Scientific Skepticism
867 subscribers
54 photos
3 videos
6 files
77 links
نباید هیچ مانعی برای آزاد بودن پرسشگری وجود داشته باشد. در علم جایی برای تعصب نیست. دانشمند آزاد است و باید آزاد باشد تا هر پرسشی بپرسد، تا در هر ادعایی شک کند، تا به دنبال هر شواهدی باشد، تا هر اشتباهی را تصحیح کند.

t.me/ScientificSkepticism
Download Telegram
#مغز_داستان_شما
#دیوید_ایگلمن
#اسماعیل_فلزی
#برشی_از_فصل_پنجم_کتاب

💢شادی و غم های نهفته در همدلی "empathy"
#ماتریکس_درد
@LiberalScientists

📖یکی از دانشمندان علوم اعصاب بنام نائومی آیزنبرگر درباره مغز مغز کسانی که بشکل ملایم تری از محرومیت اجتماعی گرفتار شده اند ، تحقیق کرده اند .
فرض کنید دارید با دونفر دیگر توپ بازی میکنید و ناگهان شما را از بازی محروم کنند، یعنی آن دو نفر دیگر توپ را بدون در نظر گرفتن شما بین خود جابجا کنند.
آزمایش آیزنبرگر دارای سناریویی ساده است ، خانم آیزنبرگر از داوطلبان خواست ببازی کامپیوتر بپردازند که در آن داوطلبان با کارکترهای متحرک خود توپ را بطرف دو بازیکن می انداختند؛ به داوطلبان قبولانده بودند که آن دو بازیکن دارند توسط دو بازیکن دیگر کنترل می‌شوند ، اما در اصل آن ها فقط بخشی از یک برنامه کامپیوتری بودند.
در ابتدا این دو بازیکن جوانمردانه و مودبانه بازی میکردند.
اما کمی بعد آن ها فرد داوطلب را بازی کنار گذاشتند و فقط به خودشان پاس می دادند.

⬅️ آیزنبرگر از داوطلبان خواست در همان حال که یک اسکنر مغز یا MRI کارکردی از فعالیت مغز آن ها تصویربرداری می کرد با این بازی مشغول شوند و بنکته جالبی رسید . وقتی داوطلبان از بازی کنار گذاشته می شدند نواحی مربوط به #ماتریکس_درد آن ها فعال می شد، شاید این نکته که به آدم ها در بازی پاس ندهند کوچک جلوه کند، اما برای مغز طرد اجتماعی به اندازه ای مهم است که می تواند به معنی دقیق کلمه مایه درد و رنج باشد.
@LiberalScientists
3⃣
👍1
♻️در سناریوی طرد اجتماعی داوطلب را از بازی کردن محروم می کنند.
@LiberalScientists
4⃣
#مغز_داستان_شما
#دیوید_ایگلمن
#اسماعیل_فلزی
#برشی_از_فصل_پنجم_کتاب

🧠چرا طرد سبب ایجاد درد و رنج میشود؟
احتمالا علت این است که پیوستگی اجتماعی از نظر تکاملی حائز اهمیت است ، به عبارت دیگر ، درد مکانیسمی است که مارا بسوی تعامل و پذیرش از جانب دیگران سوق می دهد.

🔶سازوکار نهادینه سیستم عصبی ما را وادار میکند که بدیگران بپیوندیم و گروه تشکیل دهیم.
این اصل شناخت اجتماع را برای ما آسانتر می کند؛ آدم ها در همه جای جهان در پی تشکیل گروه هستند.
ما به مدد حلقه خانواده ، دوستان ، کار ، سلیقه ، ورزش ، تیم ، مذهب ، رنگ پوست ، زبان ، سرگرمی ها و گرایش های سیاسی به هم می پیوندیم ، عضویت در گروه مایه آرامش و آسایش ماست و این واقعیت نکته ای را درباره تاریخ گونه انسان به ما یادآوری می کند.

@LiberalScientists
5⃣
⭕️ عینیت علمی؛ آیا تجربیات تکرارناپذیر و یقین شخصی برای دانشمندان اعتبار دارد؟

📝 فیزیک‌دان‌های اهل تجربه، پدیده‌های عجیب و غریبی را می‌شناسند که گاه جلوه می‌نمایند و بعضاً برای چند بار هم در آزمایشگاه تکرار می‌شوند و دست آخر بدون برجا گذاشتن نشان و تأثیری ناپدید می‌گردند. هیچ فیزیک‌دانی در این موارد نمی‌گوید که به کشفی علمی نایل آمده است (اگرچه گاه می‌کوشد تا آزمایش را چنان ترتیب دهد که شاید آن پدیده تکرارپذیر گردد). پدیدهٔ فیزیکیِ مهم همان است که همه کس بتواند با پیروی از روش مدون و با انجام آزمایش مناسب، منظماً تکرارش کند. هیچ فیزیک‌دان راستینی چنین پدیده‌ای را که خودش هم راه تکرارش را نمی‌داند ( و به نظر من خوب است اینگونه پدیده ها را «پدیده‌های سحرآمیز» بنامیم، کشفی علمی اعلام نخواهد کرد. اینگونه «کشفیات» را زود باشد که از مقوله شیادی بشمارند و به کنار افکنند، زیرا هرچه در آزمودن آنها بکوشند ناکام خواهند ماند. (لذا علم پاسخی به این سؤال ندارد که آیا رویدادهایی که عقلا یکتا و تکرارناپذیرند، به واقع وجود دارند یا نه. مناقشه در این باب مناقشه‌ای متافیزیکی است).


حال برگردیم به آنچه در بخش گذشته گفتم که تجربه‌های درونی یا احساس يقين، هرگز نمی‌تواند هیچ گزارهٔ علمی را تصویب کند، و در علم منزلتی ندارد جز آنکه موضوع پژوهش تجربی (روان شناختی) قرار گیرد. احساس یقین هر اندازه هم شدید باشد، هیچگاه نمی‌تواند هیچ گزاره‌ای را تصویب کند. شاید من به راستی گزاره‌ای ایمان راسخ یافته باشم و چندان به شهادت ادراکات خویش اطمینان، و به قوت تجربه‌ام قطع داشته باشم، که هر گونه شك و شبهه‌ای برایم لغو و بی مورد جلوه کند. ولی آیا اینها همه، سر سوزنی دلیل برای علم فراهم می‌آورد تا سخن مرا بپذیرد؟ آیا اطمینان بی شائبه کارل رایموند پوپر به راستیِ فلان گزاره، می تواند آن گزاره را تصویب کند؟ جواب این است که «نه»: و هر جواب دیگر با التزام به عينيت علمی منافات دارد. اگرچه حضور یقین در نزد من برای خودم مسلم باشد، این امر در میان عينيات، جز به صورت فرضیه‌ای روان‌شناسانه حق عرض اندام ندارد، و در این صورت هم باید آزمودنش برای همگان میسر باشد: بدین ترتیب که روانشناس ابتدا گمان می برد که من به فلان امر یقین دارم، سپس به تئوری‌هایی روان‌شناسانه و غیر آن متوسل می‌شود تا رفتار بعدی مرا پیش‌بینی کند؛ و این پیش‌بینی‌ها، در حین آزمون تجربی، یا تأیید می‌گردد یا ابطال. ليکن از دیدگاه معرفت‌شناسی، به شدت با ضعف يقين من هیچ اعتنا نمی شود؛ خواه یقینی متکی به احراز قطعی معانی باشد (یا بداهت آشکاره داشته باشد)، خواه برخاسته از ظنی ضعيف. اینها هیچ ربطی به مساله تصویب گزاره‌های علمی ندارد.

