمی جهان، نقدی از کندیس اودگرز منتشر کرد. اودگرز روان‌شناس رشد در دانشگاه کالیفرنیا در ارواین است و حدود بیست سال دربارۀ نوجوانان پژوهش کرده است. داوری‌اش تند بود: این ادعای مکرر کتاب که فناوری‌های دیجیتال «مغز کودکان ما را از نو سیم‌کشی می‌کنند و همه‌گیری بیماری روانی پدید می‌آورند، پشتوانۀ علمی ندارد». و ادامه داد: «صدها پژوهشگر، از جمله خود من، در جست‌وجوی اثرهای بزرگی بوده‌ایم که هایت مطرح می‌کند. حاصل کوشش‌های ما ترکیبی از پیوندهای صفر، کوچک و ضدونقیض بوده است. بیشتر داده‌ها همبستگی‌اند.» جملۀ پایانی‌اش هم شهرت یافت: هایت «قصه‌گویی چیره‌دست است، اما قصه‌اش فعلاً در جست‌وجوی شواهد است».

–نظری

دوم، جهت علیت روشن نیست. اگر نوجوانانی که بیشتر در شبکه‌های اجتماعی‌اند افسرده‌ترند، شاید افسردگی آنان را به سوی گوشی برده باشد، نه برعکس. نوجوانِ تنها و غمگین ممکن است بیشتر در اینستاگرام بماند، چون جای دیگری برای رفتن ندارد. به گفتۀ اودگرز، پژوهش‌هایی که نوجوانان را در طول زمان دنبال می‌کنند، بیشتر نشان می‌دهند که مشکلات روانی استفادۀ بیشتر را پیش‌بینی می‌کنند، نه استفادۀ بیشتر مشکلات روانی را. این همان دامی است که در نوشتار «علیت» در بخش نخست کتاب از آن سخن رفت.

هایت چند روز بعد در وبلاگش پاسخ داد. آغاز پاسخش منصفانه است: او می‌پذیرد که در تاریخ هراس‌های اخلاقی، «تاکنون حق بیشتر با شکاکان بوده است». اما می‌افزاید: «درس داستان چوپان دروغگو این نیست که پس از دو هشدار نادرست، زنگ خطر را از کار بیندازیم. در آن داستان، گرگ سرانجام می‌آید.» گاهی هشدار درست است؛ دخانیات و رانندگی در حال مستی نمونه‌هایش‌اند.

آزمایش‌های کنار گذاشتن. در ۲۰۱۸، تیمی از اقتصاددانان دانشگاه استنفورد به نزدیک به سه هزار کاربر بزرگسال فیس‌بوک پول دادند که حسابشان را چهار هفته غیرفعال کنند. بهزیستیِ گروه آزمایش حدود ۰٫۰۹ انحراف معیار بهتر شد، و ۸۰ درصدشان گفتند این کار برایشان خوب بوده است. همین تیم در ۲۰۲۰، با همکاری خود شرکت متا، آزمایشی بسیار بزرگ‌تر با حدود ۳۵ هزار بزرگسال انجام داد. کنار گذاشتن فیس‌بوک برای شش هفته حال عاطفی را ۰٫۰۶ انحراف معیار بهتر کرد و کنار گذاشتن اینستاگرام ۰٫۰۴ انحراف معیار.[1] به تعبیر خود پژوهشگران، این اثر مثل این است که کسی از صدک پنجاهم به صدک پنجاه‌ودوم برسد. برای یک نفر ناچیز است، اما برای یک ملت ناچیز نیست.

[1]اثر کنار گذاشتن اینستاگرام، پس از تصحیح آماری برای آزمون‌های چندگانه، از آستانهٔ معناداری‌ای که پژوهشگران از پیش تعیین کرده بودند گذر نکرد. تحلیل‌های اکتشافی نشان دادند که فایدهٔ کنار گذاشتن اینستاگرام بیشتر در زنان جوان متمرکز است، که با استدلال هایت دربارهٔ آسیب‌پذیری بیشترِ دختران سازگار است.

درود رفقا. یه کانال ساختم و سعی کردم کانفیگ‌های ریخته شده در سطح اینترنت رو جمع کنم. از چند تا تست بگذرونم و بهترین‌هاشو جدا کنم.
۱. اول روی نت ایران تست میشه که آیا کار می‌کنه یا نه. بعدش؛
۲. بررسی میشه که نشتی DNS وجود نداشته باشه، به این معنا که درخواست‌های DNS کاربر به سمت سرویس‌دهنده اینترنت داخلی نشت نمی‌کنه و هویت، لوکیشن و آی‌پی واقعی کاربر کاملاً مخفی میمونه. و اینکه
۳. هدف هم سرویس‌های حساس پولی مثل جمنای هست که باید بتونه اونارو باز کنه. چون به فیلترشکن پولی و کانفیگ آمریکا نیاز دارند.

از برنامه npv tunnel یا v2ray استفاده کنید و بهم بازخورد بدید بعد از استفاده. تمام این کارها خودکار انجام میشه و هربار بعد از تست ارسال میشن.

اینم آدرس کانال:
https://t.me/ex_proxies

کانال پروکسی و کانفیگ زیاده، ولی من سعی کردم تا کیفیت و حساسیت رو بالا ببرم. تست کنید کانفیگ ها رو و تجربه‌تون رو برام بنویسید.

باز کردن چاک‌راه

شکست قرارداد اجتماعی

یک سال قبل اینو نوشتم و متونی مشابه این که دیگه ما نمی‌تونیم ادامه بدیم با چنین ساختاری.

«چه شاهکاری است این انسان! چه والا در خرد و چه بی‌کران در توانایی‌ها!» این سخن هملت در نمایشنامۀ شکسپیر است. برای گذران سادۀ زندگی روزمره حق با هملت بود؛ وگرنه ما امروز اینجا نبودیم. اما در موقعیت‌های پیچیده‌تر، مثل تشخیص اعتبار شبه‌علم X، هملت در اشتباه بود. در واقع، «چه فقیر در خرد و چه محدود در توانایی‌ها!» به حقیقت نزدیک‌تر است.
همۀ این‌ها تقصیر تکامل است. ما برای سازگاری با زندگی مدرن به زمان بیشتری نیاز داریم.

بیشتر ما سرانجام کمابیش به همان باورهایی می‌رسیم که پدر و مادر و اجتماعمان دارند. آنچه بیشترِ باورهای محوری ما را تعیین می‌کند نه جنسیت، هوش یا شخصیت ما، بلکه تربیت ماست.

آیا حقیقت اهمیتی دارد؟ دوست داریم چنین فکر کنیم، اما جامعه اغلب درستی یا نادرستی را کم‌اهمیت‌تر از خودِ باور داشتن می‌داند. ایمان ارج می‌بیند؛ شکاکیت نه.

آیا منطق اهمیتی دارد؟ باز هم دوست داریم چنین فکر کنیم، اما منطق در زندگی روزمره اغلب واقع‌بینانه نیست. هیچ‌کس برای انتخاب میان بستنی توت‌فرنگی و وانیلی دست به استدلال منطقی نمی‌زند. گذشته از این، اغلب اصلاً دلیلی برای به کار بستن منطق نیست، صرفاً به این سبب که بیشتر خطاها پیامد چندانی ندارند.

به قول برتراند راسل، آنچه آدمیان می‌خواهند دانش نیست، بلکه قطعیت است.

لیبرال‌های مسجدی

از محمدعلی جنت‌خواه و علیرضا صالحی تا امیرعلی سعیدی