✍کارل پوپر
📖منطق اکتشاف علمی
🖋حسین کمالی

@LiberalScientists
⭕️ سوگیری یا خطای تائید

📝 یکی از کارکردهای ارزشمند مغز این است که می‌تواند سیگنال‌ها و پیام‌هایی را که برای ما جذاب یا مفید نیستند، فیلتر کند و انرژی خود را برای پردازش پیام‌های مفیدتر ذخیره نماید.
یا اگر آن‌ها را دریافت کرد، بدون پردازش، کنار بگذارد و رها کند.
شما احتمالا تعداد پله‌های خانه خود را نمی‌دانید، چون مغز ترجیح می‌دهد این اطلاعات را دریافت، ذخیره و تحلیل نکند، تنها چیزی که از پله‌ها ادراک می‌شود، تصویر موقعیت فیزیکی آن‌هاست، تا زمانی که روی آن‌ها راه می‌روید، پای شما به لبه آن‌ها گیر نکند و زمین نخورید.
این نوع کارها، مثال‌هایی از مکانیزم فیلتراسیون اطلاعات توسط مغز محسوب می‌شوند که اگر چه، ارزشمند هستند و بار زیادی را از دوش مغز ما برمی‌دارند، اما خطاها و خطرها و سطحی‌سازی‌های زیادی را هم با خود به همراه خواهند داشت.
خطای تایید، ریشه در تمام تصورهای غلط ما دارد. تمایل به تفسیر اطاعت جدید، به گونه‌ای است که با تئوری‌های موجود، باورها و اعتقادات ما هماهنگ باشد. به بیان دیگر، هر داده‌ی جدیدی را که با نظرهای کنونی ما تناقض داشته باشد فیلتر می‌کنیم (شواهد متضاد). یک عادت خطرناک. «حقایق با نادیده گرفتن شدن از هستی ساقط نمی‌شوند». این را آلدوس هاکسلی، گفته بود. با این حال، ما دقیقا همین کار را می‌کنیم، همانطور که وارن بافت می‌گوید «آن چه بشر بهتر از هر کار دیگری انجام می‌دهد، تفسیر اطاعات جدید به شیوه‌ای است که نتیجه گیری‌های قبلی دست نخورده باقی بماند.»
ما مجبور می‌شویم راجع به دنیا، زندگی خودمان، سرمایه گذاری‌ها، اقتصاد، شغل‌مان و چیزهای دیگر باور به وجود بیاوریم. بیشتر اوقات با فرضیات سر و کار داریم و این‌ها هر چه مبهم‌تر باشند خطای تایید قوی تر می‌شود. در زندگی خود، چه بر این باور باشی که مردم ذاتا خوب‌اند، چه معتقد باشی مردم ذاتا بداند؛ هر روز مدارکی را پیدا میکنی که نظر تو را تایید کند.
برای مبارزه با خطای تایید سعی کن باورهای خودت را در مورد (جهان‌بینی، سرمایه گذاری‌ها، ازدواج، سلامت، رژیم غذایی، و استراتژی شغلی) بنویسی و شروع کنی به پیدا کردن شواهد متناقض. خاص شدن از شر عقایدی که مثل دوستان قدیمی آدم هستند، سخت اما ضروری است.

✍گردآوری: #Student

@LiberalScientists
Why would we use a word so ambiguous that means so many different things and gives you freedom to seem to agree with someone else, with whom you do not agree.
Carl Sagan

چرا واژه ای مبهم و دارای معانی گوناگون را به کار گیریم که آزادانه بتوان آن را به گونه ای تعبیر کرد که گویی با افراد دیگری موافق هستیم حال آنکه در حقیقت چنین نیست.
کارل سیگن

@LiberalScientists
🧠 ذهن و مغز؛ یکسان یا متفاوت؟

📝 تمامی تجربیات به واسطه مغز انجام می‌گیرد. ذهن آن چیزی‌ست که مغز انجام می‌دهد. خارج از فعالیت مغز چیزی مثل "ذهن" به خودی خود وجود ندارد. ذهن تنها واژه‌ای است که ما برای توصیف فعالیت عصبی در مغز به کار می‌بریم. اگر مغزی نباشد، ذهنی هم در کار نخواهد بود. ما این را می‌دانیم زیرا اگر بخشی از مغز به خاطر سکته یا سرطان یا ضربه یا جراحی از بین برود، آن کارکردهایی که آن بخش از مغز انجام می‌داده از بین می‌رود. اگر آسیب در اوایل کودکی اتفاق بیافتد که مغز به شکل قابل توجهی انعطاف‌پذیر (پلاستیک) است، یا در بزرگسالی در بخش‌های خاصی رخ دهد که مستعد سیم‌کشی مجدد هستند، آنگاه ممکن است آن عملکرد مغز - آن بخش "ذهن" از مغز- در بخش دیگری از شبکه عصبی مغز دوباره سیم‌کشی شود. این فرایند مؤید این حقیقت است که بدون اتصالات عصبی در مغز، ذهن وجود نخواهد داشت. با این حال [متاسفانه] هنوز هم برای فرایندهای روانی، توضیحات مبهم مورد استفاده قرار می‌گیرند.

✍مایکل شرمر
📖#The_Believing_Brain
🖋یاسر سلیمی

@LiberalScientists
🧠مغز خود را برای افزایش سطح سروتونین , دوپامین, اکسی توسین و اندروفین بازسازی کنید.

📖ایجاد مهارت های اجتماعی

🔸یک نخستی مهارت های اجتماعی را به همان شیوه ای می آموزد که مهارت های تغذیه ای را یاد می گیرد.
آن ها روی پای مادرشان می نشینند و تعامل او را با دیگران می بینند ، او می بیند که گاهی مادرش در این تعاملات در جایگاه بالاتر قرار می گیرد. او نیازی ندارد تا این واکنش مادر را برچسب بزند، سلول های آینه ای او را به راحتی ترس را با ترسیدن مادر، تسلط و برتری را با تسلط و برتری مادر و اعتماد را با اعتماد مادر راه اندازی میکند این مسئله گذرگاه های عصبیابی ایجاد می کنند که او را طوری هدایت نماید تا از آنچه احساس بدی در او ایجاد میکند اجتناب نموده و در جستجوی آنچه حس خوبی ایجاد می کنند باشد.
او شروع به تعامل مستقیم با دیگران می کند و هرآنچه بزرگ تر می شود متناسب با انتظارات اجتماعی گله ی خود با بقا بیشترِ مرتبط می شود.

🔶 شامپانزه ها با دانش بقای ضروری از پیش برنامه‌ریزی شده به دنیا نمی آیند ، مادر آن ها قبل از اینکه دوباره باردار شود به مدت ۵ سال از کودک خود مراقبت میکند .
مادر او با تغذیه بهتر فرزند خود با احتمال بیشتری ژن های خود را حفظ خواهد کرد تا اینکه بخواهد فرزند دیگری بیاورد؛ اما آموزش شامپانزه ی جوان با قصد آگاهانه مادر صورت نمیگیرد .
بلکه این نیاز شدید به احساسی خوب ناشی از دوپامین ، اکسی توسین ، سرتونین ، احساس نیاز به اجتناب از احساس بد ناشی از کورتیزول است که باعث میشود مسائل را بیاموزد.
#برشی_از_فصل_پنجم_کتاب
#عادتهای_یک_مغز_شاد
#لورتا_گرزیانو_برونینگ
#سید_مرتضی_ارجمندی_نسب

@LiberalScientists
👶 آیا تا بحال فکر کرده‌اید که نوزاد انسان چقدر فیزیک می‌فهمد؟ آیا او هیچ درکی دارد که حرکت و رفتار افراد و اجسام از چه اصولی پیروی می‌کند؟ یا به عبارت دیگر، کدام اجزاء از ادراک فیزیکی ما از جهان هستی از همان ابتدای تولد و بطور ذاتی وجود دارند بدون آنکه نیاز باشد آن‌ها را بیاموزیم؟

❔ پاسخ دادن به پرسش فوق اصلا کار ساده‌ای نیست. مطالعه و تحقیق بر روی نوزادان با موانع عملی و اخلاقی زیادی روبرو است؛ اما غیرممکن نیست. استیون پینکر در فصل پنجم از کتاب "ذهن چگونه کار می‌کند"، توضیح می‌دهد که دو روان‌شناس به نام الیزابت اسپلکه و رنه بیلارگن موفق شدند روش بدیعی را بیابند. آن‌ها می‌دانستند که نوزادان خیلی زود حوصله‌شان سر می‌رود و توجه خود را از چیزی به چیز دیگری معطوف می‌کنند. و هنگامی که چیزی توجه آن‌ها را جلب می‌کند، به آن خیره می‌شوند.
آن دو مطالعات متعددی را انجام دادند تا دریابند که ذهن نوزادان (سه تا چهار ماهه) چگونه تجارب مختلف را طبقه‌بندی می‌کند، چه تجاربی قابل انتظار و کدام تجربه‌ها غیرمنتظره بودند.

برای مثال، آن‌ها شیئی را که یکپارچه بنظر می‌رسد در مقابل نوزاد و روی میزی قرار دادند و سپس شیئ را به سمت راست کشیدند. اگر شیئ بطور کامل به سمت راست حرکت کند و یکپارچگی خود را حفظ کند، نوزاد چند لحظه‌ای به صحنه نگاه می‌کند و سپس حوصله‌اش سر رفته و به چیز دیگری نگاه می‌کند. اما اگر نیمی از آن شیئ به سمت راست کشیده شود و نیم دیگر در محل قبلی خود باقی بماند، آن‌وقت نوزاد چند ثانیه بیشتر به صحنه خیره می‌شود که نشان می‌دهد او شگفت‌زده شده است. همانطور که یک بزرگسال از مشاهده چنین صحنه‌ای شگفت‌زده خواهد شد. این نشان می‌دهد که درک ما از یکپارچگی و یا عدم یکپارچگی اجسام تا حدی ذاتی است و اینطور نیست که چنین درکی را فقط با تجربه بدست آورده باشیم.

با انجام مطالعاتی از این دست بود که این محققان دریافتند برخی اصول فیزیک از همان بدو تولد در ذهن ما حک شده‌اند. علاوه بر اصل یکپارچگی که در بالا به آن اشاره شد، می‌توانیم به این اصول نیز اشاره کنیم:

🔹چیزهایی که همزمان با یکدیگر حرکت می‌کنند، باید جسم واحدی باشند. فرض کنید پرده‌ای جلوی نوزاد قرار دارد. چوب یا میله درازی پشت پرده قرار دارد که دو انتهای آن از پرده بیرون زده است. نوزاد می‌بیند که دو انتهای چوب همزمان حرکت واحدی را انجام می‌دهند. برای مثال هر دو همزمان به چپ یا راست می‌روند. نوزاد نتیجه می‌گیرد که آن چوب یا میله باید جسم واحدی باشد. اگر پرده را برداریم و نوزاد ببیند که بجای یک چوب، دو تکه چوب مجزا پشت پرده بودند که همزمان حرکت می‌کردند، او متعجب خواهد شد و بیشتر از معمول به صحنه نگاه خواهد کرد.

🔸یک جسم نمی‌تواند همانند روح از درون جسم دیگر عبور کند. فرض کنید یک میز را جلوی نوزاد قرار دهیم و توپ کوچکی را از بالای میز رها کنیم. نوزاد انتظار دارد که توپ با برخورد به میز متوقف شود. اگر توپ از درون میز عبور کند، نوزاد متعجب خواهد شد.

🔹اصل دیگر این است که مسیر حرکت اجسام باید پیوسته باشد. فرض کنید که دو پرده کوچک به فاصله کمی از یکدیگر در مقابل نوزاد هستند. حال توپ کوچکی که از سمت راست به چپ در حال حرکت است به پرده سمت راست می‌رسد، چند لحظه‌ای پشت پرده مخفی است، سپس در فضای بین دو پرده رویت می‌شود، به پشت پرده دوم می‌رود و سرانجام از انتهای سمت چپ پرده دوم بیرون می‌آید. نوزاد فرض می‌کند که یک جسم واحد کل مسیر را طی کرده است. ولی اگر توپ مورد نظر در فاصله بین دو پرده ظاهر نشود، آن‌وقت نوزاد تصور می‌کند که دو توپ مجزا در صحنه وجود داشته‌اند. توپ اول به پشت پرده اول رفت و هیچگاه بیرون نیامد، و توپی که از پشت پرده دوم درآمد، یک توپ متفاوت است.

🔸اصل دیگر این است که اجسام فقط در تماس فیزیکی با یکدیگر است که می‌توانند بر حرکت یکدیگر تاثیر بگذارند.
فرض کنید که توپ قرمز رنگی دارد حرکت می‌کند، به یک توپ سبز رنگ برخورد می‌کند و آن‌را به حرکت درمی‌آورد. نوزاد متعجب خواهد شد اگر که توپ قرمز در فاصله کمی از توپ سبز متوقف شود، و توپ سبز بدون آن‌که تماس فیزیکی با توپ قرمز داشته باشد به حرکت در آید.

✍امیر رحمانی
📖برگرفته از کتاب #How_The_Mind_Works نوشته #استیون_پینکر

@LiberalScientists
Scientific Skepticism
🧠 ذهن و مغز؛ یکسان یا متفاوت؟ 📝 تمامی تجربیات به واسطه مغز انجام می‌گیرد. ذهن آن چیزی‌ست که مغز انجام می‌دهد. خارج از فعالیت مغز چیزی مثل "ذهن" به خودی خود وجود ندارد. ذهن تنها واژه‌ای است که ما برای توصیف فعالیت عصبی در مغز به کار می‌بریم. اگر مغزی نباشد،…
🧠برای درک ذهن باید نورون‌ها را بشناسیم؛ واژگان مبهم کمکی نمی‌کنند!


📝 زمانی که من در دانشگاه پپردین دانشجو بودم، ملزم به گذران درسی به نام روان‌شناسی فیزیولوژیک بودیم که امروزه علوم اعصاب شناختی نامیده می‌شود. این درس واقعا دید مرا در زمینه مطالعه ذهن باز کرد، زیرا استاد ما درل سی دیرمور بود که یکی از بهترین‌ها در تفسیر واضح مطالب علمی است که تا کنون دیده‌ام. او موشکافانه به اعماق مغز می‌پرداخت تا ساختار اساسی تمام افکار و رفتارهای ما را توضیح دهد: نورون (عصب یا یاخته عصبی) .
پیش از این که من بدانم نورون‌ها چگونه کار می‌کنند، در مورد آنچه در سر افراد می‌گذرد به توضیح با واژه‌های مبهمی قانع بودم. واژه‌هایی مانند "فکر کردن" یا " پردازش" یا "یادگیری" یا "فهمیدن" راضی بودم که باهم در زیر عنوان "ذهن" جمع می‌شدند، گویی که این‌ها عواملی علّی فرایندهای مغز بودند. چنین نیست؛ این‌ها تنها واژه‌هایی برای توصیف یک فرایند هستند که خود نیازمند توضیح عمیق‌تری است.

در اوایل قرن بیستم جولین هاکسلی، زیست‌شناس بریتانیایی، توضیح مبهم فیلسوف فرانسوی، هنری برگسون، برای حیات را به تمسخر گرفت. او گفته بود که élan vital (نیروی حیاتی) علت حیات است که به گفته هاکسلی مانند این است که بخواهیم موتور بخار روی ریل را با گفتن این که به وسیله لوکوموتیف (نیروی لوکوموتیو) پیش می‌رود توضیح دهیم.

داوکینز چنین تشبیهی را برای دست انداختن توضیح طراحی هوشمند در مورد حیات به کار برد. گفتن این که چشم، باکتری تاژک یا DNA "طراحی شده‌اند" هیچ چیز به ما نمی‌گوید. دانشمندان می‌خواهند بدانند که این‌ها چگونه طراحی شده‌اند، چه نیروهایی در کار بوده‌اند، چگونه فرایند رشد و ارتقا به پیش رفته است و چیزهایی شبیه این.

داوکینز یک تاریخ خیالی را تصور کرد که در آن اندرو هاکسلی و الن کودکین، برندگان نوبل برای دریافتن بیوفیزیک مولکولی در سیگنال‌های عصبی با یک دیدگاه خلقت‌گرایانه این مساله را به " انرژی عصبی" نسبت می‌دادند.

ما نیز با الهام از گفتمان طنز داوکینز می‌توانیم تاریخ را به گونه‌ی دیگری تصور کنیم. تصور کنید که دیوید هوبل و تورستن وایزل ( برندگان نوبل در سال 1981 برای پژوهش‌های پیشگامانه در مورد مداربندی مغز و شناسایی شیمی-اعصاب بینایی)، به جای این که سال‌ها به موشکافی در سطح مولکولی و سلولی بپردازند تا بفهمند که مغز چگونه فوتون‌های نور را به سیگنال‌های عصبی تبدیل می‌کند، خیلی ساده می‌گفتند که کار نیروی روان است:

👨‍⚕+ ببین هوبل، این مساله که چگونه فوتون‌ها به نور تبدیل میشن خیلی آزاردهنده و طاقت‌فرساست. من که نمی‌تونم بفهمم چطوری میشه، تو میتونی؟

🧓- نه وایزل عزیز، منم نمیفهمم. گذاشتن الکترود در مغز میمون‌ها هم کار حوصله سر بری هست، جون به لب میشم تا الکترود رو در مکان درست بزارم. چرا به جای این کارا نگیم که فوتون توسط نیروی روان تبدیل به سیگنال عصبی میشه؟

👨‍⚕+ احسنت!

نیروی روان چه توضیحی ارائه می‌دهد؟ هیچ! مانند این است که برای توصیف موتور خودرویتان بگوید با نیروی احتراق کار می‌کند که این گفته چیزی در مورد فرایندهایی که واقعا درون سیلندر موتور خودرو اتفاق می‌افتد به شما نمی‌گوید: یک پیستون مخلوط بخار سوخت و هوا را فشرده می‌کند، سپس جرقه شمع باعث انفجار می‌شود که پیستون را به پایین هل می‌دهد و پیستون نیز بازوی میل لنگ را می‌چرخاند که به شفت متصل است و چرخش از طریق دیفرانسیل به چرخ‌های خودرو منتقل می‌شود.
زمانی که می‌گویم ذهن آن چیزی است که مغز انجام می‌دهد منظورم این است. نورون و کُنش‌هایش در روانشناسی همانند اتم و گرانش در فیزیک هستند. برای فهمیدنِ باور، ما باید بفهمیم نورون‌ها چگونه کار می‌کنند.

✍مایکل شرمر
📖#The_Believing_Brain
🖋یاسر سلیمی

@LiberalScientists
🧠مغز خود را برای افزایش سطح سروتونین، دوپامین، اکسی توسین و إندروفین بازسازی کنید.

📖نقش مواد شیمیایی شادی بخش در یادگیری اجتماعی

🔶بقای یک پستاندار به همان میزان که به مهارت های جسمانی وابسته است به مهارت های اجتماعی او نیز ارتباط دارد. مغزهای کوچک با مهارت های اجتماعی مورد نیاز متولد میشوند در حالی که مغزهای بزرگ مهارت های اجتماعی را از طریق تکرار و هیجان می آموزند.

🔸مهارت های اجتماعی در موفقیت در تولید مثل ضروری هستند، گرچه موفقیت به معنای تولید مثل نیست بااین حال در دنیایی که مغز ما در آن زندگی می کند موفقیت با اهمیت شمرده می شود.
« البته مهارت هایی که در موفقیت در تولید مثل مورد نیاز است در جنس ماده و نر متفاوت است.»

▪️حیوان ماده تنها قادر است تعداد محدودی فرزند به دنیا بیاورد و در گذشته بسیاری از این فرزندان قبل از آنکه به سن بلوغ برسند از بین می‌رفتند. بقای ژنهای یک حیوان ماده بر توانایی او در زنده نگه داشتن فرزندان وابسته است. مهارت های اجتماعی باعث می شوند یک حیوان ماده حفاظت و مواد غذایی بهتری دریافت کند و الگوی ژنی بهتری داشته باشید.

◾️یک پستاندار نر قادر است با بیشتر بارور کردن ماده ها و کمتر توجه کردن به هر یک از بچه ها ژنهای خود را گسترش دهد. این روش کمیتی به حیوان های نری که در جذب ماده ها و رقابت با حیوانات نر دیگر مهارت دارند پاداش می دهد. راهبردهایی که حیوان ماده و حیوان نر به کار می گیرند با یکدیگر ادغام می شود و البته تکامل طبیعی تمایل دارد این ادغام را افزایش دهد.

◼️کسب احترام از همنوع ها برای هردو جنس منجر به افزایش احتمال بقا می شود.
مطالعاتی که بر روی میمون ها انجام شده است نشان می‌دهد هرکدام از آنها که اتحاد اجتماعی بیشتری دارند فرصت های جفت گیری بیشتر و احتمال بقای بیشتری برای فرزندان خود دارند بنابراین جای تعجب نیست مغزی که توسط انتخاب طبیعی به وجود آمده است از طریق پاداش دادن به کمک احساس خوب ، به دنبال اعتماد اجتماعی باشد .

⬛️وقتی که یک پستاندار جوان راهی برای کسب احساس خوب و اجتناب از احساس بد جستجو می کند مهارت های اجتماعی را بدون تلاش یا قصد قلبی به وجود می آورند
بچه ها مهارت های اجتماعی را بدون بینش داشتن نسبت به نیازهای بلند مدت خود بوجود می آورند.
یک کودک برای رفع نیازهای کوتاه مدت خود به دنبال حمایت اجتماعی است و هرگاه در این کار موفق می شود مواد شیمیایی شادی بخش در بدن او جریان می یابد ، این مسئله باعث میشود در آینده باز هم انتظار حمایت اجتماعی داشته باشند.

#برشی_از_فصل_پنجم_کتاب
#عادتهای_یک_مغز_شاد
#لورتا_گرزیانو_برونینگ
#سید_مرتضی_ارجمندی_نسب
@LiberalScientists
«برای یک بسته کمل حاضرم یک مایل راه بروم»

برشی از کتاب «#جهان_در_تسخیر_اهریمن»
نوشته‌ی #کارل_سیگن
ترجمه: رضا شعبانی
@LiberalScientists
1️⃣
صنعت تنباکو در ایالات متحده هر سال حدود ۵۰ تریلیون دلار به جیب می‌زند. یک همبستگی آماری بین سیگار کشیدن و سرطان وجود دارد، صنعت تنباکو به آن اقرار می‌کند، اما خودشان می‌گویند این رابطه سببی نیست. آنها استدلال می‌کنند، مغالطه‌ای منطقی در اینجا وجود دارد. معنی این همبستگی چیست؟ شاید آنهایی که به دلایل وراثتی مبتلا به سرطان می‌شوند گرایش بیشتری هم به مواد مخدر اعتیاد‌آور داشته باشند -و بنابراین سرطان و گرایش به دود تنباکو ممکن است رابطه همبستگی داشته باشند و رابطه‌ی سببی نداشته باشند. روابطی غیرمعمول از این‌دست ممکن است به تصویر کشیده شود. دقیقا به‌همین دلیل است که علم تجربی بر آزمایش کنترل شده تاکید می‌کند.
@LiberalScientists
فرض کنید پشت بدن شماری از موش‌های آزمایشگاهی را با ماده‌ی درون سیگار، رنگ کرده‌ایم، و همچنین سلامت شمار بسیار دیگری از همان موش‌ها را که پشتشان رنگ نشده است بررسی کنیم. اگر گروه اولی دچار سرطان شوند و گروه دوم نشوند آنگاه با اطمینان بسیار زیادی می‌توانید بگویید این همبستگی سببی است. دود تنباکو را فرو ببرید، شانس دچار شدن به سرطان بالا می‌رود؛ فرو نبرید و امکان دچار شدن در همان سطح زمینه باقی می‌ماند. در مورد آمفیزم*، برونشیت* و بیماری‌های قلبی و عروقی نیز همینطور است.
@LiberalScientists
هنگامی که نتایج اولین مطالعه در سال ۱۹۵۳ در نشریه‌های علمی به‌چاپ رسید، نشان داد مالیدن مواد درون تنباکو بر پشت جوندگان آثار نامناسبی به‌بار می‌آورد. واکنش شش‌شرکت بزرگ تنباکو این بود که جریان‌های اجتماعی را برای تکذیب و انکار نتایج تحقیقات به‌راه اندازند، تلاش‌هایی که پشتیبانی مالی آن را سازمان سولان کترینگ* بر دوش کشید. این کار مشابه آن چیزی بود که شرکت دوپونت* پس از انتشار نتایج پژوهش سال ۱۹۷۴ در مورد تخریب لایه اوزون توسط گاز فریون* انجام داد. شمار بسیاری از نمونه‌های دیگر هم [در تاریخ علم] وجود دارد.
@LiberalScientists
شاید تصور کنید پیش از انتشار نتایج پژوهش‌ها، شرکت‌های بزرگ بودجه‌ی هنگفتی را اختصاص می‌دهند که سلامت فراورده‌های آماده‌ی تولید را بررسی کنند. و اگر چیزی را نادیده گرفته باشند، اگر دانشمندی بدون وابستگی خطری را گوشزد کند، چرا شرکت تولیدی باید اعتراض کند؟ آیا ترجیح می‌دهند جان انسان‌ها را بگیرند تا سودشان را از دست ندهند؟ اگر در دنیایی ناشناخته، مقرر است اشتباهی مرتکب شویم، بهتر نیست این اشتباه در سوگیری و پشتیبانی از سلامت و بهزیستی مشتری‌ها و مردم روی دهد؟ و به‌راستی وجود چنین مواردی در توانایی پاسبانی تجارت آزاد از دستاوردهای آن چه چیزی به ما می‌گوید؟ آیا این‌ها مواردی نیستند که منافع حکومت و منافع مردم به‌هم گره می‌خورد؟
@LiberalScientists
2️⃣
گزارش درون سازمانی سال ۱۹۷۱ از شرکت براون و ویلیامسون یکی از اهداف سازمان را چنین تعریف می‌کند: «باید بکوشیم این تصور غلط که سیگار سبب ایجاد سرطان ریه می‌شود، از ذهن میلیون‌ها نفر پاک شود؛ باوری که بر پایه‌ی فرض‌های جانبدارانه، شایعه‌های مغلطه‌آمیز، ادعاهای بدون پشتوانه، گزاره‌های غیرعلمی و گمانه‌زنی‌های فرصت‌طلبانی است که به دنبال جلب نظر عموم هستند». آنها گلایه می‌کنند که
«یورشی باورنکردنی، بی‌مانند و نابکارانه بر ضد تجارت سیگار است، که بنیان‌گذار بزرگترین تهمت و افترایی است که تاکنون بر ضد فراورده‌ای در طول تاریخ تجارت آزاد صورت گرفته است؛ تهمتی آنچنان جنایتکارانه که انسان را به شگفتی وا می‌دارد که چگونه چنین بهتان پیکارآمیزی باوجود زیرپا گذاشتن و نافرمانی از قانون اساسی امکان‌پذیر است.»
@LiberalScientists
این لفاظی‌ها تنها اندکی پرهیاهوتر است از آنچه صنعت تنباکو گاه و بیگاه برای جلب مصرف‌گرایی در جامعه تبلیغ می‌کند. بسیاری از برندهای سیگار در مورد کمبود شاخص تار* (ده میلیگرم یا کمتر در هر سیگار*) تبلیغ می‌کنند. چرا باید این شاخص مهم باشد؟ چرا که غلظت هیدروکربن‌های چندحلقه‌ای دارای بو و دیگر مواد سرطانزا در همین میزان تار انباشته شده است. آیا تبلیغ کم بودن میزان تار نوعی اعتراف شرکت‌های تولید و پخش تنباکو مبنی بر این نیست که سیگار واقعا سبب ابتلا به سرطان می‌شود؟
@LiberalScientists
سازمان سلامت جهانی یک سازمان انتفاعی* است، که میلیون‌ها دلار در طول سال‌های گذشته از صنایع تنباکو دریافت کرده است. این سازمان پژوهشی درمورد «اثر دود سیگار بر اطرافیان» انجام می‌دهد، و به‌سود شرکت‌های صنایع تنباکو گواهی می‌دهد. در سال ۱۹۹۴ سه‌تن از کارشناسان آن شکایت کردند که مدیران ارشد داده‌های عددی را در مورد تنفس دود سیگار در محیط دستکاری کرده‌اند. در هر مورد داده‌های «تصحیح شده» از آنچه اندازه‌گیری اصلی کارشناسان نشان می‌دهد دود تنباکو را سالم‌تر می‌نمایاند. آیا شرکت‌های تحقیقاتی وابسته یا مستقل به آن تاکنون فراورده‌ای یافته‌اند که خطرناک‌تر از آنچه صنایع تنباکو آشکارا اعلام کرده‌اند، باشد؟ اگر چنین است، آیا کارمندان آن به تلاششان ادامه داده‌اند؟
@LiberalScientists
تنباکو اعتیادآور است؛ از لحاظ بسیاری معیارها حتی از هرویین و کوکایین هم اعتیادآور‌تر است. آنگونه که یک آگهی بازرگانی در ۱۹۴۰ توصیف می‌کند دلیل مناسبی وجود دارد که «مردم یک مایل برای یک بسته کَمِل (نوعی برند شناخته شده‌ی سیگار) پیاده راه می‌روند». شمار افرادی که بر اثر استفاده‌ی تنباکو مرده‌اند بیش از تمام افرادی است که در تمام طول جنگ جهانی دوم مرده‌اند. طبق برآورد سازمان سلامت جهانی دود سیگار سالانه جان سه‌میلیون‌نفر را در سراسر جهان می‌گیرد. و این مقدار تا سال ۲۰۲۰ به ده‌میلیون‌نفر در هر سال خواهد رسید، تا اندازه‌ای به دلیل انبوه آگهی‌های بازرگانی که می‌خواهند سیگار کشیدن بانوان را در کشورهای در حال توسعه، شیک و نشانه‌ی پیشرفت جا بیندازند. بخشی از موفقیت صنعت تنباکو در فراهم کردن این معجون زهرآگین و اعتیاد آور را می‌توان به ناآشنایی فراگیر با فنِ شناساییِ چرندیات، تفکر انتقادی و روش علمی نسبت داد. زودباوری سر انسان را بر باد می‌دهد.
@LiberalScientists
❓علم چیست؟

📝 علم عبارت است از شیوه‌ی فهم و کسب معلومات قابل اعتماد (که البته این معلومات خطاناپذیر نیست) از جهان مادی، از جمله توصیف پدیده‌های قابل مطالعه که به ترتیب زیر فراهم می‌آید: از راه مشاهده دقیق و روشن (تا حد امکان)، ثبت هوشمندانه‌ی آن، طبقه بندی موضوعی آن، استخراج احکام و قوانین عمومی از آن که مبین نظم و ترتیب است، استنتاج احکام دیگر از این قوانین با روش استقرا، تایید این احکام با مشاهده‌ی بیشتر، و ارائه‌ی فرضیه‌ها و تئوری‌هایی که بیشترین تعداد ممکن قوانین را به هم مرتبط می‌کند و به شرح آن‌ها می‌پردازد. یعنی علم به چگونگی و چرایی امور می‌پردازد و آن‌ها را توصیف می‌کند و توضیح می‌دهد.

علم به توضیح و توصیف جهان مادی می‌پردازد و برای تصرف در آن شیوه‌هایی ارائه می‌دهد. این قدرت تصرف در طبیعت به آن حقانیت و عینیت می‌دهد. توضیحات علمی انعکاسی از واقعیات هستند که بیشتر از معارف دیگر واقعیات را منعکس می‌کنند و آزمایش آن‌ها برای هر کسی امکان پذیر است. علم جهان طبیعت را آنچنان که هست توصیف می‌کند، نه آن چنان که باید باشد، و نه آنطور که می‌خواهیم باشد. تفاوت علم با فلسفه و هنر نیز در همین است. از آنجا که علم یک حرفه‌ی دموکراتیک است، برجسته ترین دانش‌ورزان، از نیوتن گرفته تا اینشتن، باید به کوچکترین انتقاد پایین ترین عضو جامعه علمی پاسخ بدهند و او را از نظر علمی قانع کنند. در این حرفه هیچ‌گونه ولی امر، مراد، مرجعیت، و رهبری وجود ندارد. اگر ادعای برجسته ترین پژوهشگر با مدرک تجربه و آزمایش همراه نباشد رد می‌شود. بر همین بنیان است که نظريات دانش‌ورزان عمده‌ای نظیر نیوتن در زمینه‌ی کیمیاگری، یا لینوس پاولینگ در زمینه‌ی اهمیت ویتامین ث در افزایش طول عمر پذیرفته نشده است.

📕#علم_چیست؟
✍ دکتر محمدرضا توکلی‌صابری
📩 #Student

@LiberalScientists
❓معیارهای علمی چیست؟ (بخش نخست)

📝 چه چیزی علم را از شبه علم، ضدعلم، و غیرعلم (مانند فلسفه) جدا می‌کند؟ برای پاسخ به این سوال باید معیارهایی پیدا کنیم که بر سر آن‌ها به توافق برسیم، تا بعد بتوانیم بگوییم که چه چیزی علم است و چه چیزی علم نیست. به طور کلی با پنج معیار عمده می‌توانیم یک نظریه‌ی علمی را از نظریه‌ای غیرعلمی جدا کنیم. این معیارها عبارتند از:

🔸 ۱. آزمون پذیری عمومی: موضوعات، قوانین، تئوری‌ها و توضیحات علمی باید نزد عموم دانشمندان قابل آزمایش باشد. اگر نتوان قضایا و احکامی مانند توضیحات، قوانین، و تئوری‌های علمی را که ادعای علمی بودن دارند آزمایش کرد، صحت یا کذب آن‌ها را نیز نمی‌توان ثابت کرد. حتی روشی برای اثبات خطا یا واقع بودن آن‌ها نداریم. باید خاطر نشان ساخت که «آزمون پذیری» و «قابل آزمایش بودن» فرق دارد با این که «آزمایش شده است». مثلا پیش از سفر انسان به ماه این جمله «در سطح تاریک ماه کوه‌هایی وجود دارد» یک قضیه و حکم قابل آزمایش بود، گو این که در آن زمان امکان آزمایش آن وجود نداشت و هنوز آزمایش نشده بود. اما بعدها با پیشرفت پژوهش‌های فضایی این کار انجام شد. در حالی که جمله‌ی «فرشته‌ها موجودات مهربانی هستند» یا «ارواح در سرنوشت انسان‌ها دخالت دارند» قابل آزمایش نیستند.

علم برای آزمایش تئوری‌ها و فرضیه‌های ذهنی است و این که آیا این تئوری‌ها و فرضیه‌ها در علم خارج واقعیت دارند یا نه و اگر واقعیت دارند آیا دیگران هم با آن توافق دارند یا نه. بنابراین آزمون پذیری به توافق عمومی در مورد یک مسئله کمک می‌کند. بدین معنی که نیوتن با فرضیه‌ی جاذبه‌ی خود و ارائه‌ی شیوه‌هایی برای آزمایش نظریات خود به توافق عموم دانشمندان بر سر آن کمک کرد. همینطور لویی پاستور که وجود میکروارگانیسم‌ها را عامل عفونت می‌دانست، با آزمایش‌هایی که تکرار آن برای همه ممکن بود واقعیت داشتن تئوری ذهنی و شخصی خود (تئوری میکروبی) در عالم خارج را به همه نشان داد.

عینیت علوم نیز به همین معیار وابسته است. علم فارغ از تعصبات فرهنگی، شخصی و نژادی است، و هر کسی با شیوه‌ی مشاهده و آزمایش می‌تواند یک مسئله‌ی علمی را تأیید یا رد کند. روش علم روش تجربه و مشاهده‌ی همگانی است، نه تجربه‌ی شخصی و درونی. بنابراین بررسی و تحقیق در مورد آن دست از «واقعیات» و «حقایق» که فقط بعضی افراد «برگزیده»، «ربانی»، «الهی» یا «برجسته» به آن دسترسی دارند (مانند عرفا، صوفیان، اولیاالله) و دیگران را امکان بررسی آن‌ها نیست، از عهده‌ی علم خارج است. محصول معرفت این اشخاص متعلق به خودشان است و نمی‌توانند دیگران را در آن شریک کنند و باید حرف‌هایشان را دربست و بر اساس درجه‌ی ایمان به آن‌ها باور کرد.

جذبه‌ی عرفانی، شور عشق، الهام هنرمند، و حتی برق اشراق یک دانشمند را نمی‌توان فعالیت علمی خواند. موضوعات علمی باید قابلیت تبادل بين افراد گوناگون داشته باشند و همه‌ی افراد به گونه‌ای یکسان آن‌ها را دریابند، و در مرحله‌ی بعد همه‌ی این افراد بتوانند آن‌ها را آزمایش کنند. عقاید و باورهایی که ورای مشاهده، آزمایش، اندازه گیری، و تحلیل‌های آماری باشند، جزو موضوعات کلامی یا ماورا الطبیعه و فاقد معانی هستند که به موضوعات علوم تجربی نسبت می‌دهیم.
(ادامه دارد...)

📕 #علم_چیست؟
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری
گردآوری: #Student

@LiberalScientists
Scientific Skepticism
❓معیارهای علمی چیست؟ (بخش نخست) 📝 چه چیزی علم را از شبه علم، ضدعلم، و غیرعلم (مانند فلسفه) جدا می‌کند؟ برای پاسخ به این سوال باید معیارهایی پیدا کنیم که بر سر آن‌ها به توافق برسیم، تا بعد بتوانیم بگوییم که چه چیزی علم است و چه چیزی علم نیست. به طور کلی با…
❓معیار‌های علمی چیست؟ (بخش دوم)

🔹 ۲. اعتبار: تنها آزمون پذیر بودن برای یک نظریه‌ی علمی کافی نیست. هر نظریه پس از آزمایش باید با واقعیت مطابقت و اعتبار داشته باشد، یا بیشترین احتمال نزدیکی با واقعیت را داشته باشد. آزمون پذیری نشان می‌دهد که می‌توان خطا یا درست بودن نظریه را تعیین کرد. اعتبار بر نتیجه‌ی این آزمون پذیری تاکید می‌ورزد. نتیجه‌ی آزمون پذیری اعتبار یا بی‌اعتباری یک نظریه را معین می‌کند. ادعاهای بسیاری قابل آزمایش هستند؛ ولی ما پس از آزمایش آن‌هایی را که واقعیت و اعتبار دارند می‌پذیریم و آن‌هایی را که صحت ندارند کنار می‌گذاریم.

با این معیار می‌توانیم فرق بين «عقیده» و «باور» شخص را با «معرفت واقعی» مشخص کنیم. مثلا طالع بینی و کیمیاگری اعتباری ندارند زیرا مدارک علمی به طور قاطعی واقعیت آن‌ها را رد می‌کنند. روش‌های علمی آزمایش و تحلیل‌های آماری ابزارهای توانمندی برای تمییز «تصادف» از «قانون» و بهترین شیوه برای تقویت اعتبار علم هستند.

🔸۳. روشنی و دقت: مفاهیم علمی باید روشن و دقیق و خالی از ابهام و رمز باشند. مفاهیمی مانند الکترون، وزن مخصوص، و جرم همگی تعریف دقیق و مشخصی دارند.

🔹 ۴. یکپارچگی و وحدت ساختاری: نظریه‌های علمی باید نظام یکپارچه و یک دستی داشته باشند و از تضاد عاری باشند. بنابراین مجموعه‌ای قضایای نامربوط و ناپیوسته و متضاد مشخصات نظریه‌ی علمی را ندارد. علم به شیوهی فرضی - استنتاجی (hypothetico - deductive) کار می‌کند. این شیوه شامل مراحل زیر است:

▪️الف) برخورد با یک مسئله؛
▫️ب) ابداع و اظهار یک فرضیه، نظریه، یا قانون که مسئله را توضیح می‌دهد و به حل آن می‌انجامد؛
▪️ج) استنتاج احکامی از (ب) که به حقایق قابل مشاهده اشاره دارند؛ و
▫️د) آزمایش این احکام استنتاجی و تعيين صحیح یا خطا بودن آن‌ها.

با این شیوه سعی می‌کنیم تا به شبکه‌ای از قضایای متحد و منسجم برسیم، نه به یک سلسله اطلاعات صحیح اما متفرق و ناپیوسته. شاید تی. اچ. هاکسلی به همین نکته اشاره دارد که می‌گوید «علم عبارت است از عقل سلیمی که سازمان یافته است». فرق علم با معلومات عمومی یا سایر دانستنی‌ها و هر معرفت دیگر در همین جاست. سیستم‌های متافیزیکی و کلامی غالبا سعی کرده‌اند که این شیوه‌ی علم را تقلید کنند و مجموعه‌ای از احکام را گرد هم آورده‌اند، اما مهم‌ترین فرقشان با علم این است که دو معیار علم را که پیش از این ذکر کردیم ندارند: یعنی یا آزمون پذیر نیستند و یا به مفهومی که ما تعریف کردیم بی‌اعتبار هستند.

🔸 ۵. جامعیت و فراگیری: مسئله‌ی علمی باید حداکثر قدرت توضیحی را داشته باشد و چیزهایی را که نظریه‌های دیگر نمی‌توانند توضیح دهند، بیان کند. این فراگیری و جامعیت نه تنها باید توضیح دهنده‌ی احکام قبلی باشد، بلکه باید توضیح مسائل ناشناخته و جدید دیگری را هم در برگیرد. نظریه‌ی جاذبه‌ی نیوتن نه تنها سقوط سیبی از درخت را توصیف می‌کند، بلکه حرکات اجرام سماوی و قوانین جذر و مد را نیز روشن می‌سازد. باید یادآوری کرد که منظور از جامعیت علم، علم کنونی ماست که البته آخرین و نهایی‌ترین گزارش علمی از جهان برای حال یا آینده نخواهد بود. این فراگیری و جامعیت همیشه در حال افزایش است و پیوسته علم ما را به پدیده‌ها افزایش می‌دهد.
(ادامه دارد...)

📕 #علم_چیست؟
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری
گردآوری: #Student

@LiberalScientists
Scientific Skepticism
❓معیار‌های علمی چیست؟ (بخش دوم) 🔹 ۲. اعتبار: تنها آزمون پذیر بودن برای یک نظریه‌ی علمی کافی نیست. هر نظریه پس از آزمایش باید با واقعیت مطابقت و اعتبار داشته باشد، یا بیشترین احتمال نزدیکی با واقعیت را داشته باشد. آزمون پذیری نشان می‌دهد که می‌توان خطا یا…
❓معیارهای علمی چیست؟ (بخش سوم و پایانی)

علم نه تنها با فرضیه‌ها و نظریات خود، بلکه با وسایل و ابزارهای متعدد به منظور آزمایش این فرضیه‌ها، امکاناتی فراتر از حواس انسانی در اختیار ما می‌گذارد. میکروسکپ، اسپکتروسکپ، تلسکوپ، و رادیو تلسکوپ و هزاران ابزار علمی دیگر حواس ما را تقویت می‌کند و ما را قادر می‌سازد به جهان‌های بسیار کوچک میکروارگانیسم‌ها و دنیای بی‌نهایت بزرگ و دور ستارگان و دنیای پنهان و نادیدنی ملکول‌ها راه یابیم و بدین ترتیب دانش خود در باب جهان را تکمیل کنیم و جامعیت و فراگیری بیشتری به آن بدهیم.

دیدگاه علمی با تلاش و کوشش مداوم همه‌ی دانشمندان با روش‌های فوق به دست می‌آید و حاصل صدها سال کار پیگیر فکری و عملی است و با «معرفت متعالی» متکلمان و متافیزیسین‌ها که همیشه تصویر کاملی از جهان ارائه می‌دهند به کلی فرق می‌کند. تفاوت جهان بینی دانشمند با جهان بینی افراد معتقد به معارف گروه اول در همین است: دانشمندان هیچگاه شناخت کامل و متعالی از این جهان ندارند و نخواهند داشت. دانشمندان به جای این که جهان بینی خود را کامل ببینند، همیشه فرضیه‌ها و نظریات خود را آزمون پذیر می‌دانند و آماده‌اند اگر مدارک و شواهدی بر خلاف فرضیه‌هایشان پیدا شد، آن‌ها را تصحیح و تهذیب کنند، تغییر دهند، و حتی دور بیندازند. گزارش علمی آن‌ها از جهان هیچ گاه به پایان نمی‌رسد و کتاب معرفت آن‌ها همیشه ناتمام است؛ زیرا علم از دیدگاه دانش ورزان جست وجو و طلب حقیقت است نه وصول به آن. در این جست وجو هیچ‌کس به سرمنزل حقیقت نخواهد رسید، و همگی همیشه در راهند. همچو آن سی مرغ هستند که سیمرغ نخواهند شد. برخلاف متکلمان که ادعای معرفت کامل از جهان دارند، دفتر علم همیشه باز است و هیچ داستانی به پایان نرسیده و هر دانشمندی سعی دارد بر حسب بضاعت خود کلمه‌ای، سطری، عبارتی، یا فصلی به آن بیفزاید. در این دفتر هیچ کلام مقدس و تغییرناپذیری وجود ندارد. چه بسا که فصل‌هایی از آن حذف و دوباره نوشته شود. دانشمندان همیشه در حال نگارش و ویرایش دفتر علم هستند.

این خودپاسبانی و خود پیرایی مهم ترین خصیصه‌ی علم است و هنگامی که به جامعیت و وحدت توصیف علمی جهان اشاره می‌کنیم باید آن را در نظر داشته باشیم. این علامت بلوغ علم است که خاضعانه اعلام می‌دارد که هنوز تصویر کاملی از عالم ندارد و همچنان مشغول تهیه‌ی آن است، بر خلاف کوشندگان معارف گروه اول همچون متکلمین، فلاسفه، و متافیزیسین‌ها که همیشه ادعای ارائه‌ی کامل ترین، برترین، و واقعی‌ترین تصویر از جهان را دارند.

نتیجه آن که اگر یک قانون، فرضیه، یا نظریه‌ی علمی با پنج معیار فوق هماهنگی داشته باشد می‌توان گفت علمی است، وگرنه غیرعلمی خواهد بود. وقتی می‌گوییم نظریه‌ای غیرعلمی است منظورمان این نیست که بی‌فایده، ناپسند و بی ارزش است، بلکه منظور این است که پنج معیار مربوط به علم را ندارد و در نتیجه خارج از دایره‌ی علم است. چنین نظریاتی ممکن است جنبه‌ی دیگری از فعالیت و معرفت انسانی باشند: فلسفه و هنر علمی نیستند، اما جنبه‌ی دیگری از فعالیت‌های انسانی هستند. با این معیارهاست که نظریه‌ی جاذبه‌ی نیوتن و تئوری اتمی دالتون را یک نظریه‌ی علمی، و ماتریالسیم دیالکتیک، اقتصاد توحیدی و نظریه‌ی قبض و بسط تئوریک شریعت را غیرعلمی می‌دانیم.

📕 #علم_چیست؟
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری
گردآوری: #Student

@LiberalScientists
من هر آنچه در توان داشته‌ام در ارائه‌ی شواهد انجام داده‌ام. با این حال، به نظر من، ما باید اعتراف کنیم که انسان با تمام ویژگی‌های بزرگوارانه‌اش، با وجود احساس همدردی‌اش برای بینواترین‌ها، با نیکخواهی‌اش که نه تنها انسان‌های دیگر، بلکه ناتوان‌ترین موجودات زنده را در بر می‌گیرد، با خرد خداگونه‌اش که به حرکات و ساختار منظومه‌ی شمسی احاطه یافت – با همه‌ی توانمندی‌های والایش – همچنان ناچار است پیکر مادی‌اش را به دوش کشد؛ نشانی ماندگار از خاستگاه ناچیزش.

✍چارلز داروین
📖تبار انسان، 1871

@LiberalScientists
Audio
🎙 نظریه چیست؟

گوینده: سونا مهدوی

📖از کتاب "علم چیست"
✍دکتر محمدرضا توکلی‌صابری

کانال: Science For Life

#علم #نظریه

@Science4Lifee 🧬🔬🔭
@LiberalScientists